CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029 (incl. erratum 13-10-2025)

Raadsvergadering 4 november 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Programmabegroting 2026-202933.142 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2026

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Voorwoord ....................................................................................................................4 De financiële positie van de gemeente Winterwijk in meerjarenperspectief ................5 Leeswijzer ..................................................................................................................10 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................11 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................12 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................14 1.3 Jeugd ................................................................................................................18 Financiële onderbouwing programma 1..................................................................23 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................28 2.1 Cultuur ..............................................................................................................28 2.2 Sport

.................................................................................................................32 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................33 2.4 Educatie ............................................................................................................37 Financiële onderbouwing programma 2..................................................................39 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................43 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................44 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................47 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................49 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................51 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................62 Financiële onderbouwing programma 3..................................................................67 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................75 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

............................................................75 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................78 Financiële onderbouwing programma 4..................................................................82 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................85 5.1 Algemene middelen ..........................................................................................85 5.2 Lokale belastingen ............................................................................................86 Financiële onderbouwing programma 5..................................................................87 Paragrafen..................................................................................................................89 Paragraaf lokale heffingen ......................................................................................89 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.............................................96 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ...............................................................107 Paragraaf financiering ...........................................................................................112 Paragraaf bedrijfsvoering ......................................................................................116

3

Paragraaf verbonden partijen ...............................................................................122 Paragraaf grondbeleid ..........................................................................................136 Paragraaf wet open overheid (Woo) .....................................................................144 Bijlagen.....................................................................................................................145 Bijlage 1 Financiële tabellen .................................................................................145 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen....................................................................151 Bijlage 3 Beleidsindicatoren ..................................................................................155 Bijlage 4 Investeringen..........................................................................................157 Bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2026-2029 ....................................................161

Voorwoord Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad van Winterswijk, Het college presenteert met trots de laatste begroting van deze bestuursperiode. Het college is trots op de resultaten die in de afgelopen periode zijn geboekt en de zaken die in gang zijn gezet. De landelijke verkiezingen in oktober 2025 en de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 brengen een aantal zaken onzekerheden met zich mee. Met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht staat dit jaar in het teken van het afronden en doorpakken. Lopende projecten worden voltooid en plannen die samen met de raad en de samenleving zijn ontwikkeld, krijgen uitvoering. De begroting bevat stevige investeringen in de openbare ruimte en maatschappelijke voorzieningen. Zo maakt de gemeente in het jaar 2026 een inhaalslag in het onderhoud van wegen en wordt gestart met de vernieuwing van basisschool Woold. Ook wordt de vergroening van de Markt voortgezet. In Winterswijk komt bovendien een parkeerverwijssysteem, waardoor het zoekverkeer in het centrum verminderd moet worden. Verder is er aandacht voor groot onderhoud aan de riolering en de openbare verlichting. De bouw van de nieuwe supermarkt aan de Kloetenseweg, met daarbij 28 huurappartementen krijgt in 2026 vorm.

Daarnaast start naar verwachting in 2026 de bouw van woningen in De Rikker, op de locatie van de voormalige Middelbare Agrarische School (MAS) en De Harmonie. Daarnaast stelt het college de gemeenteraad voor om €18 miljoen te reserveren voor investeringen in bouw en renovatie van schoolgebouwen. Dat maakt dat we werk kunnen maken van de bouw aan een nieuw Integraal Kindcentrum in Winterswijk Zuid-West, waarin mogelijk Obs de Schakel, basisschool Juliana en Speciale basisschool De Korenburg worden ondergebracht. Het plan hiervoor wordt de komende tijd verder uitgewerkt. Een deel van de reservering is bestemd voor de renovatie van basisschool ’t Kempken in Meddo.

4

Naast investeringen in het fysieke domein wordt in 2026 ook voor het sociale domein en de publieke dienstverlening werk gemaakt van de uitvoering van diverse beleidsprogramma’s die in deze raadsperiode zijn vastgesteld. Het gaat onder meer om het uitvoeringsprogramma sociaal domein, het beleidsplan Armoedevrij, het project Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). Daarnaast hebben we middelen geraamd voor het opstellen van het omgevingsplan, 100% Winterswijk en bijdragen aan evenementen. Om beter in contact te blijven met inwoners en belangenorganisaties in het buitengebied wordt een vast aanspreekpunt voor het buitengebied aangesteld. Met dank aan de bijdragen van onze medewerkers presenteren we deze (meerjaren)begroting aan uw raad. We hebben vertrouwen dat we met de juiste focus en door er samen de schouders onder te zetten, de uitdagingen van vandaag en morgen aan kunnen. In het afgelopen jaar hebben we voorstellen gedaan om onze organisatie op sterkte te brengen, de continuïteit van onze dienstverlening te versterken en de kwetsbaarheden in de bedrijfsvoering en ambtelijke organisatie te reduceren. Concreet werken we aan het verbeteren van onze digitale toegankelijkheid, het standaardiseren van processen en het uniformeren van geautomatiseerde systemen. Hiervoor zijn in deze begroting middelen gereserveerd. De regionale samenwerking krijgt verder vorm.

In 2026 organiseren wij samen met de gemeente Oost-Gelre het landelijk VNG-Congres. Ook hebben we de moties die door uw raad zijn ingediend bij de behandeling van de Kaderbrief 2026 kunnen verwerken. Tot slot is het relevant te melden dat we de ontwikkeling van de lokale lasten beperken tot een trendmatige stijging. Door de toevoeging van middelen aan de egalisatievoorziening Riolering in 2025 is een verhoging van de rioolheffing niet nodig. Onze financiële positie blijft solide. Dankzij de ruime reserves en de toevoeging aan de egalisatievoorziening riolering in 2025 hoeven we de rioolheffing in 2026 niet te verhogen. De ontwikkeling van de lokale lasten blijft beperkt tot een trendmatige stijging. We presenteren een sluitende begroting voor 2026, conform de adviezen van de VNG en de kaders van de Provincie Gelderland. Daarbij maken wij gebruik van de mogelijkheid om een deel van het surplus in de algemene reserve in te zetten als structureel dekkingsmiddel. Met deze begroting kijken we met vertrouwen vooruit. We zijn ervan overtuigd dat Winterswijk, met focus, samenwerking en daadkracht, de uitdagingen van vandaag en morgen aankan. We kijken uit naar de behandeling op 4 en 6 november aanstaande. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders

De financiële positie van de gemeente Winterwijk in meerjarenperspectief Inleiding

5

De gemeente Winterswijk beschikt over een ruime financiële reservepositie. De beschikbare middelen zijn vorig jaar aanzienlijk verruimd doordat de algemene uitkering van het gemeentefonds ten opzichte van de raming van mei 2024 met ca. € 9,5 miljoen is gestegen. Daarnaast hebben we, mede naar aanleiding van de gedachtewisseling met uw Raad bij de behandeling van de jaarstukken 2024, verder invulling gegeven aan het realistisch ramen. Naast deze comfortabele uitgangspositie is de financiële toekomst op een aantal aspecten nog onzeker. De landelijke inflatie wordt in de bijstelling voor lonen en prijzen nog niet volledig door het Rijk gecompenseerd. De afgelopen jaren zijn ondanks de financiële onzekerheid keuzes gemaakt, reserves gevormd en is er een financieel solide beleid gevoerd. Winterswijk is een financieel gezonde gemeente. We presenteren conform het advies van de VNG en de kaders van de provincie Gelderland voor 2026 een sluitende begroting. In de voorliggende begroting geven we uitvoering aan veel plannen die in deze raadsperiode zijn ontwikkeld. Concreet noemen we het Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein, het Beleidsplan armoedevrij, de visie op Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen BOSS. Daarnaast hebben we middelen geraamd voor het opstellen van een omgevingsplan, voor 100% Winterswijk en voor een bijdrage aan evenementen.

In de afgelopen jaren hebben we voorstellen gedaan om onze organisatie op sterkte te brengen; dit heeft ook een plek gekregen in de begroting. Ook hebben we de moties die door de raad zijn ingediend bij de behandeling van de Kaderbrief 2026 kunnen verwerken. Navolgend is opgenomen op welke wijze wordt omgegaan met deze moties. M1 Aanspreekpunt buitengebied Winterswijk In deze motie is het college verzocht de mogelijkheden te onderzoeken om vanaf de programmabegroting 2026 structurele middelen op te nemen voor een aanspreekpunt voor de inwoners en belangenorganisaties van het buitengebied van Winterswijk. In de begroting is een formatie-uitbreiding opgenomen voor een aanspreekpunt buitengebied in het fysieke domein. M2 Impuls wegenonderhoud buitengebied In deze motie is het college verzocht aanvullend budget op te nemen in de begroting 2026-2029 voor de jaren 2026 en 2027, om een inhaalslag te maken voor de uitvoering van kleine reparaties en preventief onderhoud aan wegen in het buitengebied. Daarnaast is verzocht uiterlijk in 2026 een nieuw beheerplan op te stellen en de werkzaamheden te prioriteren op basis van schadebeelden. Ook is gevraagd te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om structureel meer preventieve maatregelen te nemen. In de begroting voor 2026 is hiervoor € 250.000 opgenomen; voor 2027 is een bedrag van € 200.000 opgenomen.

M5 IHP In deze motie is het college verzocht de financiële ramingen van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) te actualiseren en te onderzoeken in hoeverre (gedeeltelijke) uitvoering van het IHP mogelijk is. De uitkomsten hiervan moeten worden betrokken bij de opstelling en behandeling van de programmabegroting 2026-2029. De raad heeft uitgesproken prioriteit te geven aan de realisatie van het IHP, boven andere getemporiseerde grote projecten. In deze begroting stellen wij voor een bestemmingsreserve IHP Onderwijs te vormen en een bedrag van € 18.332.302 toe te voegen vanuit de algemene reserve.

6

M8 Steunfonds voor lokale evenementen In deze motie is het college verzocht gemeentelijke expertise in te zetten om initiatiefnemers van kleinschalige evenementen actief te helpen bij het inschatten van de noodzaak van natuuronderzoeken (zoals een AERIUS-berekening (onderzoek naar stikstofdepositie) en flora- en faunaonderzoek), en de uitvoering hiervan waar mogelijk te vergemakkelijken. Daarnaast wordt het college verzocht een ondersteuningsfonds van € 10.000 in te stellen. In de begroting stellen wij voor een bedrag van € 20.000 op te nemen voor de jaren 2026 en 2027. De financiële kaders in de begroting zijn verruimd doordat de algemene uitkering van het gemeentefonds ten opzichte van de raming van mei vorig jaar aanzienlijk is gestegen (met bijna € 9.500.000). De septembercirculaire verschijnt te laat om deze mee te kunnen nemen in de begroting. Financieel meerjarenperspectief x € 1.000 2026

2027

2028

2029

Stand 1e prognose 2025

-3.548

-4.219

-4.549

-4.549

Wijzigingen Begroting 2025

3.548

2.393

1.054

664

Begrotingssaldo 2026-2029

0

-1.826

-3.495

-3.885

Waarvan incidenteel

0

-79

5

0

Waarvan structureel

0

-1.747

-3.500

-3.885

In de Kaderbrief 2026 is een negatief meerjarensaldo voor 2026 gepresenteerd van € 3.535.000. In de jaren daarna zien we een tekort van ruim € 4.000.000. Bij het opstellen van dit financieel perspectief was de meicirculaire 2025 nog niet verwerkt. In de tabel wordt het financieel meerjarenperspectief weergegeven na het doorvoeren van autonome ontwikkelingen en ontwikkelingen voortvloeiend uit bestaand beleid en nieuw beleid. We presenteren een sluitende begroting voor het boekjaar 2026. Hiervoor maken we gebruik van een deel van het surplus in de algemene reserve. De inzet van de algemene reserve dient ter dekking van het structurele tekort van € 720.000 en een incidenteel nadelig saldo van € 625.000. De ontwikkeling van het saldo in de jaren 2028 en 2029 wordt vooral veroorzaakt door de ontwikkeling van de algemene uitkering in die jaren. Vanuit het surplus van de algemene reserve is er nog ruim € 500.000 incidenteel beschikbaar voor intensiveringen. Autonome ontwikkelingen Progr.

2026

2027

2028

2029

Autonome ontwikkelingen Structureel 1 Jeugd

1

-445.000 -445.000 -445.000 -445.000

2 Integrale ondersteuning

1

-409.000 -409.000 -409.000 -409.000

3 Verhoging tarieven en terugdraaien ingeboekte bezuiniging Hulp bij Huishouden

1

-735.000 -735.000 -735.000 -735.000

4 Indexering Fijnder

2

-275.000 -275.000 -275.000 -275.000

5 Leges omgevingsvergunning

3

605.000

6 Algemene uitkering - ontwikkeling meicirculaire

5

6.796.000 6.434.000 4.801.000 4.849.000

7 Algemene uitkering - mutatie septembercirculaire

5

2.192.000 2.491.000 2.494.000 2.494.000

8 Algemene uitkering - mutatie decembercirculaire

5

468.000

804.000

402.000

244.000 -234.000

330.000

330.000

7

Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen waarop we feitelijk geen invloed hebben en die binnen bestaand beleid tot budgetbijstellingen leiden. Bijvoorbeeld aanpassingen in de algemene uitkering en loon- en prijsstijgingen voor onszelf. Conform de uitgangspunten uit de kaderbrief hanteren we geen generieke loon- en prijsontwikkelingen. De loon- en prijsstijgingen die we krijgen doorberekend via gemeenschappelijke regelingen en contractpartners zijn wel verwerkt. In die laatste groep vallen bijvoorbeeld de zorgaanbieders in het sociaal domein. De belangrijkste bijstellingen van meer dan € 250.000 en politiek relevante bijstellingen zijn opgenomen in de tabel. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de financiële onderbouwingen bij de programma's en bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2026-2029. Toelichting autonome ontwikkelingen:  Binnen het sociaal domein is conform de uitgangspunten indexering doorgevoerd op de lasten voor jeugdzorg, integrale ondersteuning, hulp bij huishouding en Fijnder.  Op basis van actuele inzichten verwachten we voor 2026 en 2027 hogere inkomsten vanuit leges voor de omgevingsvergunning. Er is ingeschat dat er meer wordt gebouwd tegen een hogere bouwsom.  Algemene uitkering: sinds de meicirculaire 2025 is de algemene uitkering in drie opvolgende circulaires verhoogd met in totaal bijna € 9,5 miljoen.

Dit is deels veroorzaakt door de verhoging van de bijdrage voor jeugdzorg. Ontwikkelingen voortvloeiend uit bestaand beleid Excel-tabel Progr.

2026

2027

2028

2029

-300.000

Structureel 1 Arbeidsmatige dagbesteding

1

-300.000

-300.000

-300.000

2 Uitvoeringsplan BOSS (Bewegen Ontmoeten Spelen en Sporten)

3

-374.000

-193.000

-124.000

-60.000

3 Meerjarige tariefontwikkeling ROVA BBR (Beheer openbare ruimte)

3

-244.218

-402.414

-560.611

-718.808

4 Extra wegenonderhoud buitengebied (motie 2)

3

-250.000

-200.000

0

0

5 Hogere lasten personeel (motie 1)

4

6 Rente

5

615.000

442.000

486.000

694.000

3

-20.000

-20.000

0

0

-1.726.000 -1.676.000 -1.626.000 -1.626.000

Incidenteel 7 Bijdrage evenementen (motie 8)

Omschrijving (toelichting) Ontwikkelingen voortvloeiend uit bestaand beleid zijn ontwikkelingen of gevolgen van een eerdere beleidskeuze. De belangrijkste bijstellingen van meer dan € 250.000 en politiek relevante bijstellingen staan in bovenstaande tabel. Toelichting ontwikkelingen voortvloeiend uit bestaand beleid:  De voorgenomen bezuiniging op arbeidsmatige dagbesteding wordt niet gerealiseerd. Fijnder is gestopt met deze activiteit.  Op 27 maart 2025 heeft de raad het Uitvoeringsplan Bewegen Ontmoeten Spelen en Sporten (BOSS) vastgesteld. De lasten zijn geraamd voor de jaren 2026 tot en met 2029.  De nieuwe samenwerkingsovereenkomst met ingang van 2026 en de meerjarige tariefontwikkeling voor de BBR (Beheer Buitenruimte) dienstverlening van de ROVA in Winterswijk leiden tot financiële consequenties. 8

Extra wegenonderhoud buitengebied (motie 2): In deze motie is het college verzocht aanvullend budget op te nemen in de begroting 2026-2029 voor de jaren 2026 en 2027, om een inhaalslag te maken voor de uitvoering van kleine reparaties en preventief onderhoud aan wegen in het buitengebied. Daarnaast is verzocht uiterlijk in 2026 een nieuw beheerplan op te stellen en de werkzaamheden te prioriteren op basis van schadebeelden. Ook is gevraagd te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om structureel meer preventieve maatregelen te nemen. In de begroting voor 2026 is hiervoor € 250.000 opgenomen; voor 2027 is een bedrag van € 200.000 opgenomen.  De ontwikkeling van de lasten voor personeel is een samenstel van de volgende aspecten: noodzakelijke formatie-uitbreiding (zie Eerste bestuursrapportage 2025), formatie-uitbreiding Uitvoeringsprogramma Visie Sociaal Domein, formatieuitbreiding aanspreekpunt buitengebied Winterswijk (motie 1 raadsvergadering 26 juni 2025), formatie-uitbreiding Ondermijning en Weerbaarheid (2026 en 2027), cao-ontwikkelingen, loonkosten wethouders en aanpassing grondslag berekening personeelslasten.

 Bijdrage evenementen (motie 8): in deze motie is het college verzocht gemeentelijke expertise in te zetten om initiatiefnemers van kleinschalige evenementen actief te helpen bij het inschatten van de noodzaak van natuuronderzoeken (zoals een AERIUS-berekening (onderzoek naar stikstofdepositie) en flora- en faunaonderzoek), en de uitvoering hiervan waar mogelijk te vergemakkelijken. Daarnaast wordt het college verzocht een ondersteuningsfonds van € 10.000 in te stellen. In de begroting stellen wij voor een bedrag van € 20.000 op te nemen voor de jaren 2026 en 2027.  Door lagere rentelasten op langlopende leningen ontstaat een voordeel van € 683.000 op basis van de liquiditeitspositie. We hoeven minder gelden aan te trekken dan we tot dusver veronderstelden. Nieuwe beleidsontwikkelingen progr

2026

2027

2028

2029

Incidenteel 1 Organisatie VNG-Congres

4

-300.000

0

0

0

2 Surplus algemene reserve

5

1.344.600

0

0

0

3 Toevoeging bestemmingsreserve IHP Onderwijs (motie 5)

5

-18.332.302

0

0

0

Bovenstaande tabel bevat de financiële vertaling van de nieuwe beleidsvoornemens. Het verschil met de autonome ontwikkelingen is dat voor deze onderwerpen andere keuzes gemaakt kunnen worden. Het gaat immers om nieuw beleid waarvoor nog geen verplichtingen zijn aangegaan.  Organisatie VNG-congres In 2026 organiseert de gemeente Winterswijk in samenwerking met gemeente Oost Gelre het VNG-congres.  Bestemmingsreserve IHP Voor de uitvoering van het resterende deel van de eerste en tweede fase van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs, stellen wij voor een bestemmingsreserve te vormen van € 18.332.302 ten laste van de algemene reserve. 9

Om de begroting in 2026 sluitend te maken, benutten we het surplus van de algemene reserve. Het surplus wordt bepaald door het benodigde weerstandsvermogen in mindering te brengen op de algemene reserve. Van dit surplus mag 10% worden ingezet als structureel dekkingsmiddel. Begrotingscirculaire VNG en provincie Gelderland In de brief van 21 mei 2025 geeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aan dat de Voorjaarsnota gemeenten zowaar verlichting biedt, maar nog geen structurele oplossingen voor de verhouding tussen taken en middelen. De VNG adviseert leden om in de meerjarenbegroting de jaren 2026 en 2027 zo mogelijk sluitend te maken en de effecten van kortingen transparant te tonen. De provincie Gelderland geeft aan dat er de komende jaren forse uitdagingen liggen op het gebied van gemeentefinanciën. Het financieel perspectief van veel gemeenten vertoont vanaf 2026 structurele tekorten. Onder meer de invoering van een nieuwe financieringssystematiek en de ontwikkelingen in het gemeentefonds gaan gepaard met een structurele verlaging van de algemene uitkering voor gemeenten. Maar ook onvoldoende compensatie van de uitgaven voor jeugdzorg maakt het voor gemeenten niet eenvoudig om een structureel duurzaam financieel beleid te voeren. Meer taken uitvoeren met minder inkomsten.

De provincie Gelderland heeft begrip voor deze financiële situatie, maar geeft duidelijk aan dat zij als toezichthouder de taak heeft toe te zien op een structureel en reëel evenwicht van de begroting 2026 en/of meerjarenraming 2027-2029. Zij houden zich aan de geldende wet- en regelgeving en het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK 2020), aangevuld met de vanaf 2024 onder voorwaarden verruimde inzet van het surplus in de algemene reserve. Het GTK 2020 dient daarop nog te worden aangepast. Van een verdere aanpassing van het toezicht is geen sprake. De provincie wil gemeenten een helpende hand reiken door in een vroeger stadium in contact te treden met gemeenten over de financiële problematiek. Dit standpunt van de provincie impliceert dat het advies van de VNG over het ramen van de stelpost voor jeugdzorg in 2028 en 2029 niet gevolgd mag worden. Dat geldt eveneens voor de verdere vertaling van de herijking van het gemeentefonds. Voor Winterswijk als voordeelgemeente zou dit een substantieel voordeel opleveren. Daarnaast is de verdere uitwerking van de herijking van het gemeentefonds (vanaf 2027 oplopend van € 450.000 tot € 1.800.000 in 2030) en de financiële verwerking van de Hervormingsagenda Jeugd (vanaf 2028) nog niet opgenomen in deze begroting. De provincie Gelderland geeft vooralsnog niet de ruimte om deze financieel te verwerken.

Leeswijzer Leeswijzer De programmabegroting bevat de volgende onderdelen: - Programma’s; - Paragrafen; - Bijlagen. PROGRAMMA'S Onze begroting kent met ingang van 2023 vijf programma’s. Ieder programma is onderverdeeld in een aantal beleidsvelden. Per beleidsveld lichten we het volgende toe: Ambitie De stip op de horizon. 10

Doelstellingen De doelstellingen die we nastreven om de ambitie waar te maken. Activiteiten De activiteiten die we aankomend jaar ondernemen of voortzetten om de strategische doelen te bereiken. Indicatoren Met indicatoren kunnen we meten of we de doelstelling bereiken. Het benoemen van de juiste indicatoren en ze vervolgens gebruiken is een traject dat we verder ontwikkelen. Risico's Hier benoemen we de risico's die het bereiken van onze doelstellingen bedreigen. Financiële onderbouwing Elk programma sluit af met een financiële onderbouwing. De tabel toont per beleidsveld het meerjarig verloop van zowel de baten als de lasten. In de kolommen leest u het volgende:  Rekening 2024: cijfers van de door de raad vastgestelde jaarrekening 2024.  Begroting 2025: cijfers van de bijgestelde begroting, na vaststelling door de raad van de 1e prognose voor het jaar 2025.  Begroting 2026 1e prognose: beginstand van de begroting 2026, volgens de door de raad vastgestelde 1e prognose van 2025.  Aanpassing begroting 2026: aanpassingen in de voorliggende begroting ten opzichte van de beginstand.  Begroting 2026: cijfers zoals nu via deze begroting worden voorgesteld om door de raad vast te stellen  Begroting 2027-2029: de verwachte baten en lasten voor de komende jaren op basis van het huidige en met deze begroting vast te stellen beleid.

Doorbelasting bedrijfsvoeringskosten: Doordat bijvoorbeeld de inzet van personeel in de tijd niet statisch is maar wisselt tussen de taakvelden, vinden er verschuivingen plaats in de doorbelasting van de bedrijfsvoeringskosten tussen de taakvelden, en daarmee in de opvolgende P&Cdocumenten. Inhoudelijke toelichting op de cijfers: Per beleidsveld geven we een inhoudelijke toelichting op de afwijkingen (boven € 50.000) op de kolom Aanpassing begroting 2026. De kolommen rekening 2024 en begroting 2025 zijn opgenomen om inzicht te bieden in het verloop van de begroting. Verschillen in de begroting 2026 ten opzichte van die jaren lichten we hier in principe niet nader toe omdat deze onderdeel zijn van de jaarrekening 2024 en/of begroting 2025. Wanneer de jaren 2027 tot en met 2029 significante afwijkingen laten zien, lichten we die toe. PARAGRAFEN In de paragrafen beschrijven we onderwerpen die op meerdere programma’s betrekking hebben. Het doel van de paragrafen is de Raad op een andere wijze inzicht te geven in de begroting. BIJLAGEN Tot slot hebben we een aantal (verplichte) bijlagen toegevoegd. Deze bevatten verdere (financiële) detaillering en achtergrondinformatie.

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk 11

Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. In Winterswijk werken we dagelijks aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen, waarin uitdagingen samen worden opgepakt en sociale binding versterkt. Ieder kind krijgt de kans om veilig, gezond en kansrijk op te groeien in Winterswijk. Ook voor onze volwassen inwoners vinden we het belangrijk dat zij gezond en energiek zijn en regie kunnen nemen op hun eigen gezondheid en geluk. We bouwen verder op de kracht van de Winterswijkse samenleving en bieden Winterswijkers de zorg en ondersteuning die bij hen past. We zien het SKB als een onmisbare schakel in het zorgaanbod in Winterswijk. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat alle inwoners volwaardig mee kunnen doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod aan zorgvoorzieningen, waaronder het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten:  Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033.  Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’.  Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’.  Gezond en gelukkig in de Achterhoek. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad Activiteiten Deelname regionaal preventieakkoord We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionale preventieakkoord 'Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek' (2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners.

12

Kwaliteit (toelichting) Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen, zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het lokale preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hierop aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. In 2026 werken we nog steeds aan het GALA met behulp van subsidie. Deze hebben we aangevraagd bij het ministerie van VWS voor 2023-2026 en zetten we zoveel mogelijk in voor bestaande preventie. Maar we gebruiken de subsidie ook voor onze buurtsportcoaches, voor de uitvoering van het lokale sportakkoord en voor regionale coördinatie op de ketenaanpakken: obesitas kinderen, obesitas volwassenen, valpreventie, kansrijke start en welzijn op recept. In 2026 wordt het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) verder ontwikkeld. Dit is een vervolg van het GALA en IZA. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het GALA loopt van 2023 tot en met 2026.

Tijd (indicator) Uitvoeren projectplan in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit programma focust op preventie en gezondheid via sport en beweging, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en het ministerie maken onderdeel uit van het akkoord. Kwaliteit (toelichting) Momenteel wordt uitvoering gegeven aan het projectplan in het kader van GALA 2023 tot en met 2026. Dit plan wordt gefinancierd door de Specifieke Uitkering GALA (SPUK GALA). Omdat de bestaande preventieve activiteiten in Winterswijk een goede aansluiting hebben bij de doelen van het GALA, wordt een groot deel van de bestaande preventieve activiteiten hiermee gefinancierd. De resterende middelen worden ingezet op nieuwe initiatieven voor onder andere valpreventie. Na 2026 worden er (waarschijnlijk) geen GALA-middelen meer beschikbaar gesteld vanuit het Rijk. Hierdoor vervalt vanaf 2027 de dekking van een aantal activiteiten. In 2026 vindt een heroverweging plaats van de activiteiten waarvoor de dekking vanuit het GALA komt te vervallen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoeringsplan GALA bestaat uit verschillende onderdelen. In het laatste kwartaal van 2025 wordt een planning opgesteld, welke in 2026 wordt uitgevoerd. Tijd (indicator) Doelstellingen 13

We sturen op behoud van zorgaanbod en voorzieningen Activiteiten Lobby voor het behoud van het SKB Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod van Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (toelichting) Wij zetten, middels lobby en het gebruik van politieke lijnen richting Den Haag en andere betrokken partijen, in op het behoud van het SKB als een volwaardig ziekenhuis. De regionale rol/functie en het belang van het behoud van het SKB blijven we onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en de kwaliteit van de zorg voor inwoners in de Oost-Achterhoek voor de toekomst te borgen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren  Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven. (Bron: CBS)  Beperking van de toename van het aantal chronisch zieken. (Bron: CBS) Risico's  De invloed van de gemeente op het behoud van voorzieningen zoals het SKB is veelal beperkt tot lobby.  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, waarbij zorgplicht, een dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunten zijn. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Binnen het sociaal domein werken we verder aan goede sturingsinformatie/dashboards. Relevante documenten:  Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033/uitvoeringsagenda sociaal domein.  Integrale verordening sociaal domein.  Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein).  Beoordelingskader wonen met zorg. Doelstellingen Met preventieve initiatieven en maatregelen pakken we problematiek meer aan de voorkant aan Activiteiten Onder inwoners de bekendheid van het preventief aanbod in Winterswijk vergroten We willen voor inwoners de drempel verlagen om gebruik te maken van het preventieaanbod. De gemeente is zich bewust van het sterke netwerk van maatschappelijke partners om haar heen.

14

Kwaliteit (toelichting) Met gerichte, preventieve inzet willen we niet alleen voorkomen dat inwoners hulp nodig hebben, maar ook dat zwaardere, specialistische hulp noodzakelijk is. Winterswijk beschikt over een breed en divers preventief aanbod, gericht op verschillende leeftijdsgroepen en onderdelen. We willen de bekendheid van dit aanbod bij inwoners vergroten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Versterking preventieaanbod door effectmeting en monitoring Inzicht verkrijgen in de dekking, het bereik en de effectiviteit van het huidige preventieaanbod en de laagdrempelige hulp in het sociaal domein. Dit stelt ons in staat gericht bij te sturen, overlap te voorkomen en ervoor te zorgen dat interventies daadwerkelijk bijdragen aan onze preventiedoelen. Hierbij kijken we naar zowel gesubsidieerde activiteiten als de laagdrempelige hulp van het Sociaal Team. Kwaliteit (toelichting) 1. We voeren een nulmeting uit op het huidige preventieaanbod: een uitgebreide inventarisatie en analyse van het huidige bereik, de effectiviteit en toegankelijkheid van alle preventieve voorzieningen in Winterswijk. De nulmeting dient als referentiepunt om toekomstige verbeteringen meetbaar te maken. We betrekken hierin:  De laagdrempelige hulp die het Sociaal Team biedt.  Langlopende subsidierelaties en hun bijdrage aan preventie. 2.

We ontwikkelen een effectieve, maar administratief lichte monitoringsmethode. We sluiten aan op de ontwikkeling van monitoring in het hoofdstuk Basis op orde, om de monitoring van de preventieve activiteiten te versterken. 3. Op basis van de uitkomsten van de nulmeting bepalen we hoe het preventieaanbod er vanaf 2027 en verder uit gaat zien, waarbij subsidieverstrekking plaatsvindt op basis van aantoonbare effectiviteit en maatschappelijke effecten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting)  Nulmeting en methodiekontwikkeling: vierde kwartaal van 2025.  Bepalen toekomstig aanbod: tweede kwartaal van 2026.  Implementatie aangepast accounthouderschap: derde kwartaal van 2026.  Doorlopende monitoring en bijsturing: vanaf 2027. Tijd (indicator) Doelstellingen We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners Activiteiten Bewustwording van inwoners, professionals en partners over normaliseren vergroten Door te 'normaliseren' (bevorderen van een opvoedklimaat waarin alledaagse problemen zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk worden opgelost) en de eigen kracht van inwoners te benutten, willen we het beroep op maatwerkvoorzieningen verminderen. 15

Kwaliteit (toelichting) We zien de volgende mogelijkheden om lichte ondersteuning meer zelf uit te voeren:  Bij afbouw van een maatwerkvoorziening: vinger aan de pols houden (nazorg).  In plaats van het gecontracteerde aanbod 'lichte' ambulante ondersteuning zelf uitvoeren. We gaan bewustwording en activering van inwoners stimuleren door middel van een positieve bewustwordingscampagne. In regelmatige dialoogbijeenkomsten over normalisering met professionals en partners worden concrete situaties besproken die in het grijze gebied vallen tussen ‘normaal’ en ‘zorgbehoevend’. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Doelstellingen We doorbreken zware problematieken Activiteiten Doorontwikkeling ondersteuning inwoners zonder sociaal netwerk Het voorkomen van escalatie van problematiek bij nieuwkomers en inwoners die in Winterswijk (komen) wonen zonder sociaal netwerk en met een ondersteuningsbehoefte, zodat zij succesvol integreren in de Winterswijkse samenleving. Kwaliteit (toelichting) We versterken onze huidige aanpak conform de uitvoeringsagenda sociaal domein en zorgen voor blijvende aandacht voor dit thema. We zien dat deze problematiek om blijvende aandacht vraagt, waarbij de connectie tussen wonen en het sociaal domein essentieel is voor duurzame oplossingen.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorontwikkeling in 2026, met blijvende aandacht in de jaren daarna. Tijd (indicator) Doelstellingen We maken de organisatie van het sociaal domein toekomstbestendig en houden de basis op orde in de organisatie van het sociaal domein Activiteiten Meer samenhang en integraliteit in de toegang om inwoners zo vroeg mogelijk, zo licht mogelijk en zo dichtbij mogelijk te helpen Om de toegang tot ondersteuning voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar te maken en passende hulp te kunnen bieden, werken we in Winterswijk met verschillende toegangspunten. Inwoners kunnen met hun hulpvragen terecht bij het Sociaal Team De Post, het Ondersteuningsteam Oost Achterhoek (voor jongeren tot 23 jaar en hun ouders/verzorgers), Fijnder (voor werk en inkomen en meestal via het sociaal team) en andere partners, zoals huisartsen en scholen. 16

Kwaliteit (toelichting) We onderzoeken of de huidige samenwerking tussen Fijnder, het Ondersteuningsteam en het Sociaal Team voldoet aan de zeven belangrijkste kenmerken van het richtinggevend kader van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), aangepast aan de Winterswijkse situatie. Op basis hiervan verbeteren we werkafspraken, managen we verwachtingen en doen we gerichte aanpassingen. Dit geeft ook helderheid over mogelijke extra structurele investeringen bij de toegang. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Doorontwikkelen samenwerking met zorgpartners Om doorverwijzing naar specialistische zorg te verminderen, versterken we laagdrempelige ondersteuning op plekken waar inwoners van nature komen en creëren we bewustwording door data te delen. Kwaliteit (toelichting) We bevorderen een betere samenwerking tussen onderwijs, huisartsen en lokale teams conform uitvoeringsagenda. Bij huisartsenpraktijken willen we de bestaande samenwerking met praktijkondersteuners voor volwassenen bestendigen en versterken, zonder in te zetten op een uniform model voor alle praktijken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder.

Tijd (indicator) Doorontwikkelen samenwerking met Fijnder Het versterken van de integrale dienstverlening voor inwoners met een complexe problematiek, door een duidelijke regievoering en betere afstemming tussen Fijnder en andere partners in het sociaal domein. Kwaliteit (toelichting) We continueren en verdiepen de samenwerking binnen 'Samen aan het stuur', met specifieke aandacht voor de vraag wie de regie heeft op inwoners met een hulpvraag. We gaan verder met het maken van concrete werkafspraken over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden, informatiedeling (binnen de kaders van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)) en gezamenlijke casusbespreking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Doorlopend tussen 2025-2028, met een periodieke evaluatie. De eerste evaluatie vindt eind 2026 plaats. Tijd (indicator) Sterkere samenhang met sociale basis en ketenpartners

17

We willen het integrale teamwerk versterken door een combinatie van inhoudelijke kennisdeling en het bouwen aan onderlinge relaties tussen de verschillende organisaties in het sociaal domein. Dit willen we bereiken door structurele kennisdeling, netwerkvorming en professionele ontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) We organiseren structurele momenten die kennis en ontmoeting combineren. Denk aan bijeenkomsten met inhoudelijke kennisdeling en persoonlijke ontmoeting, thematische netwerkbijeenkomsten rond specifieke onderwerpen en casuïstiekbespreking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start is in 2026, daarna doorlopend. Tijd (indicator) Indicatoren  Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt.  Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Risico's Voor zorgvernieuwing en het beïnvloeden van de in- en doorstroom zijn we mede afhankelijk van (keten)partners.

1.3 Jeugd Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. De komende jaren is de Hervormingsagenda Jeugd een bepalende leidraad om de ondersteuning anders vorm te geven. Deze agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Relevante documenten: • Wij Winterswijk, visie sociaal domein 2025-2033. • Uitvoeringsagenda sociaal domein 2025-2033. • Hervormingsagenda Jeugd. • Integrale verordening sociaal domein. • Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein). Doelstellingen Met preventieve initiatieven en maatregelen pakken we problematiek meer aan de voorkant aan Activiteiten Bekendheid preventief aanbod bij inwoners vergroten De drempel verlagen voor inwoners om gebruik te maken van het preventieaanbod en de bekendheid van het aanbod vergroten.

18

Kwaliteit (toelichting) Met gerichte, preventieve inzet willen we niet alleen voorkomen dat inwoners hulp nodig hebben, maar ook dat zwaardere, specialistische hulp noodzakelijk is. Winterswijk beschikt over een breed en divers preventief aanbod, gericht op verschillende leeftijdsgroepen en onderdelen. Zo hebben we het Preventie Platform Jeugd Oost-Achterhoek (PPJ) dat collectieve preventieve aanpakken ontwikkelt rond gesignaleerde problemen onder de jeugd, zoals echtscheiding, armoede en weerbaarheid. We voeren een nulmeting uit op het huidige preventieaanbod waarbij we kijken naar de effectiviteit, het bereik en de toegankelijkheid. Op basis van deze nulmeting bepalen we een nieuw preventieaanbod vanaf 2027. Tegelijkertijd willen we van het huidige preventieaanbod de bekendheid bij inwoners vergroten. We maken hiervoor samen met de afdeling Communicatie een jaarplanning hoe we het bestaande aanbod op een creatieve manier kunnen uitdragen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Versterking preventieaanbod door effectmeting en monitoring voor jeugd en jongeren Het meten van de effecten van preventie, en naar aanleiding van de uitkomsten indien nodig - het preventieve aanbod aanpassen.

Kwaliteit (toelichting) We willen inzicht in de dekking, het bereik en de effectiviteit van het huidige preventieaanbod en de laagdrempelige hulp in het sociaal domein. We maken daarvoor een inventarisatie en analyse van het aanbod en bereik, de effectiviteit en toegankelijkheid van preventieve voorzieningen in Winterswijk. Deze inventarisatie dient als referentiepunt om toekomstige verbeteringen meetbaar te maken. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid van een effectieve, maar administratief lichte monitoringsmethode hiervan. We betrekken hierbij de uitkomsten van het Rekenkameronderzoek naar preventie en vroegsignalering van jeugdhulp uit 2024. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026. Tijd (indicator) Doelstellingen We doen een sterker beroep op de eigen kracht van onze inwoners Activiteiten Bewustwording normaliseren vergroten Met ‘normaliseren’ bedoelen we het bevorderen van een opvoedklimaat waarin alledaagse opvoed- en opgroeivragen zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk en de directe leefomgeving worden opgelost, zonder direct een beroep te doen op professionele jeugdhulp.

19

Kwaliteit (toelichting) Het doel is om kinderen en gezinnen te ondersteunen in hun eigen kracht, problematiek minder snel te medicaliseren en zorg alleen in te zetten als het echt nodig is. Samen met het team Communicatie gaan we hiervoor een positieve bewustwordingscampagne opzetten. We betrekken daar belangrijke partners bij, zoals scholen, kinderopvangorganisaties, zorgaanbieders en de Adviesraad Sociaal Domein en het Sociaal Team en Ondersteuningsteam. In 2025 hebben we met de medewerkers van het sociaal domein een gezamenlijk beeld geschetst van 'eigen kracht'. In 2026 maken we een verdiepingsslag zodat dit concreet wordt en dit de in de praktijk ingezet kan worden in het contact met de inwoners. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De bewustwordingscampagne volgt in de eerste helft van 2026. Tijd (indicator) Uitvoering lichte ondersteuning door gemeentelijke teams In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de lichte (ambulante) vormen van ondersteuning door de toegang worden versterkt, zodat het beroep op maatwerk wordt verminderd. Kwaliteit (toelichting) In Winterswijk wordt al op verschillende manieren lichte ondersteuning geboden door het Sociaal Team (voor volwassenen) en Ondersteuningsteam (voor jeugdigen).

Bijvoorbeeld ter overbrugging voor inwoners die op een wachtlijst staan voor specialistische hulp of om vinger aan de pols te houden na afloop van specialistische hulp. Om dit uit te breiden is extra formatie binnen het Sociaal Team en het Ondersteuningsteam nodig. Daarnaast gaan we duidelijke werkinstructies en afspraken vastleggen over wat wel en niet onder lichte ondersteuning valt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en doorlopend. Tijd (indicator) Doelstellingen We doorbreken zware problematieken Activiteiten Verbeteren regievoering op complexe dossiers Het realiseren van een effectieve coördinatie en samenwerking tussen verschillende partijen bij complexe casussen, met duidelijk onderscheid tussen procesregie en casusregie. Zodat inwoners met multiproblematiek tijdig en effectief worden ondersteund.

20

Kwaliteit (toelichting) Multiproblematiek en intergenerationele problematiek vragen om een langetermijnaanpak waarin preventie, begeleiding en samenwerking centraal staan. Juist bij deze problematiek is een effectieve coördinatie en samenwerking tussen de betrokken partijen cruciaal voor een integrale aanpak. We implementeren hiervoor de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) met duidelijke afspraken over rollen, verantwoordelijkheden en informatiedeling. We maken werkafspraken over gegevensuitwisseling binnen de wettelijke kaders, zodat ketenpartners effectief kunnen samenwerken en privacyregels eenduidig worden geïnterpreteerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In het derde kwartaal van 2026 wordt een plan van aanpak opgeleverd. Tijd (indicator) Versterking van domein- en ketenoverstijgende samenwerking en aanpak van complexe multiproblematiek We zetten nog meer in op samenwerking rondom complexe multiproblematiek. Kwaliteit (toelichting) Bij de aanpak van multiproblematiek is het belangrijk om, daar waar mogelijk, escalatie te voorkomen. Dit doen we onder andere door de inzet van een ‘jongerenwerker plus’. Deze draagt hieraan bij door vroegtijdige signalering van jongeren die thuis of op school problemen ondervinden (of veroorzaken), of dreigen af te glijden naar crimineel gedrag.

Deze jongerenwerker werkt zowel outreachend (jongerenwerker zoekt de jongere actief op) als locatiegebonden en is breed inzetbaar in de leefwereld van jongeren: in wijken, online, op scholen, bij sportverenigingen en binnen gezinnen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Doelstellingen We maken de organisatie van het sociaal domein toekomstbestendig en houden de basis op orde in de organisatie van het sociaal domein Activiteiten Ontwikkeling sterke lokale teams/doorontwikkeling en verankering Het vormen van sterke lokale teams om de integrale toegang te verbeteren.

21

Kwaliteit (toelichting) Landelijk zijn er ontwikkelingen die richting geven aan de verbetering van integrale toegang, vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Eén van de speerpunten daarin is een sterk lokaal team dat laagdrempelig is, integraal werkt en zelf hulp biedt, ook bij onveiligheid in het gezin. Om beter integraal te kunnen werken, verbeteren we de samenwerking tussen Fijnder, het Ondersteuningsteam en het Sociaal Team. Het doel van deze samenwerking is een brede blik bij de analyse van de hulpvraag, afstemming in het plan van aanpak en een vast aanspreekpunt voor het gezin. We gaan onderzoeken welke vormen van lichte ondersteuning we al bieden en waar we kunnen uitbreiden. In het op te stellen projectplan komt een planning en worden indicatoren waarop we gaan monitoren vermeld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De projectleider wordt geworven zodra de begroting is vastgesteld en er budget beschikbaar is. De projectleider kan dan in het eerste kwartaal van 2026 starten. Tijd (indicator) Structurele kennisdeling, netwerkvorming en professionele ontwikkeling We verhogen de kwaliteit van de dienstverlening door zowel kennisuitwisseling als persoonlijke ontmoeting tussen professionals.

Kwaliteit (toelichting) Om de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen, versterken we het integrale teamwerk door een combinatie van inhoudelijke kennisdeling en het bouwen aan onderlinge relaties tussen de verschillende organisaties in het sociaal domein. We organiseren daarvoor structurele momenten die kennis en ontmoeting combineren, zoals bijeenkomsten met inhoudelijke kennisdeling en persoonlijke ontmoeting, thematische netwerkbijeenkomsten rond specifieke onderwerpen en casuïstiekbespreking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start vindt plaats in 2026, daarna doorlopend. Tijd (indicator) Doorontwikkelen samenwerking met onderwijs en zorgpartners We verminderen doorverwijzingen naar specialistische zorg door vroegsignalering en door de laagdrempelige ondersteuning te versterken op plekken waar inwoners van nature komen. Kwaliteit (toelichting) Door het versterken van vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning op plekken waar inwoners van nature komen, worden er minder mensen doorverwezen naar specialistische zorg. We zetten daarom in op een betere aansluiting tussen onderwijs, huisartsen en lokale teams. Voor scholen onderzoeken we op basis van de ervaringen met de eerste brugfunctionaris de juiste vorm, om de verbinding tussen de school en lokale teams te optimaliseren.

Relevante thema's voor wat betreft de samenwerking worden in het LEA- overleg(Lokaal Educatieve Agenda) besproken. We continueren de huidige samenwerking met de huisartsen via de Praktijkondersteuners Jeugd van de huisartsen. 22

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 2026 en verder. Tijd (indicator) Indicatoren  Beheersbaar krijgen van de instroom voor geïndiceerde jeugdhulp. Risico's  We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor de kwaliteit, innovatie en in-, door- en uitstroom.  We hebben een beperkte invloed op de doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers, zoals huisartsen.  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

Financiële onderbouwing programma 1

23

Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026 stand 1e prognose 2025

Aanpassing begroting 2026

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

371

501

241

10

251

2

2

2

13.050

13.902

14.270

703

14.973

16.098

16.581

17.075

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

30

0

0

0

0

0

0

0

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

0

80

15

0

15

0

0

0

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

9

0

0

0

0

0

0

0

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

0

8

8

0

8

8

8

8

6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

0

243

346

-76

270

270

270

270

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

268

0

0

0

0

0

0

0

6.81A Beschermd wonen (WMO)

611

0

0

0

0

0

0

0

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

13.968

14.233

14.639

627

15.266

16.376

16.859

17.353

Totaal Baten

14.339

14.734

14.880

637

15.518

16.378

16.861

17.355

1.711

2.033

1.769

96

1.865

1.613

1.616

1.610

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

15.021

15.439

15.589

1.040

16.629

17.628

18.102

18.595

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.926

0

0

0

0

0

0

0

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

0

696

433

69

502

502

502

502

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

0

1.198

1.223

204

1.427

1.427

1.427

1.427

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.307

0

0

0

0

0

0

0

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

0

1.121

1.121

20

1.141

1.141

1.141

1.141

6.712 Begeleiding (WMO)

0

5

5

0

5

5

5

5

6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

0

7.956

7.281

1.533

8.814

8.664

8.514

8.514

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

3.795

0

0

0

0

0

0

0

6.71B Begeleiding (WMO)

4.505

0

0

0

0

0

0

0

0

270

270

0

270

270

270

270

Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

6.791 PGB WMO

24

Exploitatie

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026 stand 1e prognose 2025

Aanpassing begroting 2026

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

6.811 Beschermd wonen (WMO)

0

47

47

16

63

63

63

63

6.81A Beschermd wonen (WMO)

86

0

0

0

0

0

0

0

6.91 Coördinatie en beleid WMO

0

857

847

203

1.051

1.051

1.051

1.051

26.641

27.590

26.817

3.085

29.902

30.751

31.075

31.568

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

0

511

411

79

490

490

490

490

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

21

0

0

0

0

0

0

0

6.72A Jeugdhulp begeleiding

3.601

0

0

0

0

0

0

0

6.72B Jeugdhulp behandeling

3.063

0

0

0

0

0

0

0

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 1.3 Jeugd

6.73A Pleegzorg

276

0

0

0

0

0

0

0

6.73B Gezinsgericht

1.784

0

0

0

0

0

0

0

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

1.995

0

0

0

0

0

0

0

6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

208

0

0

0

0

0

0

0

6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

233

0

0

0

0

0

0

0

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

0

368

359

17

377

377

377

377

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

0

4.541

4.555

1.084

5.639

5.639

5.639

5.639

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

0

4.870

4.870

-432

4.438

4.438

4.438

4.438

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

0

126

126

6

132

132

132

132

6.792 PGB Jeugd

0

88

88

-18

70

70

70

70

6.821 Jeugdbescherming

0

583

583

-183

400

400

400

400

6.822 Jeugdreclassering

0

55

55

-25

30

30

30

30

6.82A Jeugdbescherming

468

0

0

0

0

0

0

0

6.82B Jeugdreclassering

28

0

0

0

0

0

0

0

6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

0

766

766

222

988

1.025

1.025

1.025

Totaal 1.3 Jeugd

11.676

11.908

11.812

750

12.563

12.600

12.600

12.600

Totaal Lasten

40.028

41.531

40.398

3.931

44.329

44.964

45.291

45.779

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

55

0

0

0

0

0

0

0

6.811 Beschermd wonen (WMO)

0

89

0

0

0

0

0

0

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

55

89

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

Stortingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

25

Exploitatie

Rekening 2024

6.81A Beschermd wonen (WMO) Gerealiseerd resultaat

Begroting 2025

Begroting 2026 stand 1e prognose 2025

Aanpassing begroting 2026

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

611

0

0

0

0

0

0

0

-26.245

-26.708

-25.517

-3.294

-28.812

-28.586

-28.429

-28.424

Volksgezondheid De verhoging van de lasten met € 96.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere lasten GGD

€ 40.000 N

Hogere lasten jeugdgezondheidszorg

€ 30.000 N

Hogere doorbelasting

€ 11.000 N

De inwonerbijdrage voor de GGD wordt vooral verhoogd als gevolg van de CAOontwikkelingen. De subsidies voor de jeugdgezondheiszorg zijn geïndexeerd met 4,7%. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Maatschappelijke ondersteuning De verhoging van de baten met € 627.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere baten ZOOV

€ 702.000 V

Lagere baten eigen bijdrage Wmo

€ 76.000 N

De begroting van ZOOV (vervoersysteem voor de Achterhoek) is altijd budgetneutraal, omdat alle lasten worden toegerekend aan de deelnemende gemeenten. De verhoging van de baten betekent dan ook dat de lasten met hetzelfde bedrag worden verhoogd. De gewijzigde regeling omtrent de eigen bijdrage voor de Wmo stond gepland voor 1 januari 2026. Deze is echter met minimaal een jaar uitgesteld. Op basis van het eerdere besluit om deze per 1 januari 2026 in te laten gaan, hebben wij de inkomsten uit de eigen bijdrage verhoogd. Nu de wijziging is uitgesteld, moeten we deze verwachte extra inkomsten terugdraaien. De verhoging van de lasten met € 3.085.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere lasten ZOOV

€ 702.000 N

Hogere lasten mantelzorgers

€ 62.000 N

Hogere lasten Uitvoeringsprogramma Visie Sociaal Domein

€ 175.000 N

26

Hogere lasten Hulp bij Huishouden

€ 735.000 N

Hogere lasten integrale ondersteuning

€ 709.000 N

Hogere lasten herstelgerichte ondersteuning

€ 60.000 N

Hogere doorbelasting

€ 547.000 N

Zoals bij de baten al aangegeven, wordt de begroting van ZOOV budgetneutraal in onze begroting verwerkt. Om het mantelzorgcompliment voort te kunnen zetten, is het budget verhoogd. Daarnaast wordt voorgesteld om een budget beschikbaar te stellen voor activiteiten voor mantelzorgers. Tenslotte moet vanaf 2026 de subsidie weer uit dit budget worden bekostigd, nadat het een aantal jaar uit de GALA-middelen is betaald. De raad heeft de Visie Sociaal Domein vastgesteld. Om hier verdere invulling aan te geven, is een Uitvoeringsprogramma Visie Sociaal Domein opgesteld. Voor de uitvoering van dit programma is naast extra formatie (verantwoord in programma 4) ook uitvoeringsbudget nodig. De hogere lasten voor Hulp bij Huishouden hebben een tweetal oorzaken:  De tarieven worden in 2026 weer verhoogd.  Zoals bij de baten al aangegeven, is de voorgestelde gewijzigde regeling omtrent de eigen bijdrage voor de Wmo met minimaal een jaar uitgesteld. Op basis van de eerdere invoeringsdatum van 1 januari 2026 hebben wij een besparing ingeboekt, omdat de verwachting was dat de instroom zou verminderen en dat cliënten de zorg voortijdig zouden beëindigen. De hogere lasten voor de integrale ondersteuning hebben een drietal oorzaken:  De arbeidsmatige dagbesteding bij Fijnder is eind 2024 beëindigd, omdat het niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd.

Het hiermee samenhangende inverdieneffect van € 300.000 is niet gerealiseerd.  De tarieven zijn voor 2026 geïndexeerd met het OVA-percentage (Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling) van 4,24%.  Het aantal cliënten is toegenomen en de gemiddelde kosten per cliënt zijn toegenomen. Als alternatief voor een Wmo-indicatie wordt herstelgerichte ondersteuning aangeboden. Deze ondersteuning stelt onze inwoners in staat om zo lang, vitaal en actief mogelijk mee te kunnen doen aan de maatschappij. Het recept bestaat uit snelheid- en wendbaarheidstraining, functionele activiteiten (ADL), balans, reactiesnelheid en (explosieve) krachttraining. Voor de toelichting op de hogere doorbelasting verwijzen we naar bijlage 5 Uitgangspunten. Jeugd De verhoging van de lasten met € 750.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere lasten jeugdhulp

Hogere lasten ondersteuningsteam

€ 445.000 N

€ 70.000 N 27

Hogere doorbelasting

€ 221.000 N

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=b15159a0-b3e1-42ec-9ad4-b8e602fa8c55