CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindejaarsrapportage 2023 incl. 2e financiële prognose 2023

Raadsvergadering 21 december 2023, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Eindejaarsrapportage 2023 incl. 2e financiële prognose 202327.173 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

vervallen, omdat de planning is uitgelopen (zie tijd). Deze activiteit wordt niet uitgevoerd als gevolg van de vastgestelde begroting 2024-2027. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Voor het maken van een ontwerp zijn door de gemeenteraad in februari 2023 kaders vastgesteld die richting geven aan de verdere invulling van het plein. Deze set kaders zijn in uitgebreide afstemming met betrokken partijen (ondernemers, omwonenden, bezoekers, gemeenteraad, etc.) tot stand gekomen. Deze activiteit wordt niet uitgevoerd als gevolg van de vastgestelde begroting 20242027. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Voordat er verder gewerkt kan worden aan een ontwerp, moet in opdracht van de raad eerst een mobiliteitsplan en parkeervisie voor het centrum worden opgesteld. Pas daarna wordt een aantal scenario's in schetsontwerpen uitgewerkt, waarbij de aanwezigheid van verkeer varieert. Deze activiteit wordt niet uitgevoerd als gevolg van de vastgestelde begroting 20242027. Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk Wethouder: Metaal De Omgevingswet schrijft dat iedere gemeente eind 2024 een omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. De gemeente Winterswijk heeft voor het buitengebied een omgevingsvisie vastgesteld in 2019. In 2022 zijn we gestart met het maken van een omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk. De omgevingsvisie gaat over het dagelijks leven.

Hoe we werken, wonen, studeren en recreëren. Bij het opstellen van de omgevingsvisie bebouwde kom houden we rekening met actuele visies zoals bijvoorbeeld de centrumvisie, groenvisie en woonvisie. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het budget voor “Visie Winterswijk 2061” wordt overgezet naar het budget “Beleid Omgevingsvisie''. Daardoor is er voldoende budget beschikbaar om tot een goed resultaat te komen. Aandachtspunt is het eventueel moeten opstellen van een PlanMer beoordeling waarin de milieueffecten worden beoordeeld. Mocht dit noodzakelijk zijn dan kan dit extra kosten met zich meebrengen. Hier wordt onderzoek naar gedaan. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 66

De verwachting is begin 2024 de eerste fase van de omgevingsvisie af te ronden. We hebben de opgaven waarvoor we de komende tijd aan de lat staan inzichtelijk gemaakt. Daarna volgt fase 2: de uitwerking van de omgevingsvisie. Hoe gaan we om met de opgaven, wat is onze ambitie, welke dilemma's ontstaan er en welke keuzes gaan we maken. Er worden ambtelijke werksessies georganiseerd, we gaan de wijken in om het gesprek te voeren met de samenleving en betrekken de raad om tot een gedragen omgevingsvisie te komen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Zoals omschreven bij kwaliteit hebben we ervoor gekozen om de besluitvorming van fase 1 over 2023 heen te tillen. We willen voldoende ruimte nemen om een goed startdocument op te stellen. In de tussentijd is ook de wettelijke termijn voor het vaststellen van de omgevingsvisie aangepast. Deze is verplaatst naar 1 januari 2027. Wijziging van de planning levert daarom vooralsnog geen problemen op. Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden Wethouder: Visser Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze planontwikkeling.

De geselecteerde ontwikkelaar werkt het plan voor het dienstencentrum op dit moment uit, onder de toetsende en begeleidende rol van de gemeenten. Essentieel aspect in de uitwerking is een haalbare exploitatie. Als de omgevingsvergunning aan beide zijden van de grens wordt verleend, vindt de grondverkoop aan de ontwikkelaar plaats. Via de grondverkoop worden de gemeentelijke kosten verhaald. De huidige tijd maakt een haalbare exploitatie lastig. De ontwikkelaar blijft wel positief over het project. Tijd heeft naar verwachting een positief effect op de ontwikkeling. Daarom is afgesproken de planning op te schuiven en de ontwikkelingen in prijs en uitvoeringsaanbod in 2023 af te wachten. Geld (indicator) Geld (toelichting) Bij verkoop van de grond voor realisatie van de ontwikkeling zal de verkoopopbrengst de gemeentelijke kosten dekken. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De geselecteerde ontwikkelaar is bezig met de uitwerking van de plannen. De eerder gestelde termijn van september 2022 is niet gehaald. Dat komt door de huidige situatie op de vastgoedmarkt. Voor 2023 verwacht de ontwikkelaar betere omstandigheden. Daardoor worden een realistische uitvoering en exploitatie mogelijk. De ontwikkelaar heeft een nieuw tijdschema opgesteld. Beide gemeenten 67

hebben dit als redelijk en aanvaardbaar beoordeeld. Het aanleveren van de volledige uitwerking stond gepland voor december 2022. De colleges van Winterswijk en Vreden hebben gelijktijdig besloten de termijn hiervoor te verlengen tot december 2023. Halverwege 2023 presenteert de ontwikkelaar de voortgang aan alle partijen. Als de omgevingsvergunning aan beide zijden van de grens wordt verleend, dan wordt de grond verkocht aan de ontwikkelaar. Bij een positieve uitwerking van de plannen gebeurt dit naar verwachting in het vierde kwartaal van 2024. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Door verschillende ontwikkelingen duurt het uitwerken van de plannen langer. Als de plannen zijn uitgewerkt zullen deze door beide gemeenten getoetst worden. Bij een positief resultaat volgen verkoop en vergunningverlening. Naar verwachting start de bouw na 2023. Revitalisering Dennenoord Wethouder: Visser Er is in het verleden veel tijd geïnvesteerd in het minnelijke verwerving van gronden. Idee daarmee was het gehele bedrijventerrein te beëindigen. Het is echter niet gelukt alle bedrijven te verplaatsen. Dit traject heeft wel veel tijd gekost en de uitkomst van de onderhandelingen was van invloed op de gehele invulling en uitvoering. Daardoor is ook de uitvoeringsplanning opgeschoven. Er is nu een procesplanning opgesteld waarbij gestreefd wordt alle werkzaamheden eind 2023 uitgevoerd te hebben.

Geld (indicator) Geld (toelichting) Uit de onderzoeken voor sanering en revitalisering blijkt dat de kosten waarschijnlijk hoger liggen dan het huidige beschikbare budget. De komende periode zullen we de uitvoeringsplannen en de ramingen verder uitwerken. Hierdoor krijgen we meer inzicht in de werkzaamheden en kosten. Indien er meer duidelijk is over het noodzakelijke budget voor uitvoering van de revitalisering zullen wij u hierover informeren. Het streven blijft in ieder geval alle werkzaamheden zodanig uit te voeren dat het huidige beschikbare budget voldoende is. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De voorbereidingen voor de uitvoering zijn begonnen en worden zorgvuldig afgestemd met de verschillende disciplines. Er wordt gewerkt aan een inrichtingsplan voor de natuurinvulling waarbij gekeken word naar de aanwezige Flora en Fauna en cultuurhistorie, een uitvoeringsplan voor de werkzaamheden voor de revitalisering met sanering en een nieuwe bestemmingsplan. Tijd (indicator)

68

Tijd (toelichting) Het streven was alle procedures en werkzaamheden eind 2023 af te ronden. Helaas is dit niet gelukt. Er was meer onderzoek en afstemming noodzakelijk dan verwacht. De huidige planning is erop gericht in 2024 alles uit te voeren. Ribeslocatie Wethouder: Visser Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. In 2023 wordt verder gewerkt aan de herontwikkeling van de Ribeslocatie. Een plan voor woningbouw wordt voorbereid. Geld (indicator) Geld (toelichting) Er is een budget van € 50.000 begroot voor de planvoorbereiding en bestemmingsplanwijziging. Een deel van dit budget is besteed aan het participatietraject en de inhuur van een architect ter ondersteuning van dit traject. Het resterende budget wordt in 2024 gebruikt voor de verdere planvoorbereiding en de bestemmingsplanwijziging. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De participatiebijeenkomsten met omwonenden en belanghebbenden zijn afgerond en het participatieverslag wordt opgemaakt. Daarnaast wordt het plan voor woningbouw verder voorbereid op basis van de opgehaalde resultaten en interne adviezen.

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In kwartaal 4 van 2023 wordt een plan van eisen voorgelegd aan het college. Wanneer dit is vastgesteld kan de bestemmingsplanprocedure worden voorbereid. Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling Weurden Wethouder: Metaal WoooW. Dat staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooW projectgebied ligt aan één van de aanloopstraten (Weurden) in het centrum van Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de gemeente de afgelopen jaren een aantal woon- winkelpanden aangekocht om het gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven. Eén van die impulsen is een nieuw cultuurgebouw waarin het centrum voor cultuureducatie Boogie Woogie, de Bibliotheek Oost-Achterhoek en de Winterswijkse Uitdaging WUh gaan 69

samenwerken. Tijdens meerdaagse charrettes in de zomer van 2021 konden Winterswijkers meepraten over WoooW. Hieruit kwam duidelijk naar voren dat er veel draagvlak is voor dit plan dat gaat over wonen, werken aan huis, winkelen, cultuur maken en genieten op een historische plek met een jonge vibe. Ook ondernemers in de buurt zijn bereid mee te doen aan de planontwikkeling. WoooW is een ambitieus plan, want de bouwstart is gepland in 2024. In 2022 wordt de uitwerking van het plan afgerond, zodat de gemeenteraad in februari 2023 een beslissing kan nemen over het project. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het voorbereidingskrediet en de reservering voor het tekort op de grondexploitatie blijven intact. Die vallen in de jaren 2024 en 2025. Voor de jaren 2026 en verder is er nog geen zekerheid over de beschikbaarheid van (voldoende) budget. Het definitieve besluit valt in het voorjaar van 2025. Dan zal meer duidelijk zijn over de mogelijkheden die de gemeente zelf heeft om te investeren en over de (hoogte van) de toekenning van de subsidie, Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De raad heeft expliciet opdracht gegeven te kijken naar mogelijkheden voor het vergroten van de financiële haalbaarheid, door bijvoorbeeld samenwerking met partners en werving van subsidies.

Naast deze vergelijking wordt de 3.300 m2variant verder uitgewerkt, ook qua stedenbouwkundig kader en gebiedsexploitatie en alternatieve locaties. In het tweede kwartaal van 2023 is de uitwerking voorgelegd aan de raad. De raad heeft uit vijf scenario's gekozen voor ontwikkeling van winkels met daarboven woningen aan het Weurden, een nieuw cultuurgebouw aan de Spoorstraat. wonen op de plek van het huidige Boogie Woogie en wonen, een supermarkt en parkeren voor wonen, supermarkt en centrum. De ontwikkeling van winkels met bovenwoningen op het Weurden zal als eerste worden opgepakt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In het tweede kwartaal van 2024 beslist de raad over de uitwerkingen die van dat scenario nu gemaakt worden en over het indienen van een aanvraag voor de Impulsaanpak Winkelgebieden. Daarover beslist het Rijk eind 2024, waarna we in het voorjaar van 2025 het definitieve voorstel aan de raad aanbieden ter besluitvorming. Woningbouw Narcisstraat Wethouder: Visser Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. Een initiatiefnemer heeft een principeverzoek ingediend voor woningbouw in een deel van het gebied (locatie 70

Meerdink). Het college heeft niet-negatief geoordeeld over de voorgestelde planontwikkeling. De gemeente heeft een grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. We verkennen of we vanuit het initiatief tot een ontwikkeling in het hele gebied kunnen komen. Geld (indicator) Geld (toelichting) De grond van de gemeente is verkocht aan de ontwikkelaar voor een prijs van circa € 522.640. Dit ligt onder de boekwaarde van € 630.380. Het verlies op deze verkoop is hiermee afgerond € 108.000. Dit wordt verwerkt bij de eindejaarsrapportage 2023 inclusief 2e prognose. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De ontwikkelende partij heeft een concreet woningbouwplan opgesteld. Deze is ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorgelegd. De gemeentelijke grond is onder voorbehoud verkocht aan de ontwikkelaar. Momenteel wordt de bestemmingsplanprocedure voorbereid. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De ontwikkelaar wil dit jaar het bestemmingsplan in procedure brengen. Doelstellingen We realiseren een toekomstperspectief in het buitengebied Activiteiten Uitvoeren beleidsvisie Landschap en biodiversiteit Wethouder: Fleuren We geven uitvoering aan de Beleidsvisie Landschap en Biodiversiteit.

We richten ons onder meer op de basis kwaliteit, gebiedsgerichte aanpak erfsoorten, regeling landschap en biodiversiteit particulieren, opleveren biodiversiteitskaart, natuur- en milieueducatie scholen, communicatie en cursussen. Geld (indicator) Geld (toelichting) Activiteiten vallen binnen de geldende budgetten. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 71

In 2023 geven we uitvoering aan het ecologisch bermbeheer voor alle bermen in het buitengebied. Het onderzoek 'Basiskwaliteit natuur en landschap' is afgerond met een gebiedsbijeenkomst in mei/juni 2023. De 'Gebiedsgerichte aanpak erfsoorten' is afgerond en ingediend bij de provincie. We hebben de natuur- en milieueducatie (NME) voor alle basisscholen voor 2023 - 2025 voortgezet. We hebben uitvoering gegeven aan burgerinitiatieven ter bevordering van de biodiversiteit. De moties 'Verdwenen landschapselementen' en 'Bos van de toekomst' zijn afgerond. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De activiteiten lopen volgens planning. Uitvoeren project LEADER Wethouder: Fleuren LEADER is een Europees fonds voor plattelandsontwikkeling dat valt onder het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Europa financiert 50%, nationale overheid 50% (lees gemeenten). In de periode 2016 -2022 was de Achterhoek door de provincie Gelderland aangewezen als LEADER gebied. Er zijn bijna 70 projecten in de Achterhoek gerealiseerd; totale financiering € 5,6 miljoen. De Regio Achterhoek heeft het initiatief genomen om voor de Achterhoek weer de LEADER status te krijgen. Dat is voor de periode 2023-2027. Provincie Gelderland moet hierin nog een keuze maken. Geld (indicator) Geld (toelichting) Regio Achterhoek had de gemeenten gevraagd om voor de hele nieuwe LEADER periode € 483.500 te reserveren.

Per jaar was dat € 96.700. Er waren al gelden gereserveerd in de begroting. De bijdrage blijkt nu minder hoog te zijn. Wij hebben de bedragen dan ook afgeraamd. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De Regio Achterhoek werkt aan het plan om de Achterhoek weer LEADER gebied te maken. Alle gemeenten doen hieraan mee doordat ze hun bijdragen hebben toegezegd. Provincie Gelderland bepaalt in het najaar 2023 of de Achterhoek opnieuw LEADER gebied wordt. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Indien de Achterhoek opnieuw LEADER gebied wordt, dan geldt dat voor de periode 2024 - 2028. (5 jaar)

72

Uitvoeren project toekomstbestendige erven Wethouder: Fleuren In 2021 is gestart met de uitvoering van het project Toekomstgerichte Erven Achterhoek. De uitvoering loopt door tot half 2023. Dit project ondersteunt erfeigenaren bij het realiseren van een toekomstgericht erf. Erfeigenaren worden uitgenodigd voor een gesprek met een onafhankelijke erfadviseur. Deze gesprekken zijn voor erfeigenaren gratis. Voor eventuele vervolggesprekken zijn er (750) vouchers beschikbaar. De uitvoering van dit programma ligt bij het Regionaal programmabureau Werken aan toekomstgerichte erven Achterhoek (WATEA). Dit programmabureau wordt deels gefinancierd uit de Regio Deal. De bijdrage van de gemeente is € 200.000 over drie jaar. Dit bedrag is al in 2020 gereserveerd. Geld (indicator) Geld (toelichting) In 2020 is voor meerdere jaren € 200.000 beschikbaar gesteld voor het Regio Deal project Toekomstbestendige Erven. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het Regiodeal-project 'Werken aan toekomstbestendige erven'; (WATEA) heeft tot doel om erven toekomstbestendig te maken. Binnen dit project nodigen we erfeigenaren uit om in gesprek te gaan met een onafhankelijke erfadviseur over de toekomst van het erf. Na ruim 2,5 jaar blijken minder erfeigenaren van deze mogelijkheid gebruik te maken dan verwacht.

Daar komt bij dat in het kader van de Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk begin 2023 ruim 180 erfgesprekken bij agrarische ondernemers geweest. De verwachting is dat de vraag naar extra erfgesprekken in Winterswijk het komende jaar beperkt zal zijn. Tegelijkertijd zien we dat er behoefte bestaat aan goede voorbeelden en ervaringen om erven toekomstbestendig te maken. Er is een voorstel gedaan aan de Thematafel circulaire energie en energietransitie. De thematafel heeft aangegeven dat het ontwikkelen en presenteren van kansrijke concepten wezenlijk bij kan dragen aan de doelstelling van de Regiodeal WATEA. Er is besloten om een deel van het budget in te zetten voor verzamelen, presenteren en uitdragen van kansrijk concepten voor toekomstbestendige erven in Winterswijk en Achterhoek. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het project is gestart in 2020. Door corona is het project voor een periode gestopt en later weer opgestart. Het project eindigt rond juli 2024. De afspraak is dat eind 2024 verslaglegging wordt gedaan aan het Rijk.

73

We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte aanpak Wethouder: Fleuren Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte, stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de energietransitie, kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel en een sterke terugloop van het aantal boeren. Deze situatie is een bedreiging voor het waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid. Samen met de stichting WCL en OWIN is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. De provincie Gelderland heeft het lokale programma in 2021 omarmd. De provincie is samen met mensen uit het gebied (WCL), het Waterschap Rijn en IJssel en de gemeente Winterswijk een proces gestart om te komen tot een Gebiedsaanpak vitaal platteland Winterswijk. Geld (indicator) Geld (toelichting) We zijn de gebiedsaanpak gestart met beperkte kennis over de benodigde financiële en personele inzet. Ook zien we dat elke fase om specifieke kennis en vaardigheden vraagt. We zijn de gebiedsaanpak gestart met minimale personele inzet.

De gebiedsaanpak vraagt in deze fase van het proces om een (gemeentelijke) personele uitbreiding. In de eerste prognose is budget bijgeraamd om in 2023 extra ondersteuning te hebben. Overige uren proberen we met interne verschuivingen op te vangen. Met provincie en Waterschap vindt overleg plaats over de financiën verder in het proces. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De Intentieovereenkomst (IOK) en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk. Deze aanpak moet eind 2024 een toekomstperspectief Vitaal Platteland Winterswijk opleveren. Daarna kunnen we beginnen met de realisatie. 'Geen spijt-maatregelen' kunnen tussentijds worden uitgevoerd. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) We zien inmiddels dat het project te maken heeft met onzekerheid over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Dit heeft gevolgen voor de planning, de benodigde personele capaciteit en financiële inbreng. Door de betreffende overheden is de verwachting uitgesproken dat de kaders duidelijk zijn. Binnen het project hebben we afgesproken dat mocht deze 74

duidelijkheid er onverhoopt niet zijn, we toch de intentie hebben om verder gaan. Er zal dan door het kernteam een voorstel voor een kader met bandbreedte worden opgesteld, welke aan het gebiedsteam en de bestuurlijke gebiedstafel worden voorgelegd. Indien nodig volgt daarop nog een bestuurlijke besluitvorming bij provincie, waterschap en gemeente. Het effect van het ontbreken van duidelijke kaders op de voortgang is nog niet in beeld. We starten begin 2024 met het opstellen van de Gebiedsvisie Vitaal Platteland Winterswijk. Daarna werken we aan het gebiedsplan. Doelstellingen We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen behoefte aan is Activiteiten Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen Wethouder: Visser In de raamovereenkomst en de prestatieafspraken staat nu al dat partijen zich inzetten om bewustwording bij huurders, van hun woongedrag en gevolgen van energiegebruik, te bevorderen. Daarbij faciliteert en ondersteunt de gemeente de huurdersvereniging en De Woonplaats waar mogelijk bij duurzaamheidsprojecten en -activiteiten die bijdragen aan de (gemeentelijke/regionale) duurzaamheidsdoelstellingen. De Woonplaats en de gemeente Winterswijk gaan in gesprek om concrete vervolgafspraken te maken op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid. We streven naar een maximale inzet mede in het kader van armoedebestrijding.

Geld (indicator) Geld (toelichting) De ambtelijke inzet zit binnen de reguliere middelen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In de prestatieafspraken 2023 is nu concreet in beeld gebracht wat de totale opgave is m.b.t. verduurzaming van de woningen. Met De Woonplaats en de gemeente wordt gewerkt aan de opgave. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De gemeenteraad heeft in 2022 de gemaakte prestatieafspraken 2023 ter informatie aangeboden gekregen. Donderdag 22 juni 2023 heeft de gemeenteraad een bijeenkomst met betrekking tot het thema duurzaamheid bijgewoond. Dit was een bijeenkomst tussen De Woonplaats en de gemeenteraad . Hier zijn mogelijkheden geweest om vragen te stellen en van gedachten te wisselen.

75

Onderzoeken mogelijkheden (terug)koop- en erfpachtconstructies Wethouder: Visser We willen meer betaalbare koopwoningen voor groepen die moeilijk een woning kunnen kopen. Bijvoorbeeld voor jongeren is het niet eenvoudig om een betaalbare koopwoning te vinden door de gestegen woningprijzen. We onderzoeken de mogelijkheden van koop- en erfpachtconstructies in onze gemeente om het aanbod betaalbare koopwoningen te vergroten. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het onderzoek wordt uitgevoerd binnen de huidige ambtelijke capaciteit en/of bestaande financiele middelen. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We doen onderzoek naar ervaringen bij andere gemeenten in Nederland die (terug)koop- en erfpachtconstructies inzetten. De financiële consequenties worden in het onderzoek meegenomen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het onderzoek was beoogd in het tweede kwartaal. Dit is niet gelukt omdat uitvoering van landelijke wetgeving zoals het opstellen en het uitvoeren van de Regionale Woondeal en wetsvoorstellen, beslag op de ambtelijke capaciteit heeft gelegd. Het onderzoek is gestart in het derde kwartaal, afronding wordt verwacht in het vierde kwartaal van 2023. Opstellen regionale woonagenda Wethouder: Visser In samenwerking met de ambassadeurs van 8RHK stellen we een regionale woonagenda op.

In de regionale woonagenda Achterhoek beschrijven we hoe de Achterhoek aan de slag gaat voor goed wonen in onze regio. Geld (indicator) Geld (toelichting) Het opstellen van de Regionale Woonagenda Achterhoek vindt plaats binnen het beschikbaar gestelde budget via de 8RHK Ambassadeurs. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 76

In de nieuwe Regionale Woonagenda Achterhoek is onder andere aandacht besteed aan versnelling van de woningbouw, aan betaalbaar en levensloopbestendig wonen en het nog toekomstbestendiger maken van de bestaande woningvoorraad. De Regionale Woonagenda speelt in op de actuele situatie op de Achterhoekse woningmarkt. Ook dient het als regionale visie waaraan beleid, projecten en activiteiten voor wonen worden getoetst. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 is in de raadsvergadering van februari 2023 vastgesteld. Uitvoeren woonvisie Wethouder: Visser In Winterswijk zijn er verschillende initiatiefnemers die een gezamenlijke woonvorm willen (laten) realiseren. Het is voor hen moeilijk om van idee tot realisatie over te gaan. Wij ondersteunen deze initiatiefnemers om de kans van slagen voor gezamenlijke woonvormen te vergroten. Vanwege landelijke en provinciale subsidiemogelijkheden is er geen budget nodig. We organiseren woonavonden samen met inwoners en partijen die actief zijn op het gebied van wonen. Dit doen we bijvoorbeeld met jongeren over het op jezelf gaan wonen of met makelaars die een goed beeld hebben van de vraag op de woningmarkt. Het is belangrijk dat we voldoende passende huisvesting hebben voor arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten zijn belangrijk voor het winterswijkse bedrijfsleven en de lokale economie.

Met bedrijven gaan we in gesprek over de huisvestingsbehoefte van arbeidsmigranten om dit maximaal te faciliteren. Geld (indicator) Geld (toelichting) Activiteiten vinden binnen bestaand budget plaats. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Ondersteuning van initiatiefnemers die een gezamenlijke woonvorm willen (laten) realiseren verloopt volgens de uitgangspunten van de gemeentelijke woonvisie. De initiatiefnemers hebben voorkeurslocaties benoemd waar ze de woonwensen willen realiseren. De beschikbaarheid en de kenmerken van de gewenste locaties zijn van invloed of de gewenste woonvormen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Vanuit het project woningbouw Ribeslaan zijn er woonavonden geweest met de beoogde doelgroep starters op de woningmarkt over de invulling van de locatie en het woningbouwprogramma. Daarnaast hebben we actief gecommuniceerd over het thema wonen door onder andere publicatie van de digitale kaart met de verschillende

77

woningbouwplannen. Ook hebben we gesprekken gevoerd over het thema wonen met de OWIN (Ondernemerskring Winterswijk) en de Seniorenraad Winterswijk. Het herijken van het beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten loopt. Een extern onderzoek naar de behoefte en lokale investeringsbereidheid voor flexwoningen voor arbeidsmigranten is afgerond. Daarnaast maken we gebruik van de kennis van de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) over het thema huisvesting arbeidsmigranten. Nieuw beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten wordt in het vierde kwartaal voorgelegd aan de gemeenteraad. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Herijking van het beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten is gestart. Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen en illegaal grondgebruik Wethouder: Fleuren In 2016 heeft bureau Eiffel het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van ingebruikname van gemeentegrond. Door particulieren en (agrarische) bedrijven. Soms zijn hier afspraken over gemaakt, in andere gevallen is nog niets geregeld. In 2019 is hiervoor een projectmatige aanpak ontwikkeld en is gestart met pilot project Grondgebruik in de wijken Bargerbosch en Hoge Wieber Noord.

Na ontstane onvrede over het verloop van pilot project Grondgebruik is op 16 december 2020 een motie met raadsbrede steun aangekondigd. Na een toezegging van het toenmalige college van B&W om de pilot tijdelijk stop te zetten en te evalueren, is op 28 januari 2021 de motie ingetrokken. Vervolgens heeft adviesbureau Metafoor Vastgoed en Software B.V. de evaluatie uitgevoerd en op 6 december 2021 opgeleverd. Hierin zijn drie vervolgscenario’s voorgesteld. In een richtinggevend politiek forum is de raad op 14 april gevraagd welk scenario de voorkeur heeft. Geld (indicator) Geld (toelichting) De personele capaciteit is opgenomen in de begroting. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Wij verschaffen duidelijkheid over snippergroen aan inwoners en ondernemers van de gemeente Winterswijk en in het bijzonder aan bewoners uit de pilotwijken Bargerbosch en Hoge Wieber Noord. We handelen de dossiers af, eerst van de pilotwijken en daarna pakken we het projectmatig verder op. 78

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In het eerste kwartaal van 2023 zijn de dossiers uit het pilotproject Snippergroen opnieuw beoordeeld op basis van het vastgestelde Snippergroenbeleid van december 2022. Vanaf het tweede kwartaal worden de burgers nader geïnformeerd. Het pilotproject wordt uiterlijk in het vierde kwartaal afgerond. Daarna worden de overige wijken projectmatig verder opgepakt. Trends en ontwikkelingen Diverse projecten Projecten hebben elk hun eigen planning en werkwijze. Omgevingswet In het voorjaar is besloten dat op 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking gaat treden. Het zal nog enkele jaren duren voordat alle plannen en werkwijzen goed geïmplementeerd zijn. Dit is ook mogelijk door het overgangsrecht. Wonen / volkshuisvesting De Rijksoverheid wil de regie op de volkshuisvesting herpakken: ‘Volkshuisvesting is terug van weggeweest’. Deze trend is ingezet sinds de benoeming van een minister van Volkshuisvesting (en Ruimtelijke Ordening) in 2022 en heeft geleid tot het opstellen van een Nationale Woon- en Bouwagenda. Deze agenda bevat meerdere programma’s met o.a. woningbouw, aandacht voor specifieke doelgroepen, betaalbaar wonen en verduurzaming. Het Rijk pakt de regie en deze regie werkt door op provinciaal en lokaal niveau. Nieuwe wetgeving en aanpassing van bestaande wetgeving moet (lokale) overheden mandaat én instrumentarium geven.

Meer afstemming, monitoring en verantwoording op lokaal, regionaal en provinciaal niveau om uitvoering te geven aan het landelijk beleid. In de wetsvoorstellen zijn definities (nog) niet altijd helder, keuzes zijn niet of onvoldoende onderbouwd en instrumenten en hulpmiddelen voor de uitvoering zijn onvoldoende ingekaderd en uitgewerkt. Ook is niet altijd duidelijk of je als gemeente een keuze hebt om instrumenten wel of niet in te voeren. Wel is duidelijk dat er een enorme extra werklast bij gemeenten komt te liggen. De zorgen of het allemaal uitvoerbaar is voor gemeenten is daarom groot. Onder andere vanuit de VNG. Naast de personele capaciteit zullen ook financiële middelen nodig zijn, bijvoorbeeld voor het uitvoeren van noodzakelijke onderzoeken. Voor de gemeente Winterswijk betekent dit dat wij, in combinatie met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek, meer moeten gaan sturen op betaalbaarheid in de bouwprogramma’s. Dit vraagt meer capaciteit dan voorheen. Daarnaast moet verplicht worden opgesteld: • een volkshuisvestingsprogramma ter vervanging van de gemeentelijke woonvisie als onderdeel van de omgevingsvisie; • een gemeentelijk woonzorgvisie die regionaal is afgestemd; • een huisvestingsverordening voor urgente doelgroepen zoals uitstromers uit intramurale instellingen en jeugdzorg, slachtoffers van huiselijk geweld, daklozen en ex-gedetineerden.

Vitaal Platteland De Intentieovereenkomst (IOK) en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal 79

Platteland Winterswijk. Deze aanpak moet eind 2024 een toekomstperspectief Vitaal Platteland Winterswijk opleveren. Daarna kunnen we beginnen met de realisatie. 'Geen spijt-maatregelen' kunnen tussentijds worden uitgevoerd. We zien inmiddels dat het project te maken heeft met onzekerheden over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Dit heeft gevolgen voor de planning, de benodigde personele capaciteit en financiële inbreng. Fysiek domein algemeen Zoals op meerdere gebieden speelt arbeidsmarktkrapte ook in het fysieke domein een grote rol. Het is moeilijk om aan geschikt en voldoende personeel te komen. Op inhoudelijk gebied speelt de stikstofproblematiek een rol. Qua communicatie is participatie nog steeds een ontwikkeling die speelt en waar we in onze processen rekening mee moeten houden.

3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren veel bedrijven en de diversiteit ervan. Bedrijvigheid en nabij gelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we voor voldoende aanbod “het jaar rond” in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit. We onderhouden duurzame relaties met samenwerkingspartners landelijk, regionaal en over de grens. We maken actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten. Relevante documenten: • Beleidsnota Economie Winterswijk 2017; • Omgevingsvisie Buitengebied 2019; • Centrumvisie 2021; • Raadsbesluit Locatiekeuze nieuw bedrijventerrein 2021; • Nota Grenszland Gemeente Winterswijk (2022 - 2024). Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Locatiekeuze bedrijventerreinen Wethouder: Visser We heroverwegen het huidige raadsbesluit over de locatiekeuze van nieuw bedrijventerrein.

We erkennen de noodzaak van substantieel extra ruimte voor bedrijvigheid in Winterswijk. Ons uitgangspunt voor bedrijventerreinen blijft dat inbreiding, revitalisering en eventuele herontwikkeling voor uitbreiding gaan. De huidige en toekomstige vraag verplicht ons ook om mogelijke uitbreidingslocatie(s) te zoeken. De aanwijzing van één of meerdere locaties heeft een grote impact op zowel de fysieke als sociale leefomgeving. Het zoekproces moet daarom zorgvuldig gebeuren en op breed vertrouwen kunnen rekenen. Geld (indicator) 80

Geld (toelichting) Het budget voor 2023 is bijgesteld in de 1e prognose. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Zorgvuldigheid en het goed meenemen van betrokken partijen (waaronder de raad) is van belang. We doorlopen de volgende stappen: • rol van de raad; • participatie; • deskundige ondersteuning; • vooraf vastgestelde kaders; • relatie met Omgevingsvisie Winterswijk in het oog houden. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De locatiekeuze staat gepland voor eerste helft 2024. We doorlopen de volgende stappen: • vaststellen randvoorwaarden en onderzoeksmethodiek; • vaststellen selectie locaties; • verder onderzoeken geselecteerde locaties; • vaststellen de locatiekeuze. Programma Toekomstbestendige bedrijventerreinen Wethouder Visser We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen. Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking van bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Het programma richt zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente in het omzetten van beleidsambities in duurzaamheid en klimaat naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen.

Geld (indicator) Geld (toelichting) De benodigde cofinanciering voor de subsidieaanvragen bij de provincie zijn gedekt in de begroting. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) 81

In samenwerking met industriekring OWIN zijn er twee subsidieaanvragen in voorbereiding bij de provincie Gelderland. De ene voor een haalbaarheidsstudie naar parkmanagement op bedrijventerreinen. De andere voor het opzetten van een programma met fysieke maatregelen op bedrijventerreinen. Het programma wordt uitgebreid met verkenning van de mogelijkheden van een Smart Energy Hub op de bedrijventerreinen Veeneslat Zuid en Noord. Dit richt zicht op optimalisatie van de lokale energie-opwekcapaciteit en -verbruik op het bedrijventerrein. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit project loopt conform planning. Doelstellingen Het maken en vaststellen van een visie op de toekomstige soort bedrijven in Winterswijk Activiteiten Toekomstvisie gewenste bedrijvigheid in Winterswijk Wethouder: Visser Het Winterswijkse bedrijfsleven kenmerkt zich door een grote diversiteit. Start ups, familiebedrijven die al generaties lang aan Winterswijk zijn verbonden, maar ook bedrijven die begonnen zijn als familieondernemingen maar inmiddels onderdeel zijn van een groot landelijk of internationaal bedrijf. Wij koesteren al deze bedrijven. We maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst in Winterswijk op willen richten. Geld (indicator) Geld (toelichting) Eventuele budgetvraag volgt uit het nog op te stellen van plan van aanpak en wordt indien nodig bijgeraamd.

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: • participatie; • duurzaamheid, klimaat en circulaire economie; • onderwijs en arbeidsmarkt; • deskundige ondersteuning; • samenhang met locatiekeuze bedrijventerrein; • wordt geïntegreerd in de Omgevingsvisie bebouwede kom Winterswijk (zie beleidsveld 3.4). Tijd (indicator) 82

Tijd (toelichting) Omdat de visie wordt geïntegreerd in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (beleidsveld 3.4), wordt dit tijdspad aangehouden. Streven is vaststelling eind 2024. Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Meerjarige afspraken toeristenbelasting Wethouder: Fleuren De toeristische sector heeft belang bij meerjarige zekerheid over de hoogte van toeristenbelasting. Het huidige tarievenstelsel voor toeristenbelasting is gelijk gebleven over de periode 2017 - 2023. In de eerste helft van 2023 werken gemeente en bedrijfsleven samen aan een toekomstvisie op de verblijfsrecreatie. Als afgeleide van deze visie bepalen we het tarievenstelsel voor toeristenbelasting voor een nieuwe meerjarige periode. De afspraken zijn onder voorbehoud van de jaarlijkse vaststelling van de begroting door de raad en worden jaarlijks vastgelegd in de verordening toeristenbelasting. Geld (indicator) Geld (toelichting) Er zijn geen nieuwe meerjarige afspraken. De doorgevoerde verhoging heeft effect op de begroting vanaf 2024. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Plan was om de kwaliteit te bewaken aan de hand van de volgende factoren: • participatie van het bedrijfsleven; • passend bij toekomstvisie op verblijfsrecreatie; • passend in concurrentiepositie met andere toeristische regio's; • meerjarige zekerheid.

Vanuit de begrotingsontwikkelingen is nu anders besloten: • In de begroting 2024-2027 wordt de toeristenbelasting verhoogd in 2024. De meeropbrengst wordt ingezet ter algemene dekking in deze begroting. • Vereniging Verblijfsrecreatie (VVW) is hierover geïnformeerd. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In april 2023 heeft een eerste afstemmingsoverleg met team belastingen en de sectorvertegenwoordiging plaatsgevonden. In juli is het bestuur VVW geïnformeerd dat het maken van afspraken wordt aangehouden. In september is het bestuur VVW geïnformeerd dat de gemeente afziet van het maken van afspraken en dat de 83

toeristenbelasting wordt verhoogd in 2024 en 2025 ter algemene dekking in de begroting. Stimuleren van evenementen voor en door jongeren Burgemeester Bengevoord We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie. Geld (indicator) Geld (toelichting) De activiteit is de komende 2 jaar gedekt voor € 50.000 per jaar. Vervolgens vindt een evaluatie plaats. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De activiteiten worden in samenwerking met 100% Winterswijk uitgevoerd conform afspraak. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In het 4e kwartaal wordt gewerkt aan een analyse en voorstel, met aanscherping van de doelstellingen, aandacht voor de specifieke behoeftes van de evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstellingen. Toekomstvisie verblijfsrecreatie Wethouder: Fleuren We maken samen met het bedrijfsleven een toekomstvisie op de gewenste ontwikkeling van de verblijfsrecreatie in Winterswijk. Geld (indicator) Geld (toelichting) Deze activiteit wordt gedekt in de begroting.

Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: • participatie; 84

• aansluiting bij omgevingsvisie buitengebied en kom; • landelijke en regionale trends in toerisme en recreatie; • deskundige ondersteuning. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In afstemming met de toeristisch sector is een adviesbureau geselecteerd. Het onderzoek en opstellen van de visie is gestart en loopt door in 2024. Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda Wethouder: Fleuren We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan 5 speerpunten: 1. Beleefbaarheid van de Achterhoek vergroten met aanbodontwikkeling; 2. Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden en verbeteren; 3. Onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale- en internationale gast; 4. Gastvrijheid in de regio bevorderen; 5. Positie vrijetijdssector binnen de Achterhoek versterken en verbindingen met andere sectoren intensiveren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Dit project sluit goed aan op de Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’. Geld (indicator) Geld (toelichting) De projecten zijn gedekt vanuit de regionale begroting van de vrijetijdsagenda.

Gemeente Winterswijk levert hieraan een jaarlijkse bijdrage. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Projecten lopen conform afspraak. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De projecten uit de vrijetijdsagenda lopen volgens schema.

85

Doelstellingen Indien Corona opnieuw impact heeft, de nodige maatregelen nemen om winkels, horeca en/of andere instellingen in de bedrijfsvoering te ondersteunen Activiteiten Beheer Crisis- en herstelfonds Corona Wethouder: Metaal Op 14 mei 2020 heeft de gemeenteraad het 'Taskforce plan 100% Winterswijk (van herstel naar beter)' unaniem vastgesteld. Voor de duur van 3 jaar (2020 t/m 2022) heeft de raad hiervoor een incidenteel budget van € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld. Op 22 april 2021 is besloten dit bedrag met € 1 miljoen op te hogen tot totaal € 3,5 miljoen. Tot en met begin 2022 zijn financiële toekenningen gedaan vanuit het Crisis- en herstelbudget. Vanaf die periode zijn geen beperkende maatregelen door het Rijk opgelegd voor sectoren als de horeca en/of detailhandel. Dat betekent dat geen nieuwe toekenningen uit genoemd fonds zijn gedaan. Van de € 3,5 miljoen resteerde eind 2021 nog een bedrag van € 618.000. In het coalitieakkoord 2022 - 2026 "Samen aan de slag" staat dat overwogen wordt het Crisis- en herstelfonds Corona op te heffen, als winkels, horeca en/of andere organisaties en instellingen minstens één jaar zonder door de overheid opgelegde maatregelen opereren. Dat betekent dat het Crisis- en herstelbudget minimaal tot en met het tweede kwartaal van 2023 in stand blijft.

Geld (indicator) Geld (toelichting) Het nog bestaande budget van € 482.500 is bij de 1e prognose afgeraamd tot € 0. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Het Crisis- en herstelbudget anticipeert en reageert op de coronacrisis waarbij zowel de economische als maatschappelijke effecten betrokken zijn. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Uitgangspunt was dat het Crisis- en herstelbudget minimaal tot en met het tweede kwartaal van 2023 in stand zou blijven. Dan zou worden overwogen of het kan worden opgeheven. De beperkende maatregelen in het kader van corona zijn al meer dan een jaar opgeheven. Het budget is vervallen en deze activiteit is afgerond. Doelstellingen Stimuleren ondernemerschap en stabiele arbeidsmarkt Activiteiten We hebben een ondernemerspunt Burgemeester Bengevoord 86

We willen professionaliteit en slagkracht in onze ondernemersondersteuning en economische ontwikkeling organiseren in de vorm van het Ondernemerspunt Winterswijk. Dit is gebaseerd op het Duitse model van Wirtschaftsförderungsgesellschaft, zoals we dat ook in Bocholt kennen. Dit is een model waarin gemeente en ondernemersverenigingen vanuit een publiek-private organisatie samenwerken aan een brede economische ontwikkeling. Geld (indicator) Geld (toelichting) De financiën zijn nog niet bekend. De begroting en het financieringsmodel zijn onderdeel van het onderzoek. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Uitvoering conform afspraak. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) In de begroting 2024 is er geschrapt in het taakveld economie. Dit betekent dat we nu naar een afronding van de voorbereiding toewerken en dit project waarschijnlijk geen vervolg gaat krijgen. Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor. Activiteiten Continueren samenwerking met Oekraïense gemeenten via Cities4Cities Burgemeester Bengevoord We continueren de samenwerking met Oekraïnse gemeenten via het platform Cities4Cities en de VNG International.

Sinds 2019 helpen we gemeenten in de Oekraïne op een aantal onderwerpen met onze kennis op verschillende onderwerpen en verbinden we ziekenhuizen en scholen met elkaar. Dit doen we ook in samenwerking met de Winterswijkse uitdaging als het aanvragen voor hulpgoederen betreft. Geld (indicator) Geld (toelichting) Er zijn hier geen kosten mee gemoeid. Kwaliteit (indicator) 87

Kwaliteit (toelichting) We sturen alle aanvragen voor hulpgoederen door naar de WUh en gaan met gemeenten in gesprek die een structurele samenwerking voor kennisuitwisseling willen aangaan. We gaan door met het wederopbouwproject Oekraïne dat samen met VNG International in de zomer van 2023 is vormgegeven. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit traject is doorlopend. Het VNG vervolgproject Oekraïne zal door VNG International worden opgestart. Deelname aan The European Week of Regions and Cities (bestuurlijk en ambtelijk) Burgemeester: Bengevoord Zoals ieder jaar breiden we in 2023 vanuit de Regio Achterhoek, samen met bestuurders, ondernemers en ambtenaren, de Europese contacten uit tijdens de Europese week van regio’s en steden in Brussel. Dit doen we in samenwerking met de Provincie Gelderland en Overijssel. Geld (indicator) Geld (toelichting) Deze activiteit is gedekt vanuit het budget lobby en het budget voor grensoverschrijdende samenwerking bij de 8rhk Ambassadeurs. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Loopt conform afspraak. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De European Week of Regions and Cities gaat plaatsvinden in oktober 2023. Doorontwikkelen cursusaanbod Grenzhoppers Business School Burgemeester: Bengevoord In 2023 breiden we het aanbod aan cursussen en workshops op het gebied van taal en cultuur verder uit en ontwikkelen we een online cursusplatform.

Op deze manier faciliteren we grensoverschrijdend werken en recreëren voor onze inwoners en ondernemers en vergroten we de gastvrijheid voor onze bezoekers. Geld (indicator)

88

Geld (toelichting) Kosten zijn gedekt uit de Regiodeal. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We bieden verschillende cursussen en workshops op het gebied van taal en cultuur aan Duitse en Nederlandse ondernemers en instellingen. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Loopt volgens planning. Duitse taal stimuleren op Winterswijkse onderwijsinstellingen via Grenzhoppers Business School Wethouder: Schepers-Janssen We faciliteren onderwijsinstellingen in Winterswijk met cursussen en workshops over de Duitse taal en cultuur vanuit de GBS. Dit doen we bijvoorbeeld door te faciliteren in het aanbieden van Goethe-certificaten voor VMBO leerlingen. Voor het praktijkonderwijs zetten we in op een structurele inbedding van de Duitse taal in het onderwijs. Op deze manier helpen we scholieren hun kansen op de arbeidsmarkt in onze grensstreek te vergroten en blijven ze als vakkrachten behouden. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor het jaar 2023 is deze activiteit gedekt vanuit het budget grensoverschrijdende samenwerking. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We faciliteren het aanbod van Goethe-certificaten voor vmbo-leerlingen op het GKC. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Het stimuleren van de Duitse taal is een doorlopend proces.

Grensoverschrijdende samenwerking Burgemeester Bengevoord Als Winterswijk willen we niet alleen het voortouw nemen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking. Sterker nog, wij willen een voorbeeld zijn in Europa. Met het USAID project Oekraïne van VNG Internationaal, de samenwerking met Mecklenburg-Vorpommern en het winnen van de Europese Green Leaf Award 89

timmeren we al aardig aan de weg. In 2023 gaan we Winterswijk nog sterker profileren als een sterke gemeente midden in het hart van Europa. Dit doen we in samenwerking met 100% Winterswijk. Geld (indicator) Geld (toelichting) De activiteit is gedekt door budget voor grensoverschrijdende samenwerking. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons Internationaal beleid. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Dit proces is doorlopend. Lobby Burgemeester: Bengevoord Door zichtbaarheid in Den Haag brengen we de Achterhoek in het algemeen en Winterswijk in het bijzonder dichterbij. Als lid van Nieuwspoort maken we gebruik van de door Nieuwspoort georganiseerde lobbymomenten, waarbij we Winterswijkse ondernemers en bestuurders faciliteren om themagericht in gesprek te gaan met Kamerleden en bewindslieden. Geld (indicator) Geld (toelichting) De activiteiten zijn gedekt door het budget lobby. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Tijdens het Lentefestival 2023 in Den Haag wordt de Achterhoek in het algemeen en Winterswijk in het bijzonder ieder jaar dichterbij Den Haag gebracht. Winterswijkse en Achterhoekse ondernemers en bestuurders nemen jaarlijks deel aan deze activiteit die vanuit de 8rhk Ambassadeurs wordt georganiseerd. Zij gaan themagericht in gesprek met Kamerleden en bewindslieden.

In 2023 starten we een gezamenlijke lobby met de M50 gemeenten op een selectief aantal onderwerpen die voor alle gemeenten van toepassing zijn. Tijd (indicator) 90

Tijd (toelichting) De bijeenkomst heeft plaatsgevonden in mei 2023. Het lobbytraject vanuit de M50 wordt gedurende het jaar opgestart. Opstellen lobbyplan 2023 Burgemeester Bengevoord In het eerste kwartaal van 2023 wordt er een lobbyplan opgesteld. Basis vormt het nieuwe coalitieakkoord en actualiteiten waar we als gemeentelijke organisatie flexibel op in moeten spelen. Geld (indicator) Geld (toelichting) Dit wordt gedekt binnen bestaand budget voor lobby, waar € 25.000 is gereserveerd voor 2023. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We stellen speerpunten voor het lobbyplan op vanuit coalitieakkoord en actualiteiten. Er is een cursus lobby georganiseerd voor het college. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) De lobbycursus is afgerond. Lobby vindt tot eind 2023 doorlopend plaats. Organiseren werkbezoek ambassadeurs Den Haag en Berlijn (in samenwerking met 8RHK-ambassadeurs, Twente en Nederlandse Ambassade in Berlijn) Burgemeester: Bengevoord In 2023 organiseren we een bestuurlijk werkbezoek in Berlijn of Den Haag. We doen dit in samenspraak met 8RHK-ambassadeurs en de andere Achterhoekse gemeenten. Geld (indicator) Geld (toelichting) N.v.t. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) In overleg is besloten dat er dit jaar geen werkbezoek in onze regio wordt georganiseerd. 91

Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Er vindt in 2023 geen werkbezoek in onze regio plaats. De ambassadeurs bezoeken dit jaar een andere regio. Subsidies Burgemeester Bengevoord Voor een optimale benutting van (Europese) subsidiemiddelen voor de uitvoering van projecten en activiteiten zetten we binnen onze organisatie een subsidiestructuur op. Voorafgaand laten we een subsidiescreening uitvoeren die inzicht biedt in de huidige situatie met betrekking tot subsidieverwerving (nulmeting), de huidige subsidiemogelijkheden en een advies geeft voor het borgen van subsidieverwerving binnen de organisatie. Geld (indicator) Geld (toelichting) Voor co-financiering van subsidietrajecten en de inhuur van het subsidiebureau zijn extra middelen aangevraagd. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) De nulmeting is uitgevoerd. De adviezen uit het bijbehorende rapport worden nu verder geïmplementeerd. Vanuit de nulmeting maken we een inschatting van het aantal realistische subsidietrajecten voor 2023. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Door een subsidiebureau is een subsidiescreening uitgevoerd. Deze screening geeft inzicht in de huidige situatie met betrekking tot subsidieverwerving en de huidige subsidiemogelijkheden. Verder is daar een advies uitgekomen voor het borgen van subsidieverwerving binnen de organisatie. De adviezen worden nu verder geïmplementeerd.

Daarnaast zijn we bezig met het opzetten van een subsidiestrategie. Het werven van subsidies is een doorlopend proces. Titel Green Leaf Award Internationaal blijven uitdragen Burgemeester Bengevoord In september 2021 heeft de gemeente Winterswijk de Green Leaf Award gewonnen. Naast de eer om deze titel te mogen dragen gedurende het jaar 2022 is de gemeente Winterswijk automatisch deel van het Europese netwerk van de gemeenten en steden geworden die de Green Capital of de Green deal Award 92

hebben gewonnen. Ook in 2023 maken we gebruik van de gelegenheid om de zichtbaarheid van Winterswijk op Europees niveau te vergroten. Geld (indicator) Geld (toelichting) Er is een budget voor grensoverschrijdende activiteiten van € 10.000 beschikbaar. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) We nemen deel aan bijeenkomsten van het Europese netwerk. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Deze activiteit is doorlopend. Uitvoering Regio Deal Grensoverschrijdende samenwerking (GROS) Burgemeester: Bengevoord Tot eind 2023 geven we uitvoering aan de Regio Deal GROS. Zo helpen we ondernemers de grens over. We organiseren cursussen en workshops vanuit de Grenzhoppers Business School (GBS), en verbinden deze met de activiteiten van het internationaal netwerkbureau. Voor de GBS ontwikkelen we in 2023 een e-learning module om het cursusaanbod ook digitaal nog beter te ontsluiten. Geld (indicator) Geld (toelichting) De Regio deal financiert deze activiteit. Kwaliteit (indicator) Kwaliteit (toelichting) Vanuit het project zijn in 2023 een aantal doelstellingen vastgesteld. Eind 2023 loopt het project af. Tijd (indicator) Tijd (toelichting) Eind 2023 loopt het project af. Trends en ontwikkelingen Economie 93

Algemeen De nasleep van Corona, oorlog in Oekraïne, energiecrisis, stikstofproblematiek, hogere rente en inflatie hebben effect op onze economie. Het concrete effect hiervan op de lokale Winterswijkse economie laat zich moeilijk inschatten. Het zijn conjuncturele schommelingen, die voor de korte termijn mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling woningbouwplannen en uitbreidingsplannen in het bedrijfsleven. De behoefte aan bedrijventerrein voor de lange termijn blijft bestaan. Arbeidsmarkt Een algemene ontwikkeling is de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Dit speelt in vele beroepsgroepen in de gehele Achterhoek. Het bedrijfsleven zet in op procesinnovatie, automatisering en robotisering, gericht op een hogere arbeidsproductiviteit en werving van personeel van buiten de regio, waaronder arbeidsmigranten. Ook het belang van het behouden van jongeren in de regio wordt hierdoor nog groter. Zowel voor werving van personeel van buiten de regio als behoud van jongeren ligt er een grote uitdaging in het bieden van passende huisvesting en goede mobiliteitsvoorzieningen. Dit vraagt om integrale inzet van de Achterhoekse thematafels Smart werken & Innovatie, Wonen & Vastgoed, Onderwijs & Arbeidsmarkt en Mobiliteit. Lobby & subsidieverwerving Voor Winterswijk zijn de volgende trends voorstelbaar: 1. Meer aandacht voor duurzaamheid en Sustainable Development Goals (SDG's). 2.

Betere afstemming met burgers. 3. Toenemende complexiteit van de lobby. 4. Meer aandacht voor subsidieverwerving. 5. Europeanisering.

94

Financiële afwijkingen programma 3 Baten en Lasten Exploitatie

Prognose 1 2023

Prognose 2 2023

Mutaties Prognose 2 2023

Bedragen x €1.000 Baten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer

144

144

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

134

138

0 5

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

242

257

15

Totaal 3.1 Openbare ruimte

520

539

20

7.2 Riolering

4.587

4.587

0

7.3 Afval

3.144

3.144

0

Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu

7.730

7.730

0

822

1.513

690

2.551

2.551

0

135

330

195

1.234

1.349

115

481

824

343

4.401

5.054

653

111

111

0

1.004

1.004

0

3.2 Klimaat, water en milieu

3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Totaal 3.5 Economie en lobby

1.115

1.115

0

Totaal Baten

14.588

15.951

1.363

Lasten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer

5.408

5.367

-41

2.2 Parkeren

81

81

0

2.5 Openbaar vervoer

0

0

0

4.169

4.168

-1

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

320

320

0

9.979

9.937

-42

7.2 Riolering

3.734

3.573

-161

7.3 Afval

2.676

2.676

0

Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu

6.410

6.249

-161

3.006

3.368

362

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

2.691

2.671

-20

8.1 Ruimte en leefomgeving

4.439

3.310

-1.129

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

1.271

1.247

-24

8.3 Wonen en bouwen

1.322

1.311

-11

Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen

9.724

8.540

-1.184

3.1 Economische ontwikkeling

635

255

-380

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

461

440

-21

3.4 Economische promotie

489

512

23

Totaal 3.5 Economie en lobby

1.585

1.207

-378

Totaal Lasten

30.703

29.301

-1.402

0

0

0

Totaal 3.1 Openbare ruimte 3.2 Klimaat, water en milieu

3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen

3.5 Economie en lobby

Onttrekkingen 3.1 Openbare ruimte 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

95

Exploitatie

Prognose 1 2023

Prognose 2 2023

Mutaties Prognose 2 2023

Bedragen x €1.000 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering

16

16

0

100

100

0

3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

116

116

0

Gerealiseerd resultaat

-15.999

-13.234

2.765

Openbare ruimte Er zijn geen mutaties > € 50.000. Klimaat, water en milieu Het voordeel van € 161.000 betreft het voorstel om het restantbudget voor klimaatadaptatie naar 2024 over te hevelen. Hiermee kunnen diverse klimaatadaptieve maatregelen begin 2024 worden uitgevoerd: Project Wooldstraat/Willinkstraat dat dan uitgevoerd gaat worden. De uitvoering gaat pas van start in januari 2024 omdat winkels eind dit jaar een drukke periode hebben en geen overlast willen hebben. Geveltuinen project loopt nog en worden eind dit jaar en begin volgend jaar aangelegd. Betaling volgt in het 1e kwartaal 2024. Opstellen masterplan klimaatadaptatie en PVE openbare ruimte lukt dit jaar niet, dit wordt begin 2024 Enkele kleinere groenherinrichtingen gaan door het seizoen pas laat in de herfst of winter van start, deze zijn gereed begin 2024. Duurzaamheid De verhoging van de baten van € 690.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: - hogere baten Rijksbudget Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) € 567.000 V - hogere baten Rijksbudget Energiebesparende maatregelen € 269.000 V - overhevelen Rijksbudget Sanering Verkeerslawaai € 109.000 N Voor de eerste twee onderdelen hebben we vanuit het Rijk een (aanvullende) specifieke uitkering ontvangen. Vanuit het Rijk hebben we subsidie ontvangen voor de voorbereidingen om hoogbelaste woningen vanwege wegverkeer te saneren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=5ff75ae7-c5e4-4be2-9cba-513687264311