CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindejaarsrapportage 2023 incl. 2e financiële prognose 2023

Raadsvergadering 21 december 2023, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Eindejaarsrapportage 2023 incl. 2e financiële prognose 202327.173 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Geld (indicator) Geld (toelichting) Er is een bedrag van € 150.000 in de begroting opgenomen. Op de peildatum 28 augustus bedroeg het aantal aanvragen 45. De bijbehorende totale kosten tot en met 28 augustus zijn daarmee € 10.567,22. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 34

De meedoenregeling voor volwassenen is ingevoerd per 1 januari 2023. Op peildatum 28 augustus was het aantal aanvragen 45. De bijbehorende totale kosten zijn daarmee € 10.567,22. Omdat het een pilot betreft was de verwachting dat ongeveer 50% van het aantal rechthebbenden, ruim 500 inwoners, met deze regeling zullen worden bereikt in 2023. Het daadwerkelijke bereik is op de peildatum ongeveer 5%. Bij aanvang van de regeling is deze aan alle uitkeringsgerechtigden uit de gemeente Winterswijk onder de aandacht gebracht. Het aantal aanvragen blijft desondanks fors achter bij de verwachting. De doelgroep die bekend is bij Fijnder zal in het derde kwartaal van 2023 nogmaals worden aangeschreven. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De regeling is vanaf 1 januari 2023 ingevoerd. Onderzoek naar inzet werkaanvaardingspremie Wethouder: Schepers-Janssen We stellen beleid op voor het verstrekken van een werkaanvaardingspremie voor inwoners die vanuit de bijstandsuitkering aan het werk gaan. De premie wordt vanaf 1 januari 2024 verstrekt door Fijnder. Geld (indicator) Geld (toelichting) De kosten ad € 94.000 per jaar vanaf 2024 komen te vervallen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Een werkaanvaardingspremie voor bijstandsgerechtigden die door werkaanvaarding onafhankelijk worden van de bijstandsuitkering.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De voorbereidingen om te komen tot beleid met betrekking tot het verstrekken van werkvaardingspremies aan uitkeringsgerechtigden van Fijnder, zijn gestaakt, als gevolg van de vastgestelde begroting 2024-2027. Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Pilot basisbanen Wethouder: Schepers-Janssen

35

We onderzoeken de mogelijkheid van het creëren van basisbanen voor inwoners die ongewild langdurig zonder betaald werk zitten. Geld (indicator) Geld (toelichting) n.v.t. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De voorbereidingen om te komen tot een pilot Basisbanen in 2024 zijn gestaakt, naar aanleiding van vaststelling programmabegroting 2024-2027. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het plan van aanpak is niet verder uitgewerkt. Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden Wethouder: Schepers-Janssen Tegen de landelijke trend in stijgt het aantal bijstandsgerechtigden niet. Daarom wordt in 2023 gestreefd naar stabilisering van het bijstandsbestand. Het werkleerbedrijf Fijnder doet zijn uiterste best om een stijging te voorkomen, mensen participeren naar vermogen. Fijnder heeft diverse instrumenten zoals: Om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet. Geld (indicator) Geld (toelichting) Of de bestandsstijging leidt tot een overschrijding is nog niet bekend. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Voor de ontwikkeling van het bestandsvolume is voor 2023 de nullijn gehanteerd. Uit de bestandscijfers van Fijnder per 1 augustus 2023, blijkt dat het bestand van gemeente Winterswijk is toegenomen met 3,7%.

Dit is vooral toe te schrijven aan een hogere instroom van statushouders gehuisvest in Winterswijk. De uitstroom in de eerste acht maanden van 2023 is vergelijkbaar met die van 2022. Tijd (indicator)

36

Tijd (toelichting) Het beheersen van het bestandsvolume bijstandsgerechtigden is een continu proces. Trends en ontwikkelingen De instroom van statushouders is in 2023 hoger dan de prognoses aangaven. We kijken samen met de andere Achterhoekse gemeenten hoe we een bijdrage kunnen leveren in het creëren van oplossingen op het gebied van huisvesting van statushouders. Dit om de asielzoekerscentra te ontlasten.

2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we aan gelijke kansen samen met onderwijs en verenigingen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: • Integraal huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037; • Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan ( IHP) scholen Wethouder: Schepers-Janssen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal huisvestingsplan 2021-2037 (IHP) uit. Het plan heeft een looptijd van zestien jaar en we actualiseren het als de ontwikkelingen erom vragen. In de eerste fase 2021-2026 ontwikkelen we nieuwbouw van basisscholen in de buurtschappen Woold, Kotten, Miste en Meddo. En daarnaast de vervanging van de Schakel, de Julianaschool, de Korenburg en de Vrije School de Esch. Geld (indicator) Geld (toelichting) Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Bij de begroting 2024 is voorgesteld de uitvoering van het IHP te temporiseren totdat het financieel perspectief van de gemeente is verbeterd. De realisatie van de nieuwbouw ten behoeve van het buurtschapsonderwijs wordt wel conform het IHP voortgezet.

Dit vanwege het feit dat school Miste-Corle inmiddels is gesloten en kinderen in noodlokalen les krijgen. De andere projecten IKC Zuid-west (De Schakel, Julianaschool en de Korenburg), De Vrijeschool De Esch en 't Kempken worden 'on hold' gezet. Wel zal er in samenspraak met de betreffende schoolbesturen zoveel mogelijk verder gewerkt worden aan voorbereidende werkzaamheden zoals inhoudelijke samenwerking en locatiekeuzes. Deze scholen worden opgenomen in 37

het investeringsprogramma. We zullen de risico's van het vooruitschuiven van de projecten/investeringen in beeld brengen. Denk daarbij aan verdere verduurzaming en verbetering van het binnenklimaat van scholen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Loopt conform planning. Doelstellingen We bevorderen kansen gelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid Wethouder: Schepers-Janssen De rijksoverheid heeft als doel dat de laaggeletterdheid wordt teruggedrongen. Daarom moet uiterlijk eind 2024 in alle gemeenten een effectieve aanpak van laaggeletterdheid gerealiseerd zijn. Om dit in de Achterhoek te bereiken is door de Achterhoekse gemeenten gezamenlijk het Regioplan Aanpak Laaggeletterdheid 2020-2024 opgesteld. Geld (indicator) Geld (toelichting) De gemeente Doetinchem is als centrumgemeente verantwoordelijk voor de besteding van de WEB- en decentralisatiemiddelen. Zij voert dit in samenspraak met de contactpersonen van de overige 7 Achterhoekse gemeenten uit. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedereen die ondersteuning in zijn basisvaardigheden kan gebruiken, moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen, een passend leertraject volgen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het is een continue proces.

Inzet NPO middelen Wethouder: Schepers-Janssen NPO (Nationaal Programma Onderwijs) middelen zijn bestemd voor ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona. Corona heeft een behoorlijk gevolg gehad voor scholen en leerlingen. Zo zijn onder andere onderwijs achterstanden ontstaan. Zowel de scholen als de gemeenten hebben middelen gekregen om de gevolgen van corona aan te pakken. 38

Geld (indicator) Geld (toelichting) We ontvangen totaal € 486.314 voor de periode tot en met schooljaar 2024-2025. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs zijn we vanaf september 2022 gestart met: - Het versterken van het leesaanbod op alle scholen door middel van lessen en workshops vanuit de bibliotheek. - Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel van cultuureducatie. Dit aanbod is er voor de drie middelbare scholen in Winterswijk en is afgestemd op de behoefte vanuit de scholen. - De buitenruimtes bij de middelbare scholen worden verbeterd, zodat er mogelijkheden zijn voor sport, cultuur en educatie. - Middelbare scholen kunnen jaarlijks gebruik maken van voorstellingen van een theatergezelschap dat voorstellingen met een boodschap ontwikkelt. Dit kan een maatschappelijk thema zijn dat aansluit bij de beleveniswereld van de leerlingen. - Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod onder begeleiding van een consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden. - Als gemeente ontvangen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op versterking van de bibliotheek.

Dat komt omdat we in Winterswijk ´hoog scoren´ op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPO-middelen gaat de bibliotheek hun aanbod voor kinderen en jongeren meer uitbreiden de komende jaren. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en moeten in schooljaar 2024-2025 volledig besteed zijn. Trends en ontwikkelingen Er zijn geen ontwikkelingen te melden.

Financiële afwijkingen programma 2 Baten en Lasten Bedragen x €1.000

39

Exploitatie

Prognose 1 2023

Prognose 2 2023

Mutaties Prognose 2 2023

Baten 2.1 Cultuur 5.5 Cultureel erfgoed

25

25

0

5.6 Media

29

249

220

Totaal 2.1 Cultuur

54

274

220

2.2 Sport 5.1 Sportbeleid en activering

14

473

459

5.2 Sportaccommodaties

742

1.032

290

Totaal 2.2 Sport

756

1.505

749

6.3 Inkomensregelingen

8.682

8.682

0

6.4 WSW en beschut werk

928

3.985

3.057

2.3 Inkomen en participatie

6.5 Arbeidsparticipatie Totaal 2.3 Inkomen en participatie

353

353

0

9.963

13.020

3.057

2.4 Educatie 4.2 Onderwijshuisvesting

142

142

0

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

1.305

1.305

0

Totaal 2.4 Educatie

1.447

1.447

0

Totaal Baten

12.221

16.246

4.026

1.687

1.654

-33

5.4 Musea

190

190

0

5.5 Cultureel erfgoed

604

579

-25

Lasten 2.1 Cultuur 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

5.6 Media

502

722

220

2.983

3.145

162

5.1 Sportbeleid en activering

1.097

1.421

324

5.2 Sportaccommodaties

2.707

2.859

152

Totaal 2.2 Sport

3.803

4.280

476

6.3 Inkomensregelingen

12.686

12.510

-176

6.4 WSW en beschut werk

9.475

9.507

32

6.5 Arbeidsparticipatie

5.696

5.696

0

Totaal 2.3 Inkomen en participatie

27.857

27.712

-144

4.2 Onderwijshuisvesting

1.724

1.724

0

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

2.229

2.338

109

Totaal 2.4 Educatie

3.953

4.062

109

Totaal Lasten

38.596

39.199

603

0

0

0

Totaal 2.1 Cultuur 2.2 Sport

2.3 Inkomen en participatie

2.4 Educatie

Onttrekkingen 2.4 Educatie 4.2 Onderwijshuisvesting Stortingen 2.2 Sport 5.2 Sportaccommodaties Gerealiseerd resultaat

25

25

0

-26.401

-22.978

3.423

Cultuur De lagere lasten van € 58.000 worden als volgt verklaard: - overheveling budget voorbereiding St. Terra Temporalis - lagere lasten uitvoeren archeologie beleid

€ 33.000 V € 25.000 V

40

We stellen voor het budget voorbereiding St. Terra Temporalis over te hevelen naar 2024 omdat de start van de realisatie nog niet heeft plaats gevonden. De lasten voor het uitvoeren van het archeologie beleid worden verlaagd omdat een deel van het budget beschikbaar was voor het project herinrichting Markt, dat niet doorgaat. Sport De hogere baten van € 480.000 worden grotendeels als volgt verklaard: - hogere baten Buurtsportcoach (GALA) € 165.000 V - hogere baten lokaal Sportakkoord € 24.000 V - hogere baten uitkering btw Sport € 290.000 V Het betreft hier een drietal inkomstenposten vanuit het Rijk. De hogere lasten van € 207.000 worden als volgt verklaard: - hogere lasten lokaal Sportakkoord € 24.000 N - hogere lasten Buurtsportcoach (GALA) € 31.000 N - hogere lasten verduurzaming sportveldverlichting € 152.000 N Naast de baten voor het lokaal Sportakkoord en de buurtsportcoach worden ook de lasten verhoogd. De lasten voor de buurtsportcoach zijn echter lager dan de nu opgevoerde baten omdat in de begroting al een bedrag opgenomen was voor de buurtsportcoach. Conform het Raadsbesluit van 29 juni 2023 is het in 2024 incidenteel geraamde budget voor verduurzaming sportveldverlichting naar voren (2023 )gehaald.

Inkomen en participatie De hogere baten van € 3.057.000 worden als volgt verklaard: - verplaatsing Rijksbudget Inburgeringsvoorzieningen € 406.000 V - verplaatsing Rijksbudget Hulp aan Oekraïners € 2.650.000 V Beide posten werden tot nu toe in beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning in programma 1 verantwoord. Zoals in programma 1 bij het betreffende beleidsveld al aangegeven worden de lasten ook in het beleidsveld Inkomen en Participatie verantwoord. De lagere lasten worden als volgt verklaard: - lagere lasten Meedoenregeling volwassenen € 100.000 V - lagere lasten Opgave Armoede € 42.000 V - lagere lasten Jeugd- sport en cultuurfonds (JSCF) € 35.000 V Het beroep op de meedoenregeling volwassen is lager dan verwacht en daarom stellen we voor het budget te verlagen. De Opgave Armoede eindigt in 2024 en daarom zijn in 2023 al een aantal activiteiten niet meer opgepakt. We hebben van het JSCF de afrekening over de afgelopen jaren ontvangen en hebben middelen terug ontvangen. Educatie De hogere lasten worden als volgt verklaard: - hogere lasten huisvesting scholen € 58.000 N - hogere lasten leerlingenvervoer € 51.000 N Het GKC heeft portakabins moeten plaatsen bij de internationale schakelklas en het Pyriet heeft noodunits moeten plaatsen. De kosten hiervan zijn voor rekening van de gemeente gekomen.

Door de hogere NEA-indexering en een gelijkblijvend aantal leerlingen in het schooljaar 2023-204 t.o.v. het schooljaar 2022-2023 moet het budget naar boven worden bijgesteld. 41

Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen wijzigingen ten aanzien van de reserves, conform de bestaande meerjarenbegroting wordt € 25.000 gestort in de reserve voor verduurzaming van sportlocaties.

42

Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, Klimaat, water en milieu en gebiedsontwikkeling/wonen. Het programma Wonen en werken in Winterswijk gaat aan de hand vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Het beleidsveld duurzaamheid wordt in een opgave uitgewerkt. De overige beleidsvelden zijn; Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities van de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk. Ook biodiversiteit is een belangrijk thema. Klimaat , water en milieu. Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt. Gebiedsontwikkeling en wonen. Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is.

Projecten onder de noemer gebiedsontwikkeling over nieuwbouw of invulling van een gebied met een hoog gewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet; er worden onder andere een aantal mooie plannen (door) ontwikkeld en/of uitgevoerd zoals WoooW, gebiedsvisie Molenveld, woningbouw Narcisstraat en Ribeslocatie en het Steengroeve gebied. Economie en lobby. We koesteren de diversiteit in de Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. Vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. We zetten in op kwaliteit van voorzieningen en investeren in het kloppende hart: het centrum. We behouden komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit.

3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren, om dit te behouden leggen we veel nadruk op biodiversiteit. Wij vinden een gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker jong of oud, voetganger, fietser of automobilist moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. 43

We stimuleren wijkkracht door het realiseren van laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. We starten met een pilot voor een wijkregisseur met de primaire focus op Winterswijk-Oost en hanteren hierbij het volgende participatiekader. Relevante documenten: • Groenstructuurplan Winterswijk; • Omgevingsvisie buitengebied; • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit. Doelstellingen Behouden van kwaliteit landschap waarin kernbegrippen biodiversiteit en betrokkenheid zijn Activiteiten Bestrijden van de Japanse duizendknoop Wethouder: Fleuren De Japanse, Boheemse- en Sachalinse duizendknoop is een woekerende plant die niet inheems is in Nederland. Doordat de plant woekert, overgroeit hij de inheemse flora. Wanneer de duizendknoop in bermen staat, veroorzaakt de plant met de worteluitlopers schade aan de verharding en aangrenzende percelen, met mogelijke claims tot gevolg. In 2023 wordt de plant, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, bestreden op locaties die prioriteit hebben om schade te voorkomen. Hiervoor wordt een aantal bestrijdingsmethodes ingezet. Geld (indicator) Geld (toelichting) Bestrijding wordt uitgevoerd binnen het beschikbaar gestelde budget. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Er is bestrijding uitgevoerd. Op een aantal locaties middels elektrocutie.

Op de overige locaties waar de plant voorkomt wordt deze meerdere keren gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Werkzaamheden worden in 2023 uitgevoerd. Het gebruiken van gebiedseigen soorten om aantrekkelijkheid voor insecten te bevorderen Wethouder: Fleuren Om de afname van de biodiversiteit te stoppen is het van belang om gebiedseigen soorten beplanting aan te planten. Hierdoor is er meer aanbod van voedsel voor de insecten. Bij herinrichting van groen is het ook van belang om een gevarieerde

44

groeninrichting aan te brengen om voor de insecten zo veel mogelijk voedsel en leefgebied te creëren. Geld (indicator) Geld (toelichting) Werkzaamheden worden uitgevoerd vanuit reguliere budgetten. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Bij vervanging van groen dient een gevarieerde beplanting aangeplant te worden die zorgt voor veel voedsel en een vergroting van het leefgebied insecten. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Projecten worden uitgevoerd in 2023. Uitvoering geven aan bermbeheerplan Wethouder: Fleuren In 2022 is het nieuwe bermbeheerplan vastgesteld. Inzet van dit plan is om de bermen ecologisch te beheren om hiermee de biodiversiteit te vergroten. Door met ingang van 2023 het maaisel van de bermen af te voeren worden deze verschraald. Hierdoor krijgen de beschermde planten meer groeiruimte en zal de vergrassing van de bermen worden tegen gegaan. Hierdoor krijgen ook andere kruiden ruimte om in de berm te groeien en worden de bermen fleuriger en zal er meer voedsel aanbod zijn voor insecten. Geld (indicator) Geld (toelichting) De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen de beschikbare budgetten. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Met ingang van 2023 wordt bij het maaien van de bermen het maaisel afgevoerd. Dit om bermen te verschralen en vergrassen van bermen tegen te gaan. Een groot deel van de bermen wordt op deze manier gemaaid.

Dit betreft bermen waarin beschermde plantensoorten groeien alsmede bermen die deel uitmaken van de ecologische structuur. Tijd (indicator) 45

Tijd (toelichting) Met ingang van 2023 wordt gewerkt volgens het nieuwe beheerplan. Uitvoering geven aan groenstructuurplan Wethouder: Fleuren In 2022 is de groenstructuurvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk vastgesteld. In de visie is aandacht voor behouden en versterken van de groenstructuur in de bebouwde kom. Daarnaast is er aandacht voor het veranderende klimaat en de problemen die dit met zich meebrengt. Hittestress, droogte maar ook wateroverlast bij veel neerslag. Door aanpassen van groen of aanbrengen van meer groen en bomen kunnen deze klimaatproblemen worden verminderd of weggenomen. Daarnaast worden maatregelen voorgeschreven hoe de biodiversiteit vergroot kan worden. Geld (indicator) Geld (toelichting) De maatregelen worden betaald vanuit beschikbare budgetten. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In 2023 worden de eerste maatregelen vanuit de groenstructuurvisie uitgevoerd. Binnen de kom worden op plekken meer bomen en groen aangeplant om de hittestress te verminderen. O.a. in de omgeving van het Gerrit Komrij college en sporthal. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De maatregelen worden in 2023 uitgevoerd. Vergroten betrokkenheid inwoners bij biodiversiteit middels inzet Duurzaamheidscentrum Wethouder: Fleuren Het vergroten van de biodiversiteit is van belang voor het behoud van de aanwezige flora en fauna in Winterswijk.

Dit is iets dat de gemeente niet alleen kan. Hulp van bewoners en bedrijven is hierbij belangrijk. Het geven van voorlichting aan bewoners en bedrijven kan helpen om initiatieven te laten slagen. Via het Centrum voor Duurzaamheid worden acties opgezet om bewoners te informeren en materialen ter beschikking te stellen. Geld (indicator) 46

Geld (toelichting) Benodigde acties kunnen worden betaald uit beschikbare budgetten. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Bewoners en bedrijven gericht informeren hoe zij kunnen helpen de biodiversiteit te vergroten. Daarnaast met acties middelen ter beschikking stellen om inwoners enthousiast te maken. Bijvoorbeeld door het uitdelen van nestkasten of beschikbaar stellen van zaad van bloemenmengsels om bijen en vlinders aan te trekken. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De maatregelen worden uitgevoerd in 2023. Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie Wethouder: Metaal Na de evaluatie van wijkaanpak de Pas concluderen we dat we als gemeente Winterswijk, samen met De Woonplaats en inwoners aan de slag willen met het opstellen van een strategie voor een wijkaanpak met als pilot de inzet van een wijkregisseur. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor het opstellen van de strategie en het inzetten van de wijkregisseur is incidenteel € 100.000 beschikbaar in 2023. Dit is vooralsnog meer dan voldoende Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In het voorjaar van 2023 is gestart met de inzet van een wijkregisseur. Op dit moment wordt gewerkt aan een wijkanalyse van Winterswijk-Oost.

Op basis van de analyse zullen doelstellingen worden bepaald en wordt een plan van aanpak opgesteld om die doelstellingen te behalen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) 47

Na het eerste kwartaal van 2023 is er een wijkregisseur gestart. In het vierde kwartaal wordt de wijkanalyse opgeleverd. Op basis van de wijkanalyse wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda Wethouder: Fleuren Het huidige gemeentelijk verkeerstructuurplan (GVVP) dateert van 2010 en is een actualisatie van het plan van 2005. Daarmee is het GVVP sterk gedateerd. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw GVVP. Hierna noemen we dit Mobiliteitsplan gemeente Winterswijk. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het budget van € 35.000 wordt ingezet om een nieuw en toekomstbestendig mobiliteitsprogramma voor de gemeente Winterswijk op te stellen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Een actueel mobiliteitsprogramma opleveren met als onderdeel een meerjaren uitvoeringsagenda. Het mobiliteitsprogramma krijgt een pro-actieve dynamische insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Parallel als onderdeel van het mobiliteitsprogramma is daarom de risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld om daarmee aan te sluiten bij het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 van het rijk. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De startbijeenkomst heeft plaatsgevonden.

Inmiddels is ook de opstartfase afgerond en de beleidsanalysefase afgerond. In het vierde kwartaal van 2023 leveren we het (concept) mobiliteitsprogramma op met als onderdeel het meerjaren uitvoeringsprogramma. Hoewel dit nog steeds het streven is zit de grootste uitdaging en onzekerheid in het helder krijgen van de verwachtingen omtrent het eind resultaat. Het plan van aanpak wordt opnieuw besproken en de vervolgstappen worden geactualiseerd. Er vindt continu afstemming met de verwachte omgevingsvisie plaats. Naar verwachting zal de definitieve versie van het mobiliteitsprogramma in 2024 opgeleverd worden.

48

Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA Wethouder: Fleuren We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst ( DVO) met de ROVA voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW. (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek.) Geld (indicator) Geld (toelichting) De eenheidsprijzen zijn in beeld. Hieruit blijkt dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is. Om deze kwaliteitsafspraken te kunnen handhaven is een bepaalde inzet nodig. Gebleken is dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan deze afspraken te kunnen voldoen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Winterswijk zijn de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW het uitgangspunt; van CROW-A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot CROW-D (zeer laag beeldkwaliteitsniveau). In nagenoeg de gehele gemeente Winterswijk is niveau CROW-A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding (uitgezonderd het centrum en begraafplaats) geldt niveau CROW-B.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoering geven aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) alsook de monitoring is een continu en jaarrond proces. Doelstellingen Onze voorzieningen moeten goed bereikbaar zijn, we zorgen voor veilige wegen Activiteiten Op basis van wegenbeheerplan uitvoeren van onderhoud Wethouder: Fleuren Het beheer en onderhoud van wegen is gebaseerd op het wegenbeheersplan 20202024. Voor het beheerplan wordt gebruik gemaakt van de systematiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Weg- en Waterbouwbouwkunde en de verkeerstechniek) om de verharding visueel te

49

inspecteren en de onderhoudsbehoefte te bepalen. De prioritering voor het uitvoeren van onderhoud wordt vervolgens functioneel en risico gestuurd bepaald. Geld (indicator) Geld (toelichting) Op basis van het beheerplan stellen we een meerjarenbegroting op voor vervanging en onderhoud van de wegen. Besluitvorming hierover vindt plaats tegelijk met het beheerplan. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In het vierde kwartaal van 2022 is alle verharding opnieuw visueel beoordeeld. De inspectieresultaten en de voorgestelde maatregelen zijn meegewogen in de meerjarenbegroting voor onderhoud en vervanging van de verhardingen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Een geactualiseerd beheerplan moet nog worden opgesteld. De verwachting is dat de werkzaamheden hiervoor in het 1kw van 2024 zijn afgerond. Doelstellingen We hebben een visie op begraven passend bij de behoefte van onze inwoners Activiteiten Opstellen beleid en beheerplan begraafplaats inclusief uitvoeringsplan Wethouder: Fleuren De algemene begraafplaats in Winterswijk is in verschillende fases aangelegd. Er is nu geen visie met een duidelijk eindbeeld op begraven en het beheer en onderhoud van de begraafplaats. Door een beleid- en beheerplan op te stellen wordt hiervoor een duidelijke lijn uitgezet, waarna we toe werken naar een gedenkpark dat voor iedereen aantrekkelijk is.

Geld (indicator) Geld (toelichting) De kosten voor het opstellen van het plan worden betaald uit beschikbaar budget. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Met het opstellen van het beleid wordt de visie op begraven en herdenken vastgelegd. Dit wordt vertaald naar een uitvoeringsplan. Hierin wordt aangegeven welke aanvullingen of omvormingen van groen noodzakelijk zijn om de begraafplaats 50

voor iedereen een fijne gedenkplek te laten zijn. Hierbij geven we de biodiversiteit een stimulans. De begraafplaats dient een hoog onderhoudsniveau te hebben waardoor het er jaarrond verzorgd uitziet. Dit leggen we vast in een beheerplan. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het plan is 1e kwartaal 2024 gereed en zal door het college van B en W en raad worden vastgesteld. Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute Informatiesysteem Wethouder: Fleuren We werken door aan een modern ParkeerRouteInformatiesysteem (PRIS) Geld (indicator) Geld (toelichting) Door de Europese aanbesteding wordt verwacht dat de realisatie van het PRISsysteem in 2024 plaatsvindt. Om toch verder te gaan met het werkend krijgen van het bestaande systeem is voor dit jaar € 100.000 gereserveerd. Hieruit worden de kosten van externe begeleiding en de aan te schaffen nieuwe bebording en matrixborden bekostigd. De rest van het budget, te weten € 331.500, wordt doorgeschoven naar 2024 voor de verdere uitrol van het PRIS-systeem. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Door het uitbreiden van het parkeerroute-informatie (PRIS)-Systeem kunnen bezoekers van Winterswijk en Winterswijkers sneller een vrije parkeerplaats vinden.

Dit resulteert in minder zoek-kilometers van onze bezoekers, wat leidt tot een snellere doorstroming van verkeer en tot meer winkelplezier. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Vanwege de Europese aanbesteding zijn de termijnen opgeschoven. In het tweede kwartaal 2023 is het college geïnformeerd over de resultaten komende uit de marktconsultatie van het Dynamisch Verkeersmanagement Systeem. Het werkend krijgen van het huidige systeem wordt verwacht in het vierde kwartaal van 2023. De marktconsultatie met daaropvolgend de Europese aanbesteding is gereed in het vierde kwartaal van 2023. 51

Oplevering van de uitbreiding van het PRIS systeem wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2024. Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten We hebben een dekkend netwerk laadinfra Wethouder: Fleuren De komende jaren willen wij de groei van het aantal electrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij, door deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor uitvoering van de pilot Verlengde Private Aansluiting (VPA), als ook andere/nieuwe experimenten met innovatieve laadoplossingen, is structureel een budget opgenomen van €10.500. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In 2024 gaan wij: • de Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk actualiseren; • door met het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen terrein te laden; • minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend op de vraag, in de openbare ruimte plaatsen; • beoordelen of de Verlengde Private Aansluiting (VPA) en het gebruik van de kabelgoottegels een definitieve laadoplossing is in de openbare ruimte.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Elektrisch vervoer is, als onderdeel van de landelijke mobiliteitsopgave, onderhevig aan technologische ontwikkelingen die elkaar in hoog tempo opvolgen. Zo hebben zich in 2023 onder meer ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van snelladen, logistiek en doelgroepenvervoer. Dit betekent dat wij in 2024 de Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk gaan actualiseren. Het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte loopt vertraging op. De streeftermijn van 18 weken, van aanvraag openbare laadpaal tot realisatie openbare laadpaal, wordt in de praktijk niet gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit alsook materiële en personele tekorten bij aannemers doen de voortgang ernstig vertragen. De pilot met de Verlengde Private Aansluiting (VPA) loopt door in 2023. In 2024 dient beoordeeld te worden of en in welke vorm de pilot een vervolg krijgt. 52

Trends en ontwikkelingen In dit beleidsveld spelen diverse thema’s een rol: Rova Jaarlijks worden de wijzigingen in het areaal en de prijsindexatie doorberekend. Op ons verzoek is het afgelopen jaar de eenheidsprijs per onderhoudsmaatregel in de openbare ruimte in beeld gebracht. Daarnaast wordt er overhead in rekening gebracht voor het verder verbeteren en uitbreiden van de uit te voeren dienstverlening. We zijn nog in gesprek met Rova welk financiële effect dit gaat hebben. Wegen en bruggen Uit de globale weginspecties uitgevoerd in het najaar 2022 bleek dat het noodzakelijk is om tijdig preventief onderhoud uit te voeren op met name de asfaltverhardingen. Ook voor bruggen zijn preventieve en kleine onderhoudsmaatregelen van belang. Door tijdig conserveren van leuningen en dek en tijdig herstel van schade aan dragende constructieonderdelen, wordt de veiligheid vergroot en ingrijpende vervangingen voorkomen. In 2024 komen we met een nieuw beheerplan hiervoor. Monumentale bomen In Winterswijk zijn verschillende monumentale bomen aanwezig. In 2024 worden deze bomen geïnventariseerd om ze beter te kunnen beschermen en om eigenaren van monumentale bomen te ondersteunen bij het onderhoud van deze bomen. Digitalisering mobiliteitsdata Sinds 2021 werken we aan de “Digitaliseringsopgave Mobiliteit”.

Binnen deze opgave werken we landelijk aan een uniforme manier om data over mobiliteit digitaal aan te leveren. Met deze data kunnen weggebruikers goed geïnformeerd worden over de situatie op de weg en zijn zij in staat hun reis goed te plannen. De digitaliseringsopgave bevat op dit moment 15 data items. Een aantal van deze data items wordt aangeleverd door gemeentelijke wegbeheerders. Dit betreft onder andere data over wegwerkzaamheden, evenementen, parkeren, beperkingen voor de logistiek en maximumsnelheden. In de afgelopen drie jaar hebben de provincies Gelderland en Overijssel vanuit het Regionaal Data Team Oost-Nederland, samen met gemeentelijke wegbeheerders, gewerkt aan de realisatie van deze opgave. De “projectfase” eindigt dit jaar, en vanaf 2024 moet het beheer en onderhoud van deze data ingericht zijn. Voor het beheer en onderhoud van deze data gaan we het programma ‘Greenpoint’ aanschaffen. Mobiliteit & Verkeer: Er wordt een mobiliteitsplan met uitvoeringsagenda opgesteld. Daarnaast is er vanuit de raad de wens uitgesproken om een parkeerstrategie en een verkeerscirculatie/structuurplan op te stellen. Er spelen diverse ontwikkelingen rondom verkeersveiligheid (SPV) en opgaven vanuit het rijk (o.a. 0 verkeersslachtoffers).

Daarnaast zijn er regionale ontwikkelingen aansluitend op achterhoekvisie 2030 rondom OV en MAAS/GOAN en spelen er diverse ontwikkelingen als duurzame mobiliteit, actieve vervoerswijzen en de verplichte digitaliseringsopgave. Wijkaanpak Om de afstand tussen inwoners en gemeente te verkleinen en inwonersinitiatieven te helpen realiseren, willen we structureel invulling gaan geven aan de wijkaanpak.

53

3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden; gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van riolering maken we transparante keuzes op basis van en risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: • Gemeentelijk waterplan 2019 – 2023; • Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit sept. 2022); • Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2013-2017; • Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015; • Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen Middels risicogericht rioolbeheer zorgen we voor een schone en gezonde omgeving Activiteiten Risico gestuurd rioolbeheer Wethouder: Fleuren Vanaf 2023 werken we vanuit het principe risicogestuurd rioolbeheer. Hierbij nemen we besluiten voor te nemen maatregelen op basis van een gedegen risico afweging in plaats van op basis van normen. Geld (indicator) Geld (toelichting) Uitvoering blijft binnen de budgettaire kaders. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De implementatie loopt volgens plan. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Doel gereed implementatie is zomer/najaar 2023.

Doelstellingen We adviseren in gebiedsontwikkelingen buitengebied en voeren de klimaatadaptatiestrategie uit Activiteiten Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Wethouder: Fleuren Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk 54

Het klimaat verandert, waardoor het weer extremer wordt. Het risico op wateroverlast, langdurige droogte of hittestress wordt groter en dit heeft niet alleen invloed op onze veiligheid en leefbaarheid, maar vooral op de gezondheid van ouderen en kwetsbaren. Om ons aan te passen aan de klimaatverandering en onze leefomgeving leefbaar te houden, is integraal een beleidsprogramma en uitvoeringsagenda opgesteld waarin maatregelen en acties benoemd staan waarmee we de komende jaren aan de slag gaan. Geld (indicator) Geld (toelichting) Om alle maatregelen en acties uit te voeren zoals benoemd in de uitvoeringsagenda 2022-2027 zijn budgetten nodig. Deze zijn zorgvuldig opgesteld en verdeeld over de komende jaren. Daarnaast is er in lopende en komende projecten (nieuwbouw of reconstructie) 10% extra budget opgenomen om ook hierin klimaatadaptieve maatregelen te kunnen borgen. Binnen de termijn van de uitvoeringsagenda tot 2027 worden alle maatregelen en acties met de budgetten uitgevoerd op een zo effectieve en efficiënte mogelijke manier. Waar we kunnen besparen, besparen we. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2022-2027 Winterswijk staan verschillende maatregelen en acties die integraal en samen met verschillende beleidsvelden, partners, bewoners en bedrijven zijn besproken en geprioriteerd in klimaatdialogen.

Deze zijn in de uitvoeringsagenda uiteengezet. Met de introductie in 2023 van het subsidieportaal 'Water vasthouden op eigen terrein' kunnen inwoners subsidie krijgen om hemelwater af te koppelen (regenpijp afkoppelen, regenton, etc.). Het lokaal hitteplan in samenwerking met de GGD is gereed en de website rondom periode van hitte met verschillende tips en links is klaar. Verder onderzoeken we de urgente wateroverlast en hitte locaties die aangewezen zijn vanuit de stresstesten. Voor enkele zijn de ontwerpoplossingen gereed en kunnen we tot uitvoering gaan in 2024, vanwege de aanvraag van subsidie via DPRA (Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie). Meekoppelkansen worden in deze projecten meegenomen, om zo werk met werk te maken. Dit door bijvoorbeeld urgente wateroverlastlocaties ook meteen klimaatadaptief in te richten (Een voorbeeld is de Wooldstraat). Ook de GKC en omgeving gaat gestaag en hopen we begin 2024 af te ronden (vanwege het plantseizoen). Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De maatregelen en acties benoemd in de uitvoeringsagenda worden in de komende jaren tot en met 2027 uitgevoerd. Sommige maatregelen zijn nog in ontwerp- of onderzoeksfase, waardoor enkele maatregelen van 2023 naar 2024 zijn overgeheveld. Uiteindelijk zal voor 2027 alles uitgevoerd moeten zijn. Elk jaar wordt 55

er geëvalueerd wat de stand van zaken is. In 2026 worden nieuwe stresstesten van wateroverlast, hitte en droogte uitgevoerd in regioverband Achterhoek+. Doelstellingen We starten gemeentelijke zwerfafvalactiviteiten op en maken een grondstoffenbeleidsplan Activiteiten Actualisatie grondstoffenbeleidsplan Wethouder: Fleuren De gemeente heeft de wettelijke taak om huishoudelijk afval gescheiden in te zamelen en te zorgen voor een brenglocatie voor grof huishoudelijk afval. Het nemen van maatregelen om afvalpreventie en -scheiding van huishoudelijk afval te optimaliseren is ook een taak van de gemeente. Nederlandse gemeenten kunnen in aanvulling op het landelijke afvalstoffenplan een eigen gemeentelijke afvalstoffenplan opstellen. In 2013 heeft de gemeente Winterswijk een huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan 2013-2017 vastgesteld. Dit huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan 2013 – 2017 is in 2022 geëvalueerd. Het uitgangspunt in dat beleidsplan was het ‘omgekeerd inzamelen’. In de evaluatie is onderzoek gedaan naar het scheidingsgedrag van onze inwoners en naar de kwaliteit van de grondstromen. In 2023 actualiseren we het grondstoffenbeleidsplan. Geld (indicator) Geld (toelichting) Naast dat deze activiteit wordt uitgevoerd met onze reguliere beschikbare ambtelijke capaciteit, is een offerteverzoek bij het bureau Anteagroup neergelegd. Er is een bedrag van € 25.000 gereserveerd.

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We hebben een geactualiseerd huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan dat voldoet aan de huidige wettelijke maatstaven, waarbij we onze eigen ambities en doelen op het gebied van afvalbeheer en grondstoffeninzameling hebben geformuleerd. Daarnaast is er een geactualiseerde afvalstoffenverordening en een uitvoeringsbesluit opgesteld. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Een geactualiseerd huishoudelijk grondstoffenbeleidsplan wordt in januari 2024 aan de raad voorgelegd. Daarnaast wordt de afvalstoffenverordening en het uitvoeringsbesluit in januari 2024 aan de raad voorgelegd.

56

Faciliteren en samenwerken tijdens landelijke opschoondag en World Clean Up Day Wethouder: Fleuren Samen tegen zwerfafval. We roepen onze inwoners, scholen en zwerfafval vrijwilligers op om in actie te komen tijdens de Landelijke Opschoondag in maart en World Cleanup Day in september. Op deze manier proberen we te motiveren en de bewustwording van afval op de juiste manier weggooien te vergroten. Geld (indicator) Geld (toelichting) Binnen de begroting is financiële dekking aanwezig. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De oproep om mee te doen aan deze actiedagen communiceren we via diverse kanalen. Aan de hand van het aantal aanmeldingen voor een opruimset kunnen we gedeeltelijk afleiden hoeveel inwoners meedoen. Zwerfafval vrijwilligers die gedurende het jaar al actief zijn, zijn al voorzien van opruimmateriaal en melden zich om die reden niet aan. In het kader van de Landelijke Opschoondag (zaterdag 18 maart) hebben we onze inwoners opgeroepen om zwerfafval op te ruimen. Ongeveer 30 vrijwilligers hebben gehoor gegeven aan deze oproep en zijn, voorzien van opruimmateriaal, zwerfafval te lijf gegaan. Daarnaast hebben ook meerdere buurtschappen vanuit het WCL een georganiseerde opruimactie gehouden waarbij ze gemotiveerd worden door de uitkering van een vergoeding, ten gunste van de verenigingskas. In september hebben World Cleanup Day georganiseerd in Winterswijk.

In totaal hebben we 142 aanmeldingen ontvangen. De deelnemers waren medewerkers van de bedrijven Kingspan Insulation en Colubris Cleantech alsmede twee groepen basisschool kinderen van De Kolibrie en De Esch. Vanuit de inwoners hebben we een klein groepje kunnen enthousiasmeren en hebben we op de dag zelf, zaterdag 16 september, vanaf het Duurzaamheidscentrum in het winkelcentrum zwerfafval opgeruimd. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Wij verwachten dat we begin 2025 de actualisatie kunnen voorleggen aan de raad. Doelstellingen We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu Activiteiten Project sanering wegverkeerslawaai Wethouder: Fleuren Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De 57

gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit. De eerste stap is het opstellen van een programma sanering wegverkeerslawaai. De sanering wordt voorbereid en uitgevoerd met subsidie van de rijksoverheid. Geld (indicator) Geld (toelichting) We hebben een voorbereidingssubsidie van € 69.000 ontvangen. Omdat deze subsidie mogelijk ontoereikend is, is er aanvullend een budget van € 10.000 beschikbaar. Voor de daadwerkelijke uitvoering van maatregelen vragen wij opnieuw subsidie aan. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit. Hiervoor stellen we een programma sanering wegverkeerslawaai op. De sanering wordt voorbereid en uitgevoerd met subsidie van de rijksoverheid. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In Winterswijk was een saneringsprogramma opgesteld voor 177 aangemelde woningen. In dat concept programma is destijds uitgegaan van gevelmaatregelen. Na het besluit van de raad om bij wegen binnen de bebouwde kom uit te gaan van '30 km per uur, tenzij', is dat saneringsprogramma aangepast omdat in dat geval sprake was van een bronmaatregel. Gelet op de besluitvorming rondom de Groenloseweg is een weginrichting van 30 km per uur onzeker. Om betrokkenen zo snel mogelijk duidelijkheid te geven, wordt het saneringsprogramma opnieuw aangepast met 50 km per uur als uitgangspunt.

Daarna kan de uitvoeringssubsidie worden aangevraagd bij het Bureau Sanering Verkeerslawaai. Sanering stortplaats WAL Wethouder: Fleuren De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (de stortplaats ligt tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd in 2024 en 2027 uitgevoerd vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht. In 2023 wordt samen met de provincie het saneringsplan verder uitgewerkt . Geld (indicator) Geld (toelichting) 58

De sanering wordt uitgevoerd in opdracht van de provincie. De gemeente levert maximaal 25.000 m3 om niet aan. Verwachte levertijd is begin 2024. Daarnaast verwacht de provincie een bijdrage in de kosten voor de bestrijding van de Japanse duizendknoop op de WAL en de herinrichting van de WAL. Er wordt bij de begroting 2024 een nieuw budget aangevraagd voor de sanering. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Afspraken met de provincie over de uitvoering zijn gemaakt. De provincie gaat de regie voeren over de sanering. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Voor de uitvoering van de sanering is een vergunning Wet natuurbescherming nodig. De ontheffing Wet natuurbescherming is inmiddels verleend. De provincie werkt nu aan een bestek samen met een derde partij. Trends en ontwikkelingen Over het programma Klimaat, water en milieu zijn op dit moment geen nieuwe trends en ontwikkelingen te melden. Actualiteiten zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma vastgesteld door de raad.

3.3 Duurzaamheid en milieu Inleiding Wordt verder uitgewerkt in de opgave Duurzaamheid.

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Ambitie We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen in een slaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen waar ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Relevante documenten: • Woonvisie gemeente Winterswijk 2020 – 2025 • Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019 – 2025 • Beoordelingskader wonen met zorg 2020 t/m 2023 • Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020 • Groenstructuurplan Winterswijk • Omgevingsvisie buitengebied • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit • Centrumvisie 2021

59

Doelstellingen We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving Activiteiten We werken volgens de Omgevingswet Wethouder: Metaal De Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. De Eerste Kamer moet daar nog wel een definitief besluit over nemen. Tot de inwerkingtreding moet er nog heel veel gebeuren. Er is tijd nodig om het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) opgeleverd, ingeregeld en stabiel te krijgen. Dat geldt zowel voor het landelijke deel van de Landelijke Voorziening, maar ook voor softwareleveranciers die hun software moeten aanpassen. We bereiden de organisatie voor om te kunnen werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, houding en gedrag. We bieden burgers ondersteuning in het proces van participatie door een duidelijke handreiking te doen. Met partners maken we afspraken over de samenwerking. Samen met private partijen draaien we een pilot, om het beleid en de werkprocessen voor de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving aan te passen. Dit proces zal zeker doorlopen in 2023, zeker als de invoeringsdatum opnieuw verschoven mocht worden. Geld (indicator) Geld (toelichting) Bij de 1e prognose 2023 is een bedrag van € 50.000 opgevoerd.

Voor dit jaar willen we dit geld inzetten voor eventuele externe ondersteuning van de werkgroepen die met bepaalde onderdelen van de Omgevingswet aan de slag gaan. Ook zal een deel gebruikt gaan worden voor scholing. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De 1e kamer heeft op 14 maart 2023 ingestemd met de inwerkingtreding van de Omgevingswet met ingang van 1 januari 2024. Zoals bekend is de inwerkingtreding al meerdere keren uitgesteld. Nu is er duidelijkheid. Voor nu is het belangrijk om ervoor te zorgen dat we er op 1 januari 2024 klaar voor zijn. Afgelopen jaar zijn de nodige zaken al opgepakt. Er is een participatiekader vastgesteld door de gemeenteraad. De legesverordening is zo goed als klaar. Er wordt gewerkt aan een Omgevingsvisie bebouwde kom en er is gestart met loket Leef. Ook is er vorig jaar door sommige collega's geoefend met de software. Voor de komende tijd is het belangrijk om zoveel mogelijk te voldoen aan de minimale acties van de VNG. Dit gaan we doen met behulp van werkgroepen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een werkgroep die aan de slag gaat met het in kaart brengen van het werkproces voor de Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa). Daarnaast moet er dit jaar daar waar nodig een start worden gemaakt met het verder opleiden van onze collega's.

60

Voor een succesvolle inwerkingtreding zijn we naast onze eigen inspanningen ook afhankelijk van wat door het rijk wordt opgeleverd. Hiervoor zijn door de VNG randvoorwaarden opgesteld. Aan deze randvoorwaarden voldoet het rijk vooralsnog niet. Aanvragen lopen bijvoorbeeld vanaf 1 januari via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en dit functioneert nog niet naar behoren. Dit maakt dat er zorgen zijn omtrent een succesvolle inwerkingstreding per 1 januari 2024. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Begin 2023 is besloten dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt. We zullen dan gereed moeten zijn om te werken met de wet. Dit zal nog de nodige tijd vergen. We werken volgens de Wet Kwaliteit Bouw Wethouder: Visser Onderdeel van de Omgevingswet is de Wet kwaliteit bouw (Wkb). De Wkb treedt in werking gelijk met de Omgevingswet. De Wkb regelt dat private kwaliteitsborgers voortaan bouwtechnische regels toetsen en controleren. Dit wijzigt het proces van de bouwvergunning toets. Geld (indicator) Geld (toelichting) Ter voorbereiding invoering wet Wkb is er een pilot gaande die gefinancierd wordt uit het budget invoering omgevingswet. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We hebben een impact analyse rondom de Wkb opgesteld. Hieruit kwamen conclusies naar voren.

Deze zijn concreet vertaald in een uitvoeringsagenda zodat we vóór de inwerkingtredingdatum klaar zijn voor de Wkb. Na de inwerkingtreding van de Wkb/Omgevingswet in 2024 zijn aanpassingen en doorontwikkeling nodig op dit gebied. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Begin 2023 is bekend geworden dat de Omgevingswet en hierdoor de Wkb, in werking treedt op 1 januari 2024. Ook na de invoeringsdatum zijn acties en doorontwikkeling in verband met de Wkb benodigd.

61

Doelstellingen We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken zoals de aanpak van de gebieden Molenveld, WOOOW en Steengroeve Activiteiten Afdekken kleiput Wethouder: Fleuren In 2023 gaan we verder met de uitvoering van de gebiedsvisie Molenveld en het afdekken van de kleiput, als gevolg van het stopzetten van de 'verondieping'. Geld (indicator) Geld (toelichting) Tot op heden is nog geen uitvoering gegeven aan de afronding van de kleiput dan wel de uitvoering van de gebiedsontwikkeling Molenveld. Hierdoor zijn er nog geen kosten gemaakt. Voor het budget voor de gebiedsontwikkeling ligt het voorstel vanuit het college om dit te schrappen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In juni 2023 is de klankbordgroep Kleiput opnieuw bij elkaar gekomen omdat het eerder gekozen scenario 2 niet wenselijk was. Op dit moment wordt gewerkt aan de uitgangspunten voor een nieuw scenario. Deze uitgangspunten worden met de klankbordgroep besproken voordat een derde partij de opdracht krijgt om een nieuw scenario op te stellen. Nadat een besluit is genomen over het nieuwe scenario wordt een inrichtingsplan door Royal HaskoningDHV opgesteld. De gebiedsontwikkeling Molenveld is afhankelijk van het vaststellen van de begroting door de raad in november 2023.

Het college heeft in de begroting het besluit genomen om het resterende budget voor de gebiedsontwikkeling te schrappen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Molenveld: Door het besluit van het college om het budget voor de gebiedsontwikkeling te schrappen wordt op dit moment niet meer gewerkt aan de deelprojecten voor deze gebiedsontwikkeling. Kleiput: Het streven is om in 2023 een nieuw scenario door een derde partij te laten doorrekenen. Verwachting is dat in kwartaal 1 van 2024 een definitief besluit hierover kan worden genomen zodat verder kan worden gegaan met het inrichtingsplan. Vanwege de flora en fauna mogen zeer waarschijnlijk maar in een beperkt tijdvak werkzaamheden plaatsvinden in en rondom de kleiput. Dit kan een impact hebben op de totale duur van de nog uit te voeren werkzaamheden. 62

Flexwonen Veel Winterswijkers zijn op zoek naar geschikte en betaalbare woonruimte. Ook moet Winterswijk extra statushouders huisvesten. De instroom neemt toe, dus het aantal statushouders zal ook toenemen. Daarnaast weten we niet hoelang de Oekraïense ontheemden zullen blijven. Daarom ontwikkelt Winterswijk in 2023 een of meerdere flexwoonprojecten samen met De Woonplaats en een of meerdere marktpartijen. Geld (indicator) Geld (toelichting) Er is voor 2023 € 20.000 beschikbaar gesteld. Als de gemeente voldoet aan de voorwaarden kan ze voor maximaal € 60.000 subsidie aanvragen bij de Provincie Gelderland voor een projectleider flexwonen. Op dit moment voldoet de gemeente Winterswijk niet aan de voorwaarden van de subsidie. Voor het onderzoek naar flexwonen voor arbeidsmigranten wordt ingehuurd, dit wordt bekostigd uit het budget dat voor wonen in de begroting is opgenomen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In het kader van flexwonen is onderzoek gedaan naar locaties voor het huisvesten van arbeidsmigranten. De combinatie van diverse doelgroepen wordt niet wenselijk geacht. Verder is het nog altijd gespreksonderwerp met De Woonplaats in het kader van de prestatieafspraken 2024. We zitten nog in de verkenningsfase en het is onwaarschijnlijk dat we in 2023 daadwerkelijk een project realiseren.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het onderzoek naar locaties voor flexwoningen voor arbeidsmigranten is afgerond. De komende maanden wordt duidelijk of dit leidt tot een concreet initiatief. Gebiedsontwikkeling Gaudium Wethouder: Visser Gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand van Gaudium. Daarnaast is het aangrenzende pand de Hazewind opgekocht door een ontwikkelaar. Door de huidige ontwikkelingen vraagt deze omgeving om een visie. Geld (indicator) Geld (toelichting) In de begroting 2023 is een budget beschikbaar. Van dit budget schakelen we waarschijnlijk een derde partij in om advies in te winnen. 63

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Met de ontwikkelaar van de Hazewind lopen gesprekken over de transformatie van het pand. Intern wordt gewerkt aan een ontwikkelperspectief. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het streven is om in 2023 een ontwikkelperspectief te hebben. Gebiedsontwikkeling Steengroeve Wethouder: Fleuren In 2022 is het bestemmingsplan van het Steengroeve Museum gereed. Als gemeente brengen wij de bestemmingsplanwijziging voor het bezoekerscentrum in procedure zodra de initiatiefnemers de financiering rond hebben. Hiervoor zijn tot eind 2024 beschikbare gemeentelijke middelen gereserveerd. Geld (indicator) Geld (toelichting) Er zijn gemeentelijke middelen gereserveerd voor de realisatie van het Steengroevemuseum, voor de realisatie is € 1 miljoen beschikbaar dit is inclusief de kosten voor de wegomlegging. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het voorontwerpbestemmingsplan heeft ter inzage gelegen. Reacties worden verwerkt. Er moeten nog zaken worden uitgewerkt, waaronder de financiële haalbaarheid door de stichting Terra Temporalis Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het streven is om het ontwerpbestemmingsplan nog voor het einde van het jaar ter inzage te leggen. Herontwikkeling vrijkomende schoollocaties Wethouder: Visser De uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan scholen (zie ander beleidsveld) is volop gaande.

Parallel hieraan starten we de zoektocht naar een nieuwe invulling voor de schoollocaties welke door het onderwijsveld (mogelijk) worden verlaten. Geld (indicator) 64

Geld (toelichting) Zodra duidelijk is hoe uitvoering wordt gegeven aan de invulling voor de schoollocaties, dient dient per locatie nader bepaald te worden hoe die ontwikkeling gefinancierd wordt. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het doel van dit project is om een concrete invulling te vinden en te realiseren voor de door onderwijs verlaten schoollocaties. Het belangrijkste uitgangspunt daarbij is dat de kwaliteit van de betreffende wijk of buurt op peil blijft of verbeterd wordt. Het borgen van die kwaliteit vraagt om maatwerk per schoollocatie. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het project "Nieuwe scholen, nieuwe kansen", dat bestaat uit meerdere kleinere projecten, zal parallel worden opgestart zodra uitvoering wordt gegeven aan fase 1 van het IHP (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Gemeente Winterswijk 20212037). Kwaliteitsimpuls van de Markt Wethouder: Schepers-Janssen Na het opstellen van de centrumvisie is het nu tijd om aan de slag te gaan. Het eerste project uit de uitvoeringsagenda is de herontwikkeling van de Markt: de centrale plek waar veel functies en mensen bij elkaar komen, met de kerktoren als karakteristiek baken. Op het gebied van klimaat, toegankelijkheid en beleving liggen er grote kansen om ons centrale plein in het centrum een goede upgrade te geven.

Tijdens de centrumvisie is al veel input van betrokken partijen opgehaald: “We zien de markt als het centrale druktepunt van ons stervormige centrum. De centrale ontmoetingsplek waar de verschillende winkelstraten naartoe leiden, met de kerktoren als karakteristiek baken. Het biedt een krachtige mix van verschillende functies, zoals de warenmarkt, gevarieerde horeca, winkels, kerk en evenementen.” Ook worden er in de centrumvisie verbeterpunten en knelpunten meegegeven, waar aandacht voor moet zijn bij de herontwikkeling van de Markt. Dit vraagt om keuzes en kaders voor het vervolg. Na het vaststellen van de kaders voor de Markt gaan we aan de slag met het uitwerken van het schetsontwerp voor de herinrichting van de Markt. Dit doen we graag samen in een brede participatievorm. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het plan was om bij het vaststellen van een schetsontwerp de raad te vragen om financiële kaders. Al verkregen subsidies (t.b.v. regiodeal en klimaatadaptatie) 65

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=5ff75ae7-c5e4-4be2-9cba-513687264311