Programmabegroting 2024-2027 Winterswijk
Tekst van het document
Daar is uit naar voren gekomen dat de doelen voor het effectief inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel 'bereik' (deelname) zijn nog aandachtpunten : zichtbaarheid en laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met professionals liggen nog verbeterpunten. We gaan nu, aan de hand van de onderzoeksresultaten, na welke aanpassingen er - voor wat betreft inhoud en opzet - nodig zijn voor een goed functionerend PPJ. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Indicatoren • Beheersbaar krijgen instroom geïndiceerde zorg. • Gezondheid van jongeren (psychisch en fysiek) stijgt (GGD Jeugdmonitor). Risico's • We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor wat betreft kwaliteit, innovatie en in-, door-, uitstroom. 26
• Beperkte invloed op doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers zoals huisartsen. • Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker. Effect bezuinigingen Stoppen met kinderopvang sociaal medische indicatie (SMI) Deze beleidstaak geeft gemeenten de kans om ouders te ondersteunen die geen enkel ander vangnet hebben om op terug te vallen. De kinderopvang sociaal medische indicatie kan worden gezien als een preventief middel om te voorkomen dat kinderen in de jeugdzorg terechtkomen. Wanneer het beleid rondom kinderopvang sociaal medische indicatie geschrapt wordt, zullen de problemen niet opeens verdwijnen. Deze kinderen zullen dan mogelijk een indicatie voor jeugdzorg krijgen, waar ze tot hun 18e recht op behouden. Dat is aanzienlijk langer dan de maximaal 6-12 maanden dat ze recht zouden hebben op kinderopvang sociaal medische indicatie. Deze laatste is enkel bedoeld voor kinderen van 0 tot 12 jaar en heeft een tijdelijk karakter, omdat zodra ouders weer beter zijn, de sociaal medische indicatie komt te vervallen. Het voornaamste risico is daarom dat de kosten voor de jeugdhulp verder zullen stijgen. En omdat het een gemeentelijke taak is zijn we verplicht om deze ouders te helpen.
Financiële onderbouwing programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting Aanpassing 2024 stand 1e begroting 2024 prognose 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Baten 1.1 Volksgezondheid
31
22
2
340
342
342
241
2
1.2 Maatschappelijke ondersteuning
11.647
15.047
12.970
732
13.702
14.108
14.604
14.993
Totaal Baten
11.678
15.069
12.972
1.072
14.044
14.449
14.845
14.995
1.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten
3.014
0
0
0
0
0
0
0
1.1 Volksgezondheid
773
1.423
1.348
433
1.781
1.731
1.631
1.392
1.2 Maatschappelijke ondersteuning
21.174
23.864
24.446
1.691
26.137
26.374
25.995
26.211
11.188
Lasten
1.3 Jeugd
9.425
9.274
9.241
2.095
11.336
11.146
11.150
Totaal Lasten
34.386
34.560
35.034
4.220
39.254
39.251
38.776
38.791
Gerealiseerd resultaat
-22.707
-19.492
-22.063
-3.148
-25.211
-24.801
-23.931
-23.796
Algemene toelichting financiële tabel Met ingang van de vorige begroting bieden we meer inzicht in het financieel verloop van de beleidsvelden en hebben we een aantal financieel-technische wijzigingen doorgevoerd voor wat betreft de presentatie van de cijfers. Dat vraagt ook om een algemene toelichting op deze tabel, in de kolommen leest u het volgende: • Rekening 2022: gerealiseerde cijfers van de door de raad vastgestelde jaarrekening 2022. 27
• Begroting 2023: cijfers van de bijgestelde begroting 2023, na vaststelling door de raad van de 1e prognose voor het jaar 2023. • Begroting 2024 1e prognose: beginstand van de begroting 2024, volgens de door de raad vastgestelde 1e prognose van 2023. • Aanpassing begroting 2024: aanpassingen in de voorliggende begroting ten opzichte van de beginstand. • Begroting 2024 : cijfers zoals nu via deze begroting worden voorgesteld om door de raad vast te stellen. • Begroting 2025-2027: cijfers voor de komende jaren op basis van het huidige en met deze begroting vast te stellen beleid. In principe wordt alleen de kolom 'Aanpassing begroting 2024' toegelicht voor afwijkingen boven de € 50.000 en voor de jaren 2025-2027 wanneer het om significante afwijkingen gaat. Verschillen tussen 2023 en de begroting 2024 (beginstand) worden echter niet nader toegelicht, deze zijn immers al bij de 1e prognose 2023 toegelicht. Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten Tot en met 2022 werden bedrijfsvoerings- en kapitaallasten doorbelast vanuit programma 4 naar de overige programma's. Wij moeten echter inzicht geven in álle lasten die tot het beleidsveld behoren, dus ook de salarislasten van medewerkers die eraan werken en de kapitaallasten van investeringen die betrekking op het beleidsveld hebben. Daarom ziet u dat er geen cijfers meer staan voor 2023 en verder bij de doorbelaste lasten.
Deze ziet u nu terug in een toename van de lasten bij de beleidsvelden waarbij er overigens ook sprake is van een verschuiving tussen beleidsvelden en/of programma's. Het gaat hierbij dus om een financieel-technische wijziging. Op het geheel van de begroting is er daarom geen sprake van een toename, het betreft een andere verdeling van die lasten. Volksgezondheid Voor de jaren 2023 tot en met 2026 ontvangen wij een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk voor het project Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Hiermee zijn de verhoogde inkomsten voor de jaren 2024-2026 verklaard. De inkomsten en uitgaven voor 2023 worden bij de eindejaarsrapportage 2023 verantwoord. Hier staan uitgaven voor dezelfde bedragen tegenover. De structurele verhoging van € 433.000 aan de lastenkant wordt grotendeels als volgt verklaard: • hogere inwonerbijdrage GGD € 35.000 N • hogere kosten Jeugdgezondheidszorg € 61.000 N • uitgaven GALA € 340.000 N De inwonerbijdrage GGD en bijdrage voor de Jeugdgezondheidszorg zijn verhoogd als gevolg van de loonontwikkelingen. Het betreft hier wettelijke taken. Zoals bij de baten al aangegeven hebben we voor de jaren 2024-2026 de SPUK GALA ontvangen. Hiermee is ook de daling van de lasten in 2027 verklaard. Maatschappelijke ondersteuning De begrote baten voor ZOOV zullen de komende jaren stijgen .
Aangezien de begroting van ZOOV in onze begroting budgetneutraal is opgenomen stijgen de lasten met dezelfde bedragen. De verhoging van de structurele lasten met € 1.691.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 28
• hogere lasten ZOOV € 716.000 N • subsidie ouderenbond € 21.000 N • hogere lasten Regionale Samenwerking sociaal domein € 20.000 N • hogere lasten vervoersvoorzieningen ZOOV € 92.000 N • hogere lasten leerlingenvervoer € 51.000 N • hogere lasten Wmo ondersteuning € 641.000 N • hogere doorbelasting € 197.000 N Zoals hierboven al aangegeven stijgen de baten en lasten van ZOOV met hetzelfde bedrag. De ouderenbond ontvangt een subsidie van € 21.000 voor het betalen van de huur. De kosten voor de regionale samenwerking sociaal domein nemen o.a. door de CAOontwikkelingen toe. De kosten voor het Wmo vervoer en leerlingenvervoer zijn fors gestegen als gevolg van de loon- en prijsontwikkelingen. De aanbieders Wmo ondersteuning hebben de nieuwe plekprijzen vanaf 1 juli 2023 bekend gemaakt. De nieuwe plekprijzen vallen hoger uit en hierdoor nemen de lasten fors toe. Het gaat hier om geïndiceerde zorg. De hogere doorbelasting heeft betrekking op de verhoogde doorbelaste ambtelijke inzet. Jeugd De verhoging van de lasten met € 2.095.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: • structurele hogere lasten Jeugdhulp € 1.852.000 N • incidentele hogere lasten inclusieve opvang BSO € 190.000 N • structurele hogere doorbelasting € 62.000 N De aanbieders jeugdhulp hebben de nieuwe plekprijzen vanaf 1 juli 2023 bekend gemaakt.
De nieuwe plekprijzen vallen hoger uit en hierdoor nemen de lasten fors toe. Ook hier gaat het om de geïndiceerde zorg. De pilot inclusieve buitenschoolse opvang (BSO) wordt met één jaar verlengd. In afwachting van de uitkomsten hebben we voor 2024 budget opgenomen. Verder loopt deze ontwikkeling mee in onze nieuwe visie en het uitvoeringsplan op het sociaal domein. Voor de hogere doorbelasting ambtelijke kosten en kapitaallasten verwijzen we naar programma 4 waar de ontwikkelingen van de ambtelijke kosten en de kapitaallasten worden toegelicht. Kredieten Binnen dit programma zijn geen kredieten. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan reserves.
29
Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen in sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het in programma 2 vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van sport, cultuur en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur dragen zij bij aan persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede van mensen. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.
2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Cultuur is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische alsook de economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten: • Cultuurnota. • Museumvisie. • Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’. • Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’. • Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’. • Kerkenvisie Oost Achterhoek. Doelstellingen Combineren van voorzieningen waar mogelijk Activiteiten Toekomstvisie voorzieningen Wethouder: Metaal-ten Dolle We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden. Voorbeelden zijn de bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut voor kunst & cultuur Boogie Woogie, het amateurverenigingsleven; ze vormen onze huidige lokale culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke, sociale en economische waarde. De voorzieningen Boogie Woogie en theater De Storm nemen we op in een 30
investeringsprogramma. Voor de tussentijd is er geld gereserveerd voor noodreparaties aan het gebouw van Boogie Woogie en theater De Storm om de voorziening in stand te houden. Kwaliteit (toelichting) In 2018 is onze cultuurnota vastgesteld. Hierop is ons huidige cultuurbeleid gebaseerd. We actualiseren onze visie op cultuur en vernieuwen onze speerpunten zodat ze aansluiten bij de huidige tijd. We leggen in 2024 een nieuwe cultuurnota ter besluitvormig voor. We schetsen hierin een toekomstbeeld voor kunst en cultuur in Winterswijk . Het moet een gezamenlijk beeld zijn dat gedeeld wordt door betrokkenen en dat perspectief biedt voor komende jaren. We hebben hierbij aandacht voor integraliteit en de kracht van kunst en cultuur binnen andere disciplines en domeinen. We kijken waar culturele voorzieningen elkaar kunnen versterken en waar mogelijk zaken kunnen combineren. Tijd (toelichting) De planning is om een kadernota ter besluitvorming voor te leggen aan college en raad in het 4e kwartaal van 2023, waarmee we kaders ophalen voor de op te stellen cultuurnota. Daarna zal er gestart worden met participatie om zo in het najaar van 2024 een nieuwe cultuurnota ter besluitvorming aan de raad voor te kunnen leggen.
Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota "Wi-j doet 't samen" Wethouder: Metaal- ten Dolle In 2024 voeren we samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre ons erfgoedbeleid uit. Kwaliteit (toelichting) Evaluatie Erfgoedbeleid Oost Achterhoek In 2024 evalueren we ons gezamenlijke erfgoedbeleid met Aalten en Oost Gelre. We doen een voorstel voor de volgende beleidsperiode. De focus zal liggen bij de wettelijke taak vanuit de omgevingswet. Omgevingswet Op dit moment loopt het pilotproject “De verhalenfabriek”. Dit project heeft twee doelen: ten eerste integraal met de beleidsvelden landschap en biodiversiteit, cultuurhistorie, archeologie en aardkundige waarden "het verhaal van de plek" in kaart brengen. Dit kunnen we dan inbrengen bij ruimtelijke ontwikkelingen en is in de geest van de Omgevingswet (waar bijvoorbeeld vanaf invoering ook de omgeving van een monument moet worden meegewogen). Ten tweede met dezelfde informatie inspiratie bieden aan initiatiefnemers. Door in een vroege fase van een initiatief inspiratie mee te geven dat in lijn is met ons beleid, is de verwachting dat de latere toetsing bij initiatieven soepeler en sneller verloopt. En daarmee ook een meer positieve ervaring is voor de initiatiefnemer.
We gebruiken de ervaringen van het pilotproject “De verhalenfabriek” om erfgoed omgevingswetproof in de ruimtelijke ordening te integreren.
31
Keukentafelgesprekken duurzaamheid en subsidie gemeentelijke monumenten. Vanuit de opgave duurzaamheid ondersteunen we eigenaren van monumenten en karakteristieke panden via de inzet van een expert (keukentafelgesprekken). Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek In 2024 maken we onderdeel uit van het cultuur en erfgoedpact Achterhoek. Vanaf 2025 nemen we dit niet op in de begroting en stoppen we met de samenwerking. Tijd (toelichting) Indicatoren • Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand. • Diverse samenwerkingsverbanden zijn succesvol en dragen bij aan het culturele leven in Winterswijk. • De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Risico's • Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen. • Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt onvoldoende door gebrek aan capaciteit (denk aan bijvoorbeeld afname vrijwilligers). • Bij monumenten wordt het bij onderhoud en restauratie steeds moeilijker om aan vakmensen en materialen te komen. Hierdoor lopen subsidieaanvragen nog wel eens langer door. Of komen er aanvullende kosten doordat er extra schade ontstaat door te lang wachten op herstel. Effect bezuinigingen Het stopzetten van de activiteiten rondom cultuurhistorie kan leiden tot vermindering van het aanbod aan activiteiten op dit onderwerp.
Het met ingang van 2026 stopzetten van de subsidie voor de coördinatie van cultuureducatie door Boogie Woogie leidt ertoe dat scholen zelf het aanbod van cultuur binnen het onderwijs (primair onderwijs) af moeten stemmen met de cultuuraanbieders. Onze deelname aan het convenant Cultuur en Onderwijs staat onder druk. De subsidie aan de stichting Ondernemen met Cultuur wordt verlaagd. Dit betekent dat de stichting Ondernemen met Cultuur minder budget krijgt voor het uitvoeren van activiteiten. De subsidie aan de lokale omroep wordt vervangen door een Rijksbijdrage. De gemeente krijgt vanaf dat moment geen inwonerbijdrage meer vanuit het Gemeentefonds. Het Rijk verstrekt enkel nog bijdrages aan Streekomroepen. Dit houdt in dat er voor negen Achterhoekse gemeenten vanaf dat jaar alleen nog één Streekomroep zal bestaan. Lokale omroepen zullen met deze Streekomroep kunnen fuseren of komen te verdwijnen. Het realiseren van het cultuurgebouw binnen Wooow wordt getemporiseerd. Tot Wooow is gerealiseerd houden we de culturele voorzieningen die we in Wooow willen huisvesten, namelijk de bibliotheek en Boogie Woogie, als voorziening in stand. Het verkopen van de toren en het carillon heeft geen nadelige effecten. Vanaf het moment dat het carillion is verkocht, is het wel onzeker of de beiaardier het carillion nog mag bespelen.
De aanleg van historische paden vindt geen doorgang, waardoor de bijdrage van deze paden aan de cultuurhistorie van Winterswijk niet wordt benut. Hierdoor blijft mogelijk een positief effect op het toerisme onbenut. 32
2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Daarom verbinden we sport aan de inclusie agenda. Sport levert een belangrijk aandeel in preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn, tot meer bewegen. Relevante documenten: • Sportnota. • Lokaal sportakkoord. • Regionaal sportakkoord. • Onderzoek 'Financiering sport in Winterswijk’. Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord Wethouder: Wassink Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokaal sportakkoord "Samen actief in Winterswijk" voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg-& Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2024 wordt prioritering aangebracht in de thema's. De Thema's zijn 1. Inclusie en diversiteit; 2. Vaardig in bewegen; 3. Vitaal en veilig sportklimaat; 4. Maatschappelijke waarde van topsport; 5. Sport en preventie. Lokaal wordt intensiever intern (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs, openbare ruimte) de verbinding gemaakt.
De preventieve kracht van sport wordt benut als onderdeel van een set maatregelen rondom een gezonde en actieve leefstijl. In 2024 worden hier specifiek programma's en activiteiten aan gekoppeld voor onze inwoners. Dit met het doel gezonde jeugd, vitaal ouder worden en vitale sportaanbieders. Tijd (toelichting) Januari 2024 wordt gestart met de uitvoeringsagenda. Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wethouder: Wassink Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. Dat betekent dat we het zwembad opnemen in het investeringsprogramma. Voor de tussentijd is 33
geld gereserveerd voor noodreparaties om de voorziening in stand te houden. In het kader van het investeringsprogramma onderzoeken we hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Kwaliteit (toelichting) Bij de begroting 2024 is het voorstel gedaan om het overdekte zwembad Jaspers in stand te houden en te wachten op een beter financieel perspectief voor de gemeente. Intussen doen we wat noodzakelijk is om het overdekte zwembad in bedrijf te houden en onderzoeken we de mogelijkheden van samenwerking met andere organisaties en/of buurgemeenten. Dit betekent dat er vooralsnog geen voorstellen komen voor een grondige renovatie of nieuwbouw. Mochten er zich onvoorziene situaties voordoen die de uitvoering van zwemactiviteiten beletten dan zullen we in samenspraak met het zwembadbestuur bezien welke oplossingen mogelijk en of noodzakelijk zijn. Tijd (toelichting) In het kader van het investeringsprogramma onderzoeken we hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen Wethouder: Wassink We werken aan een nieuw, eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Kwaliteit (toelichting) Planning is in 2025 te starten met de afbouw van de compensatie huur sportaccommodaties.
Deze afbouw moet een prikkel zijn voor een efficiënter gebruik van de sportaccommodaties. Tijd (toelichting) Het voorstel is om de compensatie vanaf 2025 jaarlijks af te bouwen met 10%. Indicatoren • Het aantal actieve sporters stijgt (bron: Waarstaatjegemeente). • Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit. • Door het sportakkoord Winterswijk sluiten organisaties als onderwijs, zorg en bedrijfsleven zich aan bij activiteiten voor sport en bewegen in Winterswijk. Risico's De risico's zijn zo divers dat ze in elk project of in elke activiteit apart worden afgewogen. Effect bezuinigingen Het gefaseerd afschaffen van de compensatie zaalhuur zal bij gelijk gebruik van negatieve invloed zijn op de financiële positie van de verenigingen. Compensatie van het inkomensverlies zal mogelijkerwijs leiden tot verhoging van contributies. De betaalbaarheid van deelname aan het verenigingsleven zal voor inwoners met lage inkomens onder druk komen te staan. De kans bestaat dat het aantal aanvragen voor de meedoenregeling kinderen en volwassenen toeneemt waardoor het hiervoor beschikbare budget niet toereikend kan zijn. Bij een toename van het aantal aanvragen voor meedoenregeling 34
kinderen kan dit leiden tot een budgetoverschrijding (open eind regeling). Voor de meedoenregeling volwassenen kan dit betekenen dat mogelijk niet alle aanvragen kunnen worden gehonoreerd, maar de verwachting is dat het budget voldoende ruimte biedt om de toenemende vraag op te kunnen vangen.
2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan de maatschappij waar iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers. Relevante documenten: • Integrale Verordening sociaal domein. • Samen aan het stuur. • Beleidskader 2018 – 2022 Sociaal Domein ‘Meedoen in Winterswijk’. • Beleidsnotitie Wet inburgering 2022. Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe wet Inburgering Wethouder: Schepers-Janssen Binnen de wettelijke kaders heeft de gemeente Winterswijk het inburgeringsproces ingericht. Halfjaarlijks monitoren en evalueren we de resultaten. Kwaliteit (toelichting) In 2024 blijft het de opdracht voor de gemeente om de Inburgeringswet 2021 uit te voeren en te monitoren. De monitoring zal plaats vinden op de volgende onderdelen: • Brede intake (klanttevredenheid). • PIP (Persoonlijk plan Inburgering en Participatie) (klanttevredenheid).
• MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie): Draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt? • Financieel ontzorgen: Is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen? • Financiële zelfredzaamheid: Leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden? • PVT (Participatieverklaringstraject): Draagt het programma voldoende bij aan participeren in Nederland of missen er nog thema's? • Maatschappelijke begeleiding: Zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak? • Inburgeringstraject taalaanbieders, subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau.
35
• Participatieaanbod: Is er voldoende aanbod, leidt het aanbod toe naar (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij? De verwachting is dat het aantal inburgeraars in 2024 zal stijgen. De uitdaging blijft om voldoende leerroutes aan te kunnen bieden, vanwege het aanhoudende docententekort. Goede afstemming met de inburgeringsscholen is van groot belang. Dit wordt regionaal opgepakt. Tijd (toelichting) Monitoring vindt geheel 2024 plaats. Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en de processen indien nodig bijgestuurd. Opvang Oekraïners Wethouder Schepers-Janssen Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraïne. Kwaliteit (toelichting) Het betreft duurzame opvang voor plusminus 175 ontheemden uit Oekraïne op de locatie Vredense Hof in Winterswijk. Daarnaast worden er bij particulieren nog een aantal ontheemden opgevangen. Tijd (toelichting) De opvanglocatie is in ieder geval beschikbaar tot september 2024. Verwacht wordt dat de opvang ook daarna nog noodzakelijk zal zijn. De mogelijkheden voor opvang na 1 september 2024 worden onderzocht. Doelstellingen Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Activiteiten Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze Wethouder: Schepers-Janssen Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening waarmee veel kosten (bijzondere bijstand) zijn gemoeid.
We onderzoeken op welke wijze we beter invloed kunnen uitoefenen op het al dan niet onder bewind stellen van inwoners. Kwaliteit (toelichting) We gaan onderzoeken of wij gebruik gaan maken van 'Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind', waarbij we als gemeente de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind of dat volstaan kan worden met een lichtere vorm van ondersteuning. Het onderzoek start in het vierde kwartaal 2023 en loopt door in 2024. Tijd (toelichting) Afronding onderzoek vierde kwartaal 2024. 36
Meedoenregeling kinderen Wethouder: Schepers-Janssen In het kader van het gemeentelijk minimabeleid zijn er een aantal meedoenregelingen voor kinderen. Kwaliteit (toelichting) De kindregelingen zijn geëvalueerd in 2023. Er is onderzocht of ze nog voldoende bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden. Uit de evaluatie blijkt dat de kindregelingen in grote lijnen voldoen. Binnen de bestaande kaders zijn in het nieuwe beleid andere accenten gelegd, zodat het meer aan gaat sluiten bij de hedendaagse praktijk voor opgroeiende kinderen. De belangrijkste accenten zijn: • Een computer/laptop per middelbare scholier in plaats van per huishouden. • De budgetten voor schoolkosten en sociaal-culturele kosten worden samengevoegd zodat er meer keuzemogelijkheden zijn voor ouders en kinderen. Ook wordt er een splitsing gemaakt in deze budgetten voor de leeftijden 0-4 jaar, 4-12 jaar en 12-18 jaar. Zodat de hoogte van de budgetten ´meegroeien´ met de leeftijd van de kinderen. Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Meedoenregeling voor volwassenen Wethouder: Schepers-Janssen In 2023 zijn we gestart met de Meedoenregeling voor volwassenen.
In het kader van die regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van € 150 waarmee ze mee kunnen doen in de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport. Kwaliteit (toelichting) Het bereik van de doelgroep liet in 2023 te wensen over. In 2024 wordt nader onderzocht hoe het bereiken van de doelgroep kan worden verbeterd. Dit kan onder andere door het aanvraagformulier te versimpelen. Tijd (toelichting) Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden Wethouder: Schepers-Janssen We blijven streven naar een stabilisering van het bijstandsbestand. Werkleerbedrijf Fijnder zet hiervoor diverse instrumenten in zoals om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet. 37
Kwaliteit (toelichting) Voor de ontwikkeling van het bestandsvolume is voor 2023 de nullijn gehanteerd. Uit de bestandscijfers van Fijnder per 1 augustus 2023 blijkt dat het bestand van gemeente Winterswijk is toegenomen met 3,7%. Dit is vooral toe te schrijven aan een hogere instroom van statushouders gehuisvest in Winterswijk. De uitstroom in de eerste acht maanden van 2023 is vergelijkbaar met die van 2022. Tijd (toelichting) Het beheersen van het bestandsvolume bijstandsgerechtigden is een continu proces. Indicatoren • Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022. • We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen. • Het aantal problematische schulden daalt. • De kosten voor bewindvoering dalen. Risico's • De economie verslechtert waardoor er meer mensen een beroep op een bijstandsuitkering doen. • Door de hoge inflatie komen er steeds meer mensen met problematische schulden. • De financiële compensatieregeling van het Rijk voor opvang Oekraïense vluchtelingen wordt niet verlengd terwijl we nog wel Oekraïners opvangen. Effect bezuinigingen Het verlagen van het beschikbare budget voor de Meedoenregeling voor volwassenen kan ertoe leiden dat het plafond van het beschikbare budget wordt bereikt, maar waarschijnlijk biedt het budget voldoende ruimte om de toenemende vraag op te kunnen vangen.
Door te stoppen met de opgave armoedevrij Winterswijk kunnen een aantal taken niet of niet meer op dezelfde wijze worden uitgevoerd. We streven ernaar om taken zoveel mogelijk te beleggen in de lijn. Wel stopt de regisserende, faciliterende en coördinerende rol vanuit de opgave. Er is geen budget en capaciteit beschikbaar om nog in te zetten voor advertenties, campagnes en andere communicatie uitingen. De subsidie voor de Stichting Platform Armoedevrij Winterswijk komt te vervallen. De werkaanvaardingspremie die bedoeld was als extra motivatie voor mensen in de bijstand om aan het werk te gaan, vervalt. Bemiddeling naar werk kan hierdoor bemoeilijkt worden. Door het niet invoeren van de Basisbanen vervalt een extra instrument om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt die moeilijk bemiddelbaar zijn, aan het werk te krijgen.
2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we aan gelijke kansen samen met onderwijs en verenigingen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: • Integraal huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037. 38
• Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan ( IHP) scholen Wethouder: Schepers-Janssen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal huisvestingsplan 2021-2037 (IHP) uit. We starten met school Woold. De ontwikkeling van andere scholen uit fase 1 schuiven we voorlopig door na de begrotingsperiode 2024-2027. Kwaliteit (toelichting) Bij de begroting 2024 stellen we voor de uitvoering van het IHP te temporiseren totdat het financieel perspectief van de gemeente is verbeterd. De realisatie van een schoolgebouw ten behoeve van het buurtschapsonderwijs (Woold) wordt wel conform het IHP voortgezet. Dit vanwege het feit dat school Miste-Corle inmiddels is gesloten en kinderen in noodlokalen les krijgen. De andere projecten IKC Zuid-west (De Schakel, Julianaschool en de Korenburg), De Vrijeschool De Esch en 't Kempken worden 'on hold' gezet. Wel zal er in samenspraak met de betreffende schoolbesturen zoveel mogelijk verder gewerkt worden aan voorbereidende werkzaamheden zoals inhoudelijke samenwerking en locatiekeuzes. Deze scholen worden opgenomen in het investeringsprogramma. We zullen de risico's van het vooruitschuiven van de projecten/investeringen in beeld brengen.
Denk daarbij aan verdere verduurzaming en verbetering van het binnenklimaat van scholen. Tijd (toelichting) Loopt conform planning. Doelstellingen We bevorderen kansen gelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid Wethouder: Schepers-Janssen De rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen. Daarom moet uiterlijk eind 2024 in alle gemeenten een effectieve aanpak van laaggeletterdheid gerealiseerd zijn. Om dit in de Achterhoek te bereiken is door de Achterhoekse gemeenten gezamenlijk het Regioplan Aanpak Laaggeletterdheid 2020-2024 opgesteld. We geven uitvoering aan dit regioplan. Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedereen die ondersteuning in zijn basisvaardigheden kan gebruiken, moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen, een passend leertraject volgen. Tijd (toelichting) 39
Het is een continue proces. Inzet NPO middelen Wethouder: Schepers-Janssen We verstrekken NPO (Nationaal Programma Onderwijs) middelen voor de ontwikkeling van het onderwijs en om achterstanden in het onderwijs weg te werken. Kwaliteit (toelichting) In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn we vanaf september 2022 gestart met de volgende activiteiten, deze zullen worden voortgezet in 2024: • Het versterken van het leesaanbod op alle scholen door middel van lessen en workshops vanuit de bibliotheek. • Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel van cultuureducatie. Dit aanbod is er voor de drie middelbare scholen in Winterswijk en is afgestemd op de behoefte vanuit de scholen. • De buitenruimtes bij de middelbare scholen worden verbeterd, zodat er mogelijkheden zijn voor sport, cultuur en educatie. • Middelbare scholen kunnen jaarlijks gebruikmaken van voorstellingen van een theatergezelschap dat voorstellingen met een boodschap ontwikkelt. Dit kan een maatschappelijk thema zijn dat aansluit bij de beleveniswereld van de leerlingen. • Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod onder begeleiding van een consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden.
• Als gemeente ontvangen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op versterking van de bibliotheek. Dat komt omdat we in Winterswijk ´hoog scoren´ op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPO-middelen zal de bibliotheek het aanbod voor kinderen en jongeren de komende jaren uitbreiden. Het programma bij de bibliotheek start in 2024. Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en moeten in het schooljaar 2024-2025 volledig besteed zijn. Indicatoren • Aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten. • Voortgang (ver)bouw scholen volgens planning 1e fase Integraal huisvestingsplan. Risico's • Integraal huisvestingsplan: stijgende bouwkosten. Effect bezuinigingen De uitvoering van het IHP wordt getemporiseerd totdat het financieel perspectief van de gemeente is verbeterd. Voor school Woold kunnen we de huidige situatie echter niet langer voortzetten. Daar werken we komend jaar aan een definitieve oplossing. De andere scholen zullen moeten wachten en worden opgenomen in het investeringsprogramma. We zullen de 40
risico's van het vooruitschuiven van investeringen in beeld brengen. Denk daarbij aan verdere verduurzaming en verbetering van het binnenklimaat van scholen.
Financiële onderbouwing programma 2 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Aanpassing Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 stand 1e begroting 2024 prognose 2023
Baten 2.1 Cultuur
229
54
25
52
77
67
67
67
2.2 Sport
717
756
592
194
786
786
775
597
2.3 Inkomen en participatie
11.800
9.963
9.736
91
9.827
9.778
9.766
9.766
2.4 Educatie
1.047
1.447
879
0
879
879
879
879
2.5 Economie & Lobby
1
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Baten
13.794
12.221
11.232
337
11.569
11.510
11.486
11.308
2.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten
3.389
0
0
0
0
0
0
0
2.1 Cultuur
2.719
2.983
2.608
219
2.828
2.649
2.593
2.577
2.2 Sport
2.108
3.803
3.893
-264
3.630
3.847
3.796
3.696
2.3 Inkomen en participatie
26.133
27.857
22.932
411
23.343
22.943
22.845
22.845
2.4 Educatie
1.575
3.953
3.335
43
3.377
3.480
3.722
3.689
2.5 Economie & Lobby
381
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Lasten
36.305
38.596
32.768
410
33.178
32.919
32.955
32.807
2.4 Educatie
0
0
0
0
0
0
0
0
2.5 Economie & Lobby
75
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
75
0
0
0
0
0
0
0
Lasten
Onttrekkingen
Stortingen 2.2 Sport Gerealiseerd resultaat
25
25
0
0
0
0
0
0
-22.462
-26.401
-21.536
-73
-21.609
-21.409
-21.469
-21.499
Algemene toelichting financiële toelichting Zie hiervoor de algemene toelichting zoals bij programma 1 opgenomen. Cultuur Het subsidiebedrag voor de restauratie monumenten wordt verhoogd en daarmee wordt de provinciale subsidie ook verhoogd. Hiermee is de verhoging van de baten van € 52.000 grotendeels verklaard. De verhoging van de lasten van € 219.000 wordt als volgt verklaard: • structureel hogere lasten restauratie monumenten € 87.000 N • incidentele lasten erfgoed - omgevingswet € 40.000 N • structureel hogere lasten erfgoedcentrum € 18.000 N • structurele lasten Ondernemen met Cultuur € 47.000 N 41
De kosten voor de restauratie van monumenten zijn fors gestegen en daarom wordt voorgesteld om het beschikbaar te stellen subsidiebedrag te verhogen. Zoals hierboven al aangegeven wordt daarmee ook de provincale subsidie verhoogd. Met de invoering van de omgevingswet moeten er op het gebied van erfgoed diverse zaken worden aangepast. De jaarlijkse bijdrage aan het erfgoedcentrum (ECAL) wordt met name als gevolg van de loonontwikkelingen verhoogd. De Stichting Ondernemen met Cultuur ontvangt in 2024 een subsidie van € 47.000. De subsidie zal jaarlijks afnemen. Sport Voor de jaren 2023 tot en met 2026 ontvangen wij een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk voor het project Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Hiermee zijn de verhoogde inkomsten voor de jaren 2024-2026 verklaard. De inkomsten en uitgaven voor 2023 worden bij de eindejaarsrapportage 2023 verantwoord. Hier staan uitgaven voor dezelfde bedragen tegenover. Hiermee is de verhoging van de baten van € 194.000 grotendeels verklaard. Het voordeel van € 264.000 bij de lasten wordt als volgt verklaard: • structureel hogere lasten combinatiefunctie € 31.000 N • incidenteel lagere lasten verduurzaming sportveldverlichting € 152.000 V • structureel lagere doorbelasting € 207.000 V Zoals hierboven aangegeven ontvangen wij voor de jaren 2023-2026 de SPUK GALA.
Voor het onderdeel buurtsportcoach ontvangen wij € 31.000 meer dan al was begroot. De raad heeft in de loop van 2023 besloten om het voor 2024 beschikbaar gestelde budget voor de verduurzaming van sportveldverlichting naar 2023 te halen. Dat leidt tot een voordeel in 2024. Voor de lagere doorbelasting ambtelijke kosten en kapitaalasten verwijzen naar programma 4 waar de ontwikkelingen van de ambtelijke kosten en de kapitaallasten worden toegelicht. De lagere doorbelasting heeft betrekking op de verlaagde doorbelaste ambtelijke inzet en kapitaallasten. Inkomen en participatie De detacheringsopbrengsten van de SW-medewerkers worden voor 2024 hoger geraamd. Hiermee is de verhoging van de baten van € 91.000 grotendeels verklaard. De hogere lasten van € 411.000 worden grotendeels als volgt verklaard: Structureel: • lagere lasten opgave Armoede € 123.000 V • lagere lasten meedoenregeling volwassenen € 100.000 V • hogere lasten Bijzondere Bijstand € 93.000 N • lagere lasten basisbanen € 70.000 V • hogere lasten Stadsbank € 50.000 N • hogere lasten uitvoeringskosten Fijnder € 688.000 N Incidenteel: • lagere lasten werkaanvaardingspremie € 94.000 V Vanaf 2024 wordt er geen budget meer beschikbaar gesteld voor de opgave Armoede. Het beschikbaar gestelde budget voor de meedoenregeling volwassenen wordt gehalveerd omdat het beroep op deze regeling gering is. 42
Het beroep op de Bijzondere Bijstand zal in 2024 licht toenemen. De verhoging is gebaseerd op de begroting van Fijnder. De eerder in de begroting opgenomen lasten voor de werkaanvaardingspremie en basisbanen komen te vervallen omdat voorgesteld wordt beide onderdelen niet op te pakken als gevolg van de door te voeren bezuinigingen. De kosten voor de Stadsbank en Fijnder stijgen met name door de stijgende loonkosten. Educatie In 2024 zijn er geen mutaties > € 50.000 geweest. De stijging van de lasten per 2026 wordt veroorzaakt door de in dat jaar ontstane kapitaallasten voor buurtschapsschool Woold. Kredieten De belangrijkste begrote kredieten 2024 (zie ook bijlage 4) binnen dit programma zijn : • Voorbereidingskrediet school Woold € 276.000 • Toplaag kunstgras FC Winterswijk € 1.147.000 • Trias toplaag kunstgras € 420.000 • Meddo renovatie toplaag kunstgras € 524.000 • Avanti / Wiko kunstgrasveld € 254.584 Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn in 2024 geen onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves.
43
Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, Klimaat, water en milieu en gebiedsontwikkeling/wonen. Het programma Werkend Winterswijk gaat aan de hand vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. De beleidsvelden zijn: Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities van de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk. Ook biodiversiteit is een essentieel thema. Klimaat , water en milieu. Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een speerpunt. Gebiedsontwikkeling en wonen. Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is visieontwikkeling op wonen een speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten onder de noemer gebiedsontwikkeling gaan over nieuwbouw of invulling van een gebied met een hoog gewaardeerde leefbaarheid.
Meer concreet; er worden onder andere een aantal mooie plannen (door)ontwikkeld en/of uitgevoerd zoals WoooW, woningbouw Narcisstraat en Ribeslocatie en het Steengroeve gebied. We stellen voor alle toekomstige investeringen een meerjarige programmering op. Dit om financieel verantwoord onze voorzieningen in stand te kunnen houden en nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Economie en lobby. We koesteren de verscheidenheid aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. Vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. We zetten in op het behoud van onze voorzieningen. We behouden komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit.
3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. 44
We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. We maken een integrale analyse van de wijk Winterswijk-Oost op de thema’s ruimtelijke ordening, woningvoorraad, duurzaamheid en sociale samenhang. Aan de hand van die wijkanalyse stelt de wijkregisseur een strategie op voor de wijkaanpak in dit gebied. Relevante documenten: • Groenstructuurplan Winterswijk. • Omgevingsvisie buitengebied. • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit. • Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie Wethouder: Metaal-ten Dolle Afgelopen periode is flink geinvesteerd in het bouwen van een netwerk en is gewerkt aan een wijkanalyse. Op basis van de wijkanalyse stellen we een strategie met doelstellingen op voor de verdere wijkaanpak. Kwaliteit (toelichting) Een veilige, gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk voor Winterswijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of het dorp vinden we daarin cruciaal. Inwoners hebben waardevolle kennis van hun directe leefomgeving.
Ze hebben daarom vaak goede ideeën over wat er nodig is in hun eigen wijk, buurt en omgeving. We steunen daarom initiatieven van inwoners om hun omgeving te verbeteren. In 2023 is een wijkregisseur gestart in Winterswijk-Oost. Door de inzet van een wijkregisseur zorgen we ervoor dat we toegankelijker zijn en meedenken over de kansen die de inwoners zien. In 2024 bepalen we aan de hand van de wijkanalyse van Winterswijk-Oost welke thema’s prioriteit hebben. Aan de hand daarvan bepalen we onze doelen en stellen we een strategie op voor de wijkaanpak in dit gebied. Tijd (toelichting) In 2024 bepalen we aan de hand van de wijkanalyse welke thema’s prioriteit hebben. Op basis daarvan bepalen we onze doelen en stellen we een strategie op voor de wijkaanpak Winterswijk-Oost. Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda Wethouder: Wassink 45
Het huidige gemeentelijk verkeerstructuurplan dateert uit 2010. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw verkeersstructuurplan. Daarom werken we aan een nieuw Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda. Kwaliteit (toelichting) Een actueel mobiliteitsprogramma opleveren met als onderdeel een meerjaren uitvoeringsagenda. Het mobiliteitsprogramma krijgt een pro-actieve, dynamische insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Als onderdeel van het mobiliteitsprogramma is daarom parallel de risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld om daarmee aan te sluiten bij het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 van het Rijk. Tijd (toelichting) De startbijeenkomst heeft plaatsgevonden. Inmiddels is ook de opstartfase en de beleidsanalysefase afgerond. Naar verwachting zal de definitieve versie van het mobiliteitsprogramma in 2024 opgeleverd worden. Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA Wethouder: Wassink We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de ROVA voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW.
(Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek.) Kwaliteit (toelichting) Voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Winterswijk zijn de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW het uitgangspunt; van CROW-A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot CROW-D (zeer laag beeldkwaliteitsniveau). In nagenoeg de gehele gemeente Winterswijk is niveau CROW-A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding (uitgezonderd het centrum en begraafplaats) geldt niveau CROW-B. Om deze kwaliteitsafspraken te kunnen handhaven is een bepaalde inzet nodig. Gebleken is dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan deze afspraken te kunnen voldoen. Ingehaald door de actuele financiële situatie gaan wij binnen deze begrotingsperiode het kwaliteitsniveau verlagen van CROW-A naar CROW-B. Dit geldt voor de beheeronderdelen: onkruidvrij maken van beplanting, zomer- en randsnoei heesters, wintersnoei heesters, onderhoud bosplantsoen, maaien gazons en bladruimen in beplanting. Voor deze onderdelen gaat het beeld er minder verzorgd uitzien, bijvoorbeeld omdat binnen dit kwaliteitsniveau meer zwerfafval, blad en onkruid is toegestaan. Daarnaast gaan wij niet verder met ecologisch bermbeheer en onderzoeken wij of het beheer en het onderhoud van de begraafplaats in de markt gezet kan worden.
Waar mogelijk blijven wij bijdragen aan belangrijke thema’s als biodiversiteit, klimaatadaptatie, inclusie en duurzaamheid en circulariteit.
46
Tijd (toelichting) Het uitvoering geven aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) alsook de monitoring is een continu en jaarrond proces. Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute Informatiesysteem Wethouder: Wassink We werken door aan een modern ParkeerRouteInformatiesysteem (PRIS). Kwaliteit (toelichting) Met de investering in het parkeerroute-informatie systeem (PRIS) kunnen bezoekers van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats in het centrum vinden. We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers aan het centrum, we beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt. Tijd (toelichting) In 2023 is gestart met de investeringen in het parkeerroute-informatie systeem (PRIS). Dit betreft het weer werkend krijgen van de bestaande voorzieningen. In 2024 realiseren we de uitbreiding. Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten We hebben een dekkend netwerk laadinfra Wethouder: Wassink De komende jaren willen wij de groei van het aantal electrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij, door deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen.
Kwaliteit (toelichting) In 2024 gaan wij: • De Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk actualiseren. • Door met het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen terrein te laden. • Minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend op de vraag, in de openbare ruimte plaatsen. • Beoordelen of de Verlengde Private Aansluiting (VPA) en het gebruik van de kabelgoottegels een definitieve laadoplossing is in de openbare ruimte.
47
Tijd (toelichting) Elektrisch vervoer is, als onderdeel van de landelijke mobiliteitsopgave, onderhevig aan technologische ontwikkelingen die elkaar in hoog tempo opvolgen. Zo hebben zich in 2023 onder meer ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van snelladen, logistiek en doelgroepenvervoer. Dit betekent dat wij in 2024 de Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk gaan actualiseren. Het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte loopt vertraging op. De streeftermijn van 18 weken, van aanvraag tot realisatie van de openbare laadpaal, wordt in de praktijk niet gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit alsook materiële en personele tekorten bij aannemers doen de voortgang ernstig vertragen. In 2024 beoordelen we of en in welke vorm de pilot met de Verlengde Private Aansluiting (VPA) een vervolg krijgt. Indicatoren Indicatoren: • We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen. • We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit. Risico's Risico's: • Wijzigingen in de mate van groenonderhoud en bermbeheer leiden tot een ander straatbeeld. Hierover communiceren we met onze inwoners. • De eenheidsprijzen zijn in beeld.
Hieruit blijkt dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan gemaakte kwaliteitsafspraken te kunnen voldoen. Hierop is geanticipeerd in de begroting. Echter, het totale budget is onder meer onderhevig aan wijzigingen in areaal en materiaalkosten. Dit brengt een bepaalde onzekerheid met zich mee. Effect bezuinigingen Schrappen krediet herinrichting markt en aframen krediet gebiedsontwikkeling Molenveld Driemarkweg. Deze projecten worden in beleidsveld 3.4 toegelicht. We schuiven een aantal kredieten door naar 2024. We komen niet meer toe aan deze activiteiten conform de oorspronkelijke planning. Dit zijn geen expliciete bezuinigingen, maar bedragen die een jaar later in de begroting landen. Het betreffen de volgende investeringskredieten: • Restant van € 150.000 van groenkrediet de Pas. • Restantkrediet de Pas. • Kredieten Groenloseweg, Vredenseweg, Masterveldweg en Vosseveldseweg. • Restant kredieten kunstgrasvelden (FC W'Wijk, Trias, Meddo, Trias natuurgrasveld, Hickory, Archeus). Aframing krediet (12%) wegen 2024 t/m 2027 op basis van methodiek raambestekken: 12% minder wegopppervlak dat we doorschuiven. We temporiseren het verledden van openbare verlichting: Led verlichting levert ook besparing op en dit valt dan weg. Voor 1200 ledlampen zou dat een structurele besparing 48
van € 11.000 opleveren. Daarnaast voldoen we dan niet aan het vastgestelde beleidsplan openbare verlichting. Verlagen beeldkwaliteit openbaar groen: Kansen: • Eenvoudig én op korte termijn te realiseren, geen investering vereist. Risico’s • Impact op de structurele, technische, kwaliteit van het groen. Hogere renovatiekosten in de toekomst. • Het beeld van het openbaar groen verandert; het heeft direct zichtbare gevolgen. De kans bestaat dat bewoners beeldkwaliteitsniveau B als rommelig ervaren. • Daarmee een toename van het aantal meldingen/klachten. • De genoemde besparing betreft een grove inschatting. Bermbeheer naar lager niveau: de verkeersveiligheid en de instandhouding van de wettelijk beschermde soorten kunnen in gevaar komen. Daarnaast worden de vastgestelde ambities, zoals verwoord in het bermbeheerplan, niet waargemaakt. Begraafplaats in de markt zetten: ROVA heeft voor beheer en onderhoud van de begraafplaats jaarrond een structurele inzet van 3fte. Contractueel is vastgelegd dat ROVA in Winterswijk een exclusief recht heeft op de uitvoering van beheertaken in de openbare ruimte. Op basis van de Aanbestedingswet 2012 kan bij raadsbesluit dit exclusieve recht doorbroken worden. Bij een totale opdrachtwaarde van € 215.000 (ex Btw) dient overgegaan te worden tot een Europese aanbesteding.
Gezien de specifieke dienstverlening is het onzeker of een geschikte partij gevonden kan worden die het totale takenpakket behorende bij de begraafplaats op zich kan nemen. De genoemde besparing betreft een grove inschatting. Schrappen van geraamde kredieten verkeersmaatregelen binnenring centrum. We schrappen de geraamde kredieten die waren opgenomen als alternatieve maatregelen doortrekken Dingstraat. Het gaat om: · Rotonde kruising Laan van Hilbelink-Zonnebrink · Verkeerslichten kruising Dingstraat-Weurden.
3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden; gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: • Gemeentelijk waterplan 2019 – 2023. • Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit sept. 2022). • Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2013-2017. • Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015. • Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu
49
Activiteiten Project sanering wegverkeerslawaai Wethouder: Wassink Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het Rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit met subsidie van de rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) In 2024 wordt, nadat het saneringsprogramma definitief is vastgesteld, verdere uitvoering gegeven aan het programma. Concreet betekent dit dat de geluidsniveaus in de te saneren woningen wordt bepaald. Voor de voorbereiding (inclusief het bepalen van binnenniveaus) hebben wij subsidie ontvangen. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau wordt voor de uitvoering van gevelmaatregelen opnieuw subsidie aangevraagd. Tijd (toelichting) In Winterswijk was een saneringsprogramma opgesteld voor 177 aangemelde woningen. In dat concept programma is destijds uitgegaan van gevelmaatregelen. Na het besluit van de raad om bij wegen binnen de bebouwde kom uit te gaan van '30 km per uur, tenzij', is dat saneringsprogramma aangepast omdat in dat geval sprake was van een bronmaatregel. Gelet op de besluitvorming rondom de Groenloseweg is een weginrichting van 30 km per uur onzeker.
Om betrokkenen zo snel mogelijk duidelijkheid te geven, wordt het saneringsprogramma opnieuw aangepast met 50 km per uur als uitgangspunt. Daarna kan de uitvoeringssubsidie worden aangevraagd bij het Bureau Sanering Verkeerslawaai. Sanering stortplaats WAL Wethouder: Wassink De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (de stortplaats ligt tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd in 2024 en 2027 uitgevoerd vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht. Kwaliteit (toelichting) Afspraken met de provincie over de uitvoering zijn gemaakt. De provincie gaat de regie voeren over de sanering. De inrichting van de WAL is onderdeel van de gebiedsontwikkeling Molenveld. Tijd (toelichting) Voor de uitvoering van de sanering is een vergunning Wet natuurbescherming nodig. Die ontheffing is inmiddels verleend. Streven is om de sanering begin 2024 afgerond te hebben.
50
Indicatoren In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde prestaties. Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van beheer buitenruimte, maar ook op het gebied van afvalinzameling. Deze rapportages geven onder meer inzicht in: • Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting, etcetera. • De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner verdeeld over de fracties restafval, gft, pmd en papier. • Het aantal klachten over afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0 klachten per 1000 aansluitingen. • Verder monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie die tot en met 2027 wordt uitgevoerd. Risico's • Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet nodig van inwoners. Met uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier ook zelf mee aan de slag. • De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en dus een risico. Effect bezuinigingen In dit beleidsveld zijn geen bezuinigingen met effecten.
3.3 Duurzaamheid en milieu Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten, klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden, ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat we wel gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. Relevante documenten: • Akkoord van Groenlo. • Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019. • RES 1.0. Doelstellingen We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een energieneutraal gebouwde omgeving in 2030 Activiteiten Uitvoeren visie Warmtetransitie Wethouder: Visser In de Warmtetransitievisie staat de manier waarop we gebouwen klaarmaken voor de toekomst. Hiervoor moet in 2024 een plan van aanpak voor gemaakt worden. In 51
Winterswijk ontbreekt een bron voor grootschalige opwekking van warmte die we kunnen inzetten voor verwarming. Dat betekent dat we voor het grootste deel uitgaan van vervanging van gasketels door warmtepompen op elektriciteit. We zetten ons er voor in dat zoveel mogelijk woningen transitiegereed gemaakt worden. We maken hiervoor gebruik van Rijkssubsidies in het kader van de aanpak slechte energielabels. De mogelijkheden voor waterstof ten behoeve van monumenten en de andere kansen op dit gebied houden we in de gaten. Kwaliteit (toelichting) Doelmatig inzetten van de subsidie voor het aanpakken van woningen met slechte labels. Tijd (toelichting) In de Warmtetransitievisie staat de manier waarop we gebouwen klaarmaken voor de toekomst. Hiervoor stellen we in 2024 een plan van aanpak op. Uitvoering RES 1.0 waarin regionaal tenminste 1.35 TWh aan (grootschalige opwek) in 2030 Wethouder: Visser In de RES 1.0 is afgesproken dat het regionale bod bestaat uit grootschalige zon op daken (0,35 TWh) en grootschalige opwek op land (1 TWh). Voor Winterswijk betekent dit dat we aan beide werken. Over zon op bedrijfsdaken wordt elders gerapporteerd. De plannen voor grootschalige opwek op land passen in ons beleidskader zonneparken en zonnevelden. Het gaat hier op dit moment over de realisatie van 120 ha voor Winterswijk. Ondertussen werken we in regionaal verband aan de RES 2.0.