CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2024-2027 Winterswijk

Raadsvergadering 2 november 2023, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Tweede termijn en besluitvorming Programmabegroting 2024-202733.535 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Kwaliteit (toelichting) Samen met de RES-partners realiseren we de opwek die afgesproken is voor het 2030 doel. Ook werken we aan de RES 2.0. Tijd (toelichting) We geven in 2024 uitvoering aan de doelen uit RES 1.0. Verder werken we in regionaal verband aan de RES 2.0. Die is in 2024 gereed. Realiseren zon op bedrijfsdaken Wethouder: Visser Ook in 2024 gaan we door met de plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken. Dit gaat om bedrijven met een kleinzakelijke aansluiting. Samen met ondernemers kijken welke aandachtspunten er in hun situatie zijn. Dit gaat dan om de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden, offertevergelijkingen en andere vraagstukken. Omdat er momenteel onzekerheden zijn rond teruglevering, tarieven en netcapaciteit etc. is het des te belangrijker dat we ondernemers helpen. Kwaliteit (toelichting) Goede rapportages naar aanleiding van bedrijfsbezoeken. Dit gaat dan onder meer om het gebruiksprofiel, de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden. Tijd (toelichting) 52

Uitvoering vindt geheel 2024 plaats. We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk Wethouder: Visser Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kenniscentrum en inspiratiecentrum op het gebied van duurzaamheid. Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie wordt duurzaamheid op een laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het Centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen. Het Centrum Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket. Kwaliteit (toelichting) In het Centrum ontvangen we gemiddeld ongeveer 120 bezoekers per maand. Via het platform Duurzaam Winterswijk ontvangen we gemiddeld 1000 digitale bezoekers per maand. Tijd (toelichting) Uitvoering vindt geheel 2024 plaats. Doelstellingen We willen duurzaamheid bereikbaar en betaalbaar maken voor iedereen Activiteiten Verduurzamen woningen als onderdeel bestrijden energiearmoede Wethouder: Visser We helpen inwoners om hun energierekening omlaag te brengen: - De aanpak met energieconcierges en energiebespaarmaatjes gaan we in 2024 continueren. Samen met andere organisaties helpen we inwoners met energiearmoede om energie te besparen en hun woning te verduurzamen; - We geven ondersteuning via het Centrum Duurzaam Winterswijk; - We ondersteunen met subsidies en regelingen.

Kwaliteit (toelichting) Goede voortzetting energiearmoedeaanpak. Tijd (toelichting) Uitvoering vindt in geheel 2024 plaats. Indicatoren • Gemiddeld bezoeken 120 mensen per maand ons Centrum Duurzaam Winterswijk. • Gemiddeld hebben we 1000 digitale bezoekers op ons Platform Duurzaam Winterswijk per maand. Risico's Het behalen van de opwekdoelstellingen is sterk afhankelijk van technische factoren zoals de aansluitingsmogelijkheden op het elektriciteitsnet. Ook is het afhankelijk van politieke keuzes rondom de opwek van duurzame energie. 53

Effect bezuinigingen De opgave duurzaamheid stopt. De werkzaamheden zetten we voort vanuit de lijn en worden gedekt door subsidie-inkomsten.

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Ambitie We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen ineen slaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen waar ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Relevante documenten: • Woonvisie gemeente Winterswijk 2020 – 2025. • Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019 – 2025. • Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020. • Groenstructuurplan Winterswijk. • Omgevingsvisie buitengebied. • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit. • Centrumvisie 2021. Doelstellingen We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving Activiteiten We werken volgens de Omgevingswet Wethouder: Metaal-ten Dolle De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Voor de inwerkingtreding moet er een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn ingeregeld. Verder bereiden we de organisatie voor om te kunnen werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, participatie, houding en gedrag. Kwaliteit (toelichting) De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking.

Ten behoeve van de inwerkingtreding zijn het afgelopen jaar de nodige zaken opgepakt. Er is een participatiekader vastgesteld door de gemeenteraad. De legesverordening is zo goed als klaar. Er wordt gewerkt aan een Omgevingsvisie bebouwde kom en loket Leef wordt verder doorontwikkeld. Ook is er vorig jaar geoefend met de software. Voor de komende tijd is het belangrijk om zoveel mogelijk te voldoen aan de minimale acties van de VNG. Dit gaan we doen met behulp van werkgroepen. Bijvoorbeeld een werkgroep die aan de slag gaat met het in kaart brengen van het werkproces voor de Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa). Daarnaast leiden we dit jaar waar nodig onze collega's verder op. Tijd (toelichting) Begin 2023 is besloten dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt. We zullen dan gereed moeten zijn om te werken met de wet. Dit zal nog de nodige tijd vergen. Op dit moment is de organisatie aan de slag met de minimale acties van de VNG. Dit doen we in 54

verschillende werkgroepen. Vanaf 2024 gaan we fasegewijs bouwen aan het Omgevingsplan. Hier hebben we de tijd voor tot 2032. We werken volgens de Wet Kwaliteit Bouw Wethouder: Metaal-Ten Dolle Onderdeel van de Omgevingswet is de Wet kwaliteit bouw (Wkb). De Wkb treedt in werking gelijk met de Omgevingswet. De Wkb regelt dat private kwaliteitsborgers voortaan bouwtechnische regels toetsen en controleren. Dit wijzigt het proces van de bouwvergunning toets. Kwaliteit (toelichting) We hebben een impactanalyse rondom de Wkb opgesteld. Hieruit kwamen conclusies naar voren. Deze zijn concreet vertaald in een uitvoeringsagenda zodat we vóór de inwerkingtredingdatum klaar zijn voor de Wkb. Na de inwerkingtreding van de Wkb/Omgevingswet in 2024 zijn aanpassingen en doorontwikkeling nodig op dit gebied. Tijd (toelichting) Begin 2023 is bekend geworden dat de Omgevingswet en hierdoor de Wkb in werking treedt op 1 januari 2024. Ook na de invoeringsdatum zijn acties en doorontwikkeling in verband met de Wkb benodigd. Doelstellingen We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken zoals WOOOW, Steengroeve en Ribeslocatie Activiteiten Afdekken kleiput Wethouder: Wassink We ronden het afdekken van de kleiput af. Kwaliteit (toelichting) Er zijn gesprekken met de klankbordgroep over een nieuw scenario vanwege de haalbaarheid van het eerder gekozen scenario.

Nadat een nieuw scenario is uitgewerkt kan Royal Haskoning verder met het opstellen van een inrichtingsplan voor het afronden van de kleiput. Daarop volgt een uitvoeringsplan. Tijd (toelichting) Nadat een nieuw scenario is uitgewerkt kan Royal Haskoning verder met het opstellen van een inrichtingsplan voor het afronden van de kleiput. De verwachting is dat dit inrichtingsplan het eerste kwartaal 2024 gereed is. Daarop volgt een uitvoeringsplan. Streven is om de kleiput eind 2024 afgedekt te hebben. Dit is afhankelijk van flora en fauna, omdat er hierdoor maar in een beperkt tijdvak werkzaamheden kunnen plaatsvinden. Gebiedsontwikkeling Gaudium Wethouder: Visser 55

Gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand van Gaudium. Daarnaast is het aangrenzende pand de Hazewind opgekocht door een ontwikkelaar. Door de huidige ontwikkelingen vraagt deze omgeving om een visie. Kwaliteit (toelichting) Momenteel lopen gesprekken tussen initiatiefnemer en gemeente. Tijd (toelichting) Momenteel lopen gesprekken tussen initiatiefnemer en gemeente. Gebiedsontwikkeling Steengroeve Wethouder: Wassink We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom de steengroeve. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van het museaal concept Terra Temporalis. Kwaliteit (toelichting) Het voorontwerpbestemmingsplan voor het museum ligt ter inzage. Reacties worden verwerkt, waarna het ontwerpbestemmingsplan ter inzage wordt gelegd. Tijd (toelichting) We zijn met de initiatiefnemers in gesprek over goede (financiële) afspraken over het vervolgproces van het project. De planning is om het ontwerpbestemmingsplan voor het einde van 2023 ter inzage te leggen. Het streven is dan om het bestemmingsplan vervolgens in 2024 ter vaststelling aan de raad aan te bieden. Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk Wethouder: Metaal - ten Dolle De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente eind 2024 een omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. We werken op dit moment aan een omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk. De omgevingsvisie gaat over het dagelijks leven.

Hoe we werken, wonen, studeren en recreëren. Bij het opstellen van de omgevingsvisie bebouwde kom houden we rekening met actuele visies zoals bijvoorbeeld de centrumvisie, groenvisie en woonvisie. De omgevingsvisie voor het buitengebied is in 2019 al vastgesteld en wordt in 2024 op een aantal onderdelen aangevuld. Kwaliteit (toelichting) De verwachting is begin 2024 de eerste fase van de omgevingsvisie af te ronden. We hebben de opgaven waarvoor we de komende tijd aan de lat staan inzichtelijk gemaakt. Daarna volgt fase 2: de uitwerking van de omgevingsvisie. Hoe gaan we om met de opgaven, wat is onze ambitie, welke dilemma's ontstaan er en welke keuzes gaan we maken. Er worden ambtelijke werksessies georganiseerd, we gaan de wijken in om het gesprek te voeren met de samenleving en betrekken de raad om tot een gedragen omgevingsvisie te komen. Tijd (toelichting) De verschuiving van de wettelijke termijn naar 1 januari 2027 geeft ons meer ruimte om tot een breed gedragen omgevingsvisie te komen. Eind 2024 verwachten we een eerste conceptversie van de omgevingsvisie te kunnen opleveren. 56

Programma bouwen aan Winterswijk Wethouder: Visser We stellen een meerjarige programmering op voor alle toekomstige investeringen. Dit om financieel verantwoord onze voorzieningen in stand te kunnen houden en nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Verder zijn we scherp op ons opdrachtgeverschap. Dit moet leiden tot een integraal en realistisch investeringsprogramma waarbij de jaarlijkse overhevelingen qua omvang beperkt worden. Kwaliteit (toelichting) We werken met een investeringsprogramma. Met een integraal en realistisch investeringsprogramma willen we grote projecten gefaseerd mogelijk maken. Tijd (toelichting) We houden ons aan de planning van het investeringsprogramma en monitoren de voortgang doorlopend. Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden Wethouder: Visser Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze planontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) De geselecteerde ontwikkelaar is bezig met de uitwerking van de plannen. Essentieel aspect in deze uitwerking is een haalbare exploitatie. Samen met Stadt Vreden beoordelen en toetsen we vervolgens die uitwerking. Bij een positieve beoordeling zal een omgevingsvergunning worden aangevraagd.

Als de omgevingsvergunning aan beide zijden van de grens wordt verleend, dan wordt de grond verkocht aan de ontwikkelaar. Bij een positieve uitwerking van de plannen vindt dit naar verwachting in het vierde kwartaal van 2024 plaats. Via de grondverkoop worden de gemeentelijke kosten verhaald. Tijd (toelichting) Door verschillende ontwikkelingen duurt het uitwerken van de plannen langer. Als de plannen zijn uitgewerkt zullen deze door beide gemeenten getoetst worden. Bij een positief resultaat volgen verkoop en vergunningverlening in 2024. Naar verwachting start de bouw na 2024. Revitalisering Dennenoord Wethouder: Visser We werken aan afronding van de revitalisering van het terrein Dennenoord. Kwaliteit (toelichting) Uitgangspunt voor de uitvoering van de revitalisering is dat het nog aanwezige bedrijf gevestigd blijft op de huidige locatie. De voorbereidingen voor de uitvoering zijn begonnen en worden zorgvuldig afgestemd met de verschillende disciplines. Er wordt gewerkt aan een inrichtingsplan voor de natuurinvulling. Hierbij kijken we naar de aanwezige flora en fauna 57

en cultuurhistorie. We maken een uitvoeringsplan voor de werkzaamheden voor de revitalisering met sanering en een nieuw bestemmingsplan. Tijd (toelichting) Het streven was alle procedures en werkzaamheden eind 2023 af te ronden. Er was echter meer onderzoek en afstemming noodzakelijk dan verwacht. De huidige planning is erop gericht in 2024 alles uit te voeren. Er is een verzoek bij de Provincie ingediend voor het verlengen van de subsidietermijn. Ribeslocatie Wethouder: Visser Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. Een plan voor woningbouw wordt voorbereid. Kwaliteit (toelichting) Op 26 januari 2023 heeft de raad besloten een budget beschikbaar te stellen voor planvoorbereiding en bestemmingsplanwijziging voor woningbouw voor starters op de Ribeslaan. Het participatietraject met de buurt en de doelgroep is afgerond. Nadat het college het plan van aanpak (programma van eisen, vervolg bestemmingsplan, verkoopstrategie) heeft behandeld, kan de bestemmingsplanprocedure worden opgestart. Tijd (toelichting) Streven is om het bestemmingsplan in het tweede kwartaal van 2024 door de raad te laten vaststellen.

Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling Weurden Wethouder: Metaal-ten Dolle WoooW staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooW projectgebied ligt aan één van de aanloopstraten (Weurden) in het centrum van Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de gemeente de afgelopen jaren een aantal woon- winkelpanden aangekocht om het gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven. Kwaliteit (toelichting) De raad heeft expliciet opdracht gegeven te kijken naar mogelijkheden voor het vergroten van de financiële haalbaarheid, door bijvoorbeeld samenwerking met partners en werving van subsidies. Naast deze opdracht wordt de 3.300 m2-variant verder uitgewerkt, ook qua stedenbouwkundig kader en gebiedsexploitatie. Tijd (toelichting) In het tweede kwartaal van 2024 worden de uitwerkingen van het in juni 2023 door de raad gekozen scenario voorgelegd, tezamen met het voorstel voor de aanvraag Impulsaanpak Winkelgebieden. Eind 2024 zal duidelijk zijn of en hoeveel subsidie het Rijk toekent. Vervolgens zal in het tweede kwartaal van 2025 het definitieve voorstel aan de raad worden voorgelegd. 58

Woningbouw Narcisstraat Wethouder: Visser Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. De gemeente heeft een grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. Wij werken mee met een door een ontwikkelaar ingediende aanvraag voor woningbouw. Kwaliteit (toelichting) De planontwikkelaar heeft het woningbouwplan Parallelweg-Narcisstraat uitgewerkt. Het college heeft de gemeenteraad inmiddels voorgesteld dit woningbouwplan goed te keuren. Na goedkeuring is het streven om in het vierde kwartaal van 2023 het ontwerp bestemmingsplan ter inzage te leggen om het vervolgens in het eerste kwartaal van 2024 door de raad te laten vaststellen. Tijd (toelichting) Planning is om in het vierde kwartaal van 2023 het ontwerpbestemmingsplan ter inzage te leggen en het vervolgens in het eerste kwartaal van 2024 door de raad te laten vaststellen. Doelstellingen We realiseren een toekomstperspectief in het buitengebied Activiteiten We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte aanpak Wethouder: Wassink Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte, stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de energietransitie, kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel en een sterke terugloop van het aantal boeren.

Deze situatie is een bedreiging voor het waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid. Samen met de stichting WCL en OWIN is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. Begin 2023 is een intentieovereenkomst gesloten met diverse partijen om te komen tot een Gebiedsaanpak vitaal platteland Winterswijk. Kwaliteit (toelichting) De Intentieovereenkomst (IOK) en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk. De gebiedsaanpak is een samenwerking tussen de mensen uit het gebied en de gezamenlijke overheden. Het doel is te komen tot een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. 'Geen spijt-maatregelen' kunnen tussentijds worden uitgevoerd. Tijd (toelichting) Volgens de oorspronkelijke planning levert het project eind 2024 het gebiedsplan op. Tijdens de uitvoering van het project hebben we te maken met onzekerheid over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel

59

vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Dit heeft gevolgen voor de planning, de benodigde personele capaciteit en financiële inbreng. Het ziet er naar uit dat de overheden de kaders niet op korte termijn duidelijk hebben. Binnen het project hebben we afgesproken dat we verder gaan. In samenspraak met overheden zal door het kernteam een voorstel voor een kader met bandbreedte worden opgesteld, welke aan het gebiedsteam en de bestuurlijke gebiedstafel worden voorgelegd. Indien nodig volgt daarop nog een bestuurlijke besluitvorming bij provincie, waterschap en gemeente. Het effect van het ontbreken van duidelijke kaders op de voortgang is nog niet in beeld. Begin 2024 starten we met het opstellen van de gebiedsvisie. Hoewel een perspectief op korte termijn gewenst is, vinden we het proces van samenwerking en de kwaliteit van het perspectief belangrijker dan snelheid. In de loop van 2024 verwachten we de gebiedsvisie klaar te hebben. Daarna starten we met het opstellen van het gebiedsplan Vitaal Platteland Winterswijk. Uitvoeren project LEADER Wethouder: Wassink We geven uitvoering aan LEADER projecten. LEADER is een subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale cohesie, en behouden/versterken van het voorzieningenniveau.

Kwaliteit (toelichting) De Regio Achterhoek werkt aan het plan om de Achterhoek weer LEADER-gebied te maken. Alle gemeenten doen hieraan mee doordat ze hun bijdragen hebben toegezegd. Provincie Gelderland bepaalt in het najaar 2023 of de Achterhoek opnieuw LEADER-gebied wordt. Tijd (toelichting) Indien de Achterhoek opnieuw LEADER-gebied wordt, dan geldt dat voor de periode 2024 2028. (5 jaar) Doelstellingen We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen behoefte aan is Activiteiten Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen Wethouder: Visser In de raamovereenkomst en de prestatieafspraken staat nu al dat partijen zich inzetten om bewustwording bij huurders, van hun woongedrag en gevolgen van energiegebruik, te bevorderen. Daarbij faciliteert en ondersteunt de gemeente de huurdersvereniging en De Woonplaats waar mogelijk bij duurzaamheidsprojecten en -activiteiten die bijdragen aan de (gemeentelijke/regionale) duurzaamheidsdoelstellingen. De Woonplaats en de gemeente Winterswijk gaan in gesprek om concrete vervolgafspraken te maken op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid. We streven naar een maximale inzet mede in het kader van armoedebestrijding. 60

Kwaliteit (toelichting) In de prestatieafspraken 2023 is concreet in beeld gebracht wat de totale opgave is m.b.t. verduurzaming van de woningen. Met De Woonplaats en de gemeente wordt gewerkt aan de opgave. Tijd (toelichting) We zetten de huidige prestatieafspraken uit 2023 voort. Nieuwe lokale woonvisie Wethouder: Visser We stellen een nieuwe lokale woonvisie op omdat de looptijd van de huidige lokale woonvisie eind 2024 afloopt. We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 en combineren dit met onze lokale ambities en uitgangspunten. We spelen in de veranderende woonbehoefte en zorgen ervoor dat nieuwe woningbouw en de bestaande woningvoorraad daarop aansluit. We streven naar betaalbare woonlasten, passend bij de portemonnee van de inwoners en woningzoekenden. Kwaliteit (toelichting) We stellen een nieuwe lokale woonvisie op. Tijd (toelichting) De nieuwe lokale woonvisie wordt naar verwachting in het vierde kwartaal ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. Lokale woonzorgvisie Wethouder: Visser Het Rijk werkt aan een wetsvoorstel dat het opstellen van een urgentieverordening en/of huisvestingsverordening door gemeenten voor specifieke aandachtsgroepen verplicht maakt in 2025 of 2026. Dit is inclusief verschillende zorgdoelgroepen.

Voorafgaand aan deze verordening is een lokale woonzorgvisie noodzakelijk om prioritering van specifieke aandachtsgroepen te bepalen. Bij het opstellen van de lokale woonzorgvisie is regionale afstemming een belangrijk onderdeel. Kwaliteit (toelichting) We stellen een lokale woonzorgvisie op. Tijd (toelichting) De lokale woonzorgvisie wordt naar verwachting in het derde kwartaal van 2024 ter besluitvorming aan de raad aangeboden. Flexwonen Wethouder: Visser Veel Winterswijkers zijn op zoek naar geschikte en betaalbare woonruimte. Ook moet Winterswijk extra statushouders huisvesten. De instroom neemt toe, dus het aantal statushouders zal ook toenemen. Daarnaast weten we niet hoelang de Oekraïense ontheemden zullen blijven. Daarom ontwikkelt Winterswijk een of meerdere flexwoonprojecten samen met De Woonplaats en een of meerdere marktpartijen. 61

Kwaliteit (toelichting) In het kader van de prestatieafspraken 2024 met De Woonplaats is flexwonen een gespreksonderwerp. We zitten nog in de verkennende fase. In het kader van flexwonen is ook onderzoek gedaan naar locaties voor het huisvesten van arbeidsmigranten.

Tijd (toelichting) We zijn op dit moment met De Woonplaats in gesprek over flexwonen. Het onderzoek naar flexwonen voor arbeidsmigranten is afgerond. De komende maanden wordt duidelijk of dit leidt tot een concreet initiatief. Wat nog een grote impact kan hebben op de planning, is de mogelijkheid om aangesloten te kunnen worden op nutsvoorzieningen. Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen en illegaal grondgebruik Wethouder: Wassink In 2016 heeft bureau Eiffel het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van ingebruikname van gemeentegrond. Door particulieren en (agrarische) bedrijven. Soms zijn hier afspraken over gemaakt, in andere gevallen is nog niets geregeld. In 2019 is hiervoor een projectmatige aanpak ontwikkeld en is gestart met pilot project Grondgebruik in de wijken Bargerbosch en Hoge Wieber Noord. In 2023 heeft de raad een beleidskader voor snippergroen vastgesteld. Op basis hiervan wordt het project vervolgd. Kwaliteit (toelichting) Wij verschaffen duidelijkheid aan inwoners en ondernemers over het niet-geregistreerd in gebruik hebben van snippergroen. Tijd (toelichting) In het eerste kwartaal van 2024 worden naar verwachting de laatste lopende dossier uit het pilotproject snippergroen afgerond.

Hierna wordt de pilot omgezet in een regulier project. De bewoners van de betreffende wijken/straten ontvangen dan een brief voor het niet geregistreerd gebruik van gemeentegrond. Indicatoren • Jaarlijks zijn gemiddeld 100 woningen gerealiseerd, in totaal 900 nieuwe woningen in de periode 2022 t/m 2030. We monitoren het aantal gerealiseerde woningen. Nieuwe woningbouwplannen moeten inspelen op een “mismatch” tussen vraag en aanbod op de Winterswijkse woningmarkt (Woon- en Vastgoedmonitor 8RHK). • Met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 hebben wij ons gecommitteerd aan de opgave om 60% betaalbare woningen te bouwen voor 2030 (32% betaalbaar en 28% sociale woningen). We monitoren het aantal gerealiseerde betaalbare en sociale woningen. 62

Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten en daarom benoemen wij geen specifieke risico's. In elk project of in elke activiteit worden de risico's zelfstandig afgewogen. Algemene risico's bij gebiedsontwikkeling en wonen zijn wel de prijsstijgingen, denk aan bijvoorbeeld bouw- en investeringskosten. En denk ook aan de stikstofcrisis die veel projecten stil kan leggen. Effect bezuinigingen In dit beleidsveld zijn er meerdere effecten. We stoppen/temporiseren diverse projecten: • WoooW: we gaan de planning temporiseren en gaan in een investeringsprogramma opnemen hoe we verder gaan. We starten wel met de winkels en woningen op het Weurden en we gaan ook aan de slag met het centrumparkeren als de kans zich voordoet. Voor wat betreft het cultuurgebouw wachten we de uitkomst van de subsidieaanvraag impuls winkelgebieden af. • Kleiput: de investering die begroot stond voor het gebied Molenveld wordt afgeraamd. We dekken alleen de kleiput nog af en investeren niet meer verder in het gebied. Wel vindt nog een sanering van de voormalige vuilstort plaats. • Markt: de herinrichting van de Markt gaat niet meer door. Dit betekent dat de situatie daar niet wijzigt en er bijvoorbeeld geen verdere vergroening plaats vindt. • Steengroeve: de investering voor de weg die benodigd is voor het museum vervalt.

De stichting is zelf verantwoordelijk voor de kosten hiervoor. Daarnaast wordt de investering voor de wegomlegging bij het bedrijf Sibelco uit de begroting gehaald. Dit omdat deze investering pas na 2027 plaatsvindt. • Oude scholen, nieuwe kansen: het project van de achterblijvende schoollocaties uit het IHP (Integraal Huisvestingsprogramma Onderwijs) vervalt en halen we van de Lijst grote projecten. Vrijkomende schoollocaties worden ontwikkeld per school die vrijkomt. Daarnaast nog de volgende effecten: • Leader: hiervoor is minder budget nodig, dit is ook zo regionaal afgesproken. • Verhogen kostendekkendheid markt: hogere legeskosten. • Verhogen leges omgevingsplanactiviteiten, dit betekent hogere kosten voor initiatiefnemers. We streven naar (meer) kostendekkendheid.

3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren de veelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en nabij gelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we voor voldoende aanbod “het jaar rond” in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit. We onderhouden duurzame relaties met samenwerkingspartners landelijk, regionaal en over de grens. We maken actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten. Relevante documenten: • Beleidsnota Economie Winterswijk 2017. 63

• Omgevingsvisie Buitengebied 2019. • Centrumvisie 2021. • Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023. • Nota Grenszland Gemeente Winterswijk (2022 - 2024). Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Locatiekeuze bedrijventerreinen Wethouder: Visser Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is aan nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerrein schaars is. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat te behouden, wijzen we een groeilocatie aan. Kwaliteit (toelichting) Zorgvuldigheid en het goed meenemen van betrokken partijen (waaronder de raad) is bij de locatiekeuze van belang. We hebben aandacht voor: • rol van de raad; • participatie; • deskundige ondersteuning; • vooraf vastgestelde kaders; • relatie met Omgevingsvisie Winterswijk in het oog houden. Tijd (toelichting) De locatiekeuze staat gepland voor de eerste helft van 2024. Programma Toekomstbestendige bedrijventerreinen Wethouder Visser We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking van bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Het programma richt zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente in het omzetten van beleidsambities in duurzaamheid en klimaat naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen. Kwaliteit (toelichting) In samenwerking met industriekring OWIN zijn er drie subsidieaanvragen in voorbereiding bij de provincie Gelderland. Deze zijn gericht op: • Een haalbaarheidsstudie naar parkmanagement op bedrijventerreinen. • Het opzetten van een programma met fysieke maatregelen op bedrijventerreinen.

64

• Een haalbaarheidsstudie voor een Smart Energy Hub op de bedrijventerreinen Veeneslat Zuid en Noord. Dit richt zich op optimalisatie van de lokale energieopwekcapaciteit en -verbruik op het bedrijventerrein. Tijd (toelichting) Dit project loopt conform planning. Doelstellingen Het maken en vaststellen van een visie op de toekomstige soort bedrijven in Winterswijk Activiteiten Toekomstvisie gewenste bedrijvigheid in Winterswijk Wethouder: Visser Het Winterswijkse bedrijfsleven kenmerkt zich door een grote diversiteit. Start ups, familiebedrijven die al generaties lang aan Winterswijk zijn verbonden, maar ook bedrijven die begonnen zijn als familieondernemingen maar inmiddels onderdeel zijn van een groot landelijk of internationaal bedrijf. Wij koesteren al deze bedrijven. Bij de locatiekeuze bedrijventerrein wordt voor de korte termijn het vraagstuk over het type bedrijvigheid en de hoeveelheid beschikbare ruimte aan bedrijventerreinen meegenomen. De lange termijn ontwikkelingen op het gebied van bedrijventerreinen wordt meegenomen in de omgevingsvisie. Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: • Participatie. • Duurzaamheid, klimaat en circulaire economie. • Onderwijs en arbeidsmarkt. • Deskundige ondersteuning. • Samenhang met locatiekeuze bedrijventerrein.

• Integratie in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (zie beleidsveld 3.4). Tijd (toelichting) De lange termijn ontwikkelingen op het gebied van bedrijventerreinen wordt meegenomen in de omgevingsvisie. Streven is vaststelling van de concept omgevingsvisie eind 2024. Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Stimuleren van evenementen voor en door jongeren Burgemeester Bengevoord We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie.

65

Kwaliteit (toelichting) We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstelling, te weten het stimuleren van evenementen voor en door jongeren. Tijd (toelichting) Doorlopend in 2024. Toekomstvisie verblijfsrecreatie Wethouder: Wassink We maken samen met het bedrijfsleven een toekomstvisie op de gewenste ontwikkeling van de verblijfsrecreatie in Winterswijk. Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: • Participatie. • Aansluiting bij omgevingsvisie buitengebied en kom. • Landelijke en regionale trends in toerisme en recreatie. • Deskundige ondersteuning. De beoogde dekking van de uitvoeringsagenda van de beleidsvisie vanuit de toeristenbelasting is niet voorzien in deze begroting. Tijd (toelichting) In afstemming met de toeristische sector heeft de selectie van een adviesbureau plaatsgevonden. Op dit moment vindt onderzoek plaats en stellen we een visie op. Vaststelling van die visie en de uitvoeringsagenda vindt in de eerste helft van 2024 plaats. Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda Wethouder: Wassink We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan 5 speerpunten: 1.

Beleefbaarheid van de Achterhoek vergroten met aanbodontwikkeling; 2. Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden en verbeteren; 3. Onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale- en internationale gast; 4. Gastvrijheid in de regio bevorderen; 5. Positie vrijetijdssector binnen de Achterhoek versterken en verbindingen met andere sectoren intensiveren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Kwaliteit (toelichting) Projecten lopen conform afspraak. Tijd (toelichting) De projecten uit de vrijetijdsagenda lopen volgens schema. 66

Doelstellingen Stimuleren ondernemerschap en stabiele arbeidsmarkt Activiteiten We hebben een ondernemerspunt Burgemeester Bengevoord We willen professionaliteit en slagkracht in onze ondernemersondersteuning en economische ontwikkeling organiseren in de vorm van het Ondernemerspunt Winterswijk. Dit is gebaseerd op het Duitse model van Wirtschaftsförderungsgesellschaft, zoals we dat ook in Bocholt kennen. Dit is een model waarin gemeente en ondernemersverenigingen vanuit een publiek-private organisatie samenwerken aan een brede economische ontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) Uitvoering conform afspraak. Tijd (toelichting) We onderzoeken draagvlak onder de Winterswijkse ondernemers waarna besluitvorming plaatsvindt. Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor. Activiteiten Subsidies Burgemeester Bengevoord Voor een optimale benutting van (Europese) subsidiemiddelen voor de uitvoering van projecten en activiteiten zetten we binnen onze organisatie een subsidiestructuur op. Dit om subsidieverwerving binnen de organisatie te borgen. Kwaliteit (toelichting) Subsidies zijn een belangrijk middel voor de gemeente Winterswijk om haar beleid te kunnen uitvoeren en projecten te realiseren.

Het verwerven van subsidies vergt echter wel een structurele aanpak. We kiezen in Winterswijk voor een subsidieadviseur die zich bezighoudt met het identificeren van subsidiemogelijkheden en het coördineren van de aanvragen. Steeds meer gemeenten werken samen om gezamenlijk subsidieaanvragen te doen. Zo wordt de kans op succes vergroot en kunnen grotere projecten worden gerealiseerd dan wanneer individueel subsidie wordt aangevraagd. Ook zijn er steeds meer Europese subsidieprogramma's beschikbaar, die ons als gemeenten in staat stellen om grensoverschrijdend samen te werken. Tijd (toelichting) Door een subsidiebureau is een subsidiescreening uitgevoerd. Deze screening geeft inzicht in de huidige situatie met betrekking tot subsidieverwerving en de huidige 67

subsidiemogelijkheden. Verder is daar een advies uitgekomen voor het borgen van subsidieverwerving binnen de organisatie. De adviezen worden nu verder geïmplementeerd. Daarnaast zijn we bezig met het opzetten van een subsidiestrategie. Het werven van subsidies is een doorlopend proces. Grensoverschrijdende samenwerking Burgemeester Bengevoord Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie, onderwijs, cultuur, toerisme en sport. Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons Internationaal beleid. Tijd (toelichting) Dit proces is doorlopend. Lobby Burgemeester: Bengevoord We zetten in op regionale en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobby over de grens is belangrijk. De toenemende europeanisering van het beleid en besluitvorming zorgen ervoor dat veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau maar ook op Europees niveau worden genomen.

Kwaliteit (toelichting) Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere, gezamenlijke boodschap te vertellen is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens het lentefestival brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities jaarlijks dichterbij Den Haag. Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten, speerpunten die in het coalitieakkoord zijn geformuleerd en een gezamenlijke lobby met de M50 gemeenten op verschillende onderwerpen als grensoverschrijdende arbeidsmarkt en behoud van streekziekenhuizen. 70% procent van alle wet- en regelgeving waar gemeenten mee te maken hebben wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat je grensoverstijgend moet denken om lokale uitdagingen vooraan te brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het winnen van de Green Leaf Award, de actieve rol van de portefeuillehouder en lobby in verschillende Europese gremia, wordt Winterswijk vaak als voorbeeld genoemd. De jaarlijkse deelname aan de European Weeks of Regions and Cities zien wij als een kans om kennis te delen met bestuurders uit heel Europa en de Achterhoekse ambities en uitdagingen in Brussel zichtbaar te maken. Er is een ambtelijke lobbywerkgroep gevormd die de organisatie van het festival en de European Weeks of Regions and Cities verzorgt. 68

Tijd (toelichting) Betreft een doorlopende activiteit. Indicatoren • Beschikbaarheid van direct uit te geven bedrijventerrein op korte termijn. • Leegstandsontwikkeling op bedrijventerreinen. • Lange termijn reservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens vraagen aanbodontwikkeling zoals vastgelegd in het Regionaal Programma Werklocaties. • Groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winterswijk (registratie op basis van de provinciale werkgelegenheidsenquête). • Aantal vierkante meters leegstand in het winkelcentrum. • Aantal bezoekers van het winkelcentrum. • Aantal toeristische overnachtingen. Risico's • Geen vrij uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar. Concrete vraag op korte termijn kunnen we niet bedienen. Wel komt De Vlijt binnenkort beschikbaar, maar dit is niet voldoende voor de lange termijn. Dit stelt bedrijven mogelijk voor de keus om uitbreiding uit te stellen dan wel uit te wijken naar een locatie buiten Winterswijk, met verlies aan werkgelegenheid als gevolg. • Lange termijn effecten van de coronacrisis en de energiecrisis op centrumondernemers kunnen leiden tot meer leegstand en een minder vitaal winkelcentrum. • Lange termijn effecten van de coronacrisis en de energiecrisis op de toeristische sector kunnen effect hebben op het investeringsvermogen van de sector, de aanbodcapaciteit en het aantal bezoekers.

• Energiecrisis en andere effecten van de oorlog in Oekraïne verstoren de economische ontwikkeling en leiden tot korte termijn inflatie en mogelijk lange termijn recessie. Dit werkt door in consumentenvertrouwen en -bestedingen, met gevolgen voor alle economische sectoren. Effect bezuinigingen Met het beëindigen van de opgave Centrum nemen we geen afscheid van de centrumvisie maar moet er kritisch worden gekeken welke activiteiten van de uitvoeringsagenda kunnen worden opgepakt in de lijn. Doordat de functie van aanjager economie vervalt, is er ook minder capaciteit beschikbaar voor het taakveld economie. Dit heeft consequenties voor de werkvoorraad en betekent dat er minder zaken opgepakt kunnen worden. Dat werkt direct door in: • De wijze waarop en mate waarin wij onze economische sectoren en citymarketing ondersteunen en onze netwerken onderhouden. • De wijze waarop en mate waarin wij regionaal participeren in bijvoorbeeld de thematafel, regionaal programma werklocaties en het Poho Vrijetijdseconomie. • De interne economische advisering, zowel beleidsmatig als in casuïstiek. Het verhogen van de toeristenbelasting heeft de volgende effecten: • De voorgestelde verhoging leidt tot hogere kosten voor de toeristen van Winterswijk. Het kan zijn dat er hierdoor minder toeristen komen. 69

• We hebben een afspraak met de toeristische sector gemaakt dat we een beleidsvisie toerisme & recreatie met uitvoeringsagenda opstellen, waarbij we de uitvoeringsagenda financieren met een verhoging van de toeristenbelasting. Dit laten we los. De verhoging van de toeristenbelasting komt ten goede van de algemene middelen. Het stoppen van de Grenzhoppersbusinessschool heeft geen effect aangezien dit op een andere wijze vervolgd gaat worden.

Financiële onderbouwing programma 3 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting Aanpassing 2024 stand 1e begroting 2024 prognose 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten 3.1 Openbare ruimte

1.337

520

480

40

520

520

520

520

3.2 Klimaat, water en milieu

7.531

7.730

7.577

123

7.700

7.675

7.675

7.675

3.3 Duurzaamheid

335

822

0

611

611

616

39

39

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen

7.310

4.401

1.038

9

1.047

1.047

1.044

1.047

0

1.115

1.115

276

1.391

1.636

1.636

1.636

16.512

14.588

10.210

1.058

11.268

11.494

10.914

10.916

3.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten

7.885

0

0

0

0

0

0

0

3.1 Openbare ruimte

6.448

9.979

9.941

65

10.007

10.324

10.502

10.457

3.2 Klimaat, water en milieu

4.067

6.410

5.939

299

6.238

6.193

6.184

6.171

3.3 Duurzaamheid

594

3.006

1.678

741

2.419

2.025

1.451

1.478

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen

8.851

9.724

3.531

280

3.811

6.769

3.766

3.766

0

1.585

865

12

877

740

740

740

27.844

30.703

21.954

1.397

23.351

26.051

22.643

22.613

3.5 Economie en lobby Totaal Baten Lasten

3.5 Economie en lobby Totaal Lasten Onttrekkingen 3.1 Openbare ruimte

339

0

0

0

0

0

0

0

3.2 Klimaat, water en milieu

26

16

16

0

16

15

2

2

3.3 Duurzaamheid

0

100

0

0

0

0

0

0

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen

0

0

0

0

0

3.002

0

0

364

116

16

0

16

3.017

2

2

3.1 Openbare ruimte

100

0

0

0

0

0

0

0

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen

0

0

0

2.000

2.000

0

0

0

Totaal Onttrekkingen Stortingen

Totaal Stortingen Gerealiseerd resultaat

100

0

0

2.000

2.000

0

0

0

-11.068

-15.999

-11.728

-2.339

-14.067

-11.540

-11.728

-11.695

70

Algemene toelichting financiële tabel Zie hiervoor de algemene toelichting zoals bij programma 1 opgenomen. Openbare ruimte Het nadeel van € 65.000 aan de lastenkant wordt grotendeels als volgt verklaard : hogere structurele lasten voor : • onderhoud wegen, openbare verlichting en bruggen € 215.000 N • bijdrage beheer openbare ruimte aan ROVA € 310.000 N lagere structurele lasten voor: • aframing budget ecologisch bermbeheer € 130.000 V • doorbelaste kapitaallasten en ambtelijke kosten € 463.000 V • overige uitgaven € 17.000 V hogere incidentele lasten (2024) voor : • onderhoud speelterreinen, straatmeubilair en bebording € 100.000 N • mobiliteitsplan (GVVP) € 50.000 N Het onderhoudsbudget wegen en bruggen is verhoogd met € 100.000. Bij verhardingen (wegen) is met name preventief onderhoud van belang voor de asfaltverhardingen. Uit de globale weginspecties uitgevoerd in najaar 2022, kwam naar voren dat er gemiddeld voor de eerste 4 jaar extra budget nodig is aan conserverende maatregelen op deze verhardingssoort. Ook voor bruggen zijn preventieve en kleine onderhoudsmaatregelen van belang. Door tijdig conserveren van leuningen en dek en tijdig herstel van schade aan dragende constructieonderdelen wordt de veiligheid vergroot en worden ingrijpende vervangingen voorkomen.

Een conceptberekening van maatregelen om het totale areaal aan bruggen in “gewone conditie” te houden geeft aan dat er aanvullend jaarlijks budget nodig is. Het structurele budget voor stroomverbruik specifiek voor de trafo Jeugdkerkstraat is verhoogd met € 15.000. In april voor Koningsdag wordt de trafo ingeschakeld. Daarna weer in augustus voor het Volksfeest. In de tussenliggende periode zijn er vaak ook aanvragen voor stroomvoorzieningen. De kosten bestaan uit vastrecht en in- en uitschakelen. Totaal is voor onderhoud wegen, openbare verlichting en bruggen dus € 215.000 structureel bijgeraamd. De hogere bijdrage aan ROVA voor het beheer van de openbare ruimte vloeit deels voort uit een contractueel vastgelegde prijsindexatie van 3,66%. Daarnaast vloeit dit voort uit de uitkomst van de systeemwijziging (open begroting) waarbij er sprake is van een structureel tekort binnen ROVA op uitvoering van de beheer openbare ruimte -opdracht. De aframing van het budget ecologisch bermbeheer betreft een bezuinigingsvoorstel. De door de raad vastgestelde ambities, zoals verwoord in het bermbeheerplan, kunnen hierdoor niet worden behaald. De lagere doorbelasting heeft betrekking op de verlaagde doorbelaste ambtelijke inzet en kapitaallasten.

Onderhoud speelterreinen Het hogere incidentele uitgavenbudget (2024) van € 30.000 voor onderhoud speelterreinen wordt ingezet voor het uitvoerings- en beheerdocument B.O.S.S. (Bewegen Ontmoeten Spelen en Sporten).

71

Straatmeubilair Dit budget is voor 2024 incidenteel bijgeraamd in verband met gefaseerde vervanging van zitbanken in het buitengebied. De meeste banken zijn minstens 12 jaar oud en zijn afgeschreven. De banken vertonen slijtage en roesten door. Of we alle zitplaatsen in stand blijven houden is nog te bezien. Uitgaande van vervanging van 25 zitbanken á € 1.500 en het werkloon is totaal € 50.000 benodigd. Bebording De verhoging van het incidentele budget voor bebording van € 20.000 wordt gezet voor actualisatie mobiliteitsdata. Dit betreft een wettelijke verplichting met betrekking tot de uitvoering van het plan en het op orde brengen van de data top 15. Toelichting meerjarenbegroting 2025-2027 Met ingang van 2025 wordt een structurele bezuiniging voorgesteld van € 136.000 op het onderhoudsniveau en de beeldkwaliteit van het openbaar groen. De toename van € 500.000 in 2025 ten opzichte van 2024 wordt verklaard door de doorbelaste ambtelijke kosten en kapitaallasten die in programma 4 nader worden toegelicht. Klimaat, water en milieu Het voordeel van € 123.000 aan de batenkant betreft de hogere structurele afvalstoffenheffing en hogere vergoeding van Nedvang voor de grondstoffen PMD (Plastic, Metalen , Drankkartons). De hogere structurele afvalstoffenheffing vloeit voort uit de zogenaamde reinigingsbegroting op basis van 100% kostendekkendheid.

Tegenover de hogere structurele bijdrage aan de ROVA voor de afvalverwerking (+ € 160.000) staan lagere structurele overige uitgaven voor ambtelijke inzet en jeugdparticipatie bestrijding zwerfafval (- € 37.000). Het saldo van deze hogere uitgaven van € 123.000 en de hogere structurele vergoeding van Nedvang (€ 54.000) leidt tot een hogere afvalstoffenheffing 2024 (€ 69.000) . Het nadeel van € 299.000 aan de lastenkant wordt met name veroorzaakt door de hogere structurele bijdrage aan de ROVA voor de afvalverwerking (+ € 160.000) en een (structurele) administratieve verschuiving (€ 110.000) binnen het programma 3 / beleidsveld duurzaamheid naar dit beleidsveld. Duurzaamheid In 2024 ontvangen wij een specifieke uitkering (SPUK) voor de capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Hiermee is de incidentele verhoging van de baten van € 611.000 grotendeels verklaard. De verhoging van de lasten van € 741.000 wordt als volgt verklaard: • incidentele lasten SPUK-regeling CDOKE € 572.000 N • lagere structurele lasten klimaatadaptie (verschuiving) € 110.000 V • hogere incidentele lasten uitvoering sanering stortplaats WAL € 150.000 N • hogere structurele lasten omgevingsdienst Achterhoek € 96.000 N • structureel hogere doorbelasting € 138.000 N Zoals hierboven aangegeven ontvangen wij in 2024 de SPUK CDOKE.

De lagere structurele lasten klimaatadaptatie betreft een verschuiving, zie ook programma 3, beleidsveld Klimaat, water en milieu. 72

De hogere incidentele lasten uitvoering sanering stortplaats WAL betreft de gemeentelijke bijdrage aan de door de provincie uit te voeren sanering. Door prijs- en loonontwikkelingen en uitbreiding van werkzaamheden wordt de bijdrage aan de omgevingsdienst Achterhoek verhoogd. De hogere doorbelasting heeft betrekking op de verhoogde doorbelaste ambtelijke inzet. Gebiedsontwikkeling en wonen Het nadeel van € 280.000 wordt met name verklaard door een incidentele budgetverhoging (2024) voor Vitaal Platteland (€ 100.000) en een doorbelasting van ambtelijke kosten en kapitaallasten (€ 159.000). Verhoging budget met € 100.000 is voor ondersteunen Vitaal Platteland met lokale initiatieven. Dit is naast het budget van € 100.000 dat al beschikbaar is gesteld voor het primaire proces (provinciale bijdrage en inhuur). Toelichting meerjarenbegroting 2025-2027 De toename van de in 2025 begrote incidentele exploitatielast ten opzichte van 2024 betreft het begrote grondexploitatie tekort van € 3 mln. binnen de gebiedsontwikkeling van het project Wooow. Economie en Lobby Het voordeel van € 276.000 aan de batenkant betreft de voorgestelde verhoging van de toeristenbelasting (€ 245.000) en de marktgelden (€ 31.000). Voorgesteld wordt vanaf 2024 de toeristenbelasting met 0,40 cent per nacht en vanaf 2025 nogmaals met 0,40 cent per nacht te verhogen. Dit verklaart de (structurele) toename van €

245.000 aan de batenkant in 2024 en daarbovenop € 245.000 vanaf 2025. Kredieten De belangrijkste begrote kredieten 2024 (zie ook bijlage 4) binnen dit programma zijn : - project Hakkelerkamp fase 1 - project Hakkelerkamp fase 2 - project de Pas - project Groenloseweg - klimaatadaptatie - buitenwegen

€ 2.062.000 N € 1.540.000 N € 924.000 N € 2.026.000 N € 600.000 N € 1.675.000 N

Onttrekkingen en toevoegingen reserves De storting van € 2.000.000 betreft de toevoeging aan de bestemmingsreserve groot onderhoud maatschappelijk vastgoed ten behoeve van de instandhouding van de culturele en recreatieve instellingen.

73

Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk Inleiding Algemene ondersteuning, bestuur Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een nuchtere kijk op zaken en gezond boerenverstand. We werken in het belang van de inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken als raad en college graag samen op. Dienstverlening We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk. Veiligheid en ondermijning Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om meer aandacht. Criminaliteit wordt voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden.

4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Ambitie We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie en realiseren de doelen uit het coalitieakkoord. We gaan samen aan de slag voor inwoners en met inwoners. Inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Het doel is hierbij is om vanaf 2024 in toenemende mate besparingen op de organisatiekosten te realiseren. Relevante documenten: • Organisatievisie. • Visie op dienstverlening. Doelstellingen We betrekken zo veel mogelijk inwoners, organisaties en bedrijven bij wat we willen realiseren met een open en transparante bestuurlijk stijl Activiteiten Uitvoeren programma dienstverlening Wethouder: Metaal-ten Dolle In het uitvoeringsprogramma dienstverlening wordt de dienstverleningsvisie concreet vertaald naar de praktijk. Wat goed gaat, blijven we goed doen. De basis komt op orde. We verbeteren de dienstverlening door input op te halen bij klanten (klantreizen). We informeren klanten actief over de duur en status van hun aanvraag of verzoek. We houden ons aan de afspraken. We werken met servicenormen die we monitoren in een dashboard en waarop gestuurd wordt.

We werken met een proef van beeldbrieven voor laaggeletterden en anderstaligen.

74

Kwaliteit (toelichting) Belangrijke aandachtspunten zijn een tijdige afhandeling van zaken en afspraak is afspraak. Onze manier van communiceren is open en transparant en het liefst mondeling. Op die manier komen we meer in verbinding met de klant en creëren we meer begrip voor onze besluiten. In 2024 zal Winterswijk verdergaan op de ingeslagen weg. Leidend is de dienstverleningsvisie en het plan van de projectleider dienstverlening opgesteld in mei 2023. Een blauwdruk van de acties in het fysieke domein zullen ook ingezet worden in het sociaal domein en binnen de bedrijfsvoering. Op het gebied van HR, competenties, communicatie en I-kolom zullen slagen gemaakt worden om de teams verder te professionaliseren. Stap voor stap vinden de ontwikkelingen plaats. Reflecteren wordt een vast onderdeel binnen de verschillende teams. Daarnaast komt er nog meer focus op de servicenormen en klanttevredenheidsonderzoeken in- en extern. Tijd (toelichting) 1 januari tot en met 31 december Dienstverlening staat centraal in alle doen en laten van de gemeente Winterswijk. Daarom is het nodig om continue aandacht te geven aan de ontwikkeling van onze dienstverlening. In de aanpak kiezen we voor een aanpak deels met quickwins voor de gehele organisatie en een projectmatige aanpak in een specifiek domein.

Doelstellingen We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie Activiteiten Masterplan Organisatie We stellen een masterplan op dat moet leiden tot een besparing op de organisatie van € 300.000,- in 2024, € 500.000,- in 2025, oplopend tot € 1.000.000 in 2026/2027. We werken aan integraliteit van werkprocessen en kijken waar zaken efficiënter en effectiever kunnen door meer te standaardiseren. Ook beperken we inhuur en onderzoeken door externe partijen. We omarmen regionale samenwerking waar mogelijk om synergiën te benutten. Ten slotte blijven wij inzetten op brede digitale dienstverlening. Ons doel is: een robuuste organisatie die haar kerntaken voor inwoners en bedrijven waarmaakt. Kwaliteit (toelichting) Het Masterplan rust op drie belangrijke pijlers: kostenreductie, efficiëntieverbetering en het waarborgen van ondersteunende financiële informatie en ondersteuning. Kostenreductie: de gemeente streeft naar een efficiënter gebruik van haar middelen om financiële duurzaamheid te waarborgen en waar mogelijk kosten te verminderen. Efficiëntieverbetering vormt een tweede belangrijke pijler van het masterplan en is gericht op het stroomlijnen en moderniseren van de bedrijfsvoering processen. Ondersteunend aan het geheel is het waarborgen van ondersteunende financiële informatie en ondersteuning.

We verbeteren onze rapportageprocessen om heldere en gedetailleerde financiële informatie te verschaffen aan de organisatie. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen sturen op resultaat. Verder zetten we in op begrotingsdiscipline en het borgen van rollen en verantwoordelijkheden. Dit is cruciaal om de gestelde doelen te bereiken.

75

Tijd (toelichting) We huisvesten De Post vanaf 2026 in het gemeentekantoor Met de huisvesting van De Post in het Gemeentekantoor hebben we twee doelen voor ogen: • Bijna alle dienstverlening van de gemeente op één locatie met bijkomende voordelen en • Besparing op huur gebouw en algemene kosten. Kwaliteit (toelichting) In 2025 passen we de begane grond van het gemeentekantoor aan om collega's van De Post te huisvesten. De cliënten van De Post willen we vanaf het vierde kwartaal 2025 welkom heten in het gemeentekantoor. Huisvesting van De Post in het gemeentekantoor levert vanaf 2026 een besparing op van onder andere huurpenningen, schoonmaakkosten en stookkosten. Tijd (toelichting) In 2024 wordt plan van aanpak gemaakt inclusief tijdsplanning. Doelstellingen We interesseren inwoners voor de democratie en politiek Activiteiten Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd. Burgemeester Bengevoord Er komt een kindergemeenteraad om de jeugd beter te betrekken bij de politiek. Kwaliteit (toelichting) In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gehouden onder voorzitterschap van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan zal ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Vanaf 2024 krijgt de kindergemeenteraad structureel een vervolg. Tijd (toelichting) De kindergemeenteraad en de projecten met middelbare scholen zijn in 2023 gestart en wordt vanaf 2024 structureel vervolgd. Doelstellingen We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening Activiteiten E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren Wethouder: Metaal-ten Dolle We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal domein en het ruimtelijk domein. Waar deze 76

vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf e-diensten. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken met een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van de vragen van onze inwoners of andere klanten. Kwaliteit (toelichting) Er zijn inmiddels zo'n vijftig e-diensten in gebruik - met name voor burgerzaken - zoals vergunningen en documenten die via de website digitaal kunnen worden aangevraagd. De werkprocessen worden hierop aangepast. Dit proces loopt gestaag door. Er is wel vertraging in de planning ontstaan door ontbreken benodigde extra ondersteuning om volledig digitaal te werken. Tijd (toelichting) Het team informatievoorziening is in opbouw. De planning is bijgesteld vanwege de extra benodigde hulp aan medewerkers om volledig digitaal te werken. Indicatoren Bron klantwaarderingscijfer uitkomsten tweejaarlijks gemeentelijk onderzoek "Waarstaatjegemeente". Momenteel onderzoeken wij of er voor 2024 en daarna alternatieve methoden mogelijk zijn om het klantwaarderingscijfer vast te stellen. Andere indicatoren zijn onze servicenormen en doorlooptijden. Risico's Digitalisering kost geld en vraagt om de juiste vaardigheden en systemen. Risico is dat we hier niet snel genoeg op kunnen acteren door onvoldoende capaciteit.

Daarnaast moet het personeel door middel van training en opleiding bekend gemaakt worden met de nieuwe werkwijzen en/of nieuwe applicaties. Ten slotte bestaat het risico dat we bij de inrichting van de I-kolom kunnen stuiten op onverwachte kosten. Effect bezuinigingen Het voornaamste effect van de bezuinigingen is de taakstelling op de organisatie. Zoals in het hoofdstuk Financiële positie beschreven start de taakstelling in 2024 en loopt deze op tot een structurele bezuiniging van € 1.000.000 in 2027. Deze bezuiniging zal over de gehele linie in de organisatie worden doorgevoerd. Dit vraagt ook om een kritische blik op het inhuren van personeel en het laten uitvoeren van externe onderzoeken. Deze ontwikkelingen worden verbonden aan het Masterplan Organisatie waarin een heldere visie wordt uiteengezet waarop sturing plaatsvindt. Kansen: • In toenemende mate effectiever en efficiënter kunnen en moeten werken. Zo hoeft natuurlijke uitstroom niet per definitie ingevuld te worden. • Sneller invoeren van e-dienstverlening • Het optimaliseren van processen. • Zelfredzaamheid van inwoners stimuleren. • Stimuleren van een meer integrale werkwijze binnen de organisatie. Risico`s: • Werkzaamheden kunnen langer duren. • Toename van werkdruk bij medewerkers. 77

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=0284788a-26da-4938-a403-28fa2beb6800