CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindejaarsrapportage 2023 incl. 2e financiële prognose 2023

Raadsvergadering 21 december 2023, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Eindejaarsrapportage 2023 incl. 2e financiële prognose 202327.173 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Eindejaarsrapportage 2023

2

Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................4 Uitkomsten verbijzonderde interne controle .................................................................6 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ..................................................................8 1.1 Volksgezondheid.................................................................................................8 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................10 1.3 Jeugd ................................................................................................................16 Financiële afwijkingen programma 1 ......................................................................20 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................22 2.1 Cultuur ..............................................................................................................22 2.2 Sport .................................................................................................................27 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................30 2.4 Educatie

............................................................................................................37 Financiële afwijkingen programma 2 ......................................................................40 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................43 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................43 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................54 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................59 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................59 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................80 Financiële afwijkingen programma 3 ......................................................................95 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................99 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening ............................................................99 4.2 Openbare orde en veiligheid ...........................................................................104 Financiële afwijkingen programma 4

....................................................................115 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ................................................................117 5.1 Algemene middelen ........................................................................................117 5.2 Lokale belastingen ..........................................................................................119 Financiële afwijkingen programma 5 ....................................................................121 Recapitulatie programma's .......................................................................................122 Opgaven ...................................................................................................................122 Opgave Drempelvrij Winterswijk ...........................................................................122 Opgave Winterswijk Armoedevrij ..........................................................................125 Opgave Centrum...................................................................................................129 Opgave Duurzaamheid .........................................................................................131 Investeringen ............................................................................................................136 3

Inleiding Inleiding Deze eindejaarsrapportage 2023 heeft betrekking op de periode januari tot en met september 2023. Waar het de financiële afwijkingen betreft zijn dit de bijstellingen ten opzichte van de 1e prognose 2023 die als peildatum 1 april 2023 had. We hebben zo goed mogelijk ingeschat wat de stand per einde van het jaar wordt. Dat zal niet op alle onderdelen lukken, daarvoor is de jaarrekening het slotstuk. Deze rapportage is bedoeld om de activiteiten en de financiën uit de begroting 2023 te volgen en indien nodig bij te stellen. Per activiteit geven we op de onderdelen Kwaliteit, Tijd en Geld de voortgang aan. Wat betreft de financiën geven we per programma achtereenvolgens weer: - Stand van de begroting 2023 na de 1e prognose; - Stand van de begroting 2023 na de 2e prognose; - Bijstellingen van de ramingen in deze 2e prognose. Vervolgens lichten we de bijstellingen toe als deze groter zijn dan € 50.000. Leeswijzer De opbouw van deze bestuursrapportage volgt de indeling in programma’s en opgaven uit de begroting. Achtereenvolgens komen aan de orde: 1. 2e Financiële prognose 2023 2. Programma’s en beleidsvelden 2e prognose 2023 x € 1.000 2023 Beginstand begroting 2023

13

Mutaties 1e prognose

-1.872

Stand 1e prognose 2023

-1.859

Mutaties 2e prognose

2.526

Stand 2e prognose 2023

667

Waarvan incidenteel

-769

Waarvan structureel

1.436

Financiële prognose In deze rapportage rapporteren we alleen over het lopende jaar (financieel en inhoudelijk). Wanneer ontwikkelingen een structureel effect hebben, dan nemen we die mee in het eerstvolgende P&C-document waarin een herziening van het financieel meerjarig perspectief is opgenomen (kadernota of begroting). In bovenstaande tabel ziet u de ontwikkeling van het geraamde begrotingssaldo voor het jaar 2023. Waar we bij de 1e prognose nog een tekort van € 1,9 miljoen verwachtten voor 2023, stellen we dit nu bij naar een verwacht voordelig resultaat van € 0,6 miljoen. Het voordelige tussentijdse resultaat is onder andere te danken als gevolg van incidentele baten. Bij de jaarrekening over 2023 zal het uiteindelijke rekeningresultaat blijken. Dat zal nog afwijken van deze laatste prognose omdat het hier de stand van september 2023 betreft. Afwijkingen die we op dit moment niet kunnen voorzien en zich in het laatste kwartaal voordoen zijn immers geen onderdeel van de huidige bijstelling. Om de tabel compact en leesbaar te houden, presenteren we hier alleen het saldo van de baten en lasten. Meteen na de programma's volgt nog een verzameltabel van de financiële bijstellingen in alle programma's. 4

Per saldo is, ten opzichte van de 1e prognose, sprake van een positieve bijstelling van € 2,5 miljoen. Dit betreft het saldo van meevallers en tegenvallers inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. De belangrijkste meevallers(> € 100.000) zijn: - hogere algemene uitkering € 1,6 miljoen

- hogere bouw- en bestemmingsplanleges

€ 0,5 miljoen

- hogere baten beschermd wonen € 0,5 miljoen - hogere uitkering BTW-sport € 0,3 miljoen - lagere lasten klimaatakkoord € 0,2 miljoen - lagere lasten cofinanciering Regio Deal € 0,1 miljoen - lagere lasten Meedoenregeling volwassenen € 0,1 miljoen Binnen de verschillende programma’s staan hier echter ook extra uitgaven tegenover. Per saldo is voor het begrotingssaldo sprake van een voordeel van € 2,5 miljoen. De belangrijkste tegenvallers (> € 100.000) zijn: - hogere lasten driehoeks-initiatief Spoorbosje-Dingstraat-Busremise € 0,7 miljoen - hogere lasten Visie Sociaal Domein € 0,2 miljoen - hogere lasten Integrale Ondersteuning € 0,3 miljoen Overhevelingen Naast de genoemde ontwikkelingen constateren we ook dat we een deel van de voor 2023 voorgenomen activiteiten in 2024 moeten voortzetten. In deze 2e prognose is dat vertaald door binnen de programma's een aantal budgetten te verlagen en het totaal daarvan (via programma 4) te storten in de reserve Doorgeschoven activiteiten. Met deze prognose stellen we voor aan de raad om de budgetten in 2024 weer beschikbaar te stellen ten laste van die reserve zodat ze in dat jaar direct weer ingezet kunnen worden. In totaal gaat het om een bedrag van € 2,4 miljoen. Onderstaande tabel bevat een totaaloverzicht van de overhevelingen die binnen de programma's nader zijn toegelicht. Lasten Pr 2

Terra Temporalis Onderzoek

53.000

Pr 3

Beleid Omgevingsvisie

100.000

Pr 3

Kleiput afdekking

425.000

Pr 3

Klimaatadaptatie

161.000

Pr 3

Dennenoord en Gaxel

Pr 3

Terra Temporalis

Pr 3

Voorbereiding Wooow

Pr 3

Woonbeleid

20.000

Pr 3

Sanering Verkeerslawaai

116.400

Pr 3

Bodemtaken

37.000

Pr 3

Green Leaf

35.000

Totaal lasten

2.498.400

Pr 3

Sanering Verkeerslawaai

-108.600

Pr 3

Bodemtaken

-37.000

Totaal baten

-145.600

Per saldo nog te storten in reserve overhevelingen

2.352.800

391.000 1.000.000 160.000

Baten

5

Programma's en beleidsvelden Deze rapportage is ingedeeld naar de vijf programma's uit de Programmabegroting 2023. De programma's zijn verdeeld in beleidsvelden. Deze zijn op hun beurt vertaald naar concrete activiteiten. De trends en ontwikkelen benoemen we per beleidsveld. Per activiteit leest u de voortgang op de onderdelen kwaliteit, tijd en geld. Hierbij is een toelichting opgenomen wanneer (één van de) onderdelen kwaliteit, tijd en geld niet op "groen" staat of indien het bestuurlijk relevant is. Financiële afwijkingen lichten we toe per programma. Bij de exploitatie (baten en lasten) lichten we afwijkingen van € 50.000 of groter toe, bij de investeringen afwijkingen van € 100.000 of groter. Kleinere afwijkingen lichten we toe indien nodig.

Uitkomsten verbijzonderde interne controle Zoals vastgesteld in het raadsbesluit d.d. 28-9-2023 delen we tweemaal per jaar met u de uitkomsten van de interne controle in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording waarbij we aansluiting zoeken met de rapportages in de P&C-cyclus. Voor u ligt het eerste tussentijdse rapport inzake de verbijzonderde interne controle uitgevoerd door team control in samenwerking met medewerkers van Baker Tilly Advisory over de periode 1 januari t/m 30 juni 2023. Deze tussentijdse controle bestaat uit twee delen: Deel 1 werkzaamheden t.b.v. het vaststellen van de opzet en het bestaan van de materiele processen  het voeren, vastleggen (in Excel) en documenteren van procesbesprekingen om voor de processen inkopen/investeringen, salarisadministratie, opleggen heffingen (OZB, afvalstoffen heffing en rioolheffing), verstrekken subsidies en verstrekkingen in het kader van de Wmo- en Jeugd zorg de rechtmatigheidsrisico’s en verbetermogelijkheden te ontdekken;  het uitvoeren, vastleggen (in Excel) en documenteren van lijncontroles om de opzet en het bestaan van deze processen vast te stellen. Hierbij is de belangrijkste bevinding dat er niet altijd zichtbare controles worden uitgevoerd.

Dit betekent niet dat de controles niet zijn uitgevoerd, echter kan er middels de controle achteraf niet worden vastgesteld dat de controles ook daadwerkelijk zijn uitgevoerd. Deel 2 Uitvoeren steekproeven januari t/m juni Het uitvoeren, vastleggen en documenteren van gegevensgerichte werkzaamheden voor de processen inkopen, investeringen, subsidies, jeugd en Wmo over de periode januari t/m juni die worden uitgevoerd om de rechtmatigheid en de plausibiliteit van daaruit voortvloeiende kosten te beoordelen. De externe accountant van Winterswijk heeft hiervoor de steekproef getrokken. Hierbij is de belangrijkste bevinding dat voor de geselecteerd en gecontroleerde items geen bijzonderheden geconstateerd zijn die van invloed zijn op de financiële rechtmatigheid.

6

Vervolg In december 2023 worden nog gegevensgerichte steekproeven getrokken over de periode juli t/m oktober. Aanvullend zullen er ook controles plaats vinden t.b.v. rechtmatig aanbesteden. Na afloop van het boekjaar zullen werkzaamheden worden verricht over de periode november en december. Tevens zullen er dan ook werkzaamheden worden verricht ten aanzien van heffingen, belastingen en begrotingsrechtmatigheid. Ter afronding wordt er een memorandum waarin de belangrijkste bevindingen ten aanzien van de uitgevoerde werkzaamheden zijn opgenomen en gedeeld. Dit wordt ter beschikking gesteld teneinde zelf een oordeel te kunnen vormen over de rechtmatige bestedingen van middelen t.b.v. de rechtmatigheidsverantwoording die vanaf boekjaar 2023 dient te worden afgegeven.

7

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma Sociaal krachtig Winterswijk geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Iedereen doet mee! Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en gezondheid. Door om te zien naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan meedoen, uitdagingen worden samen opgepakt en sociale binding versterkt. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Aan de ambitie van dit programma is de opgave “Iedereen doet mee” gekoppeld. Dit bestaat uit de opgave "Drempelvrij Winterswijk" in dit programma en de opgave "Winterswijk Armoedevrij in 2040" in programma 2. Deze opgaves lichten we in het hoofdstuk Opgaven verder toe. Zorg voor wie het nodig heeft. We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor ouderen zijn goede fysieke sociale structuren belangrijk. Beschikbare voorzieningen. We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO.

Samenwerking tussen betrokken partijen moet leiden tot een beter afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod voor de regio. Winterswijk blijft zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod, waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten: • Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’; • Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’; • Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad. Activiteiten Deelname regionaal preventie akkoord Wethouder: Fleuren We gaan door met de uitvoering van het in juli 2020 ondertekende Regionaal preventieakkoord Achterhoek (2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek 8

Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor de uitvoering van het Regionaal Preventieakkoord hebben wij voor 2023 € 20.000 ontvangen. Vanaf 2024 ontvangen wij dit niet meer en gaat deze subsidie op in de SPUK-gelden die in het kader van het GALA worden uitgekeerd. Deze zijn inmiddels aangevraagd. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, ggd’en, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het Lokaal Preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hier op aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. Voor 2024 vragen wij bij het ministerie van VWS subsidie aan voor 2024 - 2026.

Een deel van de GALA middelen wordt regionaal ingezet. Dit zijn vijf ketenaanpakken: Obesitas Kinderen, Obesitas Volwassenen, Valpreventie, Kansrijke Start en Welzijn op Recept. Vanaf 1 januari 2024 worden de ketenaanpakken ingezet. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De aanvraag is voor het GALA is ingediend. Het besluit is nog niet bekend. Doelstellingen We sturen op (keten) samenwerking en behoud van zorgaanbod en voorzieningen. Activiteiten Lobby voor behoud SKB Wethouder: Fleuren Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod in Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Geld (indicator) Geld (toelichting) 9

Hiervoor is geen bedrag opgenomen in de begroting. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Wij hebben meermaals onze lobby en politieke lijnen richting Den Haag en betrokken partijen ingezet. Wij blijven actief de kwaliteit en regionale rol/functie van het SKB onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en kwaliteit van zorg voor inwoners in oost Achterhoek in de toekomst te borgen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Trends en ontwikkelingen Landelijk is er steeds meer aandacht voor preventie en gezondheid. Zo zijn er eind 2022 en begin 2023 twee akkoorden gesloten: het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA). Het IZA richt zich op een toekomstbestendige zorg: goede, toegankelijke en betaalbare zorg. Dat lukt niet zonder verdere investering in preventie en gezondheid (GALA). Het GALA is eind januari ondertekend. Preventie is voor een deel een gemeentelijke opgave. Gemeenten en zorgverzekeraars werken samen aan het IZA, stellen een regiobeeld op om te komen tot een regionaal integraal plan. Transitiemiddelen van het Rijk zorgen voor de benodigde financiering om de omslag te kunnen maken van zorg naar gezond leven. Het GALA focust op preventie en gezondheid via sporten en bewegen, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Dat is de verantwoordelijkheid van gemeenten.

Het Rijk stelt gedurende 3 jaar zogenaamde SPUK-middelen (specifieke uitkering) beschikbaar, voor zowel bestaande als nieuwe preventieactiviteiten. Deze SPUK wordt door ons aangevraagd. De aanvraag met daarbij een plan van aanpak moet uiterlijk september bij het ministerie ingeleverd zijn. Daarnaast zijn er vijf domein-overstijgende keteninterventies, die gemeenten en zorgverzekeraars samen moeten organiseren en inrichten. Hiervoor wordt een regioplan opgesteld. Het gaat om Kansrijke start, Gecombineerde leefstijl interventies, Kinderen met overgewicht, Valpreventie en Welzijn op recept. Dit alles zijn bewezen interventies die we nu al uitvoeren, maar in het kader van GALA voortzetten.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur zodat de zorg de mensen bereikt die dat nodig hebben. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Relevante documenten: • Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’ • Integrale Verordening sociaal domein 10

• Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein) • Beoordelingskader Wonen met zorg 2020-2023 • Agenda Sociaal domein Doelstellingen We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners. Activiteiten Actualiseren visie sociaal domein Wethouder: Fleuren De visie op De Post is inmiddels meer dan 10 jaar oud. Het is tijd om de visie te actualiseren, rekening houdend met recente ontwikkelingen in het sociaal domein. De visie wordt in samenwerking met onze ketenpartners opgesteld. Geld (indicator) Geld (toelichting) We nemen een bedrag van € 200.000 op bij de 2e financiële rapportage. Dekking komt uit de middelen Beschermd wonen die we over 2022 van de gemeente Doetinchem hebben terugontvangen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De gehele werking van het sociaal domein wordt geëvalueerd en daarna wordt er een nieuwe, geactualiseerde visie en uitvoeringsplan opgesteld. De actualisatie van de visie van De Post wordt hierin meegenomen. Het voorstel is om de uitvoering en samenwerking af te stemmen op wat voor het behalen van onze doelen (zoals die in de nieuwe visie worden vastgesteld), het meest optimaal is. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Door de verbreding van de opdracht en gewijzigde planning wordt de visie in het 2e kwartaal van 2024 verwacht.

Arbeidsmatige dagbesteding is een algemene voorziening Wethouder: Fleuren Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt. Geld (indicator) Geld (toelichting) 11

Er zijn geen bijzonderheden. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De voorbereiding van de algemene voorliggende arbeidsmatige dagbesteding heeft als gevolg van personele wisselingen bij Fijnder meer tijd in beslag genomen. De voorziening vanaf maart 2023 kon starten. Tot nu toe zijn er geen cliënten bij Fijnder geplaatst. Er worden nadere afspraken gemaakt met Fijnder om dit op korte termijn wel te realiseren. Voor 2023 is een subsidie toegekend voor de inloopvoorziening bij HIERZorg. Naast de gemeentelijke subsidie hebben zij subsidie ontvangen vanuit maatschappelijke opvang centrumgemeente Doetinchem en middelen voor bemoeizorg. In de praktijk werkt deze combinatie goed. Via bemoeizorg worden kwetsbare inwoners waaronder zorgmijders doorgeleid naar de inloopvoorziening. Zij kunnen zonder indicatie terecht bij de inloopvoorziening, om zwaardere problematiek te voorkomen. Waar nodig worden zij doorgeleid naar reguliere ondersteuning. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De eerste cliënten kunnen vanaf 1maart jl. gebruikmaken van de voorziening bij Fijnder. Kwetsbare inwoners (waaronder zorgmijders) kunnen gedurende 2023 terecht bij de inloopvoorziening van Hierzorg.

Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen Wethouder: Fleuren Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Geld (indicator) Geld (toelichting) In de begroting 2024 is de subsidie aan de gezamenlijke ouderenbonden voor hun ontmoetingsruimte opgenomen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Onze gemeente kent diverse inloopvoorzieningen. Ouderen hebben inmiddels een fysieke ruimte gevonden voor hun activiteiten. Deze inloop is 7 dagen per week geopend. 12

Op basis van een eerste globaal onderzoek lijkt er voldoende gevarieerd aanbod te zijn voor diverse doelgroepen. Wel is er meer behoefte aan bekendheid. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De planning is om de inventarisatie en conclusies in oktober 2023 aan het college aan te bieden. Realisatie overgang beschermd wonen Wethouder: Fleuren Vanaf 2024 verschuiven de taken van centrumgemeente Doetinchem voor Opvang en Bescherming naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk voor de cliënten Beschermd Wonen. Hiermee wordt de beweging van Beschermd Wonen naar een Beschermd Thuis en dus een inclusieve samenleving, verder vorm gegeven. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het budget staat nog steeds bij de centrumgemeente. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De overgang van taken en budgetten van centrumgemeente naar lokale gemeenten is weer uitgesteld. Nu tot 2025. De decentralisatie is een volgende stap in de beweging van Beschermd wonen (Bw) naar een Beschermd thuis. Concreet betekent dit besluit dat alle gemeenten vanaf 2025 voor nieuwe cliënten de Bw-middelen ontvangen op basis van een objectief verdeel- en ingroeimodel. Wel wordt regionaal de overgang van cliënten van centrumgemeente naar lokale gemeenten (vaak ook herkomstgemeente) verder voorbereid.

Collega consulenten beschermd wonen van centrumgemeente Doetinchem zijn gestart met het inwerken van onze eigen consulenten, om expertise op te bouwen op het gebied van ggz en beschermd wonen. Inwoners met GGZ-problematiek blijven steeds langer thuis wonen, soms zonder passende ondersteuning (zorgmijders). De complexiteit van problematiek op het gebied van Veiligheid en Zorg in relatie met de Wet verplichte ggz neemt hierdoor toe. De regierol die de gemeente hierin heeft gekregen vraagt veel capaciteit. Daarom is er in mei een extra medewerker Zorg & Veiligheid gestart.

Tijd (indicator)

13

Tijd (toelichting) De decentralisatie is uitgesteld. De planning wordt aangepast aan de besluitvorming van het Rijk. Doelstellingen Zorgkosten beheersbaar houden Activiteiten Instroom tweedelijns WMO beperken Wethouder: Fleuren Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen). Geld (indicator) Geld (toelichting) Alhoewel het aantal klanten stabiliseert en de ureninzet licht daalt is het onzeker of het budget toereikend is met name omdat er nog een indexering wordt verwacht. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Met de invoering van het normenkader HHM is de verwachting dat er gemiddeld genomen minder uur hulp op jaarbasis ingezet hoeft te worden. Dit is een continue proces. In het tweede en derde kwartaal van 2023 is het aantal cliënten met 8 gedaald naar 928, gemiddeld over 2022 was het aantal cliënten 949. Daarnaast zien we een (lichte) daling van het gemiddeld aantal ingezette uren huishoudelijke ondersteuning per cliënt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo Wethouder: Fleuren Vanaf 1 juli 2022 zijn de nieuwe contracten met zorgaanbieders jeugdhulp en Wmo ondersteuning/wonen ingegaan.

Om de effecten van de nieuwe inkoop van Wmoen jeugdhulp te volgen, te evalueren en eventueel bij te sturen, hebben we behoefte aan goede monitoring. Geld (indicator) Geld (toelichting) Aan de monitoring zijn geen kosten verbonden.

14

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn er afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten op onze transformatiedoelen en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Voor de monitoring willen we zoveel mogelijk gebruikmaken van de instrumenten die zorgaanbieders en gemeenten al (moeten) gebruiken. Het proces wordt periodiek geëvalueerd. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Conform afspraak verwachten we voor 1 juli 2024 een concept gereed te hebben. We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten Wethouder: Fleuren Samen met de partijen waar we onze zorg hebben ingekocht werken we aan transformatie van de zorg. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het budget voor het genoemde innovatiefonds bedraagt € 250.000. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe gestimuleerd worden. Hiermee gaan we de transformatie een impuls geven. Om dit vorm te geven, zijn we vanaf najaar 2023 zowel ambtelijk als bestuurlijk in gesprek met de gecontracteerde zorgpartijen. Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren.

Hierbij is ook aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een voortdurend proces. Trends en ontwikkelingen De overgang van Beschermd Wonen van centrumgemeente Doetinchem naar de lokale gemeenten is verschoven van 2024 naar 2025. 15

1.3 Jeugd Ambitie Jongeren hebben de toekomst; alle Winterswijkse jongeren moeten dezelfde kansen voor ontwikkeling hebben. Preventie voorkomt inzet duurdere zorg. Relevante documenten: • Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’; • Integrale Verordening sociaal domein; • Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein); • Agenda sociaal domein. Doelstellingen Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in geïndiceerde voorzieningen Activiteiten Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijnszorg neemt af Wethouder: Schepers-Janssen Om de instroom naar jeugdhulp te beperken, richten we ons met name op samenwerking met verwijzers (zoals huisartsen en gecertificeerde instellingen). Zij bepalen een aanzienlijk deel van de instroom. We maken afspraken met hen over het verwijzen naar gecontracteerde aanbieders en stimuleren de inzet van een praktijkondersteuner bij de huisarts (POH) voor de jeugd. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor de POH'ers is budget beschikbaar binnen het jeugdhulpbudget. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In januari 2023 zien we een sterke daling van het aantal cliënten. Vermoedelijk speelt het aflopen van de overgangsregeling, waarbij we nog een aantal cliënten bij niet gecontracteerde aanbieders hadden, een grote rol.

In de 1e helft van 2023 loopt het aantal wel weer iets op, maar niet tot het niveau van eind 2022. Het aantal huisartspraktijken dat een POH-jeugd (praktijkondersteuner) heeft, is nog steeds 3. Voor het uitbreiden van het aantal POH’s jeugd is geld beschikbaar binnen het jeugdhulpbudget omdat het om substitutie van geld gaat. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag Wethouder: Schepers-Janssen 16

De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een oplossing voor de groep kinderen tussen 8-12 jaar met een zorgvraag. Hier is een pilot voor buitenschoolse opvang (BSO) voor alle kinderen met en zonder zorgvraag. Geld (indicator) Geld (toelichting) De raad heeft voor de 2e helft van 2023 geld beschikbaar gesteld om de inclusieve BSO tot eind 2023 voort te zetten. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De doelstelling van meer inclusiviteit lijkt gehaald te worden doordat er nu meer kinderen met een zorgvraag bij de buitenschoolse opvang terecht kunnen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het besluit over eventuele voortzetting zal in 2024 genomen worden. Doelstellingen Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met onze zorgaanbieders. Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop Jeugd Wethouder: Schepers-Janssen Vanaf 1 juli 2022 zijn de nieuwe contracten met zorgaanbieders jeugdhulp en Wmo ondersteuning/wonen ingegaan. Om de effecten van de nieuwe inkoop van Wmoen jeugdhulp te volgen, evalueren en eventueel bij te sturen, hebben we behoefte aan goede monitoring. Geld (indicator) Geld (toelichting) Aan de monitoring zijn geen kosten verbonden.

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn er afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten op onze transformatiedoelen en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Voor de monitoring willen we zoveel 17

mogelijk gebruikmaken van de instrumenten die zorgaanbieders en gemeenten al (moeten) gebruiken. De wijze van monitoring wordt periodiek geëvalueerd. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De regionale monitor zou per 1 juli klaar zijn. Dat is niet gehaald door andere prioriteiten (nieuwe tarieven). Het wordt vanaf september weer opgepakt. Het is nog niet bekend wanneer de monitor gebruikt gaat worden. Samen met onze ketenpartners werken aan zorginnovatie Wethouder: Schepers en Fleuren We werken samen met de zorgpartijen aan de transformatie en daarmee innovatie van zorg. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor de toeleidingstafel is budget beschikbaar binnen de begroting van het Sociaal Domein Achterhoek. Daarnaast is voor andere initiatieven € 250.000 beschikbaar vanuit het Innovatiebudget. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Bij complexe cases waar jeugdhulp met verblijf nodig is, is het vaak lastig om een passende plek voor de jeugdige te vinden. Daarvoor is op 1 september de regionale toeleidingstafel gestart. Consulenten kunnen een casus aanbrengen bij de toeleidingstafel, waarna zorgaanbieders gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een passende plek voor de jeugdige. Die samenwerking is één van de transformatiedoelen van de huidige inkoop. Tijd: • De regionale toeleidingstafel is op 1 september gestart.

Geld: • Voor de toeleidingstafel is budget beschikbaar binnen de begroting van het Sociaal Domein Achterhoek. Daarnaast is voor andere initiatieven € 250.000 beschikbaar vanuit het Innovatiebudget. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De regionale toeleidingstafel is op 1 september gestart.

18

Doelstellingen Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen Activiteiten Inzet Preventie Platform Jeugd Wethouder: Schepers-Janssen Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie. Het PPJ ontwikkelt preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's zoals Kind en Armoede, Kind en Scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en veerkracht. Geld (indicator) Geld (toelichting) In de begroting 2023 is € 30.000 voor het PPJ opgenomen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In april 2023 is een onderzoek gestart naar het functioneren van het Preventie Platform Jeugd (PPJ). Dit omdat het PPJ ooit is gestart als pilot en we kritisch moeten (blijven) kijken of het PPJ op de huidige manier doorgaat of dat aanpassingen gewenst zijn. Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Daar is uit naar voren gekomen dat de doelen voor het effectief inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel 'bereik' (deelname) zijn nog aandachtpunten: zichtbaarheid en laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met professionals liggen nog verbeterpunten. We gaan nu, aan de hand van de onderzoeksresultaten, na welke aanpassingen er - voor wat betreft inhoud en opzet nodig zijn voor een goed functionerend PPJ.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Trends en ontwikkelingen De concept hervormingsagenda Jeugdhulp is in april gepubliceerd, deze zet in op het normaliseren van Jeugdhulp en alleen de zwaardere hulp zal onder de Jeugdwet blijven vallen. Toenemende GGZ problematiek jongeren Uit diverse onderzoeken blijkt dat jongeren steeds meer psychische problemen ervaren. Als gemeente gaan we samen met onze maatschappelijke partners plannen ontwikkelen om a) jongeren met problemen te helpen en b) te voorkomen dat jongeren problemen ontwikkelen. Dit doen we onder andere door het vergroten van de mentale veerkracht. 19

Financiële afwijkingen programma 1 Baten en Lasten Exploitatie

Prognose 1 2023

Prognose 2 2023

Mutaties Prognose 2 2023

Bedragen x €1.000 Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid

22

368

346 -2.856

1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

14.816

11.960

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

8

8

0

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

0

463

463

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

223

223

0

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

15.047

12.654

-2.393

Totaal Baten

15.069

13.022

-2.047

1.423

1.686

264

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

13.648

14.029

381

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.455

1.455

0

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

4.598

4.928

330

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

-50

Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

4.046

3.996

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

63

63

0

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

9

30

21

6.81A Beschermd wonen (WMO) Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

45

45

0

23.864

24.545

682

1.3 Jeugd 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

7.914

7.942

28

6.72A Jeugdhulp begeleiding

542

542

0

6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

178

178

0

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

640

640

0

9.274

9.302

28

Totaal 1.3 Jeugd Totaal Lasten

34.560

35.533

973

Gerealiseerd resultaat

-19.492

-22.512

-3.020

Volksgezondheid We hebben vanuit het Rijk middelen ontvangen voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Hiermee zijn de hogere baten van € 346.000 grotendeels verklaard. De ontvangen middelen vanuit het Rijk voor de GALA zijn ook opgevoerd als lasten. Daarnaast zijn een aantal preventiebudgetten verlaagd omdat deze nu uit de GALAbudgetten bekostigd gaan worden. Per saldo nemen de lasten met € 264.000 toe. Maatschappelijke ondersteuning De lagere baten van € 2.393.000 worden als volgt verklaard: - verplaatsing Rijksbudget Inburgering € 406.000 N - verplaatsing Rijksbudget Hulp aan Oekraïners € 2.650.000 N - hogere baten Winterfonds € 138.000 V - hogere baten Beschermd Wonen € 463.000 V De eerste twee budgetten zijn verplaatst naar beleidsveld Inkomen en Participatie in programma 2 omdat binnen dit beleidsveld ook de lasten worden verantwoord. Vorig jaar hebben we van de Provincie een budget ontvangen om maatschappelijke en culturele instellingen te helpen om de hoge energierekeningen te betalen. De 20

uitvoering hiervan heeft in 2023 plaatsgevonden. De middelen van de Provincie worden nu opgevoerd in de begroting 2023. Van de gemeente Doetinchem hebben wij gelden ontvangen, die zij hebben overgehouden van het Rijksbudget Beschermd Wonen. De hogere lasten van € 482.000 worden grotendeels als volgt verklaard: - hogere lasten Winterfonds € 138.000 N - hogere lasten Integrale Ondersteuning € 300.000 N Voor de hogere lasten voor winterfonds verwijzen we naar de toelichting bij de baten binnen dit beleidsveld. Door de nieuwe tarieven voor de zorg per juli 2023 stijgen de kosten voor Integrale Ondersteuning. Jeugd Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Voor dit programma zijn geen mutaties in reserves voorzien.

21

Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen in sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van sport, cultuur en verenigingen. Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur dragen zij bij aan persoonlijke ontwikkelingen. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid. Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede van mensen. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen. Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Cultuur is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en ook de economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten: • Cultuurnota; • Museumvisie; • Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’; • Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’; • Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’; • Kerkenvisie Oost Achterhoek. Doelstellingen Combineren van voorzieningen waar mogelijk Activiteiten Bijdrage leveren aan ontwikkeling en vervolgkeuze WOOOW Wethouder: Metaal-ten Dolle De beoogde partners voor het cultuurgebouw WoooW (Bibliotheek, Boogie Woogie en de Winterswijkse Uitdaging) leveren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van WoooW. Geld (indicator)

22

Geld (toelichting) Zie Programma 3.4 Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De cultuurpartners hebben veelvuldig overleg met elkaar en gemeente in het proces rondom WoooW. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Richting en ook na besluitvorming omtrent WoooW blijven we met elkaar in gesprek over de toekomst. Zie verder Programma 3.4 Toekomstvisie voorzieningen Wethouder: Metaal-ten Dolle We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden. De bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut voor kunst & cultuur Boogie Woogie, het amateurverenigingsleven; ze vormen onze huidige lokale culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke, sociale en economische waarde. Geld (indicator) Geld (toelichting) Zie Programma 3.4 Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In 2018 is onze cultuurnota vastgesteld. Hierop is ons huidige cultuurbeleid gebaseerd. We actualiseren onze visie op cultuur en vernieuwen onze speerpunten zodat ze aansluiten bij de huidige tijd. We leggen in 2024 een nieuwe cultuurnota ter besluitvorming voor. We schetsen hierin een toekomstbeeld voor kunst en cultuur in Winterswijk. Het moet een gezamenlijk beeld zijn dat gedeeld wordt door betrokkenen en dat perspectief biedt voor de komende jaren. We hebben hierbij aandacht voor integraliteit en de kracht van kunst en cultuur binnen andere disciplines en domeinen.

We kijken waar culturele voorzieningen elkaar kunnen versterken en waar mogelijk zaken kunnen combineren. Tijd (indicator)

23

Tijd (toelichting) De hier eerder genoemde toekomstvisie is komen te vervallen en is onderdeel van de omgevingsvisie bebouwde kom. Zie Programma 3.4 Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Implementeren uitvoeringsagenda Aardkundige waarden Wethouder: Metaal Met de afgeronde beschrijvingen van aardkundig bijzondere terreinen is een basis gelegd voor publieksacties en een duurzame benutting. We creëren aanbod voor toerisme, onderwijs en erfgoedorganisaties. Eventueel stellen we het beschermingsregime bij. Bij het vertellen van het zichtbare verhaal van de ontstaansgeschiedenis van de Winterswijkse bodem, verbinden we aardkundige waarden met landschap en biodiversiteit. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het begrote budget voldoet voor de uitvoering van de agenda aardkundige waarden. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Door aan te sluiten bij publieksacties vanuit de beleidsvelden Landschap en Erfgoed, is efficiënt gebruik gemaakt van de beschikbare capaciteit en middelen. Ook blijft zo de kwaliteit gewaarborgd. De publicatie over Winterswijkse klei, pottenbakkers en steen- en pannenbakkerij is afgerond. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De huidige uitvoeringsagenda aardkundige waarden loopt tot 2023. Naar verwachting worden de laatste acties inderdaad in 2023 uitgevoerd.

Implementeren uitvoeringsagenda Archeologische waarden Wethouder: Metaal Met de afgeronde beschrijvingen van archeologische bijzondere terreinen is een basis gelegd voor publieksacties en duurzame benutting. Eventueel stellen we het beschermingsregime voor archeologie bij. We creëren aanbod voor toerisme, onderwijs en erfgoedorganisaties. Een van de activiteiten in dit kader is een onderzoek en publicatie van de Winterswijkse textielgeschiedenis in de erfgoedreeks. De archeologische en historische kennis van het dorpscentrum zetten we in voor de opgave Centrum.

24

Geld (indicator) Geld (toelichting) Het begrote budget voldoet voor de uitvoering van de agenda archeologie. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Uitvoering loopt volgens plan. Een deel van het budget dat gereserveerd was als aanvulling voor het archeologisch onderzoek op de markt, en publieksactiviteiten eromheen, is vrijgevallen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De huidige uitvoeringsagenda archeologie loopt tot 2023. Naar verwachting worden de laatste acties inderdaad in 2023 uitgevoerd. Uitvoering plan van aanpak historische routes en paden Wethouder: Metaal Tijdens de raadsvergadering van 27 januari 2022 heeft de raad een motie aangenomen met de volgende strekking: om de raad bij de begroting 2023 een plan van aanpak voor te leggen omtrent het in kaart brengen van historisch en cultureel belangwekkende routes en langzaam verkeerpaden ín de gemeente Winterswijk. Het plan van aanpak is in participatievorm gemaakt en is door het college vastgesteld. Geld (indicator) Geld (toelichting) In de begroting 2024 is geen budget opgenomen voor de uitvoering van deze motie. Dit project zal niet worden uitgevoerd. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het project Historische paden was in de bezuinigingsvoorstellen opgenomen. We hebben daardoor de werkgroep niet meer actief benaderd over rollen en taken in het project.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het project Historische paden is in de begroting 2024-2027 stopgezet en daardoor wordt het beoogde tijdspad ook niet behaald. 25

Uitvoeringsagenda erfgoednota "Wi-j doet 't samen" Wethouder: Metaal We voeren samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre ons erfgoedbeleid uit. De komende periode richten we ons op: • Delen van nieuwe kennis over verduurzamen en interieurs van historische gebouwen; • Opstarten van een educatieproject om kinderen kennis te laten maken met de geschiedenis en identiteit van hun directe omgeving; • We werken volgens de Omgevingswet waarbij erfgoed integraal onderdeel is van gebiedsontwikkelingen. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor de projecten "De Verhalenfabriek" en "De Tijdreis door Winterswijk" is 2023 een pilotjaar. Aan de hand van de bevindingen zal een voorstel komen voor verdere uitrol en de bijbehorende financiële gevolgen. Voor de onderhoudssubsidie gemeentelijke monumenten is de cofinanciering vanuit de provincie Gelderland beschikbaar gesteld en zijn de subsidiebeschikkingen verstrekt. Het subsidieplafond is in het eerste kwartaal al bereikt. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De verhalenfabriek Op dit moment loopt het pilotproject “De verhalenfabriek”. De tijdreis door Winterswijk Met het project “De Tijdreis door Winterswijk” werken we aan het doel: kennis over Winterswijk van kinderen te vergroten, en daarmee de binding met de eigen omgeving versterken.

Kerkenvisie In vervolg op de kerkenvisie hebben we half april 2023 een inspiratiedag georganiseerd in Oost-Achterhoek. Diverse eigenaren van kerken in OostAchterhoek hebben elkaar ontmoet tijdens het bezoek aan drie kerkgebouwen in transitie. Verder ondersteunen we het proces rondom de transitie van de Immanuelkerk en de Jacobuskerk. Keukentafelgesprekken duurzaamheid en subsidie gemeentelijke monumenten Vanuit de opgave duurzaamheid ondersteunen we eigenaren van monumenten en karakteristieke panden via de inzet van een expert (keukentafelgesprekken). Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Loopt volgens planning. 26

Trends en ontwikkelingen Er zijn geen bijzonderheden te melden.

2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Daarom verbinden we sport aan de inclusie agenda. Sport levert een belangrijk aandeel in preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn, tot meer bewegen. Relevante documenten: • Sportnota; • Lokaal sportakkoord; • Regionaal sportakkoord; • Onderzoek 'Financiering sport in Winterswijk’. Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Heroriëntatie inzet middelen sport stimulering Wethouder: Fleuren De buurtsportcoach regeling die we nu uitvoeren vervalt en er komt een nieuwe regeling voor in de plaats. Geld (indicator) Geld (toelichting) De SPUK zal naar verwachting toegekend worden. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De buurtsportcoach regeling (40% financiering door het Rijk) is eind 2022 afgelopen. In de plaats daarvan is de brede regeling SPUK GALA gekomen. De komende drie jaren wordt ingezet op sport/bewegen/cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en versterking van de sociale basis. Integraal hebben we een plan van aanpak 2023-2026 gemaakt. Op die manier weten we hoe we de middelen het beste in kunnen zetten om ons doel "zoveel mogelijk Winterswijkers in beweging/gezond te krijgen" te bereiken. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) in het najaar 2023 ontvangen we een besluit over onze SPUK-aanvraag van het Rijk.

Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord Wethouder: Fleuren

27

Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokaal sportakkoord "Samen actief in Winterswijk" voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Geld (indicator) Geld (toelichting) Jaarlijks besteden we € 35.000 aan onze regionale samenwerking. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg-& Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2024 wordt prioritering aangebracht in de thema's. De thema's zijn: 1. Inclusie en diversiteit. 2. Vaardig in bewegen. 3. Vitaal en veilig sportklimaat. 4. Maatschappelijke waarde van topsport. 5. Sport en preventie. Lokaal wordt intensiever intern (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs, openbare ruimte) de verbinding gemaakt. De preventieve kracht van sport wordt benut als onderdeel van een set maatregelen rondom een gezonde en actieve leefstijl. In 2024 worden hier specifiek programma's en activiteiten aan gekoppeld voor onze inwoners. Dit met het doel gezonde jeugd, vitaal ouder worden en vitale sportaanbieders. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Activiteiten lokaal en regionaal lopen volgens planning.

Doelstellingen Sportfaciliteiten moeten toegankelijk zijn voor iedereen die mee wil doen In de uitwerking van de opgave Winterswijk Drempelvrij wordt sport een nieuw onderdeel waarbij we toegankelijkheid steeds beter maken. Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wethouder: Fleuren Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Om die voorziening te behouden voor Winterswijk zullen wij voor de zomer van 2023 een toekomstplan voor het overdekte bad aan de raad voorleggen. 28

Geld (indicator) Geld (toelichting) De financiële vertaling van de besluitvorming over de toekomst van het overdekte bad is meegenomen in de begroting 2024-2027. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Bij de begroting 2024 is het voorstel gedaan om het overdekte zwembad Jaspers in stand te houden en te wachten op een beter financieel perspectief voor de gemeente. Intussen doen we wat noodzakelijk is om het overdekte zwembad in bedrijf te houden en onderzoeken we de mogelijkheden van samenwerking met andere organisaties en/of buurgemeenten. Dit betekent dat er vooralsnog geen voorstellen komen voor een grondige renovatie of nieuwbouw. Mochten er zich onvoorziene situaties voordoen die de uitvoering van zwemactiviteiten beletten dan zullen we in samenspraak met het zwembadbestuur bezien welke oplossingen mogelijk en of noodzakelijk zijn. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De huisvesting van het zwembad maakt onderdeel uit van het programma: ruimtelijke projecten. Hier is een ander tijdspad aan verbonden. De gestelde deadline van zomer 2023 is in elk niet gehaald. We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen Wethouder: Fleuren In 2021 is een onderzoek gedaan naar de financiering van sport in Winterswijk. Conclusie was dat het systeem onnodig ingewikkeld is en de financiering heel divers.

In het onderzoek zijn een aantal scenario's beschreven om te komen tot een eenvoudiger en evenrediger systeem van de financiering van sport. Er moet nog een keuze gemaakt worden welk scenario ingevoerd gaat worden. We willen dit in nauwe samenspraak met de sportverenigingen doen. Geld (indicator) Geld (toelichting) In de begroting is een voorstel voor het financieringssysteem opgenomen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 29

We gebruiken het jaar 2024 om afspraken met verenigingen te maken over het nieuwe financieringssysteem, zodat verenigingen de tijd hebben zich hierop voor te bereiden. Ingangsjaar is 2026. Uitgangspunt is dat de contributies redelijk blijven. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het voorstel is om de compensatie vanaf 2026 jaarlijks af te bouwen met 10% gedurende 10 jaar. Trends en ontwikkelingen Over de jaren 2023 tot en met 2025 kunnen we een specifieke uitkering (SPUK) aanvragen om bewegen en gezonde leefstijl te bevorderen. Het plan van aanpak is inmiddels afgerond en naar het ministerie gestuurd ter goedkeuring (zie ook onder 1.1).

2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan de maatschappij waar iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers. Relevante documenten: • Integrale Verordening sociaal domein; • Samen aan het stuur; • Beleidskader 2018 – 2022 Sociaal Domein ‘Meedoen in Winterswijk’; • Beleidsnotitie Wet inburgering 2022. Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe wet Inburgering Wethouder: Schepers-Janssen De nieuwe wet inburgering is per 1 januari 2022 in werking getreden. Het doel van de wet is dat alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk en volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving. Binnen de wettelijke kaders heeft de gemeente Winterswijk het inburgeringsproces naar eigen inzicht in kunnen richten. Het is een lerend stelsel dat gelegenheid geeft om in 2023 te monitoren of de processen werkbaar zijn en of het de resultaten oplevert die we voor ogen hebben. Er is plaats ingeruimd voor monitoring en evaluatie. Geld (indicator) Geld (toelichting) Met de monitoring is geen geld gemoeid. Kwaliteit (indicator) 30

Kwaliteit (toelichting) In 2024 blijft het de opdracht voor de gemeente om de Inburgeringswet 2021 uit te voeren en te monitoren. De monitoring zal plaatsvinden op de volgende onderdelen: • Brede intake (klanttevredenheid). • PIP (Persoonlijk plan Inburgering en Participatie) (klanttevredenheid). • MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie): Draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt? • Financieel ontzorgen: Is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen? • Financiële zelfredzaamheid: Leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden? • PVT (Participatieverklaringstraject): Draagt het programma voldoende bij aan participeren in Nederland of missen er nog thema's? • Maatschappelijke begeleiding: Zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak? • Inburgeringstraject taalaanbieders, subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau. • Participatieaanbod: Is er voldoende aanbod, leidt het aanbod toe naar (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij? De verwachting is dat het aantal inburgeraars in 2024 zal stijgen. De uitdaging blijft om voldoende leerroutes aan te kunnen bieden, vanwege het aanhoudende docententekort. Goede afstemming met de inburgeringsscholen is van groot belang. Dit wordt regionaal opgepakt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Monitoring vindt geheel 2024 plaats.

Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en de processen indien nodig bijgestuurd. Opvang Oekraïners Burgemeester Bengevoord Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraïne. Geld (indicator) Geld (toelichting) Alle kosten in verband met de opvang worden tot en met 31 december volledig gecompenseerd door het Rijk via een specifieke uitkering. Kwaliteit (indicator)

31

Kwaliteit (toelichting) De gemeentelijke opvanglocatie is medio april 2022 in gebruik genomen en is beschikbaar tot september 2024.. Er worden in de gemeentelijke opvanglocatie 179 Oekraïense ontheemden opgevangen. Daarnaast worden er bij particulieren nog een aantal ontheemden opgevangen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De opvanglocatie is beschikbaar tot september 2024. Realisatie tussenvoorziening statushouders Het inrichten en beheren van een tussenvoorziening voor statushouders. In de tussenvoorziening huisvesten we statushouders in afwachting van definitieve huisvesting. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor de tussenvoorziening wordt gebruik gemaakt van de Rijkssubsidie HAR (Hotel en Accommodatie Regeling). Deze regeling voorziet in een financiële bijdrage waarmee de kosten zoals de huur van de woonblokken, de inrichtingskosten, inzet locatiecoördinator, beveiliging, huismeester betaald kunnen worden. De regeling is van kracht tot 1 januari 2025. Hoe de kosten na 1 januari 2025 gedekt gaan worden moet nog nader worden uitgezocht. De mogelijkheid bestaat dat de HAR regeling wordt verlengd, echter is dat geen zekerheid. De reserve die opgebouwd kan worden uit de huidige HAR inkomsten en de Bestemmingsreserve Inburgering bieden mogelijkheden om een deel van de kosten te dekken.

De financiering van de maatschappelijke begeleiding worden bekostigd vanuit de landelijke Specifieke Uitkering voor inburgeringsvoorzieningen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De tussenvoorziening bestaat uit 2 woonblokken, waarvan op 15 augustus 2023 één woonblok in gebruik is genomen. Met Oost Gelre is overeenstemming gevonden om dit project gezamenlijk op te pakken. Met COA, Fijnder, maatschappelijke begeleiding zijn voorbereidende gesprekken geweest om de implementatie in goede banen te leiden. Enkele diensten zoals beveiliging, huismeester en recreatieruimte worden bij COA afgenomen. 32

Er is een locatiecoördinator aangesteld die de in- en uitstroom regelt, contacten met COA en de buurt onderhoudt. Krapte bij de huisartsenzorg en scholen blijft een aandachtspunt waarvoor goede afstemming belangrijk is. Begin oktober komt het 2e woonblok beschikbaar. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Insteek is om de locatie voor 10 jaar te huren. Per 15 augustus 2023 is het 1e woonblok in gebruik genomen. Begin oktober is het 2e woonblok beschikbaar. Doelstellingen Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Activiteiten Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze Wethouder: Schepers-Janssen Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening, waarmee veel kosten (bijzondere bijstand) zijn gemoeid. In 2023 onderzoeken we hoe we meer invloed kunnen uitoefenen op het al of niet onder bewind stellen van inwoners. Geld (indicator) Geld (toelichting) Hier zijn geen extra middelen mee gemoeid. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We gaan onderzoeken of wij gebruik gaan maken van 'Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind', waarbij we als gemeente de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind of dat volstaan kan worden met een lichtere vorm van ondersteuning. Het onderzoek is gestart in het vierde kwartaal 2023 en loopt door in 2024.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Afronding onderzoek vierde kwartaal 2024. Meedoenregeling kinderen Wethouder: Schepers-Janssen

33

In het kader van het gemeentelijk minimabeleid zijn er een aantal meedoenregelingen voor kinderen. Deze lopen inmiddels een aantal jaren en moeten geëvalueerd worden. Geld (indicator) Geld (toelichting) Met de evaluatie is geen geld gemoeid. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De kindregelingen zijn geëvalueerd in de eerste helft van 2023. Er is onderzocht of ze nog voldoende bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden. Uit de evaluatie blijkt dat de kindregelingen in grote lijnen voldoen. Binnen de bestaande kaders worden in het nieuwe beleid wel andere accenten gelegd, zodat het meer aan gaat sluiten bij de hedendaagse praktijk voor opgroeiende kinderen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De evaluatie van de regelingen heeft plaatsgevonden in de eerste helft van 2023. De evaluatie en de nieuwe verordening sociaal domein en beleidsregels voor het minimabeleid worden in het vierde kwartaal aangeboden aan het college. Meedoenregeling voor volwassenen Wethouder: Schepers-Janssen In 2023 starten we met een Meedoenregeling voor volwassenen. In het kader van deze regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van € 150 waarmee ze mee kunnen doen in de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=5ff75ae7-c5e4-4be2-9cba-513687264311