CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Omgevingsvisie kom Winterswijk

Raadsvergadering 29 januari 2026, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Omgevingsvisie Kom Winterswijk34.386 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

of gymzalen te om te bouwen naar woonruimte of

stimuleren van groene daken, wateropvangsystemen,

maatschappelijke functies. Zo voorkomen we onnodige

en het creëren van natuurlijke schaduw en biodiversiteit.

uitbreiding van het bebouwde oppervlak en benutten we

Nieuwe woonwijken en andere nieuwbouw worden

de bestaande ruimte efficiënt. Het doel is om bestaande

zo ontworpen dat ze optimaal bijdragen aan de

buurten te versterken en te vernieuwen, zodat de regio

klimaatbestendigheid van de regio, met oog voor groen

duurzaam en toekomstbestendig wordt.

en duurzaam ruimtegebruik. Welke locaties bieden kansen voor woningbouw? Goede bereikbaarheid en ontsluiting

Zoals blijkt uit de voorgaande paragrafen, werken we

Nieuwe woningen moeten niet alleen goed worden

aan een

ontsloten voor auto’s, maar ook voor langzaam verkeer

actief op sociale variatie op wijkniveau, met aandacht

(zoals fietsers en voetgangers). Het is van groot belang

voor een goede ruimtelijke inpassing en de nabijheid

dat nieuwe woonwijken goed bereikbaar zijn, niet

van voorzieningen. We streven naar inclusiviteit in

alleen voor de bewoners, maar ook voor mensen die

doelgroepen op het niveau van de wijk en niet zozeer

afhankelijk zijn van openbaar vervoer of die zich in de

per afzonderlijke ontwikkeling. Zo ontstaan gevarieerde

wijk willen verplaatsen zonder auto. Dit betekent dat

en inclusieve woonwijken die passen bij de identiteit

Inbreiden waar het kan – met behoud van het dorpse

er extra aandacht moet zijn voor de bereikbaarheid

van Winterswijk en zijn voorbereid op de uitdagingen

karakter

van voorzieningen, het stimuleren van het gebruik

van morgen.

Bij

toekomstbestendig woonbeleid. We sturen

inbreiding

geldt

voor

iedere

ontwikkeling

dat de context bepalend is voor de ruimtelijke

van duurzame mobiliteit en de integratie van groen en groenstructuren in de komen het omliggende

Inbreiding heeft tot 2034 de nadruk, met respect

verschijningsvorm. Het ruimtelijk doel van inbreiden

landschap.

voor de bestaande dorpsstructuur (waaronder de

is om te komen tot een betere structuur van de kom,

ontstaansgeschiedenis,

en

het centrumgebied en de schil rond het centrum.

Duurzaam ruimtegebruik

woonbuurten, voorzieningenstructuur). Bij uitbreiding

Inbreiding moet bijdragen aan woonvormen, maar

De gemeente Winterswijk zet in op het duurzaam

ligt de lat hoog op het gebied van duurzaamheid,

ook aan de economische structuur en de groen- en

hergebruik van bestaande gebouwen, erven en terreinen

leefkwaliteit en landschappelijke inpassing. Hieronder

waterstructuur. Voorbeelden van ruimtevormen kunnen

die hun oorspronkelijke functie hebben verloren. Dit

wordt beschreven hoe inbreiding en uitbreiding

zijn: nieuwbouw toevoegen, optoppen (verhogen van

kan bijvoorbeeld door schoolgebouwen, bedrijfslocaties

bijdraagt aan de woningbouwopgave.

bestaande gebouwen), aanbouwen, ombouwen van

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

structuur

van

radialen

50

4. THEMATISCHE UITWERKING

bestaande gebouwen. Inbreiding beperkt zich niet

de commerciële publieksgerichte functie detailhandel

Peperbus

tot de gedachte van ‘ruimte en/of groen inleveren’,

en horeca. Dat wil zeggen: zo lang voor die functies nog

• Misterweg tussen rotonde met Europalaan /

maar gaat steeds samen op met het verbeteren en

vraag naar vastgoed is, worden andere commerciële

Parallelweg en spoorwegovergang (ook deel van

vernieuwen van de bijdrage aan groen, water, klimaat

publieksgerichte functies (zoals persoonlijke dienstver-

de radialen);

en biodiversiteit. Iedere inbreidingsopgave en ruimtelijk

lening) en niet-commerciële functies alleen toegelaten

• Misterstraat

initiatief moet zo een schakel vormen naar een betere

als dat:

winkelstraat (ook deel van de radialen);

ruimtelijke structuur. Als gemeente zetten we in op de

• de

samenhang tussen projecten en de kwaliteit van de

ontwricht;

hoofdstructuur.

• geen hoekpand betreft, omdat daar winkels en

detailhandelsstructuur

niet

duurzaam

horeca sterk de voorkeur hebben. De oude radialen

tussen

spoorwegovergang

en

• Laan van Hilbelink van Zonnebrink tot Verlengde Morsestraat; Hogere bouwvormen Hogere bouwvormen zijn bespreekbaar langs (delen

Langs de radialen is de verkaveling in principe lineair,

In de ontdekstraten (voorheen aanloopstraten) streven

van) de radialen, stedelijke as en op plekken in

dat wil zeggen: in dezelfde richting als het wegbeloop.

we naar behoud van levendigheid en een open,

het gemengde (grotere) centrumgebied waardoor

Bij nieuwe ontwikkelingen wordt de verkaveling

publieksgerichte uitstraling. Bij herontwikkeling van

ruimtelijke meerwaarde ontstaat. Bij lineaire bouw-

lineair ingericht langs de radialen, wat betekent dat

de uiteinden van deze straten geven we daarom de

blokken (die dus niet alzijdig een voorgevel hebben)

de bebouwing zoveel mogelijk in de richting van het

voorkeur aan commerciële functies op de begane

staan we maximaal drie lagen hoger dan in de directe

bestaande wegbeloop wordt geplaatst.

grond, zoals winkels. Hoewel het bestemmingsplan

omgeving toe. Bij alzijdige bouwblokken staan we

op sommige plekken ook wonen toestaat, past dit hier

maximaal 5 lagen hoger dan in de directe omgeving

minder goed bij de gewenste centrumdynamiek.

voor accenten toe. Die accenten moeten een hoge en

De dichtheid neemt toe naarmate de ontwikkeling dichter bij het centrum plaatsvindt. Hier is bespreekbaar

bij Winterswijk passende kwaliteit hebben. Voor lineaire

dat bij herontwikkeling een hogere dichtheid terugkeert

De stedelijke as

blokken geldt dat bij Winterswijk niet past dat er veel

dan voor de realisatie van het initiatief. Bovendien zijn

Bij de onderstaande wegen die onderdeel uitmaken van

herhaling in de architectuur optreedt. Dat is niet dorps

andere functies dan wonen bespreekbaar.

de stedelijke as zijn ook hogere dichtheden en func-

en dat is niet hoe stedelijk we willen zijn. Variatie is

tiemenging bespreekbaar, als het past bij de maat en

wezenlijk. Hogere bouwvormen moeten altijd ruimtelijk

Hoe dichter bij het centrum en de schil daaromheen,

schaal:

worden onderbouwd, waarbij de ligging, de betekenis

hoe nadrukkelijker het daarbij om publieksgerichte

• Europalaan, Parallelweg, Stationsstraat, Ding-

van het gebouw voor en de ruimtelijke bijdragen aan de

functies moet gaan. In het centrum ligt de prioriteit bij

straat, Zonnebrink, Vredensestraat, Singelweg,

omgeving leidende principes zijn.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

51

4. THEMATISCHE UITWERKING

Referenties zijn de volgende recente en in ontwikkeling

kansrijke woon-, commerciële en/of maatschappelijke

(slechts) rond de 50% van de locatie uitgegeven voor

zijnde locaties:

functies.

wonen. Het is een ontwikkeling die financieel haalbaar

• Europalaan: aan de stedelijke as, alzijdige blokken,

bleek, een goede omgevingskwaliteit heeft en voldoet Overige wooninitiatieven binnen de kom

aan de eisen die we ten aanzien van betaalbaarheid

• Narcisstraat: aan de stedelijke as, hoogteaccent

Bij overige inbreidingsontwikkelingen moet de nieuwe

stellen. Tegelijkertijd is het een ontwikkeling met veel

op een hoek, variatie in woningtypen, prijsklassen

ontwikkeling goed aansluiten op de directe omgeving.

ruimte voor groen en water. Het houdt rekening met het

hoogbouw, variatie.

en verkaveling.

landschap (de es waarop de bouw plaatsvindt en de rand

• Dingstraat: aan de stedelijke as, lineaire blokken met voldoende variatie in de architectuur. • Weurden: radiaal, wonen met daaronder winkels.

Uitbreiden met oog voor landschap en voorzieningen

van de kom). Dat zijn aspecten die we voor volgende

De Woondeals A en B voorzien circa 1.400 woningen

uitbreidingen als maatstaf hanteren.

op inbreidingslocaties tot aan 2035. Zoals eerder aangegeven

is

woningbouw

noodzakelijk

om

Gebiedsgerichte uitbreiding in de buurtschappen

Transformatielocaties

het voorzieningenniveau in stand te houden. Dat

Buiten de kom, in het landelijke gebied, zijn andere

Binnenstedelijke locaties die hun bestaande functie

betekent dat we moeten gaan kijken naar mogelijke

vormen van groei denkbaar. Geen grote uitbreidingen,

hebben verloren en hierin ook geen toekomst meer

uitbreidingslocaties.

maar kleinschalige ontwikkelingen die passen bij het

hebben, komen in aanmerking voor transformatie

landschap en de structuur van buurtschappen of erven.

naar kansrijke functies die invulling geven aan deze

Bij uitbreiding is er minder stedenbouwkundige context

Ook hier geldt dat de eigenschappen van de ondergrond

omgevingsvisie. Herontwikkeling kan leiden tot hogere

dan bij inbreiding. Daarom staat bij uitbreiding de

richtinggevend zijn. Daarbij kan worden gekeken naar

bouwvolumes, mits deze passen bij de schaal, structuur

landschappelijke opzet en inpassing centraal. Ook zijn

de draagkracht, vitaliteit en ontwikkelbehoefte van

en identiteit van Winterswijk. Het is belangrijk dat

er in vergelijking met inbreiding meer mogelijkheden

de buurtschappen zelf. Daarnaast kunnen ook nieuwe

accenten in de hoogte goed worden afgewogen en dat

om met duurzaamheid, klimaatadaptatie, water en

vormen van landschappelijke typologieën worden

architectonische kwaliteit, variatie en een passende

bodem sturend te ontwerpen. Deze aanpak moet

verkend, zoals nieuwe buurtschappen, landgoederen

vormgeving worden gegarandeerd.

worden voortgezet bij toekomstige uitbreidingen,

of

met voortdurende aandacht voor het behoud van de

hof etc.). Op grond van de omgevingsvisie voor het

omgevingskwaliteit.

buitengebied zijn dergelijke vormen denkbaar. De

Voorbeelden van transformatielocaties zijn verouderde binnenstedelijke bedrijvenlocaties, schoolgebouwen,

collectieve

woonvormen

(zoals

een

klooster,

'landschappelijke woontypologie' vormt hierbij steeds

gymzalen, kerk- en cultuurgebouwen. Deze locaties

De uitbreiding van De Rikker dient als voorbeeld voor

een bouwsteen waarin wonen wordt verbonden met

komen in aanmerking voor herontwikkeling naar

nieuwe uitbreidingen. In de laatste fase De Rikker wordt

klimaatbestendigheid en landschappelijke versterking.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

52

4. THEMATISCHE UITWERKING

Referenties als de buurtschap, erf, landgoed of hof bieden kansen om wonen te combineren met waterinfiltratie, biodiversiteit en verkoeling.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

Waar gaan we de komende tijd mee aan de slag?

• Bij de samenvoeging van de omgevingsvisies

• We werken aan het volkshuisvestelijk programma

bepalen we wat de begrenzing is van de komrand-

waarin we vastleggen welke woningen we in de

zone en geven we aan hoe we in de komrandzone

toekomst gaan bouwen, voor welke doelgroepen en

omgaan met stedelijke ontwikkelingen (Motie

van welk type.

komrandzone).

53

4. THEMATISCHE UITWERKING

WAT BETEKENT DIT VOOR TOEKOMSTIGE INITIATIEVEN EN ONTWIKKELINGEN? Afweging bij woningen toevoegen:

routes en verblijfsplekken met oog voor het

• We kijken eerst naar de mogelijkheden van inbreiding, daarna naar de mogelijkheden van uitbreiding. • Bij inbreiding kijken we naar de ontstaans geschiedenis, verkaveling, routes en de bestaande ruimtelijke opbouw, zodat nieuwe bebouwing op natuurlijke wijze integreert in de wijk.

creëren van speel- en ontmoetingsplekken en

deze

het versterken van de sociale cohesie.

bouwkundige uitwerking afdoende gemotiveerd

• Bij uitbreiding hanteren we het principe van punt (zie hoofdstuk 2). • We nemen bij uitbreiding de ruimtelijke karak teristiek van het landschap en de dorpsstructuur als basis, en versterken deze waar mogelijk.

qua

positie,

samenhang

en

steden-

• We zetten in op geleidelijke overgangen tussen

kunnen worden. De architectonische kwaliteit en

buurten en het omliggende landschap om een

bijdragende architectonische betekenis vormen

vloeiende integratie te waarborgen.

een extra wegingsfactor.

• We handhaven een evenwicht tussen verdichting en leefkwaliteit, waarbij de kwaliteit van de

water- en bodemsturend ontwerpen als vertrek-

• We staan hogere bouwvormen alleen toe, als

leefomgeving centraal blijft staan. • We behouden en benutten binnentuinen en

Sociale basis en voorzieningenstructuur • We zetten in op het creëren van gevarieerde wijken zodat inclusieve, levendige en toe-

tussenruimtes als waardevolle onderdelen van

komstbestendige

de leefkwaliteit en de groenstructuur.

mensen in verschillende levensfasen prettig

• De architectuur sluit aan op de dorpse of

buurten

ontstaan

waar

kunnen wonen.

landschappelijke karakteristiek, en waar geldig

• We streven naar een gevarieerde mix van wo-

• We hebben ten alle tijden oog voor duurzaam

op de stadsere sferen. De dominante sfeer is

ningtypen: appartementen, eengezinswoningen

ruimtegebruik en herbestemmen waar kan naar

(compact) dorps. Variatie past daarbij maar

en zorgwoningen.

wonen.

is geen doel op zich. Op iedere plek vormt

• We zetten in op een variatie in prijsklassen:

de architectuur een passende toevoeging

sociale- en middenhuur, sociale/goedkope koop,

vanuit ontwerponderzoek naar de omringende

betaalbare koop (Achterhoekse betaalbare koop),

karakteristiek.

en overig zodat er voor verschillende doelgroepen

• We passen de locatie beoordeling toe om te waarborgen

dat

initiatieven

bijdragen

aan

kwaliteit, passen bij de omgeving en de

• Nieuwe bebouwing moet samen met de groene

samenhang versterken. Stedenbouwkundige en ruimtelijke principes • We versterken de samenhang en veiligheid via

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

een aanbod is.

inpassing en uitwerking passen in en reageren op

• Bij woningbouw houden we rekening met

de maat, het ritme en het profiel van de bestaande

verschillende levensfasen: voor starters, gezinnen

karakteristiek.

en ouderen.

54

4. THEMATISCHE UITWERKING

• We zetten in op een robuust en duurzaam voorzieningenstructuur,

afgestemd

op

de

behoefte, bevolkingsomvang en groei van de

nog vastgesteld), kavels kunnen gedeeld worden

nieuwbouw ontworpen worden met het oog op

tussen ouders en kinderen of tussen jongeren en

klimaatverandering, met nadruk op het omgaan

ouderen.

met hittestress, wateroverlast en droogte.

• We zetten bij zorgwonen zoveel mogelijk in op

• We onderzoeken herbestemming van leegstaande

• We situeren bij voorkeur duurzame en goed

het plaatsen van zorgwoningen in de nabijheid

erven en panden, zoals oude schoolgebouwen,

bereikbare wijkcentra en dagelijkse winkels

van de bestaande woonomgeving van bewoners,

bedrijfslocaties of gymzalen, als alternatief voor

nabij supermarkten of OV-knooppunten, om zo

zodat sociale netwerken behouden blijven en

het realiseren van extra woningen.

de leefbaarheid en bereikbaarheid te versterken.

zorg dichtbij is.

gemeente.

• We geven bij ontwikkelingen de voorkeur aan Levensloopbestendig en zorg nabij wonen • Bij

inbreiding

en

uitbreiding

zullen

• We zetten bij ontwikkelingen in op goede

permanente woningbouw. we

• Flexwoningen

binnen

ontsluiting via bestaande infrastructuur, met

woningaanpassingen voor ouderen en mensen

sommige maatschappelijke situaties, mits ze

aandacht voor langzaam verkeer (fiets en

met een zorgvraag binnen de planningen van de

goed zijn ingepast in de bestaande omgeving

voetganger)

gemeente meenemen.

en geen permanent karakter hebben. Welke

• We zetten in op voldoende aansluiting bij het

doelgroepen dit zijn, is weergegeven in het

bestaande voorzieningenaanbod (zoals scholen,

volkshuisvestelijkprogramma.

winkels en zorg).

• We zetten bij ouderenwoningen zo veel mogelijk in op de nabijheid van essentiële voorzieningen

zijn

bespreekbaar

Bereikbaarheid en ontsluiting

• Bij eventuele extra druk op voorzieningen zetten

zoals huisarts, apotheek en supermarkt. • We stimuleren generatiegericht wonen, af hankelijk van de kavelgrootte (richtlijn wordt

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

Klimaatbestendig wonen • We stimuleren dat nieuwe woningen en andere

we in op compensatie met passende maatregelen of bijdragen.

55

Tot 2035 worden circa 1400 woningen gerealiseerd; totale opgave is 2250 woningen.

LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN Focus op betaalbare, duurzame en levensloopgeschikte woningen.

Winterswijk biedt jongeren een fijne leefomgeving met volop voorzieningen en kansen voor ontwikkeling, werk en ontspanning.

Duurzaam hergebruik van gebouwen en terreinen met verloren functie.

We hebben aandacht voor ons erfgoed en onze dorpse identiteit.

Ouderenwoningen moeten zo veel mogelijk in de buurt van essentiële voorzieningen zoals huisarts, apotheek en supermarkt liggen.

Nieuwe woonwijken bevorderen sociale verbondenheid, veiligheid en ontmoeting.

Uitbreiden alleen als inbreiding tekortschiet of voor het behoud van voorzieningen.

Winterswijk streeft naar een breed en passend woningaanbod voor alle doelgroepen.

We sturen op sociale variatie, ruimtelijke inpassing en functionele aansluiting.

Inbreiden binnen de dorpsgrenzen met behoud van het dorpse karakter.

Nieuwe wijken zijn goed bereikbaar voor langzaam verkeer en openbaar vervoer.

Klimaatbestendig bouwen met aandacht voor water, hitte, groen en biodiversiteit.

Locatiebeoordeling bepaalt of een initiatief past bij ruimtelijke en sociale context.

Nieuwbouw sluit aan op de ruimtelijke structuur, schaal en identiteit van Winterswijk.

BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK

4.4

4.4 BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK

We gaan bewust om met onze schaarse ruimte

ontspannen, spelen, elkaar ontmoeten en genieten van

In 2040 is Winterswijk een plek waar mensen zich

Onder bereikbaarheid verstaan we in Winterswijk

groen. Daarom denken we bij nieuwe ontwikkelingen op

verbonden voelen met elkaar en gezond kunnen leven.

bereikbaarheid met alle vervoerswijzen: waaronder

het gebied van bijvoorbeeld woningbouw of bedrijvigheid

Iedereen – jong en oud, inwoners, bezoekers, bedrijven

actieve vervoerswijzen zoals lopen en fietsen, het

goed na over hoe we de ruimte het beste kunnen

en werknemers – denkt bewust na over hoe ze zich

openbaar vervoer en gemotoriseerd vervoer maar

gebruiken. We proberen functies slim te combineren,

verplaatsen en welke routes ze nemen. Woonwijken,

ook bijvoorbeeld de rolstoel en scootmobiel. Welke

zodat iedereen er iets aan heeft. We gebruiken hierbij

werkplekken, het ziekenhuis, winkels, recreatiegebieden

vervoerswijze het belangrijkste is, kan per gebied

de mobiliteitsladder. Dat betekent dat we pas nieuwe

en ontmoetingsplekken zijn goed bereikbaar, op een

verschillen. Daarom kunnen er per plek andere keuzes

verbindingen aanleggen, zoals rondwegen, als andere

manier die past bij ieders voorkeur: lopend, met de

worden gemaakt.

oplossingen niet voldoende zijn. Denk bijvoorbeeld aan het beter gebruiken van de wegen die er al liggen.

fiets, het openbaar vervoer of de auto. In gebieden waar mensen vooral verblijven, zoals het centrum, krijgt de

Er is maar beperkt ruimte voor wegen en verkeer. Onze

Ook zullen we kijken naar koppelkansen met andere

voetganger de hoofdrol. Verkeersveiligheid staat voorop

openbare ruimte gebruiken we om te lopen, fietsen

gewenste projecten. Zo maken we slim gebruik van de

– voor iedereen: voetgangers, fietsers én automobilisten.

of autorijden. Maar het is ook de plek waar we willen

ruimte en middelen die we hebben.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

57

4. THEMATISCHE UITWERKING

Winterswijk goed bereikbaar in 2040

bereikbaarheid is dus essentieel – voor onze economie,

ervoor te zorgen dat het parkeren past bij de plek én bij wie

In 2040 willen we dat inwoners bewust kiezen hoe ze

het welzijn van onze inwoners en de aantrekkingskracht

er parkeert. We houden rekening met drie hoofdgroepen:

zich verplaatsen bijvoorbeeld: lopend, met de fiets,

van onze gemeente. Tegelijk geven we daar waar

bewoners, bezoekers en mensen die in Winterswijk

het openbaar vervoer of de auto. We maken die keuze

mensen vooral wonen en verblijven voorrang aan

werken. Binnen die groepen kijken we verder naar wat

makkelijker door te investeren in goede fietspaden

veiligheid en een prettige leef- verblijfsomgeving. Dat

mensen precies nodig hebben. We zorgen bijvoorbeeld

en andere voorzieningen. Tegelijk zorgen we ervoor

kan betekenen dat autoroutes iets minder direct zijn of

voor plekken om kort te parkeren voor mensen die

dat belangrijke plekken met de auto goed bereikbaar

dat je er langzamer moet rijden.

snel iets willen ophalen of winkelen, en lang parkeren

blijven. Dat is belangrijk voor onze bedrijventerreinen,

voor bezoekers van buiten de regio of werknemers.

het ziekenhuis en het centrum. Niet alleen voor onze

Gebalanceerde verkeersstructuur

inwoners, maar ook voor bezoekers van buitenaf. Bij

Om

manieren

en te gebruiken zijn en dat ze bijdragen aan een prettig

nieuwe ontwikkelingen kijken we daarom goed wie

goed bereikbaar te houden, werken we aan een

en bereikbaar centrum. Voor mensen die minder mobiel

er gebruik van gaat maken en hoe die mensen zich

verkeersstructuur die in balans is en ruimte biedt aan al

zijn, zorgen we voor parkeerplekken dichtbij belangrijke

verplaatsen. Bewoners van het centrum, mensen uit

alle vormen van vervoer. We zorgen ervoor dat routes

locaties. Daarnaast maken we gebruik van slimme en

het buitengebied en bezoekers uit de regio of Duitsland

duidelijk zijn, zodat mensen makkelijk hun weg vinden

flexibele parkeersystemen. Die helpen om parkeerplekken

hebben namelijk verschillende behoeften. Bezoekers

ook naar het centrum. Wegen, zoals de Europalaan,

beter te benutten en maken het makkelijker om snel een

van buiten het centrum zijn meer afhankelijk van de

Groenloseweg, Vredenseweg en Laan van Hilbelink,

vrije plek te vinden. Zo maken we parkeren voor iedereen

auto. Voor korte afstanden (10-15 kilometer) stimuleren

wijzen we aan als hoofdwegen voor autoverkeer. Tegelijk

eenvoudiger en toegankelijker.

we het gebruik van de (elektrische) fiets. Voor langere

verbeteren we de routes voor fietsers en wandelaars, en

afstanden onderzoeken we of het openbaar vervoer

maken we de openbare ruimte groener en gezonder.

Efficiënt en toegankelijk parkeren in het centrum

een goed alternatief is, en wat er nodig is om dat

We houden rekening met de karakteristieke structuur/

Voor het centrum is het van belang dat bewoners en

aantrekkelijker te maken.

unieke opbouw van Winterswijk: van de historische

bezoekers eenvoudig een parkeerplek kunnen vinden.

Winterswijk

op

verschillende

Parkeerplekken richten we zo in dat ze makkelijk te vinden

radialen tot de nieuwere verbindingen. Waar het kan,

We willen het huidige zoekverkeer verminderen door

Winterswijk blijft ook bereikbaar met de auto.

gebruiken we straten en pleinen voor meerdere doelen

parkeren aan de randen beter te organiseren, met

Winterswijk is de tweede kern van de regio in de

tegelijk waarbij de verkeersveiligheid voorop staat.

comfortabele en goed bereikbare parkeerlocaties die

Achterhoek en dat willen we graag zo houden. Onze

gekoppeld zijn aan de hoofdtoegangswegen. Via deze

ligging én de goede bereikbaarheid met de auto maken

Parkeren: afgestemd op de plek en gebruiker

parkeervoorzieningen kunnen bewoners en bezoekers

ons aantrekkelijk voor bedrijven en bezoekers. Goede

Wanneer we kijken naar het parkeren is het belangrijk om

straks via veilige en aantrekkelijke wandelroutes het

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

58

4. THEMATISCHE UITWERKING

centrum bezoeken. De komende jaren onderzoeken

Aantrekkelijke en veilige routes dragen zowel bij

Openbaar Vervoer: sneller, efficiënter en duurzamer

we hoe bestaande parkeerlocaties zoals bijvoorbeeld

aan de fysieke als sociale verbinding. Goede routes

We zetten vol in op het verbeteren van ons openbaar

de Zonnebrink en de Peperbus aan de randen kunnen

en ruimtes bieden namelijk ook gelegenheid voor

vervoer. We willen dat zowel de bus- als de

worden versterkt en verbeterd. Daarnaast bekijken we

ontmoeting en sociaal contact, en zijn tegelijkertijd

treinverbindingen snel, efficiënt en betrouwbaar zijn. De

welke andere oplossingen kunnen bijdragen aan het

de ‘openbare leefruimtes van het dorp’. Daarom wordt

treinverbinding tussen Winterswijk en Apeldoorn krijgt

ontlasten van de centrumring en het verbeteren van het

in de deelgebieden van de kom meer ruimte gegeven

extra aandacht, en we streven naar snellere busdiensten

verblijfsklimaat in het centrum.

aan ontmoeting en verbinding. In het thema Gezond,

die aansluiten op de hoofdverbindingen van onze regio

inclusief en veilig wordt hier verder bij stilgestaan.

zoals Winterswijk – Enschede, en de interregionale verbinding met Duitsland (onder andere Vreden, Ahaus,

Maatwerk bij parkeren in nieuwe bouwplannen De huidige parkeernormennota biedt op dit moment

Veilige fiets- en wandelinfrastructuur: Duurzaam en

Oeding, Borken en Bocholt). Bij ontwikkelingen die

nog geen ruimte om bij nieuwe bouwplannen minder

gezond van A naar B

invloed hebben op het openbaar vervoerssysteem,

parkeerplaatsen te realiseren. In de toekomst willen

We blijven investeren in een fiets- en wandelstructuur

worden openbaar vervoerder(s) vroegtijdig betrokken

we hier meer flexibiliteit in, zodat we beter kunnen

die veilig, duurzaam en gezond is en een goede

bij de planontwikkeling.

inspelen op plekken waar andere vormen van mobiliteit

routestructuur heeft. Waar mogelijk doen we dit

goed werken. Daarom gaan we de parkeernormennota

in combinatie met onze groenstructuur. Fietsen en

Gezond leven en bewegen in een veilige omgeving

actualiseren. Daarbij onderzoeken we in welke situaties

wandelen zullen steeds belangrijker worden als

Winterswijk moet een leefbare gemeente zijn waar

en onder welke voorwaarden minder parkeerplaatsen

alternatieven voor autoverkeer. Winterswijk biedt vooral

bewoners genieten van een gezonde woonomgeving.

kunnen worden gevraagd. Bijvoorbeeld als er goede

in het buitengebied prachtige fiets- en wandelroutes

Ze ervaren geen overlast van verkeer, geluidshinder

alternatieven zijn, zoals nabijheid van openbaar

die zijn afgestemd op de omgeving en het landschap.

of schadelijke emissies, in zowel de woonwijken, bij

vervoer en deelmobiliteit, én als het past bij de plek.

We zetten ons in om dit netwerk beter aan te sluiten

scholen als het centrum. Dit bevordert niet alleen de

Ontwikkelaars moeten dan kunnen aantonen dat dit

op de kom en binnen de kom te werken aan goede

fysieke gezondheid, maar ook het welzijn van alle

haalbaar is zonder parkeeroverlast in de omgeving. Tot

verbindingen. Ook de doorstroming voor fietsers naar

inwoners, waardoor Winterswijk een plek is waar

die tijd blijven de huidige parkeernormen gelden.

het centrum wordt verbeterd met duidelijke fietspaden

mensen graag leven, werken en recreëren. De omgeving

en/of fietsvoorzieningen en veilige oversteken. Verder

van Winterswijk is zo ingericht dat deze uitnodigt

Verbindingen maken: ruimte voor verblijven en ont-

zetten we ons in om het centrum te voorzien van

tot bewegen, waardoor bewoners actief worden

moeten

voldoende stallings-plekken voor fietsen om het

gestimuleerd om te wandelen en te fietsen. Daarbij

Een verplaatsing is meer dan van A naar B gaan.

fietsgebruik verder te stimuleren.

vinden we het ook belangrijk dat inwoners zich veilig

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

59

4. THEMATISCHE UITWERKING

voelen in de openbare ruimte. Een veilige beleving

Veilig verkeer: Samenwerken aan verkeersgedrag en

deelfietsen actief stimuleren en waar nodig faciliteren

ontstaat bijvoorbeeld door logische routes, verlichting,

handhaving

in oplaadpunten. De ‘Integrale laadvisie’ bepaalt de

overzichtelijke plekken en levendige plinten.

Veiligheid staat voorop in ons beleid. We werken

strategie van de gemeente Winterswijk om tijdig een

samen met partners zoals VVN en de lokale politie om

toegankelijke, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur

Regionale Samenwerking: krachten bundelen voor

verkeersveiligheid te bevorderen. Dit omvat niet alleen

voor elektrische voortuigen te realiseren. Dit in

betere bereikbaarheid

snelheidsmetingen en handhaving, maar ook educatie

navolging van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur

Om de bereikbaarheid van Winterswijk te verbeteren,

over verkeersveilig gedrag. Dit zorgt voor een veiliger

(NAL), een bijlage van het Klimaatakkoord.

werken we samen met regionale partners aan de

verkeer voor voetgangers, fietsers en automobilisten. Waar gaan we komende tijd mee aan de slag?

doorstroming van verkeer op de belangrijke provinciale wegen en rijkswegen. De samenwerking met omliggende

Duurzaam Vervoer: Duurzaam en innovatief de

gemeenten en provincies is van groot belang om te

toekomst in

wordt beschreven hoe we uitvoering gaan geven

zorgen voor een goed bereikbare gemeente, vooral in

We stimuleren om het verkeer in Winterswijk duurzamer

aan deze ambities. Waar nodig, zoeken we hierin de

het kader van de bereikbaarheid van het SKB en andere

en efficiënter te maken. Dit houdt in dat we het elektrisch

samenwerking met de provincie. Zoals ten aanzien

vitale voorzieningen.

vervoer, gedeelde vervoersmiddelen zoals deelauto’s en

van de rondwegen.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

• We werken aan het mobiliteitsprogramma waarin

60

4. THEMATISCHE UITWERKING

WAT BETEKENT DIT VOOR TOEKOMSTIGE INITIATIEVEN EN ONTWIKKELINGEN? Bereikbaar en toegankelijk:

ontsluiting en bereikbaarheid van de locatie altijd

Verkeersveiligheid

• We zetten in op een optimale geleiding van routes

deel uit van de beoordeling indien het initiatief

• We verbeteren de verkeersveiligheid met een

ten behoeve van de ontsluiting van woonwijken,

andere typen verkeer dan tot nu toe veroorzaakt

proactief verkeersveiligheidsbeleid. Voorkomen

centrumgebied en bedrijventerreinen, voor zowel

c.q. extra verkeersbewegingen teweegbrengt.

is beter dan genezen.

voetganger, fietser als gemotoriseerd verkeer.

Het gaat niet alleen om aantallen, maar ook om

• We hanteren de Winterswijkse mobiliteitsladder bij het aanleggen van nieuwe infrastructuur. • We zorgen voor goede bereikbaarheid en toegankelijkheid naar dagelijkse voorzieningen en het winkelcentrum voor iedereen. • Wanneer zich ontwikkelingen voordoen nabij

de vervoerswijze, en de verdeling over de dag. En het gaat ons om de voorzienbare effecten op alle routes naar de locatie als gevolg van de • Menging van verkeerssoorten die onveiligheid veroorzaakt,

is

niet

acceptabel.

Denk

aan

schoolgaande jeugd en stromen vrachtverkeer.

herkenbaar, veilig en passend bij de dorpssfeer in

Bij de beoordeling spelen verder aspecten een

te richten.

rol als de ligging ten opzichte van de hoofdwegen,

• We creëren een aantrekkelijke openbare ruimte (ook in relatie tot het BOSS-beleid). • Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt rekening

Voet- en fietsverbindingen • We stimuleren fietsgebruik met aantrekkelijke

voorgestelde ontwikkeling.

dorpsentrees, benutten we de kans om deze

om te verblijven en om bewegen te stimuleren

• We verlagen de snelheid voor autoverkeer op wegen waar veel fietsers en voetgangers zijn.

de dwarsprofielen van nabijgelegen en ont sluitende wegen, en de verharding. • We benutten hoofdontsluitingsroutes om de

routes binnen en buiten de bebouwde kom, die aansluiten bij de landschappelijke structuren en erfgoed van Winterswijk. • We zetten de oude radialen in als fietsvriendelijke en herkenbare verbindingen. • We verbeteren waar mogelijk de (regionale) fietsroutes voor zowel inwoners als bezoekers van buiten Winterswijk.

vindbaarheid van het centrum te verbeteren

• Waar mogelijk richten we oude landwegen in als

gehouden met duurzame bereikbaarheid, zoals

en verkeer te geleiden via logische routes naar

rustige, groene routes die passen bij het landschap

het realiseren van oplaadpunten voor fiets en/of

het centrum.

en uitnodigen tot wandelen en fietsen.

auto. • Bij beoordeling van initiatieven maken de

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

• Waar mogelijk streven we naar het beperken van

• We maken ruimte voor verblijven en ontmoeten

doorgaand verkeer op kwetsbare, dorpse wegen.

op plekken waar autoverkeer wordt teruggebracht.

61

4. THEMATISCHE UITWERKING

Openbaar vervoer • We zetten in op een goed openbaar vervoer netwerk en versterken deze waar mogelijk. • We zorgen voor een goede doorstroming van het openbaar vervoer, via slimme maatregelen en aansluitingen. • Bij ontwikkelingen die invloed hebben op het openbaar vervoerssysteem, worden open baar vervoerder(s) vroegtijdig betrokken bij de planontwikkeling. Auto • De auto blijft aanwezig, maar is in delen van Winterswijk te gast. • We beoordelen bij nieuwe ontwikkelingen of autoverkeer past bij de functie van de locatie, met oog voor leefbaarheid en verkeersveiligheid. • We stimuleren het gebruik van gedeelde vervoersmiddelen, zoals deelauto's.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

62

In het gebruik van het stratennetwerk streven we naar een betere geleiding van routes, met verbetering van fiets- en wandelroutes en kwaliteit van de openbare ruimte.

We hebben aandacht voor bezoekers buiten Winterswijk die een flinke afstand afleggen om een dagje naar Winterswijk te komen (bezoekersstromen).

Onder bereikbaarheid verstaan we in Winterswijk: bereikbaarheid met alle vervoerswijzen: voetgangers, fiets, openbaar vervoer en auto.

BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK Voor het centrum is het van belang dat bewoners en bezoekers eenvoudig een parkeerplek kunnen vinden.

Voor kortere afstanden (tot 10 km) wordt de fiets gestimuleerd; voor langere afstanden wordt gekeken naar het openbaar vervoer.

We streven naar goed gebruik van de beschikbare ruimte met een optimale verdeling van functies.

In 2040 is Winterswijk een gemeente waar mensen in verbinding staan met elkaar en gezond kunnen leven.

We stemmen parkeren af op doelgroepen en Aantrekkelijke en veilige routes dragen bij aan ontmoeting en sociaal contact.

bezoekers, met extra aandacht voor minder mobiele mensen.

We zetten vol in op het verbeteren van ons openbaar vervoer en stimuleren duurzaam vervoer zoals elektrische auto’s en deelmobiliteit.

We blijven investeren in een fiets- en wandelstructuur die veilig, duurzaam en gezond is.

DUURZAAM EN CIRCULAIR

4.5

4.5 DUURZAAM EN CIRCULAIR

Samen naar een duurzaam Winterswijk

Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Deze

Wij zetten ons in voor een duurzaam, klimaatneutraal

Het begrip duurzame ontwikkeling neemt binnen de

duurzame ontwikkelingsdoelen raken veel thema’s. Ze

en circulair Winterswijk waarin mens, natuur en

Omgevingswet een belangrijke plaats in. Hiervoor is in

gaan bijvoorbeeld over gezondheid en welzijn, onderwijs,

economie in balans zijn. We werken stap voor stap

de wet de volgende definitie opgenomen: “Duurzame

schoon water, betaalbare en duurzame energie, eerlijk

toe naar een leefomgeving die toekomstbestendig is

ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in

werk en economische groei, industrie, innovatie en

voor iedereen. Hierbij sluiten we aan bij de duurzame

de behoeften van de huidige generatie zonder de

infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen,

ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties, volgen

mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun

klimaatactie, leven in het water, leven op het land

we landelijke en regionale afspraken en zoeken we

eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”.

en partnerschap. Bij toekomstige ontwikkelingen in Winterswijk worden duurzame ontwikkelingsdoelen

actief de samenwerking met inwoners, organisaties en ondernemers. Of het nu gaat om energiebesparing,

De Omgevingswet kent drie overkoepelende maat-

meegenomen

circulair en biobased bouwen, klimaatadaptatie of het

schappelijke doelen: duurzame ontwikkeling, bewoon-

worden opgepakt. Grote en complexe opgaven zoals

verminderen van CO2-uitstoot: samen zorgen we ervoor

baarheid van het land en beschermen en verbeteren

klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie,

dat Winterswijk ook voor toekomstige generaties een

van het leefmilieu. De omgevingsvisie schetst hoe

bereikbaarheid en woningbouw hebben invloed op onze

fijne, gezonde en leefbare plek blijft om te wonen,

deze overkoepelende doelen op een integrale wijze

hele gemeente. Om samen te werken aan een duurzame

werken en leven.

tot hun recht komen. Dit sluit aan bij de Duurzame

ontwikkeling gaan we uit van de volgende richting:

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

en

geborgd

zodat

ze

integraal

64

4. THEMATISCHE UITWERKING

Bij het oppakken van de duurzame ontwikkelingsdoelen

industrie, mobiliteit, gebouwde omgeving, landbouw

energie die we verbruiken, volledig op uit hernieuwbare

in Winterswijk zorgen we voor een goede balans. Een

en landgebruik) zijn doelen gesteld en worden

bronnen en dringen we de CO2-uitstoot terug naar nul.

balans tussen mens, natuur en economie. Bij de afweging

maatregelen

In het terugdringen van de uitstoot doen alle sectoren

van belangen kijken we naar maatschappelijke,

verminderen.

genomen

om

de

CO2-uitstoot

te

milieu en economische waarden. We willen onze

mee;

gebouwde

omgeving,

industrie,

landbouw

en mobiliteit. Als het gaat om energieneutraliteit

leefomgeving zo inrichten, dat functies elkaar waar

De gemeente Winterswijk werkt actief samen met de

dan wordt mogelijk niet alle duurzame energie in

mogelijk versterken, zich kunnen ontwikkelen en

gemeenten van de regio Achterhoek. In het Akkoord

Winterswijk opgewekt, dit kan eventueel ook op

voldoende tot hun recht komen. Zo realiseren we

van Groenlo hebben de gemeenten afgesproken om

andere logische locaties.

met elkaar een goede leefomgevingskwaliteit, zonder

uiterlijk in 2050 klimaatneutraal en energieneutraal

onnodige en onverantwoorde afwenteling naar andere

te zijn. Klimaatneutraal wil zeggen dat er geen

Als het gaat om zonne-energie dan richten we ons

gebieden of toekomstige generaties.

broeikasgassen zoals CO2 meer uitgestoten worden

op het zoveel mogelijk gebruiken van geschikte

of dat eventuele uitstoot van broeikasgassen wordt

daken voor duurzame opwek. Belangrijk daarbij is het

Samen naar een klimaatneutraal Winterswijk

gecompenseerd. Bij energieneutraal wekken we alle

uitbreiden van de netcapaciteit, het opvangen van

Het klimaat verandert door de hoge concentraties

energie die we verbruiken volledig via duurzame

piekbelastingen en de opslag van duurzame energie.

CO2 en andere broeikasgassen in de atmosfeer. De

energie op. Kortom, we zijn op weg naar een

We hanteren de principes van de Trias energetica: het

aarde warmt hierdoor op, wat zorgt voor extreem

energievoorziening die schoner en duurzamer is. We

minimaliseren van het energieverbruik, het maximaal

weer, bosbranden, overstromingen, zeespiegelstijging

wekken veel meer energie lokaal en regionaal op, wat

gebruik maken van duurzame energie en het zo

en afname van de biodiversiteit. Om de wereld

ervoor zorgt dat we energieonafhankelijker zijn van het

efficiënt mogelijk gebruiken van fossiele brandstoffen.

leefbaar te kunnen houden is in het internationale

buitenland en de opbrengsten lokaal terecht komen.

klimaatakkoord van Parijs afgesproken om de uitstoot

Daarnaast levert de energietransitie werkgelegenheid

Om klimaatneutraal te zijn in uiterlijk 2050 stappen

van broeikasgassen uiterlijk in 2050 tot bijna nul te

op. Om klimaatneutraal te zijn in 2050 gaan we uit van

we ook over op een alternatief voor aardgas voor het

beperken. In het landelijke klimaatakkoord tussen

de volgende richtingen:

verwarmen van onze gebouwen, het verwarmen van

overheden,

bedrijfsleven

en

maatschappelijke

water en het koken. Dit werken we verder uit in het

organisaties is het doel om de CO2-uitstoot in 2030

In Winterswijk zijn we uiterlijk in 2050 energieneutraal

warmteprogramma. De eerste stap hierbij is zoveel

met 55% te verminderen vergeleken met 1990. We

en klimaatneutraal. We volgen hierin de landelijke en

mogelijk energie besparen en het goed isoleren van

streven naar een afname van 95% van de uitstoot

regionale afspraken. In 2030 zitten we op 55% CO2

woningen en gebouwen, zoveel mogelijk op een

van broeikasgassen in 2050. Per sector (elektriciteit,

besparing. Uiteindelijk wekken we de hoeveelheid

natuurinclusieve manier. Uiteindelijk stappen we

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

65

4. THEMATISCHE UITWERKING

over op een aardgasvrije warmtevoorziening. Bij het

We doen dat zowel wijkgericht als via een individuele

Winterswijk werkt onder meer via de Cirkelregio

opstellen en uitvoeren van de plannen zijn de ruimtelijke,

benadering. We werken laagdrempelig en zorgen

de Achterhoek samen met andere gemeenten,

maatschappelijke en financiële uitvoer-baarheid het

ervoor dat energie besparen, duurzame energie

ondernemers en organisaties aan een circulaire

uitgangspunt. In deze warmtetransitie koppelen we

opwekken en verduurzaming toegankelijk is voor

economie. Bij bijvoorbeeld bouwplannen, aanleg van

actief met andere ruimtelijke opgaven in de wijken,

iedereen, ongeacht inkomen of achtergrond. We werken

infrastructuur, inkoop en ruimtelijke ontwikkelingen

zoals bijvoorbeeld waterberging, groenstructuren,

hierbij als gemeente samen met de woningcorporatie,

is het zo veel mogelijk hergebruiken van materialen,

rioolvernieuwing, infrastructuur en we spelen tijdig in

scholen, verenigingen, organisaties en ondernemers

het gebruik van lokale en circulaire grondstoffen en

op aanpassingen in het energienetwerk.

om duurzaamheid en bewustwording te stimuleren.

het tegengaan van afval en verspilling de norm. We sluiten kringlopen met zoveel mogelijk behoud van

Winterswijk zet bij ruimtelijke ontwikkelingen actief

Samen naar een circulair Winterswijk

in op klimaatneutraal, circulair en biobased bouwen

Grondstoffen om producten te maken worden steeds

en werken, rekening houdend met klimaatadaptatie

schaarser en duurder. En de winning van al die

en natuur en met het versterken van de lokale

grondstoffen en de productie van spullen heeft grote

• We werken samen met de gemeenten van de regio

economie. Dit pakken we direct aan het begin van

impact op het klimaat, op het milieu en op de gezondheid

Achterhoek om de doelstelling voor een klimaat-

het

klimaatneutrale

van mensen. In een circulaire economie worden

neutrale en energieneutrale Achterhoek in 2050 te

ontwikkelingen in Winterswijk, haalbaar en betaalbaar

grondstoffen ofwel de hulpbronnen energie, water,

behalen.  

blijven. Bedrijven, organisaties, inwoners en gemeente

materialen en voedsel efficiënt ingezet en hergebruikt,

• We gaan actief door met de uitvoering van het

werken actief samen op het gebied van het opwekken,

zonder dat het milieu daaronder leidt. Wanneer er

bestaande beleid op het gebied van klimaat-

opslaan, verdelen en gebruiken van de energie die

nieuwe grondstoffen nodig zijn, worden deze op een

neutraliteit. Daarnaast ontwikkelen we een integrale

nodig is. Door vraag en aanbod beter op elkaar af te

duurzame manier gewonnen en wordt aantasting van

aanpak op het gebied van duurzaamheid, de

stemmen komt netcongestie in 2040 vrijwel niet meer

de leefomgeving voorkomen. In 2050 wil Nederland

duurzame ontwikkelingsdoelen, klimaatneutraliteit

voor. De gemeente geeft zelf ook het goede voorbeeld

een circulaire economie zijn. Een economie zonder

en circulariteit.  

als het gaat om klimaatneutraal, circulair en duurzaam

afval, waarin herbruikbare grondstoffen centraal staan.

• We stellen een warmteprogramma op voor de

handelen en werken. In Winterswijk ondersteunen

In 2030 wil Nederland, en dus Winterswijk ook, 50%

aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van

we inwoners, organisaties en ondernemers via het

minder primaire grondstoffen gebruiken (mineralen,

de gebouwde omgeving. Hierin staat welke wijken,

Centrum Duurzaam Winterswijk (tevens energieloket)

metalen en fossiel). Om samen circulair te worden

buurten

met advies, subsidies en leningen bij verduurzaming.

gaan we uit van de volgende richting:

aangepakt worden en op welke manier.    

ontwikkelproces

op

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

zodat

|

Langetermijn koers voor 2040

waarde. Waar gaan we de komende tijd mee aan de slag?

en

dorpskernen

de

komende

jaren

66

4. THEMATISCHE UITWERKING

• Vanuit Centrum Duurzaam Winterswijk zetten we actief in op het ontzorgen van inwoners, organisaties en ondernemers bij verduurzaming. Het gaat hierbij dan om de energietransitie (bijv. besparen, isoleren, duurzame opwek), kringlopen, cultuurhistorie, biodiversiteit en klimaatadaptatie.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

67

4. THEMATISCHE UITWERKING

WAT BETEKENT DIT VOOR TOEKOMSTIGE INITIATIEVEN EN ONTWIKKELINGEN? • Bij de afweging van belangen kijken we naar maatschappelijke,

milieu

en

economische

en het zo efficiënt mogelijk gebruiken van fossiele brandstoffen.

waarden. We richten onze leefomgeving zo in, dat

• In 2050 is Nederland aardgasvrij. Samen met

functies elkaar waar mogelijk versterken, zich

inwoners, organisaties en ondernemers bereiden we

kunnen

ons

ontwikkelen

en

voldoende

tot

in

Winterswijk

hierop

voor.

In

deze

hun recht komen. We realiseren een goede

warmtetransitie koppelen we actief met andere

leefomgevingskwaliteit,

en

ruimtelijke opgaven in de wijken, zoals bijvoorbeeld

andere

waterberging, groenstructuren, rioolvernieuwing,

onverantwoorde

zonder

afwenteling

onnodige naar

gebieden of toekomstigegeneraties.

infrastructuur en we spelen tijdig in op aanpassingen

• Uiterlijk In 2050 zijn we energieneutraal en

in het energienetwerk.

klimaatneutraal. We volgen hierin de landelijke

• Bij ruimtelijke ontwikkelingen zet Winterswijk actief

en regionale afspraken. In 2030 zitten we op 55%

in op klimaatneutraal en circulair bouwen en

CO2

de

werken, rekening houdend met klimaatadaptatie en

hoeveelheid energie die we verbruiken, volledig

natuur en met het versterken van de lokale

op uit hernieuwbare bronnen en dringen we de

economie.

besparing.

Uiteindelijk

wekken

we

• In 2050 is Winterswijk circulair en in 2030 gebruiken

CO2-uitstoot terug naar nul. • Geschikte daken worden zo veel mogelijk gebruikt

we

50%

minder

primaire

Bij

aanleg

van

voor duurzame opwek. Belangrijk daarbij is het

bijvoorbeeld

uitbreiden van de netcapaciteit, het opvangen van

infrastructuur, inkoop en ruimtelijke ontwikkelingen

piekbelastingen en de opslag van duurzame

is het zo veel mogelijk hergebruiken van materialen,

energie.

het gebruik van lokale en circulaire grondstoffen

• We hanteren de principes van de Trias energetica: het minimaliseren

van

het

energieverbruik,

het

maximaal gebruik maken van duurzame energie

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

bouwplannen,

grondstoffen.

en het tegengaan van afval en verspilling de norm. We sluiten kringlopen met zoveel mogelijk behoud van waarde.

68

DUURZAAM EN CIRCULAIR Winterswijk is in 2050 klimaatneutraal en energieneutraal.

We werken met de Cirkelregio Achterhoek aan 50% minder grondstoffengebruik in 2030 en volledige circulariteit in 2050.

In 2030 realiseren we 55% CO2-reductie ten opzichte van 1990.

We zetten in op biobased bouwen.

We zetten in op circulair bouwen en werken.

We werken actief samen met inwoners, organisaties en ondernemers.

We volgen de principes van de Trias Energetica. We minimaliseren het energiegebruik, we maken gebruik van duurzame energie en gebruiken fossiele brandstoffen zo efficiënt mogelijk.

In 2050 is Winterswijk aardgasvrij.

ECONOMISCH VITAAL

4.6

4.6 ECONOMISCH VITAAL

Vernieuwing is belangrijk om vitaal te blijven. Dat

Het streekziekenhuis, het winkelcentrum en het culturele

We bouwen aan een gezonde en toekomstbestendige

vraagt ontwikkelruimte voor onze lokale ondernemers.

aanbod hebben hierin een belangrijke regionale functie

economie, die de kernkwaliteiten van Winterswijk

Winterswijk heeft daarnaast een gastvrije houding voor

en leveren een grote bijdrage aan de economie en

versterken met oog voor de omgeving. Economische

ondernemerschap van buiten, maar gezien de schaarse

leefbaarheid van Winterswijk. Dit maakt de economische

ontwikkeling en duurzaamheid gaan daarbij hand in

ruimte op bedrijventerreinen richten we de uitgifte

identiteit van Winterwijk. Dit koesteren we en blijven we

hand. We investeren in een economie voor zowel de

van een nieuw bedrijventerrein op het versterken en

ontwikkelen.

huidige als toekomstige generaties.

vernieuwen van het lokale Winterswijkse bedrijfsleven. Regionale economie

Een gezonde economie als basis voor brede welvaart

Brede economie

De economische ontwikkeling van Winterswijk hangt

Winterswijk ziet een gezonde economie als de basis

De bijzondere karakteristiek van Winterswijk heeft

nauw samen met de ontwikkeling van de regio

voor een hoog voorzieningenniveau en brede welvaart.

historisch geleid tot de ontwikkeling van meerdere sterke

Achterhoek en het Duitse grensgebied. We zijn met

Dat vraagt om ruimte voor economische ontwikkeling,

economische sectoren. We zijn sterk in handel en industrie,

elkaar verbonden en van elkaar afhankelijk in onze

in balans met de omgeving en versterkend aan onze

recreatie en toerisme, winkelcentrum, zorg en hebben

bereikbaarheid, voorzieningen, woon- en werkbeleid. De

kernkwaliteiten. Deze benadering waarborgt dat we

een landbouwsector die cruciaal is voor ons prachtige

werkwijze met Achterhoek Ambassadeurs, thematafels

niet alleen economisch blijven ontwikkelen, maar ook

coulissenlandschap. Deze sectoren versterken elkaar,

en euregionale samenwerkingsverbanden speelt hierin

zorgvuldig omgaan met onze omgeving en de belangen

zorgen voor een grote diversiteit aan werkgelegenheid

een grote rol. Zowel de gemeente als de Winterswijkse

van toekomstige generaties.

en maken Winterswijk economisch minder kwetsbaar.

ondernemers en maatschappelijke instellingen

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

70

4. THEMATISCHE UITWERKING

tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten. Dit alles

Belangrijke werklocaties zijn: Veeneslat Noord en –

draagt bij aan de aantrekkelijkheid van Winterswijk voor

Zuid, Misterweg (inclusief De Vlijt), Laan van Hilbelink,

werknemers en werkgevers.

Europark, Beatrixpark, het Streekziekenhuis en Arrisveld (in ontwikkeling).

Investeren in onderwijs en arbeidsmarkt Een gezonde arbeidsmarkt vraagt om onderwijs dat

De (her)ontwikkeling van De Vlijt en Werklandschap

goed aansluit op de behoeften van de verschillende

Arrisveld biedt ontwikkelruimte aan het Winterswijkse

economische

maatschappelijke

bedrijfsleven, voor vernieuwing en groei. We houden er

ontwikkelingen. We stimuleren hiervoor de samenwerking

rekening mee dat ontwikkelingen zoals automatisering,

sectoren

en

tussen onderwijs- en kennisinstellingen, het bedrijfsleven

robotisering, klimaatadaptatie en circulaire economie

investeren via deze structuren in de ontwikkeling van een

en de overheid, zowel binnen Winterswijk als binnen de

een groter ruimtebeslag met zich meebrengen dan

krachtige Achterhoek die van betekenis is voor provincie

regio Achterhoek, Twente en Duitsland.

traditionele bedrijfsvoering. Dit vraagt om extra ruimte

en rijk en de belangen van onze inwoners dienen.

voor bedrijfsvoering en infrastructuur, wat we meewegen Bereikbaarheid randvoorwaarde voor economisch vitaal

in de planning.

Aantrekkelijke woon-, en werkgemeente

Winterswijk

Winterswijk vergrijst. Bij eenzelfde aantal inwoners

Goede

economisch

We werken actief samen met het bedrijfsleven aan de

daalt het aantal werknemers en ondernemers. Dit

belang. We blijven investeren in de bereikbaarheid van

ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijventerreinen.

bedreigt de economische ontwikkeling en daarmee het

Winterswijk, zowel via de provinciale wegen, het spoor

Dit gebeurt met aandacht voor veiligheid, beeldkwaliteit,

voorzieningenniveau en de algehele welvaart.

als het busvervoer. We verbeteren de infrastructuur van

klimaatadaptatie, energietransitie en slimme lokale

de rondwegen en de binnenstedelijke ontsluiting van

energienetwerken. Dit zorgt voor een duurzame en

aantrekkelijke

woonwijken, het centrumgebied en werklocaties, zowel

circulaire bedrijfsvoering en maakt de werklocaties

woonomgeving, gericht op het behouden en aantrekken

voor voetgangers, fietsers als gemotoriseerd verkeer. We

aantrekkelijk voor zowel werkgever als werknemer.

van werknemers en ondernemers. We sturen hiervoor

gaan snel, groen en veilig naar ons werk en weer terug.

We

moeten

ons

ontwikkelen

als

bereikbaarheid

is

van

groot

Transformatie van (werk)locaties

op demografische ontwikkeling met het daarvoor benodigde woningbouwprogramma en maatschappelijke

Toekomstbestendige werklocaties

Binnenstedelijke

voorzieningen. We werken aan voldoende geschikte

Winterswijk zorgt voor voldoende ontwikkelruimte voor

toekomstbestendig zijn voor hun huidige functies, zoals

woonruimte voor jongeren en werknemers, inclusief

ons bedrijfsleven op toekomstbestendige werklocaties.

kantoor, handel of industrie, komen in aanmerking

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

(werk)locaties

die

niet

71

4. THEMATISCHE UITWERKING

voor transformatie naar woningen en andere passende

De geologische en paleontologische geschiedenis

de doorontwikkeling daarvan. Het economisch belang

maatschappelijke functies. Deze transformaties dragen

van Winterswijk is een unieke en onderscheidende

van het centrum is daarin leidend. Ontwikkelfactoren

bij aan de woningbouwopgave, de ruimtelijke kwaliteit

kwaliteit, van internationale wetenschappelijke waarde.

zijn vergroenen, verbeteren van de leefkwaliteit

en het maatschappelijk functioneren van deze locaties.

We willen deze beter benutten door onder andere

en belevingswaarde, betere mobiliteit en ruimte

We wegen potentiële transformaties aan de grotere

het

ontwikkelen,

creëren voor nieuwe (bouw)ontwikkelingen. Andere

structuuropgaven en ruimtelijke samenhang uit deze

wat zowel een bovenregionale als internationale

geleidingen van routestromen en faciliteiten voor

omgevingsvisie. Deze werkwijze levert meerwaarde op

aantrekkingskracht heeft.

auto, fiets en voetganger zijn daarnaast belangrijk om

Steengroevemuseum

verder

te

voor zowel de locatie, het deelgebied als de ontwikkeling van heel Winterswijk.

de doorontwikkeling van het centrum naar een hoger We werken aan de recreatieve routeverbinding van

buitengebied,

kom

en

centrum.

Op

niveau te tillen.

deze

We voeren een actief grondbeleid wanneer deze nodig

manier maken we het voor fietsers en wandelaars

Opbouw centrum en kernwinkelgebied

is om belangrijke maatschappelijke kansen te benutten,

makkelijker

het

Het centrum bestaat uit een compact kernwinkelgebied.

die passen bij deze omgevingsvisie. We waken hierbij

landschap het centrum te bezoeken en omgekeerd.

Dit beschouwen we als een economische hoofdzone.

voor marktverstoring die niet in verhouding staat tot het

De Whemerbeekzone is hierin een aantrekkelijke

Aan de randen van het kernwinkelgebied zitten de

maatschappelijke belang.

groene, blauwe structuurdrager die het centrum

zogenoemde ontdekstraten (voorheen aanloopstraten).

verbindt met de noord- en oostzijde van Winterswijk.

Deze straten vormen de entrees naar het centrum.

Recreatie en toerisme, groeien in balans

Met de groei van elektrische fietsen stellen we andere

We stimuleren hier een aantrekkelijk en divers

Onze beleidsvisie recreatie en toerisme, “Groeien in

eisen aan de fietsinfrastructuur. We investeren in het

winkelaanbod. Dit betekent niet dat het totale

Balans” (2024), staat centraal in onze plannen om

verbeteren van deze infrastructuur, met bijzondere

winkelareaal in Winterswijk hoeft te groeien, maar

Winterswijk recreatief verder te ontwikkelen, voor

aandacht voor de behoeften van elektrische fietsers,

wel dat we winkels van buiten het kernwinkelgebied

zowel inwoners als toeristische gasten. Hierbij zorgen

mountainbikers en gravelfietsers.

actief stimuleren om zich juist hier te vestigen.

en

aantrekkelijker

om

vanuit

we voor een balans tussen economische ontwikkeling

Daaromheen ligt het centrumgebied, met een mix van

en de bescherming van onze natuur en het landschap.

Centrumontwikkeling: focus op sfeer, beleving en

functies zoals winkel, wonen, verblijven, infrastructuur

We behouden en creëren voldoende ruimte voor

vergroening

en ondersteunende voorzieningen. Ontwikkelingen

recreatief medegebruik bij de ontwikkelingen in natuur

We creëren ruimte voor de doorontwikkeling van het

in dit gebied zoals woningbouw of aanpassingen in

en landschap, zodat Winterswijk aantrekkelijk blijft voor

centrum. Daarbij zetten we in op de huidige succesvolle

de infrastructuur mogen het functioneren van het

zowel inwoners als bezoekers.

beleving en het ruimtelijk karakter van het centrum en

kernwinkelgebied niet belemmeren.

OMGEVINGSVISIE KOM WINTERSWIJK

|

Langetermijn koers voor 2040

72

Centrumkaart Omgevingsvisie Kom Winterswijk Centrumgebied: ruimte voor gemengde functies waaronder wonen, winkels en horeca. Kernwinkelgebied: stimuleren van een aantrekkelijk en divers winkelaanbod. Aandacht voor strategisch vergroenen.

De Tricotfabriek Schouwburg de Storm

Ontdekstraten: stimuleren van beleving en een divers winkelaanbod. Markt als kloppend hart van het centrum met ruimte voor ontmoeten, horeca en evenementen. Kansen voor vergroening grijpen. Raadhuis

Vergroenen historische radialen en langzaam verkeer stimuleren. Cultuurhistorische stadstuinen bieden ruimte voor biodiversiteit, waterinfiltratie, verkoeling en ontmoeten.

Vrijheidspark

Markt

Versterken parkeergebieden langs hoofdroute + verbeteren wandelroutes naar het centrum. Creëren van uitnodigende centrumentrees. Verkennen van verbetering en spreiding fietsfaciliteiten voor het gehele centrum.

Notaristuin

Verkennen Whemerbeekzone als groen-blauwe verbinding tussen centrum en buitengebied, als kans voor integrale gebiedsontwikkeling. Ommetjes en wandelverbindingen verbeteren. Morsepoort

Ruimte voor hogere en/of compacte bouwvormen langs stedelijke as, passend bij de maat en schaal. Treinstation 'Winterswijk'

Aantrekkelijke en duidelijke hoofdroute voor autoverkeer van en naar het centrum. Aandacht voor verbinding tussen het centrum en omliggende cultuurhistorische textielfabrieksterreinen.

4. THEMATISCHE UITWERKING

Eigen waarden doorontwikkelen

historie aan de noordzijde. Deze verdeling zorgt voor

waar ook bewoners gebruik van maken. Groen en koelte,

Het kernwinkelgebied kenmerkt zich door smalle

verschillende sferen van het centrum en draagt zo bij aan

samen met bijvoorbeeld zitgelegenheden, helpen hierbij.

historische

de beleving. Bij doorontwikkeling zetten we verder in op

verkaveling,

die

de

karakteristiek

ondersteunt en binnen korte loopafstanden een groot

Markt als kloppend hart van centrum

de eigen sferen per deelgebied.

afwisselend en verrassend aanbod creëert waardoor

De markt is het kloppend hart van het centrum. Beleving

er veel beleving ontstaat. Ontdekstraten spelen een

Inrichting en faciliteiten in het centrum

belangrijke rol als ‘entrees’ van het centrumgebied.

De

de

De markt dient een uitnodigende plek te zijn, waar

Stimuleren van de entreefunctie bij alle ontdekstraten

groenstaanders die niet alleen biodiversiteit, groen en

historische kwaliteiten tot zijn recht komen en waar

verbetert de toegankelijkheid en belevingswaarde van

koelte in het straatbeeld brengen, maar ook de sfeer

ruimte is voor vergroening. Op de markt concentreert

het hele centrumgebied en kan leiden tot een steviger

verhogen van de smalle winkelstraten. Afgewisseld

zich de horeca van het centrum. Daarnaast dient de

(economische) positie. Samen met goede wandelroutes

met goede faciliteiten zoals zitmeubilair, afvalbakken

markt ruimte te bieden voor verschillende functies zoals

tussen parkeergelegenheden en het centrum zetten we

en cultuur (wandschilderingen, tegels met erfgoed,

de warenmarkt en ruimte voor (culturele) evenementen.

zo in op een optimale werking van de centrumstructuur.

etc.) De binnengebieden vervullen hierin een rol als

Het doel is om bezoekers te voet het centrum (te laten)

uitloopgebied van de winkelstraten, met inzet om die

benaderen vanaf het begin van de centrumentrees.

uitwisseling verder door te ontwikkelen.

winkelstraten

worden

gekenmerkt

en een aantrekkelijke verblijfsruimte staan hier centraal. door

De inrichting van de markt is zodanig dat: • Er voldoende ruimte is voor de warenmarkt. De

Een ruimtelijke kracht van het centrum is de combinatie

Wonen en klimaat (vergroenen) in het centrum

warenmarkt is een van de economische motoren

van levendige, compacte winkelstraten met daarnaast

We zetten in op meer wonen binnen het centrum en

van ons centrum en heeft een grote aan-

de luwte van binnengebieden en dorpstuinen (de

boven de winkels waardoor er meer leven in het centrum

trekkingskracht op het Duitse publiek

Notaristuin, het Vrijheidspark). Verbeteren van de

komt. In de winkelstraten alleen wonen op verdieping,

• Er voldoende ruimte is voor horeca met terrassen.

binnengebieden op basis van groen & luwte draagt

niet in de plint. We zoeken naar oplossingen voor het

De horeca zorgt mede voor beleving en een

zowel bij aan de winkelstraten (een uitstapmogelijkheid,

voorkomen van meer auto’s in het centrum. We zorgen

verlengde verblijfsduur in het centrum.

ontspanning en ontmoeten) als aan de beleving van het

voor ruimte voor groen en het voorkomen van hittestress

• Er voldoende ruimte is voor evenementen. Deze

hele centrumgebied (één aantrekkelijk en uitnodigend

in het centrum, o.a. door koelteplekken. We zetten in op

evenementen dragen bij aan de beleving van het

gebied,

en

het behoud (en versterken) van het spaarzame groen

centrum en brengen mensen bij elkaar.

achtergebied). Het centrum kent verder een nadruk op

wat er nog is. Het winkelgebied is zelf ook meer een

• De markt goed bereikbaar is voor de hulpdiensten.

winkelen aan de zuidzijde naast meer horeca en (cultuur)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=ade1cc2e-bbe6-4a04-81c1-746f7c71f5a9