Programmabegroting 2024-2027 Winterswijk
Tekst van het document
• Nieuwe ontwikkelingen op wettelijke taken waardoor er meer inzet wordt gevraagd van medewerkers. • Loonontwikkelingen. Het geraamde budget voor het kantoorconcept beperken wij tot een taakstellend bedrag. Dit budget wordt gebruikt voor het doorvoeren van aanpassingen aan werkplekken zodat kan worden voldaan aan het Arbobesluit. Kansen: • De voorzieningen voor hybride werken wel treffen waardoor de medewerkers plaatsonafhankelijk kunnen werken. Dit maakt Winterswijk een potentieel aantrekkelijkere werkgever, het kan de productiviteit verhogen en geeft een betere werk-privébalans. Dit kan resulteren in minder ziekteverzuim. • Potentiële jaarlijkse besparing van €60.000 op de huursom (inclusief bijkomende kosten als energie, schoonmaak, etc.) op de De Post. Risico's: • Een minder aantrekkelijke werkgever zijn ten opzichte van de oorspronkelijke plannen van het kantoorconcept. Mogelijk kan dit een negatief effect hebben op het aantrekken van nieuw personeel. • Ten behoeve van de begeleiding van het initiële project is een opdracht gegund aan een projectbureau. Er moet onderzocht worden welke verplichtingen hierin zijn aangegaan als de opdracht voortijdig wordt beëindigd. Het verminderen van de bezetting van het college met 1 wethouder resulteert in een besparing op de loonsom vanaf de eerstvolgende lokale verkiezingen.
Kans: • Lagere loonsom in lijn met de taakstelling voor de algehele organisatie. Risico • Hogere werkbelasting bij de resterende wethouders. Het verminderen van de frequentie en het aantal pagina`s van het gemeentenieuws. Vanaf 2024 het gemeentenieuws 1x per 2 weken en met maximaal 2 pagina`s per uitgave verspreiden. Kans: • Minder ambtelijke inzet voor het opstellen van het gemeentenieuws Risico: • Minder informatie middels dit medium naar de inwoners kunnen overbrengen.
4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: • Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. • Uitvoeringsprogramma vergunningverlening, toezicht en handhaving. • Doelstellingen We gaan drugsproblematiek tegen
78
Activiteiten Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen Burgemeester Bengevoord Bij aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen om zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het aanpassen van schoolreglementen om de aanpak laagdrempeliger in te kunnen zetten. Kwaliteit (toelichting) Inhoudelijk loopt het conform plan. In 2024 wordt de aanpak voortgezet. Tijd (toelichting) In 2024 willen we activiteiten op dit thema - voorlichting, een controle en samenwerking met de betrokken partijen - voortzetten.. Hard optreden tegen drugsoverlast Burgemeester Bengevoord Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast. Hierbij maken we gebruik van elkaars handhavingsinstrumenten. Kwaliteit (toelichting) Na drugoverlast optreden via zowel het strafrecht als het bestuursrecht. Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces.
Doelstellingen We vergroten het gevoel van veiligheid bij inwoners Activiteiten Samen met domein zorg werken we met een integrale aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag Wethouder: Schepers-Janssen We vinden het belangrijk dat partijen die een rol spelen in de samenwerking bij de aanpak van personen met verward gedrag een gezamenlijke verantwoordelijkheid ervaren. We zetten in op intensivering van de ketensamenwerking. Vanuit het Rijk zijn hiervoor gelden beschikbaar gesteld aan het Zorg- en Veiligheidshuis Noord- Oost Gelderland. Met alle betrokken partijen vindt overleg plaats om te komen tot een bestedingsplan voor die gelden. De gelden zijn onder andere bestemd voor de versterking van de coördinatiefunctie van het Zorg- en Veiligheidshuis en het voeren van procesregie op de doelgroep. Kwaliteit (toelichting) Met een gecoördineerde aanpak gericht op mensen met verward en onbegrepen gedrag, is het mogelijk om zorgwekkende signalen vroegtijdig in beeld te krijgen en op te pakken. Een gecoördineerde aanpak is zowel gericht op de juiste persoonlijke zorg als op de veiligheid voor de omgeving. Dit is onderdeel van het dagelijkse werk. 79
Tijd (toelichting) Het versterken van de samenwerking is een continu proces. Samenwerking en zichtbaarheid boa's en politie Burgemeester Bengevoord De boa's (buitengewoon opsporingsambtenaren) en de politie hebben een nauwe samenwerking. Daarnaast werken de boa's nauw samen met diverse ketenpartners als jongerenwerkers en HALT. Voor die partijen zijn de boa's de ogen en oren in het centrum, de wijk(en) en het buitengebied. We geven prioriteit aan de zichtbaarheid en benaderbaarheid van onze boa's. Kwaliteit (toelichting) De twee extra boa's en één ambtenaar openbare orde en veiligheid zijn nodig om in te kunnen spelen op de leefbaarheidsvraagstukken die in Winterswijk spelen. Deze zijn in toenemende mate vergelijkbaar met kleinstedelijke problematiek. De samenwerking met de politie en de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de boa's is door capaciteituitbreiding geïntensiveerd. Tijd (toelichting) De samenwerking tussen de politie en de boa's heeft doorlopend de aandacht. Voortzetting uitbreiding bluswatervoorzieningen Burgemeester Bengevoord We ronden het complete pakket aan bluswatervoorzieningen Winterswijk af. Hierbij vragen wij een sluitend advies van de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland, uiteraard in goed overleg met de lokale brandweerpost.
Kwaliteit (toelichting) Wij ontvangen van de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland een bevestiging dat de bluswatervoorziening voor de gehele gemeente op orde is. Als deze bevestiging niet gegeven kan worden, ontvangen we van hen een concreet voorstel wat er nog nodig is om dit wel te bereiken. Tijd (toelichting) Dit zal eind 2023 plaatsvinden. De ambitie is om dit vraagstuk in 2024 afgerond te hebben. Doelstellingen We voorkomen en beperken criminaliteit en ondermijning Activiteiten Aanpak ondermijning Burgemeester Bengevoord De regionaal coördinator ondermijning blijft werkzaam voor de Achterhoekse gemeenten. Daarnaast geven we de internationale ondermijningstafel met Duitsland verder vorm. Kwaliteit (toelichting) 80
Om ondermijning goed tegen te kunnen gaan en ter voorkoming van een waterbed-effect, is regionale samenwerking belangrijk. In de week van de ondermijning hebben er meerdere integrale controles plaatsgevonden. De samenwerking met Duitsland in de aanpak van ondermijning is onder andere vanwege functiewisseling van de portefeuillehouder bij het RIEC, nog niet verder opgezet. Daarnaast is het vormgeven van de samenwerking in de praktijk lastig gebleken. De Euregio gaat een subsidieaanvraag indienen om de internationale samenwerking in 2024 op te starten. Eind 2023 worden de eerste voorbereidingen hiervoor genomen. Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Het opzetten van de samenwerking met Duitsland loopt vertraging op. Dit is met name beïnvloed door de keuzes die stakeholders maken. In samenwerking met de Euregio wordt er een voorstel ingediend voor een interreg subsidie. Indien deze subsidie wordt toegekend kan de samenwerking met Duitsland in het kader van ondermijning medio 2024 opgestart worden. Bestrijden zorgfraude Burgemeester Bengevoord Vanuit ondermijningsoogpunt onderzoeken we of er zorgfraude in de gemeente voorkomt. Bij het vermoeden van fraude pakken wij dit conform de bestaande werkwijze integraal aan. Daarnaast creëren we bewustwording bij zorgcliënten en andere inwoners over de verschijningsvormen van zorgfraude.
Kwaliteit (toelichting) De aanpak komt niet van de grond door onvoldoende personele capaciteit. De rol van regionale toezichthouder is enkele maanden niet ingevuld geweest waardoor zaken niet zijn opgepakt. Het Datalab GO is bezig met dit thema alsmede het in beeld brengen van zorgfraude door middel van indicatoren (data). Dit is nog in een verkennende fase. Tijd (toelichting) Ongeacht de voorgestelde planning; zonder personele capaciteit kan dit onderzoek niet plaatsvinden. Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten door preventiecampagnes Burgemeester Bengevoord We maken inwoners en ondernemers bewust over de schade die ze kunnen ondervinden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast maken we ze bewust over de rol die zij zelf kunnen spelen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. En wat kunnen ze zelf doen om niet in het criminele speelveld te belanden? Kwaliteit (toelichting) We maken ondernemers en inwoners bewust van de verschillende vormen van ondermijning. Daarnaast maken we onze inwoners en ondernemers weerbaarder tegen ondermijning. Ook hebben we als doel om de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers te vergroten.
81
Tijd (toelichting) In 2024 zullen de bewustwordingscampagnes worden voortgezet. Waarbij in de week van de veiligheid twee jaarlijks extra aandacht is voor preventie. Doelstellingen We voorkomen oplichting en digitale criminaliteit Activiteiten Bewustwording cyberweerbaarheid Burgemeester Bengevoord We organiseren activiteiten voor alle leeftijden waarop zij op hun eigen niveau cyberweerbaar gemaakt worden. Kwaliteit (toelichting) We organiseren diverse trainingen en cursussen op het gebied van cyberweerbaarheid. Denk hierbij aan Hackshield, een spel voor 8- tot 12-jarigen, om zich te beschermen tegen online gevaren. Daarnaast organiseren we een interactieve training voor senioren. Tijd (toelichting) Het aanbieden van de training zal in 2024 doorgang vinden. Na deze periode zal er een evaluatie plaatsvinden om te bepalen of het programma voortgezet wordt. Organiseren Cyber securityscan voor ondernemers Burgemeester Bengevoord In overleg met de ondernemersverenigingen organiseren wij een cyber security scan voor ondernemers. Kwaliteit (toelichting) In aansluiting met het Platform Veilig Ondernemen zal in 2024 verder ingezet worden op de digitale weerbaarheid van MKB ondernemers. Tijd (toelichting) In 2024 zullen diverse activiteiten in het kader van cyberweerbaarheid van de MKB ondernemers aangeboden worden.
Indicatoren Om te kunnen beoordelen of we de genoemde doelstellingen hebben behaald, raadplegen we de volgende bronnen: • Waarstaatjegemeente.nl. • De misdaadcijfers van de politie. • De veiligheidsmonitor. • Datalab GO. • Conneqt. Op basis van deze bronnen krijgen wij onder andere inzicht in het percentage inwoners dat zich veilig voelt, het aantal misdrijven en het aantal overlast meldingen. Ons streven is dat het percentage inwoners dat zich veilig voelt stijgt en het aantal misdrijven en gevallen van 82
overlast daalt. Op basis van de gegevens uit deze bronnen kunnen wij onze inzet waar nodig bijsturen. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten. Om die reden benoemen we geen risico's per activiteit. De risico's worden per activiteit zelfstandig afgewogen. Effect bezuinigingen Ten gevolge van een herijking van het verdeelmodel zal het procentuele aandeel dat Winterswijk bijdraagt aan de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) met ingang van 2025 iets afnemen. In plaats van 3,62% gaat Winterswijk 3,42% van de totale gemeentelijke bijdragen betalen. De wijziging zal waarschijnlijk doorgevoerd worden via een ingroeipad. Het volledige positieve effect zal daardoor niet in 2025 maar pas later, afhankelijk van de duur van het ingroeipad, bereikt worden. Kans: • Lagere structurele bijdrage aan de VNOG. Risico: • In de begroting is rekening gehouden met een ingroeipad van twee jaar. Wordt het ingroeipad langer dan wordt het positieve effect later bereikt. Dit heeft een negatief effect op de begroting.
Financiële onderbouwing programma 4 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
83
Exploitatie
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting Aanpassing 2024 stand 1e begroting 2024 prognose 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Baten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 4.2 Openbare orde en veiligheid
68.095
1.235
1.391
88
1.479
1.495
1.593
1.646
45
68
18
0
18
18
18
18
4.4 Overige middelen
7.797
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Baten
75.937
1.303
1.409
88
1.497
1.513
1.611
1.665
4.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten
11.935
0
0
0
0
0
0
0
4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
3.805
17.643
15.409
802
16.211
15.730
15.408
15.278
4.2 Openbare orde en veiligheid
2.111
3.143
2.995
226
3.221
3.193
3.119
3.125
4.3 Lobby, grensoverschrijdende samenwerking en citymarketing
111
0
0
0
0
0
0
0
Lasten
4.4 Overige middelen Totaal Lasten
231
0
0
0
0
0
0
0
18.194
20.786
18.404
1.028
19.432
18.923
18.527
18.403
6.687
7.416
0
3.000
3.000
0
0
0
3.489
124
0
1.000
1.000
0
0
0
0
Onttrekkingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Stortingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 4.4 Overige middelen
172
0
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
3.661
124
0
1.000
1.000
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
60.770
-12.191
-16.995
1.060
-15.935
-17.410
-16.916
-16.739
Algemene toelichting financiële toelichting Zie hiervoor de algemene toelichting zoals bij programma 1 opgenomen. Bestuur, organisatie en dienstverlening Aan de batenkant is er sprake van € 88.000 hogere baten als gevolg van verwachte hogere inkomsten van € 51.000 uit omzet producten burgerzaken (paspoorten, id kaarten en rijbewijzen) en als gevolg van een hogere doorbelasting van overheadkosten € 37.000 aan de teams in de organisatie. Aan de lastenkant is sprake van € 802.000 hogere lasten die grotendeels als volgt zijn te verklaren : • hogere lasten uitbreiding personeel 491.000 N • lagere lasten personeel als gevolg van vervallen van taken € 481.000 V • lagere lasten als gevolg van taakstelling op de organisatie € 300.000 V • hogere lasten toevoeging voorziening APPA € 95.000 N • hogere doorbelasting € 69.000 N • hogere lasten opleidingskosten € 167.000 N • hogere lasten automatisering (ICT) € 528.000 N 84
We stellen voor onze formatie uit te breiden (totaal ca. 4,5 fte) op de meest cruciale onderdelen. Dit betreft: • Fysiek domein: juridisch medewerker Toezicht & handhaving fysieke leefomgeving en RO adviseur. • Sociaal domein: Kwaliteitsmedewerker Zorg en Adviseur Zorg & Veiligheid. • Griffie: Raadsadviseur en Medewerker griffie. Naast bovenstaande uitbreiding, neemt onze formatie af op de onderdelen waar we met deze begroting bezuinigingen voorstellen. Het betreft formatie op de werkvelden:
Aanjagen economie, cultuurhistorie, opgaveregisseurs, medewerkers opgaven, evenementen. In totaal gaat het om ongeveer 5 fte. In het hoofdstuk Financiële positie hebben we toegelicht dat we onze bedrijfsvoering willen verbeteren. We stellen daartoe een Masterplan Organisatie gemeente Winterswijk op. Dit moet leiden tot een besparing van € 300.000 in 2024 die oploopt naar € 1 miljoen structureel vanaf 2027. De hogere doorbelasting heeft betrekking op de verhoogde doorbelaste ambtelijke inzet en kapitaallasten. De indexering van ICT-kosten leidt samen met een aantal nieuw vereiste applicaties tot toename van € 528.000 en het opleidingsbudget neemt toe met € 167.000 tot 1,6% van de loonsom. Openbare orde en veiligheid Aan de lastenkant is sprake van € 226.000 hogere lasten voornamelijk als gevolg van een stijging van de bijdrage aan de VNOG met € 104.000 en een stijging van de personeelslasten met € 105.000. Kredieten Begrote kredieten voor 2024 (zie ook bijlage 4): - mobiele telefonie € 189.000 - hardware/ servers/ backup € 281.000 - software € 236.000 Onttrekkingen en toevoegingen reserves Om de taakstellende bezuiniging op de organisatie de komende jaren te kunnen realiseren wordt in 2024 € 1 miljoen toegevoegd aan de bestemmingsreserve organisatie.
85
Programma 5 Inkomsten van Winterswijk Inleiding Dit programma omvat de inkomsten van onze gemeente die ook de algemene dekkingsmiddelen zijn: de algemene uitkering uit het gemeentefonds en onze lokale heffingen. Tot 2023 maken de algemene dekkingsmiddelen onderdeel uit van programma 4. Vanaf begroting 2023 hebben de algemene dekkingsmiddelen een eigen programma om de sturingsmogelijkheden op de andere vier programma's zuiverder te maken. In de andere vier programma's staan nu de activiteiten en budgetten die ook daadwerkelijk horen bij onze ambities en doelstellingen én waarop wij (bij)sturingsmogelijkheden hebben. Het college voert de begroting uit binnen de programma's. Zij is in dat kader bevoegd om bij te sturen op activiteiten en budgetten bij te stellen binnen de betreffende programma. De (bij)sturingsmogelijkheden op programma 5 zijn beperkt. Op de algemene uitkering hebben wij als individuele gemeente geen invloed. En de hoogte van de lokale heffingen kunnen we alleen voor aanvang van het begrotingsjaar bepalen. Het gaat om inkomsten die geen directe relatie hebben met uitgaven in onze begroting. Daarom past het niet dat met deze inkomsten geschoven kan worden ter dekking van andere lasten. Isolatie van de algemene middelen in een eigen programma is dan de meest logische keuze.
5.1 Algemene middelen Ambitie We zijn een financieel gezonde gemeente. De ambities in onze begroting zijn in evenwicht met de gemeentelijke financiën voor korte en lange termijn. Relevante documenten: • Financiële verordening gemeente Winterswijk. • Treasurystatuut. • Planning- en controldocumenten. Doelstellingen Behouden gezonde financiële positie Activiteiten Monitoren van uitvoering van begroting via P&C-documenten Wethouder: Metaal-ten Dolle Met de documenten in onze planning- en controlcyclus stellen we onze ambities, doelstellingen en activiteiten voor het komende jaar vast (de begroting), volgen we de realisatie daarvan (bestuursrapportage), stellen we budgetten bij indien nodig (financiële prognoses) en leggen we verantwoording af (jaarstukken). Hierdoor houden we zicht op onze financiële positie en kunnen we bijsturen wanneer nodig. Kwaliteit (toelichting) In 2024 stellen we de volgende P&C-documenten op: • Jaarstukken 2023. • Voorjaarsnota 2024 inclusief bijstelling begroting 2024 en prognose 2024-2028. • 2e financiële prognose 2024. • Begroting 2025. 86
Tijd (toelichting) Raadsvergadering juni 2024: • Jaarstukken 2023 en Voorjaarsnota 2024. Raadsvergadering oktober/november (uiterlijk 15 november) 2024: • Begroting 2025. Raadsvergadering december 2024: • 2e financiële prognose 2024. We verzelfstandigen de begraafplaats Er wordt een verkenning uitgevoerd naar het verzelfstandigen van de begraafplaats. Onderzocht wordt of beheer en onderhoud bij een andere partij dan Rova kan worden ondergebracht. Kwaliteit (toelichting) We gaan verkennen op welke manier we de begraafplaats kunnen verzelfstandigen. Tijd (toelichting) We verkopen de Jacobstoren en het carillon Het eigendom van de Jacobstoren inclusief het carillon verkopen. Kwaliteit (toelichting) De verkoopopbrengst van de toren inclusief het carillon is nihil vanwege het unieke karakter en het feit dat deze is verbonden met de Jacobskerk. Verkoop kan eventueel op lange termijn geld besparen op onderhoudskosten. Tijd (toelichting) Gezien het unieke karakter van de Jacobstoren kan de doorlooptijd van de verkoop langer duren dan bij regulier vastgoed. Doelstellingen We streven naar een jaarlijks structureel sluitende begroting Activiteiten Vaststellen begroting Wethouder: Metaal-ten Dolle We streven naar een jaarlijks structureel sluitende begroting. Die presenteren we in de begroting.
Kwaliteit (toelichting) In het financiële hoofdstuk van de begroting nemen we een overzicht op waarin we het structurele en incidentele begrotingsresultaat presenteren. Met de programmabegroting 2024-2027 presenteren we een voordelig resultaat voor 2024 en 2025. Voor 2026 en 2027 doen we dat niet. Dat is in lijn met het advies van de VNG en daarmee anticiperen we op mogelijk aanvullende inkomsten van het Rijk of dekking die we 87
nog in onze begroting moeten vinden. In het hoofdstuk Financiële positie leest u meer hierover. Tijd (toelichting) Raadsbehandeling vindt plaats in oktober/november. Doelstellingen Zorgen voor voldoende investeringsruimte Activiteiten Integrale afwegingen bij begrotingsbehandeling Wethouder: Metaal-ten Dolle We willen beschikken over voldoende investeringsruimte. Dat geeft ons bestuur keuzemogelijkheden voor de inzet van die ruimte. De afweging hoe die ruimte ingezet wordt, doen we integraal, dus in totaliteit. Daarbij betrekken we het door de raad vastgestelde afwegingenkader. De begrotingsbehandeling is daarvoor het geëigende moment. Kwaliteit (toelichting) Het financiële hoofdstuk in de begroting moet inzicht geven in de integrale afweging en investeringsruimte. Tijd (toelichting) Raadsbehandeling oktober/november. Indicatoren • Financiële kengetallen. • Weerstandsratio. Een toelichting op deze indicatoren staat in de paragraaf Weerstandsvermogen. Risico's Ontwikkeling algemene uitkering: Zie hoofdstuk Financiële positie in deze begroting Ontwikkeling van lonen, prijzen en rente: In de bijlage Uitgangspunten begroting staat vermeldt van welke loon-, prijs- en renteontwikkeling we uitgaan. Als deze in 2024 sterker stijgen dan geraamd, dan leidt dit tot een nadeel op onze begroting. Effect bezuinigingen In dit beleidsveld zijn geen bezuinigingen.
5.2 Lokale belastingen Ambitie De ambitie van de gemeente met betrekking tot lokale belastingen is tweeledig. Enerzijds streeft de gemeente ernaar om haar financiële onafhankelijkheid te vergroten door efficiënte en evenwichtige lokale belastingen te innen. Dit stelt de gemeente in staat om de nodige middelen te genereren om essentiële openbare diensten te financieren. Anderzijds is er een streven naar het waarborgen van transparantie en rechtvaardigheid in het belastingstelsel, waarbij de lasten eerlijk worden verdeeld over de inwoners en bedrijven. 88
Deze dualiteit van financiële stabiliteit en sociale verantwoordelijkheid vormt de kern van de gemeentelijke belastingambitie en draagt bij aan het welzijn van de gemeenschap als geheel. Onze lokale belastingdruk is in balans met het niveau van dienstverlening dat we bieden. Wanneer het gaat om heffingen en leges, is ons uitgangspunt dat deze doorgaans de kosten dekken, tenzij ze significant afwijken van vergelijkbare tarieven in andere gemeenten of als er sprake is van een plotselinge aanzienlijke verhoging. Om ervoor te zorgen dat onze ambities financieel haalbaar blijven, leggen we tevens de nadruk op het verkrijgen van (Europese) subsidies in plaats van het verhogen van lokale belastingen. Relevante documenten: • Belastingverordeningen. Doelstellingen De onroerende zaakbelastingen wordt gefixeerd op de opbrengst met uitzondering van inflatie en areaaluitbreiding Wanneer woningen en niet-woningen in waarde stijgen dan verlagen we de OZB-tarieven om op die begrote opbrengst uit te komen. Doelstellingen We maken meerjarige afspraken over de toeristenbelasting Vaststellen van meerjarige tarieven voor de toeristenbelasting, zie beleidsveld 2.5 Indicatoren Zie paragraaf Lokale heffingen. Risico's De gemeentelijke belastingen (lokale heffingen) vormen een significante inkomstenbron.
Deze heffingen kunnen worden opgedeeld in de vrij besteedbare belastingen, met name de Onroerendzaakbelastingen, en de heffingen voor een specifiek doel, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Heffingen met een specifiek doel mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Bij het vaststellen van de opbrengsten van de vrij besteedbare belastingen heeft het bestuur een grote mate van vrijheid. Zo is voor 2024 gekozen om bouwleges, toeristenbelasting en marktgelden te verhogen. De onroerende-zaakbelastingen (OZB) is gelijk gebleven. De OZB vormen de grootste eigen inkomstenbron van gemeenten. Effect bezuinigingen Areaaluitbreiding doorberekenen in geraamde opbrengst OZB: Het betreft hier niet zozeer een bezuiniging, maar een verhoging van de geraamde opbrengst OZB. Onze ambitie is het realiseren van 900 nieuwe woningen in gemeente Winterswijk en dat leidt tot meer OZB-inkomsten.
Financiële onderbouwing programma 5 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
89
Exploitatie
Rekening 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Aanpassing Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 stand 1e begroting 2024 prognose 2023
Baten 5.1 Algemene middelen
0
65.821
66.344
3.900
70.244
70.424
64.785
63.624
5.2 Lokale belastingen
0
6.598
6.638
386
7.025
7.074
7.119
7.164
Totaal Baten
0
72.420
72.982
4.286
77.269
77.498
71.904
70.788
5.1 Algemene middelen
0
-170
-438
313
-125
-28
-202
-129
5.2 Lokale belastingen
0
368
368
20
387
387
387
387
Totaal Lasten
0
197
-70
332
262
359
185
258
Gerealiseerd resultaat
0
72.223
73.053
3.954
77.007
77.138
71.719
70.530
Lasten
Algemene toelichting financiële toelichting Zie hiervoor de algemene toelichting zoals bij programma 1 opgenomen. Algemene middelen Het voordeel van € 3.900.000 in 2024 aan de batenkant wordt verklaard door de hogere algemene uitkering die is gebaseerd op de meicirculaire 2023. Echter vanaf 2026 is sprake van een fors lagere algemene uitkering. In het hoofdstuk Financiële positie lichten we deze ontwikkeling nader toe. Het nadeel van € 313.000 aan de lastenkant bestaat met name uit hogere rentelasten op langlopende leningen en doorberekende rente van in totaal € 668.000. Hier staan lagere lasten van € 395.000 door vrijval van de stelpost prijsstijgingen tegenover. Lokale belastingen Aan de batenkant is sprake van € 386.000 hogere baten als gevolg van verwachte hogere inkomsten door indexatie van de onroerende zaakbelasting gebaseerd op de inflatie en de areaaluitbereiding. Kredieten Binnen dit programma zijn geen kredieten. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Binnen dit programma zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan de reserves. Overzicht Algemene Middelen Algemene middelen van een gemeente zijn inkomsten waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. In tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen kan een gemeente algemene dekkingsmiddelen dus vrij besteden. In onderstaand overzicht zijn de algemene dekkingsmiddelen opgenomen.
90
*€ 1.000 Omschrijving
2024
2025
2026
2027
Lokale heffingen besteding niet gebonden
8.161
8.455
8.500
8.545
Algemene uitkeringen
69.590
69.791
64.154
62.998
Dividend
490
490
490
490
Saldo financieringsfunctie
467
359
530
452
Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal
129
129
129
129
78.832
79.218
73.797
72.608
91
Paragrafen Paragraaf A Lokale Heffingen Inleiding Deze paragraaf gaat over de gemeentelijke belastingen. Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds vormen de belastingen onze belangrijkste inkomstenbronnen. We onderscheiden drie typen gemeentelijke belastingen. De onderstaande drie belastingtypen lichten we later in deze paragraaf verder toe: • Algemene belastingen. • Bestemmingsheffingen. • Retributies. De opbrengsten van de algemene belastingen tellen we op bij de algemene middelen. Dit betekent dat we de opbrengsten van deze belastingen niet labelen. We kunnen ze daardoor voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen inzetten. Voorbeelden van deze algemene belastingen zijn de onroerendezaakbelastingen (OZB), precariobelasting, reclamebelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting. De opbrengsten van bestemmingsheffingen zijn bestemd voor specifieke voorzieningen. Deze specifieke voorzieningen hebben wel een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en rioolheffing. We heffen retributies als de gemeente een specifieke dienst verleent, de leges, begraafrechten en marktgelden zijn de belangrijkste retributies binnen de gemeente Winterswijk. We mogen geen winst maken op bestemmingsheffingen en retributies, de begrote opbrengst mag dus niet hoger zijn dan de begrote kosten om de diensten te verlenen.
Beleid We hanteren de volgende uitgangspunten: • De opbrengst van de onroerendezaakbelasting (OZB) is in 2024 gelijk aan die van 2023 (exclusief inflatie en areaaluitbreiding). • Voor niet-woningen is de opbrengst onroerendezaakbelasting (OZB) geïndexeerd op basis van de ramingen 2023 exclusief de eenmalige verlaging van 20% die in 2023 is toegepast. • Het inflatiepercentage van 4,2% is gebaseerd op de Loon- en prijsindices CPB. Dit staat in tabel 2.2.3 van de Meicirculaire van het gemeentefonds 2022. • De rioolheffing is 100% kostendekkend op basis van het Gemeentelijk Watarplan (GWP). • De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend. • Bij de leges streven we naar 100% kostendekkendheid. Belastingdruk De belastingdruk geeft aan welke belastingen onze inwoners direct in hun portemonnee voelen. Om deze belastingdruk te berekenen, tellen we de OZB, de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing bij elkaar op. In de tabel Belastingdruk 2024 rekenen we met een WOZ-waarde van € 297.000 voor een woning. De verwachte waardestijging is 3% voor woningen. Verderop in deze paragraaf lichten we de vermelde bedragen verder toe. 92
De belastingdruk voor de inwoner ziet er als volgt uit: Gezin (eigen woning)
2022
2023
2024
WOZ-waarde € 252.000
WOZ-waarde € 288.000
WOZ-waarde € 297.000*
270,00
279,00
293,00
- vastrecht
172,00
182,00
187,00
- variabel deel (14 aanbiedingen)
19,60
21,00
21,00
Rioolheffing (135m³)
364,50
380,70
384,75
TOTAAL
826,10
862,70
885,75
2022
2023
2024
- vastrecht
172,00
182,00
187,00
- variabel deel (14 aanbiedingen)
19,60
21,00
21,00
Rioolheffing (135m³)
364,50
380,70
384,75
TOTAAL
556,10
583,70
592,75
Belastingen: Onroerende-zaakbelasting Afvalstoffenheffing
Gezin (huurwoning) Belastingen: Afvalstoffenheffing
*3% waardestijging
De belastingdruk voor 2024 stijgt in vergelijking met 2023 De stijging is het gevolg van een hogere OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In het coalitieakkoord is afgesproken dat de OZB-opbrengst gelijk blijft, met uitzondering van de areaaluitbreiding en de inflatie. Dit betekent dat ongeacht de waardestijging (of -daling) de verschuldigde OZB niet verandert. Voor 2024 verwachten we een waardestijging voor de woningen van gemiddeld 3%, wat lager is dan de inflatie. Rekening houdend met het inflatiepercentage, wat voor 2024 is vastgesteld op 4.2%, stijgt de verschuldigde OZB iets. Daarnaast stijgt het tarief voor de afvalstoffenheffing. Dit komt doordat de kosten van de ROVA stijgen. Om 100% kostendekkend te blijven, verhogen we het tarief voor het vastrecht met € 5,00 (€ 187,00). Voor een verdere toelichting over de wijze van de afvalstoffenheffing, zie onder ‘Afvalstoffenheffing’. Tot slot gaan we ook de tarieven voor de riool- en waterzorgheffing verhogen. De afgelopen twee jaar hebben we de tarieven gelijk weten te houden. Om 100% kostendekkend te blijven, kunnen we nu niet anders dan een verhoging doorvoeren. De tarieven stijgen met € 0,03 per kubieke meter ingenomen water. Dat is een stijging van 1%. De belastingdruk voor de inwoner die in een eigen woning woont met een gemiddelde WOZwaarde, stijgt met € 23,05.
Rekening houdend met de inflatie (4,2%), daalt de belastingdruk in reële zin met 1,53%. Voor de inwoner in een huurwoning stijgt de belastingdruk met € 9,05. Rekening houdend met de inflatie daalt de belastingdruk in reële zin met 2,65%. Door afval goed te scheiden, kunnen inwoners zelf nog verder invloed uitoefenen op een deel van de verschuldigde afvalstoffenheffing. Immers, hoe minder restafval wordt aangeboden, hoe lager het variabele deel. Door verstandig met het waterverbruik om te gaan, is het ook mogelijk om minder aan riool- en waterzorgheffing te betalen. Dit komt omdat we de riool- en waterzorgheffing per kubieke meter ingenomen water afrekenen.
93
Opbrengst heffingen Belastingsoort
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
OZB eigenaren woningen
3.583.000
3.690.000
3.907.000
OZB eigenaren niet woning
1.633.000
1.685.000
1.816.000
OZB gebruikers niet woning
1.129.000
1.165.000
1.244.000
OZB TOTAAL
6.967.000
6.345.000
6.540.000
Reclamebelasting
0
105.000
105.000
Toeristenbelasting
762.000
809.000
1.054.000
Forensenbelasting
99.000
90.000
90.000
Precariobelasting
27.000
50.000
50.000
Afvalstoffenheffing
2.612.000
2.841.000
2.910.000
Rioolheffing
4.011.000
4.174.000
4.174.000
Grafrechten
265.000
201.000
242.000
Marktgelden
0
100.000
123.000
Leges Wabo vergunningen
620.000
546.000
874.428
Leges
525.000
256.000
581.000
Totaal
15.266.000
15.712.000
17.170.428
Onroerendezaakbelastingen De onroerendgoedmarkt is gestabiliseerd voor met name de woningen. De verwachting is dat de gemiddelde WOZ-waarde stijgt met zo’n 3%. Voor niet-woningen is de verwachting dat de waarden stijgen met 2%. Deze aannames zijn op basis van de inschatting van de Waarderingskamer. De exacte invloed is op dit moment nog niet bekend, omdat de herwaardering voor belastingjaar 2024 nog in volle gang is. Eind 2023 wordt de herwaardering afgerond en is duidelijk wat de nieuwe WOZ-waarden voor 2024 zijn. In het coalitieakkoord is afgesproken dat de opbrengst van de OZB wordt gefixeerd. Wel wordt er nog rekening gehouden met areaaluitbreidingen en inflatiecorrectie (4,2% voor 2024). Door het fixeren van de opbrengst wordt het tarief dus gewijzigd. Hierbij geldt dat bij een daling van de WOZ-waarden het tarief stijgt, en bij een stijging van de WOZ-waarden wordt deze lager. Dit komt omdat we bij het berekenen van de OZB de WOZ-waarde vermenigvuldigen met het tarief. De OZB-tarieven voor 2024 zijn, onder voorbehoud van de vaststelling belastingverordeningen in december 2023, als volgt: Tarieven Onroerende-zaakbelasting (OZB)
2022
2023
2024
Eigendom woning
0,1073%
0,0969%
0,0987%
Eigendom niet-woning
0,2540%
0,2616%
0,2672%
Gebruik niet-woning
0,2022%
0,1636%*
0,2114%
*eenmalige aanpassing
Toeristenbelasting Het college stelt de raad voor om de toeristenbelasting met ingang van in 2024 te verhogen met € 0,40 per overnachting en met ingang van 2025 nogmaals met € 0,40. Het huidige tarief van € 1,20 stijgt daarmee in 2 jaar tijd naar € 2,00. Deze begrotingsmaatregel is niet met de sector besproken en doorkruist het overleg met sector over de beleidsvisie Toerisme & Recreatie en daaraan gekoppeld de toeristenbelasting.
94
Forensenbelasting Voor het tarief van de forensenbelasting zoeken we aansluiting bij de toeristenbelasting. Het forfaitaire tarief voor een vakantiewoning in de toeristenbelasting is ook van toepassing op de gemeubileerde woning bij de forensenbelasting. Aangezien het tarief voor de toeristenbelasting wijzigt, wijzigt ook dit tarief naar € 370 (2023: € 290). Precariobelasting We heffen precariobelasting voor het gebruik van gemeentegrond. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de terrassen bij cafés en restaurants en aan uitstallingen. De tarieven voor 2024 worden geïndexeerd met 4,2%. Afvalstoffenheffing Inwoners betalen alleen voor het aanbieden van hun restafval. Herbruikbare afvalstoffen halen we tegen nultarief op. De afvalstoffenheffing bestaat daarom uit een vastrecht en een tarief per restafvalaanbieding. Wij berekenen de kosten voor de afvalinzameling van de Rova door in onze tarieven. Omdat deze kosten gestegen zijn en het aantal aanbiedingen is gedaald, stijgen ook de tarieven. De kostenstijging hebben we verwerkt in het vastrecht, zo betalen ook de "nul-aanbieders" mee aan de toegenomen lasten. De tariefontwikkeling ziet er als volgt uit: Tarieven Afvalstoffenheffing
2022
2023
2024
172,00
182,00
187,00
Ondergrondse verzamelcontainer
1,40
1,50
1,50
140 liter restafvalcontainer
5,60
6,00
6,00
240 liter restafvalcontainer
8,40
9,00
9,00
Afvalstoffenheffing Vastrecht Variabel:
Rioolheffing De riool- en waterzorgheffing is gebaseerd op een kostendekkendheid van 100%. Het Gemeentelijk Waterbeheersingsplan (GWP) vormt hiervoor de basis. Hierin is opgenomen welke kosten we hebben gemaakt en welke we de komende jaren gaan maken. Door de uitbreiding van de watertaken van de gemeente, kunnen we meer kosten onder de riool- en waterzorgheffing scharen. In het GWP is hier een verdere invulling aan gegeven. Binnen de gemeente Winterswijk volgen we het waterspoor voor de riool- en waterzorgheffing. Dat betekent dat we de inwoner belasten voor het daadwerkelijke waterverbruik. De aanslagoplegging verloopt via het waterbedrijf Vitens. De gemeente ’lift’ mee met de aanslagoplegging door Vitens. Aan de hand van het door Vitens berekende waterverbruik, legt Vitens de aanslag riool- en waterzorgheffing namens de gemeente op. Bij het bepalen van de tarieven gaan we uit van een gemiddeld waterverbruik over de afgelopen drie jaar. Vitens levert in november het waterverbruik over de afgelopen periode aan. Met dit waterverbruik houden we rekening bij het berekenen van de tarieven voor 2024. Bij het berekenen van de tarieven proberen we een opbrengst te begroten die 100% kostendekkend is. De tarieven zullen licht stijgen ten opzichte van 2023. De begrote kosten zijn gelijk gebleven en het gemiddelde verbruik is licht (-1%). gedaald. 95
Tarieven Riool- en waterzorgheffing
2022
2023
2024
0-500 m³
2,72
2,82
2,85
501 - 5.000 m³
2,68
2,78
2,80
5.001 - 20.000 m³
2,63
2,73
2,76
20.001 en meer
0,00
0,00
0,00
per kubieke meter
Grafrechten De kosten voor de begraafplaats zijn al jaren hoger dan de opbrengsten. Dit komt voornamelijk omdat we voor de oudere graven geen inkomsten meer ontvangen, maar we deze wel moeten onderhouden. De mogelijkheden op de begraafplaats zijn uitgebreid met het natuurbegraven en Islamitisch begraven. Daarnaast is de kinderbegraafplaats opgeknapt. Van de nabestaanden horen we hier positieve geluiden over. De tarieven voor de grafrechten stijgen ten opzichte van 2023. Marktgelden De marktgelden leggen we op aan de marktkooplui die op de woensdag en zaterdag een kraam hebben op de markt. De tarieven zijn zodanig bepaald dat we 100% kostendekkend zijn. Dit betekent een behoorlijke stijging ten opzichte van 2023. Vooralsnog gaan we ervan uit dat de tarieven er als volgt uitzien. Tarieven marktgeld
2022
2023
2024
zaterdag
0,00
0,98
1,38
zaterdag vette waren
0,00
1,33
1,86
woensdag
0,00
0,62
0,84
woensdag vette waren
0,00
0,83
1,13
per vierkante meter:
Leges algemene dienstverlening Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dit betekent voor de gemeente dat de werkzaamheden voor de beoordeling van een aanvraag voor een vergunning veranderen. Dit heeft ook gevolgen voor de in rekening te brengen leges. We blijven leges heffen voor het uitvoeren van de ruimtelijke toets en tevens kunnen we leges gaan heffen voor de aanvraag van milieuvergunningen. Ook zullen de tarieven wel worden verhoogd om meer kostendekkend te worden. Dit is verwerkt in de begrote opbrengsten. Reclamebelasting Het hoofddoel van de reclamebelasting is de bevordering en versterking van het centrale gebied van Winterswijk. Om dit te bereiken, is de Stichting Ondernemersfonds Centrum Winterswijk in het leven geroepen. De gemeente int reclamebelasting, met als doel zoveel mogelijk ondernemers in het centrum te betrekken bij deze inspanning. Nadat we onze eigen kosten hebben afgetrokken, storten we de opbrengst op de rekening van de stichting. Er is een convenant gesloten tussen de stichting en de gemeente waarin duidelijke afspraken zijn vastgelegd over hoe het geld wordt besteed. Dit waarborgt dat de middelen daadwerkelijk worden ingezet ten behoeve van het centrumgebied. Voor 2024 leggen we reclamebelasting (€ 105.000) op. Hierbij handhaven we het tarief uit 2020, namelijk € 540.
96
Kwijtschelding Burgers die op het sociaal minimum leven, kunnen kwijtschelding aanvragen voor de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Voor burgers die het afgelopen jaar kwijtschelding hebben gehad, laten we bij het inlichtingenbureau controleren of zij nog voldoen aan de voorwaarden. Als dit zo is, wordt automatisch kwijtschelding verleend. Burgers hoeven hiervoor dan geen verzoek tot kwijtschelding meer in te dienen. We schelden alleen het vastrecht van de afvalstoffenheffing kwijt. Zo stimuleren we ook burgers die in aanmerking komen voor kwijtschelding om het afval zoveel mogelijk te scheiden. Bij de riool- en waterzorgheffing schelden we een waterverbruik van maximaal 45 m³ per persoon per huishouden kwijt. We informeren Vitens ook als er kwijtschelding is verleend. Kostenonderbouwing Door de wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) op 5 maart 2016 zijn vanaf de begroting 2017 nieuwe begrotingsregels van kracht. De nieuwe regels hebben ook invloed op de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen. In de paragraaf Lokale heffingen is nu een overzicht van de baten en lasten opgenomen voor die heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. In deze paragraaf is inzichtelijk gemaakt in hoeverre de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, begraafrechten, marktgelden en leges kostendekkend zijn.
Voor deze belastingsoorten geldt dat deze maximaal kostendekkend mogen zijn. Onder maximaal kostendekkend verstaan we dat de geraamde baten de geraamde kosten niet mogen overschrijden. Verder houden we rekening met de overhead, waarbij deze omschreven zijn als: ‘die kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces’. Hieronder geven we achtereenvolgens een overzicht van de kostenonderbouwing voor de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, begraafrechten, marktgelden en de leges. Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing Kosten Afval overhead Totale kosten
3.124.000 142.000 3.266.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
2.910.000
Overige opbrengsten
356.000
Totale opbrengsten
3.266.000
Dekking
100%
97
Kostenonderbouwing rioolheffing Kostendekkendheid riool- en waterzorgheffing Kosten Riolering Overhead Totale kosten
4.000.000 352.000 4.352.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
4.174.000
Overige opbrengsten
42.000
Totale opbrengsten
4.216.000
Dekking
97%
Kostenonderbouwing grafrechten Kostendekkendheid grafrechten Kosten Begraafplaats
325.000
Overhead
60.000
Totale kosten
385.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
242.000
Overige opbrengsten
0
Totale opbrengsten
242.000
Dekking
63%
Kostenonderbouwing marktgelden Kostendekkendheid marktgelden Kosten Warenmarkt
119.000
Overhead
23.000
Totale kosten
142.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
130.000
Overige opbrengsten
12.000
Totale opbrengsten
142.000
Dekking
100%
Kostenonderbouwing leges Voor de kostendekkendheid van de leges geldt dat de opbrengst van alle leges samen maximaal 100% mag zijn van de begrote kosten. Dit kan betekenen dat er op onderdelen een overdekking is en op andere onderdelen een onderdekking. Uit bovenstaande tabel blijkt dat er op geen enkele leges een overdekking is. Hiermee voldoen we aan de wettelijke eis dat de totaal begrote opbrengst de begrote kosten niet mag overschrijden. De genoemde titels en hoofdstukken zijn terug te vinden in de tarieventabel die hoort bij de Legesverordening 2024. Hierin staan de diverse productgroepen opgenomen, met de daarbij
98
behorende tarieven. Opgenomen zijn alleen die hoofdstukken waar activiteiten in plaatsvinden. Kostendekkendheid leges Lasten
Overhead
Totaal lasten
Baten
Dekking in %
Titel 1
Algemene Dienstverlening
H1
Burgerlijke stand
65.992
45.898
111.890
49.000
44%
H2
Reisdocumenten/ID-Kaart
313.296
125.176
438.473
332.695
76%
H3
Rijbewijzen
113.766
53.953
167.720
128.300
76%
H4
Verstrekkingen uit Basisregistratie Personen
4.874
3.783
8.657
2.000
23%
H5
Overige publiekszaken
37.988
9.063
47.051
31.000
66%
H 17
Telecommunicatie
22.501
13.059
35.560
25.000
70%
H 18
Verkeer en vervoer
5.895
5.023
10.918
250
2%
564.313
255.955
820.269
568.245
69%
Subtotaal Titel 2
Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving
H3
Omgevingsvergunning
824.419
396.653
1.221.072
874.428
72%
Subtotaal
824.419
396.653
1.221.072
874.428
72%
Titel 3
Europese Dienstenrichtlijn
H1
Horeca
24.759
21.096
45.854
3.000
7%
H2
Organiseren evenementen
129.099
109.999
239.098
5.000
2%
H 14
APV-vergunningen
48.338
41.187
89.525
5.000
6%
Subtotaal
202.196
172.282
374.478
13.000
3%
1.590.929
824.890
2.415.819
1.455.673
60%
Totaal
Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf komen aan de orde: 1. Het weerstandsvermogen. 2. De inschatting van de risico’s die we lopen. 3. De financiële kengetallen en een toelichting daarop. Normen Er gelden geen voorgeschreven normen voor de hoogte van het weerstandsvermogen of voor de verplicht voorgeschreven financiële kengetallen. Voor de hoogte van het weerstandsvermogen hanteren we een weerstandsratio van minimaal 1 (zie voor een nadere toelichting deze paragraaf), voor wat betreft de financiële kengetallen sluiten we aan bij de signaalwaarden van de provincie Gelderland. 1. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente Winterswijk om risico’s op te vangen zonder dat de normale bedrijfsvoering dan wel cruciale voorzieningen voor onze inwoners en bedrijven in gevaar komen. In deze paragraaf richten we ons vooral op de risico’s met een financieel effect, hiervoor is immers een weerstandsvermogen nodig. Risico’s die een ‘bedreiging’ vormen voor het realiseren van beleidsdoelen of projecten zijn primair onderdeel van de programma’s dan wel projecten. Verder geldt voor de beoordeling van de risico’s in deze paragraaf dat het moet gaan om onzekere gebeurtenissen waarvan het (financieel) effect niet of nauwelijks is in te schatten 99
en die niet op een andere manier, bijvoorbeeld door te verzekeren, te verleggen of andere beheersmaatregelen, kunnen worden afgedekt. De hoogte van de uiteindelijk gekozen investering in het Cultuurkwartier is bijvoorbeeld geen risico in het kader van deze paragraaf. Het gaat immers niet om een onzekere gebeurtenis maar om een besluit waarop college en raad zelf invloed hebben. Eenmaal in uitvoering kan er wel sprake zijn van risico’s in de vorm van onzekere gebeurtenissen tijdens de uitvoering. Het is dan zaak dat deze kenbaar zijn voordat het besluit genomen wordt om deze zoveel mogelijk uit te sluiten dan wel bewust te aanvaarden. In die gevallen dat het zich voordoen van een risico vrij zeker is, en ook het financieel effect redelijk te kwantificeren is, schrijft het BBV voor dat hiervoor een voorziening moet worden getroffen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde bij voorziene verliezen op grondexploitaties. Mocht dit, bij de jaarlijkse actualisatie, duidelijk worden is dat gelijk het moment om hiervoor een voorziening te treffen. Risico’s met een incidenteel financieel effect Risico’s kunnen incidenteel voorkomen, zoals een korting op de algemene uitkering (omdat het rijk minder heeft uitgegeven dan begroot), een piek in zorguitgaven of een ongedekte schadeclaim. Dit zal uiteindelijk tot uitdrukking komen in de financiële resultaat van de jaarrekening.
Mocht dit tot een tekort op de jaarrekening leiden dan vormt de algemene reserve hiervoor onze weerstandscapaciteit. Risico’s met een structureel financieel effect Naast risico’s met een incidenteel effect kennen we ook risico’s met een structureel financieel effect. De belangrijkste voorbeelden zijn een structurele verlaging van de algemene uitkering of structureel hogere zorgkosten (open einde regeling). In het eerste jaar kan dit nog als een risico met een incidenteel financieel effect worden beschouwd en zal blijken of het nadeel tot een tekort op de jaarrekening leidt en zo ja, dan kan dit worden afgedekt door de algemene reserve. Wanneer de bijstellingen van die posten er echter toe leiden dat de (meerjaren)begroting niet langer in evenwicht is, dan biedt de algemene reserve hiervoor geen structurele oplossing. Het is dan zaak om de begroting op een andere wijze weer in evenwicht te krijgen. Dat kan door ombuigingen, bezuinigingen of inkomstenverhogingen of een combinatie hiervan. Een ruime algemene reserve (hoge weerstandsratio) biedt echter wel de mogelijkheid om de tijd te nemen voor een dergelijk proces en tot weloverwogen, breed gedragen, afwegingen te komen. Incidentele weerstandscapaciteit Feitelijk vormt de algemene reserve, naast de bestedingsfunctie die deze reserve heeft, onze incidentele weerstandscapaciteit.
Zolang er geen harde verplichtingen zijn aangegaan ten aanzien van bestemmingsreserves kan, in theorie, de bestemming van die reserves heroverwogen worden en besloten worden deze toe te voegen aan de algemene reserve. Gezien de stand van de algemene reserve bestaat hiervoor voorlopig geen aanleiding, deze bedraagt per 1 januari 2024 naar verwachting € 47 miljoen.
100