CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 bij Nota kaders- uitgangspunten: Werklandschappen van de toekomst (geanonimiseerd)

Raadsvergadering 27 november 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Nota Kaders en uitgangspunten Gebiedsvisie Arrisveld26.424 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De indicator Behoud van Waardevolle Habitats richt zich op het verhogen van de ecologische waarde van bedrijventerreinen door het creëren, behouden en versterken van leefgebieden die cruciaal zijn voor flora en fauna. Dit omvat: •

Aanleg van groene zones: Zoals natuurlijke graslanden, struwelen en bomenrijen.

•

Gebiedseigen beplanting: Die voedsel en schuilplaatsen biedt voor gebiedseigen soorten.

•

Waterbeheer: Inclusief retentievijvers en watergangen die geschikt zijn voor watergebonden fauna.

•

Ecologische verbindingen: Verbinden van bedrijventerreinen met omliggende natuurgebieden om fragmentatie van leefgebieden te voorkomen.

De 5 V’s (Vocht, Voedsel, Veiligheid, Voortplanting en Verbinding) vormen de kern van deze indicator. Door middel van ecologisch onderzoek kan voor gidssoorten inzichtelijk worden gemaakt hoe specifieke maatregelen bijdragen aan het creëren van de juiste habitatcondities.

MAATREGELEN VOOR HOOGWAARDIGE HABITATS

Kavelniveau

(

1.

Gebiedseigen beplanting: Lokale planten en bomen die voedsel en schuilplaatsen bieden.

2.

Nestkasten en bijenhotels: Voor vogels, vleermuizen en insecten. , 2024)

P a g e 19 | 75

3.

Groene daken en gevels: Voor extra leefruimte en thermische isolatie.

4.

Kleine waterelementen: Zoals vijvers of regenwaterschuttingen.

5.

Vermijden van pesticiden: Om een gezonde omgeving voor flora en fauna te behouden.

Terreinniveau 1.

Groene corridors: Verbinden van habitats binnen en buiten het bedrijventerrein.

2.

Natuurlijke waterbuffers: Voor het vasthouden en hergebruiken van regenwater.

3.

Ecologische zones: Specifieke gebieden waar natuurontwikkeling prioriteit heeft.

4.

Monitoring en evaluatie: Permanente observatie van flora en fauna om de effectiviteit van maatregelen te beoordelen.

5.

Samenwerking met natuurorganisaties: Voor ecologisch advies en gezamenlijke initiatieven.

ONDERBOUWING

De voortdurende afname van biodiversiteit vormt een wereldwijde bedreiging voor ecosystemen. Bedrijventerreinen beslaan een aanzienlijk oppervlakte in Nederland en worden vaak gezien als ecologisch weinig waardevol. Dit biedt echter kansen om biodiversiteit terug te brengen door deze terreinen te vergroenen en te transformeren tot stepping stones voor flora en fauna. De mate van habitatbehoud wordt als volgt beoordeeld: Punten

Prestatieniveaus

5

Het bedrijventerrein is volledig geïntegreerd in lokale en regionale ecologische netwerken. Het beschikt over natuurlijke waterbuffers, gebiedseigen beplanting en permanente monitoring. Het terrein is een voorbeeldproject voor biodiversiteit

4

Het terrein toont toonaangevende prestaties met innovatieve oplossingen zoals groendaken, biodiversiteitsscans en samenwerking met natuurorganisaties. Er is aantoonbare ondersteuning van flora en fauna.

3

Het terrein heeft groene zones, vermijdt pesticiden, en biedt nestkasten en bijenhotels. Deze maatregelen zorgen voor een meetbare toename van biodiversiteit

2

Basisprincipes zoals gebiedseigen beplanting en groene stroken zijn aanwezig, maar verdere ontwikkeling is nodig. Plannen zijn in uitvoering

1

Er is een begin gemaakt met het aanleggen van een groene strook of het uitvoeren van een biodiversiteitsscan. Concrete maatregelen zijn beperkt.

0

Er worden geen activiteiten of plannen uitgevoerd om habitats te beschermen of te ontwikkelen.

FAUNAVOORZIENINGEN VRAAGSTELLING

In welke mate dragen bedrijventerreinen en bedrijfskavels actief bij aan het verbeteren van de leefomstandigheden voor diverse faunagroepen, zoals vogels, insecten, zoogdieren, reptielen, vissen en amfibieën? (

2024)

P a g e 20 | 75

DOELSTELLING

Het bevorderen van functionele en duurzame leefgebieden op bedrijventerreinen door het integreren van faunavriendelijke voorzieningen. Dit omvat het creëren van geschikte habitats, het versterken van ecologische verbindingen en het minimaliseren van negatieve menselijke impact op fauna. Er wordt nadrukkelijk ingezet op natuurinclusief bouwen en het versterken van de biodiversiteit door voorzieningen te realiseren die tegemoetkomen aan de specifieke behoeften van verschillende diersoorten. OMSCHRIJVING

De indicator Faunavoorzieningen richt zich op de praktische toepassing van maatregelen die voldoen aan de ecologische basisprincipes (5 V’s: Voedsel, Voortplanting, Veiligheid, Verbinding en Variatie) en daarmee een breed scala aan diergroepen ondersteunen. Dit kan zowel op kavel- als bedrijventerreinniveau door individuele en collectieve maatregelen. Op bedrijventerreinniveau spelen groene infrastructuren, zoals ecoducten, faunapassages en natuurlijke corridors, een essentiële rol in het verminderen van versnippering en het vergroten van overlevingskansen voor verschillende soorten. MAATREGELEN VOOR FAUNAVOORZIENINGEN Op kavelniveau 1. Nest- en schuilgelegenheden: o Nestkasten voor vogels, variërend van spreeuwen en zwaluwen tot roofvogels en uilen. o Vleermuiskasten voor soorten die gebruikmaken van gebouwen als verblijfplaatsen. o Schuilvoorzieningen voor kleine zoogdieren zoals egels en marterachtigen. 2. Insectvriendelijke structuren: o Bijenhotels en vlinderkasten voor bestuivers. o Dood hout en bloemrijke beplanting voor een breed scala aan insecten. 3. Biodiverse groene daken en gevels: o Extensieve en intensieve groendaken met inheemse beplanting en zandige zones voor insecten en vogels. o Gevelgroen met schuilplaatsen en foerageermogelijkheden. 4. Watervoorzieningen: o Natuurlijke vijvers en wadi’s die geschikt zijn voor amfibieën, vissen en waterinsecten.

o Oeverzones met gevarieerde vegetatie als broed- en schuilplaats. Op bedrijventerreinniveau 1. Ecologische verbindingen: o Groene corridors en linten die het bedrijventerrein verbinden met omliggende natuurgebieden. o Strategisch geplaatste bomenrijen en struiklagen voor migrerende soorten. 2. Faunapassages en oversteekvoorzieningen: o Ecoducten en tunnels voor veilige oversteek van zoogdieren en reptielen. o Drijvende platforms en doorgangen voor watergebonden soorten zoals vissen en amfibieën. 3. Collectieve faunavoorzieningen: o Samenwerking tussen bedrijven voor de aanleg van grotere natuurlijke zones, zoals gezamenlijke waterpartijen of ruigtekanten. o Beheerafspraken voor het behoud van de biodiversiteit en het stimuleren van ecologische ontwikkeling. 4. Monitoring en optimalisatie: o Slimme technologie zoals camera’s en bioacoustische sensoren om de aanwezigheid en bewegingen van dieren te volgen. o Gebruik van ecologische adviesrapporten om maatregelen effectief te evalueren en bij te sturen. , 2024)

P a g e 21 | 75

ONDERBOUWING Faunavoorzieningen zijn van essentieel belang om habitatverlies tegen te gaan en biodiversiteit te herstellen op bedrijventerreinen. Door gericht in te zetten op de behoeften van verschillende faunagroepen kan een bedrijventerrein transformeren van een versteende omgeving naar een functioneel ecosysteem. VOORDELEN VAN FAUNAVOORZIENINGEN •

Versterking van biodiversiteit: Creëert nieuwe leefgebieden en voorkomt versnippering.

•

Klimaatbestendigheid: Meer groen en water dragen bij aan verkoeling en waterberging.

•

Gezondere werkomgeving: Een natuurrijke omgeving bevordert welzijn en productiviteit.

•

Aantrekkelijkheid en imago: Duurzame en biodiverse bedrijventerreinen trekken innovatieve en maatschappelijk verantwoorde bedrijven aan.

Punten

Prestatieniveaus

5

Het bedrijventerrein is een toonaangevend voorbeeld in natuurinclusief bouwen en ecologisch beheer. Er zijn diverse voorzieningen voor alle aanwezige faunagroepen, waaronder gespecialiseerde habitats (zoals amfibieënpoelen, vleermuiskelders en vistrappen), faunapassages en ecologische corridors. Monitoring toont een significante toename van biodiversiteit aan.

4

Er zijn meerdere innovatieve en integrale maatregelen aanwezig, zoals uitgebreide faunarijke daken, ondergrondse passages voor kleine zoogdieren en waterbuffers met natuurlijke oevers. Slimme monitoring wordt ingezet om de effectiviteit van maatregelen voor ten minste 5 fauna categorieën te verbeteren.

3

Een breed scala aan voorzieningen is geïmplementeerd, zoals nestkasten voor vogels en vleermuizen, bijenhotels, ruigtevelden en natuurlijke waterelementen. Het terrein biedt functionele leefgebieden voor diverse diersoorten. Er worden ten minste 5 fauna categorieën bediend.

2

Basale voorzieningen zijn aanwezig, zoals enkele nestkasten, een kleine bijenweide of een poel voor amfibieën. Het terrein biedt enige meerwaarde voor fauna. Er worden ten minste 3 fauna categorieën bediend.

1

Er zijn minimale stappen gezet, zoals het plaatsen van een nestkast. Slechts één fauna categorie wordt bediend.

0

Er zijn geen faunavoorzieningen aanwezig of gepland.

KLIMAATADAPTATIE OMSCHRIJVING THEMA

Klimaatadaptatie richt zich op het aanpassen van bedrijventerreinen om de gevolgen van extreme weersomstandigheden, zoals hevige regenval, hittestress en overstromingen, te beperken. Door middel van infrastructurele en groene maatregelen kunnen bedrijventerreinen weerbaarder worden gemaakt tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk hierbij aan waterbeheer, vergroening en innovatieve oplossingen zoals groene daken en doorlatende bestrating. Dit thema is cruciaal om de leefbaarheid, veiligheid en veerkracht van , 2024)

P a g e 22 | 75

bedrijventerreinen te waarborgen, terwijl het tegelijkertijd helpt om gezondheidsrisico’s en economische schade te verminderen. DOEL OF INZICHT

Het doel van klimaatadaptatie is het beschermen van bedrijventerreinen tegen de negatieve effecten van klimaatverandering en het verhogen van de klimaatresistentie. Door proactieve maatregelen te nemen, wordt niet alleen schade voorkomen, maar wordt ook een duurzame en toekomstbestendige werkomgeving gecreëerd. ONDERBOUWING THEMA

Klimaatverandering brengt meer frequente en intensere weersomstandigheden met zich mee, waaronder zware regenval, langdurige droogte en hittegolven. Deze veranderingen vormen een directe bedreiging voor de functionaliteit en veiligheid van bedrijventerreinen. Zonder adequate aanpassingen zijn terreinen kwetsbaar voor wateroverlast, overstromingen, hittestress en infrastructuurschade. AANBEVOLEN MAATREGELEN

Met behulp van groene infrastructuur kunnen bedrijventerreinen deze risico’s effectief beperken. Voorbeelden hiervan zijn: • •

Wadi’s: Verlaagde groengebieden die water opvangen en langzaam afvoeren naar de bodem. Groene daken: Deze verminderen hittestress, bufferen regenwater en verbeteren de biodiversiteit.

Doorlatende verhardingen: Verharding die water laat infiltreren en wateroverlast voorkomt. Deze maatregelen dragen bij aan een beter waterbeheer, koeling van de omgeving en een aangenamere werkomgeving, wat niet alleen het functioneren van bedrijventerreinen ondersteunt, maar ook de aantrekkelijkheid voor bedrijven en medewerkers verhoogt. VOORDELEN VAN KLIMAATADAPTATIE

1. 2.

3.

4.

Veerkracht tegen extreme weersomstandigheden Bedrijventerreinen worden beter beschermd tegen overstromingen, wateroverlast en hittestress. Duurzaamheid en kostenbesparing Preventieve maatregelen voorkomen dure herstelkosten en ondersteunen een lange termijn duurzaam beleid. Gezondheid en welzijn Vergroening en betere lucht- en waterkwaliteit creëren een gezondere en prettigere werkomgeving voor medewerkers. Aantrekkelijker terrein Klimaatadaptieve bedrijventerreinen verhogen hun aantrekkingskracht voor bedrijven, werknemers en investeerders.

WATEROVERLAST OPENBAAR GEBIED (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Deze indicator meet de mate van wateroverlast in openbare gebieden van bedrijventerreinen, specifiek gericht op het oppervlaktevolume van hemelwater dat wordt afgevoerd na een T100-bui. Een T100-bui is gedefinieerd als een extreme regenval van 70 mm in één uur, gevolgd door een uur hersteltijd. Het percentage openbare wegen (in m²) dat onder water komt te staan tot een hoogte van minimaal 30 cm wordt geanalyseerd, omdat deze diepte de doorgang voor hulpdiensten belemmert.

(

2024)

P a g e 23 | 75

VRAAGSTELLING

Hoeveel procent van de openbare wegen op het bedrijventerrein staat onder water na een T100-bui van 70 mm in één uur, gevolgd door een uur hersteltijd? DOEL OF INZICHT

Het doel is het minimaliseren van wateroverlast in openbare ruimtes op bedrijventerreinen, zodat deze gebieden functioneel blijven tijdens extreme neerslag en toegankelijk blijven voor hulpdiensten. Het vergroten van de waterbestendigheid draagt bij aan een duurzame en veilige werkomgeving. ONDERBOUWING INDICATOR

Klimaatverandering leidt tot een toename van extreme regenval, wat de kans op wateroverlast aanzienlijk vergroot. Voor de beoordeling wordt uitgegaan van een T100-bui, een statistisch extreme neerslag die gemiddeld eens per 100 jaar voorkomt, maar in de praktijk vaker lokaal kan optreden. Wateroverlast op wegen met een diepte van minimaal 30 cm wordt beschouwd als ernstig, omdat dit de toegankelijkheid voor voertuigen, waaronder hulpdiensten, beperkt. Bij bedrijventerreinen met minder dan 250 m² aan openbare wegen wordt de analyse uitgebreid naar het bredere invloedsgebied, zodat de impact van wateroverlast op de infrastructuur in de omgeving beter in kaart wordt gebracht. MAATREGELEN WAARAAN ZOU KUNNEN WORDEN GEDACHT

1.

2. 3.

4. 5.

Groene infrastructuur Wadi’s: Creëer verlaagde groenzones om regenwater op te vangen en geleidelijk af te voeren naar de bodem. Groene daken: Gebruik daken als opvang voor regenwater om de belasting op de riolering te verminderen. Waterdoorlatende bestrating Vervang traditionele bestrating door doorlatende materialen die regenwater laten infiltreren. Wateropslag en bufferzones Installeer ondergrondse wateropslag of regenwaterbuffers om piekbelasting op het watersysteem te verminderen. Optimalisatie van rioleringssystemen Zorg voor een voldoende capaciteit van riolering om extreme neerslag efficiënt af te voeren. Landschapsinrichting Pas het terreinontwerp aan door natuurlijke afvoerroutes voor regenwater te creëren, zoals greppels en vijvers.

VOORDELEN VAN HET BEHEERSEN VAN WATEROVERLAST

• • •

Veiligheid: Behoud van toegankelijke infrastructuur voor voertuigen, inclusief hulpdiensten. Schadebeperking: Voorkomt schade aan wegen, gebouwen en infrastructuur. Duurzaamheid: Bevordert een klimaatbestendige infrastructuur die is voorbereid op extreme weersomstandigheden.

Het percentage openbare wegen dat onder water komt te staan wordt als volgt beoordeeld:

Punten

Prestatieniveaus

5

< 19% van de wegen komt onder water te staan

4

20% - 39% van de wegen komt onder water te staan

3

40% - 59% van de wegen komt onder water te staan , 2024)

P a g e 24 | 75

2

60% - 79% van de wegen komt onder water te staan

1

80% - 99% van de wegen komt onder water te staan

0

100% van de wegen komt onder water te staan

WATEROVERLAST GEBOUWEN (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Deze indicator meet het risico op wateroverlast in gebouwen op bedrijventerreinen tijdens een extreme regenval, zoals een T100-bui. Het percentage gebouwen dat tijdens een dergelijke bui met minimaal 15 cm water tegen de gevel komt te staan, wordt geanalyseerd. Dit geeft inzicht in de mate van kwetsbaarheid voor waterschade en de effectiviteit van maatregelen. VRAAGSTELLING

Hoeveel procent van de gebouwen op het bedrijventerrein loopt risico op waterschade door wateroverlast tijdens een T100-bui van 70 mm regenval in één uur, gevolgd door een uur hersteltijd? DOEL OF INZICHT

Het doel is het voorkomen van waterschade aan bedrijfsgebouwen door effectieve maatregelen te implementeren die de impact van wateroverlast beperken. Dit zorgt voor een veiligere, duurzamere en functionele werkomgeving. ONDERBOUWING INDICATOR

Klimaatverandering leidt tot een toename van extreme neerslag, waardoor het risico op wateroverlast aanzienlijk stijgt. Een T100-bui, die statistisch eens in de 100 jaar voorkomt, kan in de praktijk elk jaar lokaal optreden. Gebouwen lopen risico op wateroverlast wanneer er over een breedte van minimaal 4 meter en met een hoogte van ten minste 15 cm water tegen de gevel staat. Dit kan leiden tot structurele schade, verstoring van bedrijfsprocessen en hoge herstelkosten. De ruimtelijke analyse richt zich op gebouwen en terreinen en modelleert scenario’s om de impact van extreme regenval te voorspellen. Door het percentage kwetsbare gebouwen te verminderen, wordt de veerkracht van bedrijventerreinen vergroot. MAATREGELEN WAARAAN GEDACHT KAN WORDEN

1.

2.

3.

4. 5.

Aanpassingen aan gebouwen Verhoog drempels of plinten rond de gebouwen om binnendringend water te voorkomen. Installeer waterdichte deuren en gevels waar nodig. Optimalisatie van waterafvoer Zorg voor goed onderhouden regenpijpen en riolering met voldoende capaciteit om extreme regenval af te voeren. Vergroening en infiltratie Creëer groene zones rond gebouwen die water kunnen opvangen en infiltreren, zoals wadi’s en regenwaterbuffers. Wateropslag en pompsystemen Installeer pompen en ondergrondse wateropslag om overtollig water snel af te voeren. Monitoring en simulatie Gebruik geavanceerde simulatiemodellen en sensoren om risicogebieden te identificeren en maatregelen te prioriteren.

VOORDELEN VAN HET VOORKOMEN VAN WATEROVERLAST 2024)

P a g e 25 | 75

• • • •

Kostenbesparing: Vermindering van schade en herstelkosten aan gebouwen. Bedrijfscontinuïteit: Minimalisering van verstoringen in bedrijfsprocessen. Veiligheid: Bescherming van werknemers, infrastructuur en apparatuur tegen de gevolgen van wateroverlast. Duurzaamheid: Bevordering van klimaatadaptieve bedrijventerreinen.

De mate van wateroverlast in gebouwen wordt als volgt beoordeeld: Punten

Prestatieniveaus

5

< 19% van de gebouwen heeft overlast van water

4

20% - 39% van de gebouwen heeft overlast van water

3

40% - 59% van de gebouwen heeft overlast van water

2

60% - 79% van de gebouwen heeft overlast van water

1

80% - 99% van de gebouwen heeft overlast van water

0

100% van de gebouwen heeft overlast van water

OVERSTROMINGSRISICO’S (T100) (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Deze indicator meet het risico op overstromingen op bedrijventerreinen door te analyseren welk percentage van wegen en gebouwen onder water komt te staan met meer dan 30 cm water tijdens een T100-bui. Een T100bui is gedefinieerd als een extreme neerslag van 70 mm in één uur, gevolgd door een uur hersteltijd. Dit waterniveau is significant, omdat vanaf deze hoogte schade aan gebouwen optreedt en wegen ontoegankelijk worden voor hulpdiensten. VRAAGSTELLING

Wat is het risico op waterschade aan wegen en gebouwen op het bedrijventerrein tijdens een T100-bui? DOEL OF INZICHT

Het doel is het verkleinen van het risico op overstromingen door het implementeren van effectieve maatregelen. Hiermee wordt niet alleen waterschade voorkomen, maar blijft het bedrijventerrein functioneel en veilig tijdens extreme weersomstandigheden ONDERBOUWING INDICATOR

Klimaatverandering veroorzaakt een toename van extreme neerslag, wat de kans op overstromingen aanzienlijk vergroot. De T100-bui, die statistisch eens in de 100 jaar voorkomt, komt in de praktijk vaker voor in Nederland als gevolg van klimaatverandering. Bij overstromingen met een waterdiepte van meer dan 30 cm wordt de infrastructuur ernstig aangetast, en wordt het voor hulpdiensten onmogelijk om te passeren. De ruimtelijke analyse richt zich op wegen, gebouwen en terreinen en wordt uitgevoerd op zowel het projectgebied als het omliggende invloedsgebied wanneer de oppervlakte van de openbare weg op het terrein minder dan 250 m² bedraagt. Deze benadering biedt een integraal inzicht in de impact van extreme regenval. MAATREGELEN WAARAAN KAN WORDEN GEDACHT

1.

Wateropvang en infiltratie Installeer wadi’s en ondergrondse waterbuffers om piekbelasting op het watersysteem te verminderen. Gebruik doorlatende bestrating om regenwater direct te laten infiltreren.

, 2024)

P a g e 26 | 75

2.

3.

4.

5.

Verbeterde waterafvoer Zorg voor een goed ontworpen rioleringssysteem met voldoende capaciteit om extreme regenval efficiënt af te voeren. Landschapsinrichting Creëer natuurlijke afvoerroutes voor regenwater, zoals greppels en vegetatiezones die water vasthouden en geleidelijk afvoeren. Verhoogde kritieke infrastructuur Til kritieke elementen zoals elektrische installaties en toegangswegen boven mogelijke overstromingsniveaus uit. Monitoring en simulatie Gebruik geavanceerde simulaties om risicogebieden in kaart te brengen en gerichte maatregelen te nemen.

VOORDELEN VAN HET VERKLEINEN VAN OVERSTROMINGSRISICO’S

• • • •

Veiligheid: Bescherming van wegen en gebouwen tegen overstromingen en behoud van toegankelijkheid voor hulpdiensten. Economische besparing: Vermindering van schade aan infrastructuur en gebouwen. Duurzaamheid: Bevordering van klimaatadaptieve bedrijventerreinen. Aantrekkelijkheid: Bedrijventerreinen met laag overstromingsrisico zijn aantrekkelijker voor bedrijven en investeerders.

De mate van overstromingsrisico wordt als volgt beoordeeld: Punten

Prestatieniveaus

5

< 19% van de wegen komt meer als 30 cm water te staan

4

20% - 39% van de wegen komt meer als 30 cm onder water te staan

3

40% - 59% van de wegen komt meer als 30 cm onder water te staan

2

60% - 79% van de wegen komt meer als 30 cm onder water te staan

1

80% - 99% van de wegen komt meer als 30 cm onder water te staan

0

100% van de wegen komt meer als 30 cm onder water te staan

% DAKGROEN (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Het percentage daken op het bedrijventerrein dat bedekt is met vegetatie (lage tot middelhoge beplanting). Deze groene daken dragen bij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en het verbeteren van de leefomgeving op bedrijventerreinen. Het aandeel groene daken wordt gemeten als een percentage van het totale dakoppervlak. VRAAGSTELLING

Hoeveel procent van het totale dakoppervlak op het bedrijventerrein is bedekt met vegetatie? DOEL OF INZICHT

Het doel is om het percentage groene daken te verhogen. Groene daken bieden niet alleen ecologische voordelen, maar dragen ook bij aan een betere klimaatadaptatie, een aangenamere werkomgeving en verhoogde duurzaamheid van bedrijventerreinen. ONDERBOUWING INDICATOR

Groene daken spelen een cruciale rol in de aanpak van stedelijke uitdagingen zoals wateroverlast, hittestress en biodiversiteitsverlies. Ze houden regenwater vast, waardoor de belasting op het rioleringssysteem vermindert, , 2024)

P a g e 27 | 75

en verlagen de gevoelstemperatuur door verdamping en isolatie. Bovendien bieden ze een habitat voor vogels, insecten en andere fauna, waardoor ze de stedelijke biodiversiteit ondersteunen. Bedrijventerreinen hebben vaak grote dakoppervlakken die geschikt zijn voor vergroening. Door deze ruimte optimaal te benutten, kunnen terreinen aanzienlijk bijdragen aan klimaatadaptatie en duurzaamheid. Groene daken verlagen bovendien energiekosten door isolatie en verbeteren het imago van het terrein als een toekomstbestendige, milieuvriendelijke werkomgeving. Maatregelen waaraan gedacht kan worden 1.

2. 3.

4. 5.

Stimuleren van groene dakprojecten Werk samen met bedrijven en vastgoedeigenaren om bestaande daken om te vormen tot groene daken. Bied financiële prikkels, zoals subsidies of belastingvoordelen, om investeringen in groene daken aantrekkelijker te maken. Integratie in nieuwbouw en renovatie Maak groene daken een standaard onderdeel van nieuwbouwprojecten en grootschalige renovaties. Gebruik van innovatieve systemen Implementeer lichtgewicht groene daksystemen die geschikt zijn voor oudere gebouwen of daken met een beperkte draagkracht. Monitoring en evaluatie Meet en rapporteer regelmatig het aandeel groene daken om voortgang en impact te volgen. Voorlichting en bewustwording Organiseer campagnes en workshops om bedrijven te informeren over de voordelen en mogelijkheden van groene daken.

VOORDELEN VAN GROENE DAKEN

• • • • •

Waterbeheer: Vermindering van wateroverlast door opslag en vertraagde afvoer van regenwater. Hittestress: Verkoeling van de omgeving door verdamping en isolatie. Biodiversiteit: Creëren van habitats voor flora en fauna in een stedelijke omgeving. Energiebesparing: Lagere energiekosten door verbeterde thermische isolatie. Imago en aantrekkelijkheid: Een groen bedrijventerrein verhoogt de aantrekkelijkheid voor bedrijven en medewerkers.

Het aandeel groene daken wordt als volgt beoordeeld: Punten

Prestatieniveaus

5

> 50% van het dakoppervlak is bedekt met vegetatie.

4

40% - 50% van het dakoppervlak is bedekt met vegetatie.

3

30% - 39% van het dakoppervlak is bedekt met vegetatie.

2

20% - 29% van het dakoppervlak is bedekt met vegetatie.

1

10% - 19% van het dakoppervlak is bedekt met vegetatie.

0

< 10% van het dakoppervlak is bedekt met vegetatie.

HITTESTRESS BUITEN (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Deze indicator meet de gevoelstemperatuur op een bedrijventerrein op warme dagen met een buitentemperatuur van 33 °C. De gevoelstemperatuur houdt rekening met factoren zoals stedelijkheid, wind, , 2024)

P a g e 28 | 75

schaduw en verdamping door vegetatie. Het doel is te beoordelen in hoeverre maatregelen hittestress in buitenruimtes beperken. VRAAGSTELLING

Wat is de gevoelstemperatuur op het bedrijventerrein op een warme dag van 33 °C? DOEL OF INZICHT

Het verminderen van hittestress in buitenruimtes door middel van effectieve maatregelen zoals vergroening, schaduwcreatie en betere ruimtelijke inrichting. Dit verbetert het comfort en welzijn van medewerkers en bezoekers, en versterkt de klimaatresistentie van het terrein. ONDERBOUWING INDICATOR

Hittestress, veroorzaakt door het Urban Heat Island-effect (UHI), heeft aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Dit effect treedt op doordat stedelijke materialen zoals asfalt, beton en glas zonnewarmte absorberen en uitstralen, wat leidt tot hogere lokale temperaturen. Daarnaast is er vaak minder wind en schaduw in stedelijke gebieden, waardoor de warmte moeilijker kan ontsnappen. De gevoelstemperatuur is een belangrijke maatstaf om te begrijpen hoe mensen de hitte ervaren. Deze wordt beïnvloed door factoren zoals: • •

Wind: Vermindert de gevoelstemperatuur door verdamping van zweet. Schaduw: Beschermt tegen directe zonnestraling en verlaagt de ervaren warmte.

Vegetatie: Vergroot verdamping, verbetert de luchtvochtigheid en verlaagt de temperatuur. De simulatiemethode van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) wordt gebruikt om de gevoelstemperatuur te berekenen. Dit biedt inzicht in hoe ruimtelijke maatregelen hittestress kunnen verminderen. MAATREGELEN WAARAAN KAN WORDEN GEDACHT

1.

2.

3.

4.

5.

Vergroening van het terrein Plant bomen en struiken om natuurlijke schaduw te creëren en de verdamping te vergroten. Gebruik groene daken en gevels om stedelijke hitte te verminderen en verkoeling te bieden. Schaduwstructuren Installeer pergola’s, zonneschermen en overkappingen op plekken waar natuurlijke schaduw ontbreekt. Gebruik van water Integreer waterpartijen, fonteinen of sproeiers om verkoeling en een aangenamer microklimaat te creëren. Reflecterende materialen Gebruik lichtgekleurde en reflecterende materialen voor bestrating en gebouwen om hitteabsorptie te minimaliseren. Verbetering van luchtstromen Houd luchtstromen vrij door het strategisch plaatsen van gebouwen en vegetatie, zodat wind verkoeling kan bieden.

VOORDELEN VAN HET VERMINDEREN VAN HITTESTRESS

• • •

Gezondheid en welzijn: Minder kans op hitte-gerelateerde klachten, zoals uitdroging en oververhitting. Productiviteit: Comfortabele temperaturen verhogen de concentratie en prestaties van medewerkers. Aantrekkelijkheid: Een koel en aangenaam terrein verhoogt de aantrekkelijkheid voor bedrijven, werknemers en bezoekers. , 2024)

P a g e 29 | 75

De gevoelstemperatuur op het bedrijventerrein wordt als volgt beoordeeld: Punten 5

Prestatieniveaus 33 °C - 37,5 °C

4

37,6 °C - 40,5 °C

3

40,6 °C - 43,5 °C

2

43,6 °C - 47,5 °C 47,6 °C - 50,5 °C

1

> 50,5 °C

0

VERSTENING (M) VRAAGSTELLING

In welke mate is het bedrijventerrein of de individuele kavel versteend? DOELSTELLING

Het verminderen van verstening en het vergroten van groene en doorlatende oppervlakken om negatieve gevolgen zoals hitte-eilandeffecten, wateroverlast en biodiversiteitsverlies te beperken. Het doel is het creëren van een duurzamer, veerkrachtiger en aantrekkelijker bedrijventerrein. OMSCHRIJVING

De indicator Verstening richt zich op het inventariseren en terugdringen van harde, ondoorlatende oppervlakken, zoals verharding en gebouwen. Het doel is om deze oppervlakken te vervangen door groen of doorlaatbare alternatieven. Op kavelniveau kan dit worden bereikt door: • •

Halfverharding: Het gebruik van materialen die water doorlaten, zoals grind of grasstenen. Groene daken en gevels: Deze dragen bij aan koeling, wateropvang en biodiversiteit.

Vergroening van parkeerplaatsen: Denk aan grasstroken of bomenrijen in parkeerterreinen. Op terreinniveau zijn gezamenlijke initiatieven, zoals de aanleg van groene buffers, wadi’s en collectieve wateropslag, cruciaal. Door vergroening te combineren met innovatieve technieken, zoals geodata-analyse en waterinfiltratiemonitoring, kan de impact op het milieu aanzienlijk worden verminderd. ONDERBOUWING

Verstening heeft aanzienlijke negatieve effecten op bedrijventerreinen: 1. 2.

Hittestress: Verharde oppervlakken absorberen warmte, wat leidt tot hogere temperaturen en het hitte-eilandeffect. Wateroverlast: Ondoorlatende verharding belemmert waterinfiltratie, waardoor het risico op wateroverlast toeneemt.

Biodiversiteitsverlies: Verstening verdringt leefruimte voor flora en fauna, terwijl vergroening juist habitats creëert. Elke vierkante meter steen die wordt vervangen door groen of doorlatende materialen, draagt bij aan verkoeling, betere waterafvoer bij extreme neerslag, en herstel van biodiversiteit. Deze transformatie maakt bedrijventerreinen niet alleen duurzamer, maar ook aantrekkelijker en gezonder voor medewerkers en bezoekers. MAATREGELEN WAARAAN KAN WORDEN GEDACHT , 2024)

P a g e 30 | 75

1. 2. 3. 4.

Halfverharding en doorlatende bestrating Gebruik materialen zoals grind, grasbetonstenen of poreus asfalt om waterinfiltratie te bevorderen. Groene infrastructuur Integreer groene buffers, wadi’s en vegetatiestroken om verstening te compenseren. Groene daken en gevels Stimuleer groene daken en gevels om ruimtegebrek op de grond te compenseren. Herinrichting van parkeerterreinen Creëer groenstroken of plant bomen om parkeerruimtes te vergroenen en verkoeling te bieden.

VOORDELEN VAN HET VERMINDEREN VAN VERSTENING

• • • •

Klimaatadaptatie: Vermindering van hittestress en wateroverlast. Biodiversiteit: Vergroening biedt leefruimte voor flora en fauna. Gezondheid en welzijn: Groene bedrijventerreinen creëren een gezondere en aangenamere werkomgeving. Aantrekkelijkheid: Groene terreinen trekken bedrijven en talent aan en verhogen de waarde van het terrein.

De mate van verstening wordt als volgt beoordeeld: Punten

Prestatieniveaus

5

Het aandeel verstening bedraagt < 15%

4

Het aandeel verstening bedraagt < 20%

3

Het aandeel verstening bedraagt < 30%

2

Het aandeel verstening bedraagt < 40%

1

Het aandeel verstening bedraagt < 50%

0

Het aandeel verstening bedraagt > 50%

DROOGTEPREVENTIE VRAAGSTELLING

In welke mate wordt op het bedrijventerreinen en op de afzonderlijke kavels maatregelen geïmplementeerd om droogte en watertekorten te voorkomen, en zo bij te dragen aan een veerkrachtige en klimaatadaptieve omgeving? DOELSTELLING

Het ontwikkelen en toepassen van effectieve waterbeheermaatregelen op kavel- en terreinniveau om droogte en watertekorten te voorkomen. Het doel is om water vast te houden, lokale infiltratie te bevorderen en de waterkringloop te sluiten. Dit draagt bij aan een weerbaar bedrijventerrein dat bestand is tegen klimaatverandering. OMSCHRIJVING

De indicator Droogte beoordeelt de mate waarin bedrijventerreinen en kavels maatregelen nemen om droogte en watertekorten te verminderen door slim waterbeheer te integreren. Op kavelniveau omvat dit onder andere waterdoorlatende bestrating, groene daken, regenwateropslag en droogteresistente beplanting. Op terreinniveau wordt gefocust op collectieve voorzieningen zoals wadi’s, retentievijvers, vergrote watergangen en collectieve wateropslag. Door deze maatregelen wordt niet alleen het risico op droogte verminderd, maar ontstaat er ook een klimaatbestendige omgeving die biodiversiteit versterkt, ecosysteemdiensten ondersteunt en een aantrekkelijk werkklimaat biedt. (

, 2024)

P a g e 31 | 75

MAATREGELEN VOOR DROOGTEPREVENTIE

Op kavelniveau 1.

Waterdoorlatende bestrating: Vermindert wateroverlast en bevordert infiltratie.

2.

Groene daken en daktuinen: Bufferen regenwater, verminderen hittestress en versterken biodiversiteit.

3.

Regenwaterschuttingen en opslag: Vangen regenwater op voor hergebruik.

4.

Infiltratiekratten: Voor opslag en geleidelijke afgifte van regenwater.

5.

Droogteresistente beplanting: Minimaliseert de behoefte aan irrigatie.

6.

Schaduw door bomen en klimplanten: Verlaagt verdamping en verkoelt de omgeving.

7.

Mulchgebruik: Houdt vocht vast in de bodem.

8.

Irrigatie met gerecycled water: Minimaliseert gebruik van schoon.

9.

Bioreceptieve bouwmaterialen: Gebruik van materialen zoals mospanelen voor vochtvasthoudend vermogen.

Op bedrijventerreinniveau 1.

Wadi’s: Bufferen en infiltreren regenwater op natuurlijke wijze.

2.

Vergrote watergangen: Voor opslag van grotere hoeveelheden regenwater.

3.

Retentievijvers en buffers: Verminderen droogte en overstromingsrisico’s.

4.

Collectieve wateropslag: Gemeenschappelijke voorzieningen om watertekorten te voorkomen.

5.

Waterabsorberende groenstroken: Bufferen water en versterken biodiversiteit.

6.

Groene buffers: Behouden vocht en verbeteren microklimaten.

7.

Regenwaterafkoppeling: Vermindert de druk op rioleringen en stimuleert lokaal.

8.

Halfverharding: Bevordert infiltratie en voorkomt oppervlakkige afstroming.

ONDERBOUWING

Klimaatverandering leidt tot langere periodes van droogte en watertekorten, wat een directe bedreiging vormt voor de leefbaarheid en productiviteit op bedrijventerreinen. Door waterbeheermaatregelen te implementeren, kunnen regenwaterstromen beter worden benut, ecosystemen worden versterkt en wordt de waterkringloop lokaal gesloten. De mate van droogtepreventie wordt als volgt beoordeeld: Punten 5

Prestatieniveaus Volledig geïntegreerde waterbeheermaatregelen op kavel- en terreinniveau. Dit omvat 100% waterdoorlatende bestrating, uitgebreide regenwateropslag, bioreceptieve bouwmaterialen en schaduwrijke plekken. Op terreinniveau zijn voorzieningen zoals wadi’s, retentievijvers, collectieve wateropslag en regenwaterafkoppeling volledig geïmplementeerd.

, 2024)

P a g e 32 | 75

4

Geavanceerde maatregelen zoals regenwaterschuttingen, infiltratiekratten, groene daken en droogteresistente beplanting. Op bedrijventerreinniveau zijn retentievijvers, collectieve opslag en halfverharding aanwezig.

3

Basismogelijkheden zoals waterdoorlatende bestrating, regenwateropslag en groene daken zijn aanwezig. Het terrein beschikt over wadi’s of retentievijvers en heeft een begin gemaakt met regenwaterafkoppeling.

2

Enkele maatregelen zoals beperkte waterdoorlatende bestrating en regenwateropslag zijn geïmplementeerd. Mulch en droogteresistente beplanting worden sporadisch toegepast.

1

Er zijn minimale maatregelen genomen, zoals beperkte waterdoorlatende bestrating of een plan voor groene daken. Actieve waterbeheermaatregelen ontbreken grotendeels.

0

Geen maatregelen om droogte of watertekorten te voorkomen. Het terrein heeft geen voorzieningen voor waterbeheer.

GEZONDHEID OMSCHRIJVING THEMA

Gezondheid staat centraal bij het ontwikkelen van toekomstbestendige werklandschappen. Een gezonde werkomgeving draagt bij aan het welzijn en de productiviteit van medewerkers en verlaagt gezondheidsrisico’s voor bewoners en omwonenden. Dit thema richt zich op essentiële aspecten zoals luchtkwaliteit, geluidsniveaus, fysieke veiligheid, verblijfskwaliteit, sociale interactie en de beschikbaarheid van groen op en rondom bedrijventerreinen. Door structureel in te zetten op een gezonde leefomgeving, creëren we bedrijventerreinen die aantrekkelijk zijn om te werken en die bijdragen aan vitaliteit, herstel, mentale rust en duurzame inzetbaarheid van werknemers. Groen en verblijfskwaliteit Groen speelt hierbij een cruciale rol. Bomen, struiken en groene zones bevorderen ontspanning, sociale interactie en beweging. De verblijfskwaliteit wordt bepaald door de aanwezigheid van comfortabele zitplekken, wandelroutes, schaduwplekken, rustpunten en beschutting. Een hoogwaardige buitenruimte nodigt uit tot ontmoeting en maakt het aantrekkelijker om pauzes buiten door te brengen.

De 3-30-regel van Cecil Konijnendijk biedt hierbij een praktisch kader: • 3 bomen zichtbaar vanuit elke werkplek • 30% bladerdekbedekking binnen een straal van 150 meter De oorspronkelijke 300-regel (afstand tot een groene ontspanningsplek van 1 ha aaneengesloten) wordt daarbij aangevuld of vervangen door een benadering die beter inspeelt op beleving en gebruik van een werklandschap van de toekomst: Elke werkplek is verbonden met minimaal één aantrekkelijke, groene looproute naar een ontspanningsplek binnen 30 minuten wandelen. Zo’n route wordt gekenmerkt door visueel groen (zoals bomen en hagen), beschutting (ook schaduw), rust en veilige oversteekplaatsen. Dit bevordert niet alleen het gebruik van de buitenruimte maar versterkt ook het mentale herstel en stimuleert dagelijkse beweging. De groene route benadering kan worden getypeerd in 3 klasse routes: -

Vergaderroutes te boeken via een online systeem op werklandschap niveau 2024)

P a g e 33 | 75

-

Ontspanningsroutes om af te schakelen en los te komen van werk: voor zowel bewoners als werknemers met bijvoorbeeld een pauze Activeringsroutes groene routes met sportelementen om fysieke activiteit zoals hardlopen of andere sporten te faciliteren

Beweegvriendelijkheid en infrastructuur Een beweegvriendelijke buitenruimte bevat sport- en speelelementen zoals beweegtuinen, tafeltennistafels en sportvelden. Hoewel deze lastig te meten zijn via remote sensing, zijn ze essentieel voor vitaliteit en moeten daarom via veldwerk en gebruiksmetingen worden geïnventariseerd. Daarnaast zijn goed toegankelijke paden, heldere bewegwijzering en inclusieve materialen nodig om de toegankelijkheid voor mensen met een beperking te waarborgen. Zintuiglijke en sociale beleving Naast visuele en fysieke aspecten is ook de zintuiglijke ervaring van belang. Geluiden van vogels, ritselende bladeren en stromend water kunnen stressverlagend werken, terwijl verkeerslawaai juist stress kan veroorzaken. Het creëren van stilteplekken, vooral nabij zorginstellingen, en het bieden van mogelijkheden tot privacy en terugtrekking zijn waardevol. Dit vraagt om specifieke ruimtelijke inrichting en buffering. Strategisch geplaatste beplanting draagt bovendien bij aan luchtkwaliteit en geluidsdemping. Indicatoren en meetstrategie Niet alle indicatoren vragen om een waardeoordeel; sommige zijn primair informatief en bieden context voor verdere interpretatie. Zo biedt de aanwezigheid van een schaduwrijk wandelpad nuttige informatie, maar zegt dit pas iets over beleving in samenhang met comfort en gebruik.

Het Werklandschappenlabel onderscheidt daarom tussen waarderende en informatieve indicatoren. Nieuwe technologieën zoals sensoren en AI bieden perspectief om dynamische data – zoals geluid of luchtkwaliteit – objectief in kaart te brengen en op waarde te schatten. DOEL

Het in kaart brengen van de impact van een groene werkomgeving op de gezondheid, het welzijn en de productiviteit van werknemers én het stimuleren van bedrijven om hierin te investeren door concrete indicatoren te hanteren binnen het Werklandschappenlabel. ONDERBOUWING

De urgentie om bedrijventerreinen gezonder te maken is groot. Werknemers en werkgevers brengen een aanzienlijk deel van hun tijd en daarmee hun leven door op deze locaties, maar traditionele terreinen bieden vaak weinig prikkels om naar buiten te gaan. Onderzoek toont aan dat vergroening stress verlaagt, ziekteverzuim reduceert en het behoud van talent bevordert. Natuurinclusieve inrichting stimuleert de zintuiglijke beleving en maakt van werklandschappen een inspirerende omgeving. De combinatie van gezondheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie maakt vergroening op bedrijventerreinen een strategische investering voor bedrijven én gemeenten.

UITZICHT OP GROEN (3-REGEL)(M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Het percentage gebouwen waarvan de medewerkers uitzicht hebben op minimaal drie bomen of struiken (ook gevelgroen), als voortbouwing op de 3-30-300 regel van Cecil Konijnendijk. Deze indicator benadrukt de mate waarin medewerkers in hun dagelijkse werkomgeving visueel contact hebben met groen. VRAAGSTELLING

Hoeveel procent van de gebouwen op het bedrijventerrein biedt uitzicht op minimaal drie bomen of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 meter?

, 2024)

P a g e 34 | 75

DOEL OF INZICHT

Het vergroten van groenbeleving in het zichtveld van medewerkers door het verhogen van het aantal gebouwen met uitzicht op minimaal drie bomen. Dit draagt bij aan het welzijn, de productiviteit en het algehele werkgeluk van medewerkers. ONDERBOUWING INDICATOR

Een groene omgeving heeft bewezen positieve effecten op de mentale en fysieke gezondheid van mensen. Uitzicht op bomen en groen bevordert ontspanning, vermindert stress en stimuleert sociale interactie en beweging. De 3-30-300 regel biedt een praktische richtlijn om de mate van groenbeleving in de omgeving te meten. Deze regel richt zich op: 1. 2. 3.

3 bomen in het zicht vanuit een gebouw. 30% boomkroonbedekking in de directe omgeving (150 meter straal). 300 meter afstand tot een groene ontspanningsruimte.

De 3-regel binnen deze indicator zoomt specifiek in op de eerste pijler: het visuele contact met minimaal drie bomen vanuit gebouwen. Dit stimuleert een gezonde en prettige werkomgeving. MAATREGELEN WAARAAN KAN WORDEN GEDACHT ZIJN

1.

2. 3.

4.

5.

Aanplant van bomen Strategische aanplant van minimaal drie bomen binnen het zichtveld van kantoren en werkplekken, waarbij rekening wordt gehouden met volwassen boomhoogte en zichtlijnen. Vergroenen van binnenplaatsen en parkeerterreinen Creëer groenzones op bedrijfsterreinen, zoals bomenrijen langs parkeerplaatsen of pleinen. Integratie van groen in bouwontwerp Stimuleer samenwerking tussen landschapsarchitecten en bouwkundigen om groenbeleving al in de ontwerpfase te waarborgen. Onderhoud en monitoring Zorg voor een duurzaam onderhoudsplan en monitor regelmatig de zichtbaarheid van bomen vanuit gebouwen. Bewustwording en participatie Betrek medewerkers bij het vergroenen van de werkomgeving door hen te informeren over de voordelen van groen.

VOORDELEN VAN UITZICHT OP GROEN

• • •

Welzijn: Vermindering van stress en verbetering van mentale gezondheid. Productiviteit: Grotere tevredenheid en concentratie bij medewerkers. Aantrekkelijkheid: Een groene werkomgeving trekt talent aan en verhoogt de waarde van het terrein.

Punten

Prestatieniveaus

5

> 80% van de gebouwen heeft uitzicht op 3 bomen en/of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 m.

4

61% - 80% van de gebouwen heeft uitzicht op 3 bomen en/of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 m.

3

41% - 60% van de gebouwen heeft uitzicht op 3 bomen en/of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 m.

2

21% - 39% van de gebouwen heeft uitzicht op 3 bomen en/of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 m.

1

1% - 20% van de gebouwen heeft uitzicht op 3 bomen en/of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 m. 2024)

P a g e 35 | 75

0

0% van de gebouwen heeft uitzicht op 3 bomen en/of struiken (ook gevelgroen) binnen 30 m.

BLADERDEK (30-REGEL)(M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Het aandeel bladerbedekking (van bomen en struiken) binnen een straal van 150 meter rond een gebouw, zoals vastgelegd in de 30-regel van de 3-30-300 benadering van Cecil Konijnendijk. Deze indicator biedt inzicht in de mate van groenbedekking in de directe omgeving van gebouwen. VRAAGSTELLING

Hoe groot is het gemiddelde aandeel bladerdekking binnen een straal van 150 meter rond het gebouw, en wat is de invloed hiervan op het welzijn en de productiviteit van medewerkers? DOEL OF INZICHT

Het doel is het stimuleren van een groene werkomgeving met voldoende bladerdekking om korte ontspanningsmomenten te bevorderen. Dit draagt bij aan verhoogde productiviteit, welzijn en een aantrekkelijkere werkomgeving. ONDERBOUWING INDICATOR

Groen in de directe omgeving van gebouwen heeft aanzienlijke positieve effecten op gezondheid en welzijn. Een bladerbedekking van minimaal 30% binnen een straal van 150 meter, zoals aanbevolen in de 30-regel, zorgt voor schaduw, verkoeling, betere luchtkwaliteit en een aangenamer microklimaat. Bovendien bevordert het ontspanning, sociale interactie en beweging. De 30-regel richt zich specifiek op het aandeel bladerbedekking in de buitenruimte. Voor de analyse wordt gekeken naar zowel het projectgebied als het invloedsgebied, waardoor een breder inzicht ontstaat in de mate van groenbedekking en de mogelijke verbeterpunten. Maatregelen waaraan kan worden gedacht zijn: 1.

2.

3.

4.

5.

Vergroten van bladerbedekking Plant bomen en struiken op strategische plekken binnen een straal van 150 meter rond gebouwen om het aandeel bladerbedekking te verhogen. Creëren van groenstroken en binnentuinen Gebruik de ruimte rond gebouwen optimaal door groene corridors en tuinen aan te leggen die bijdragen aan het bladerdek. Groene daken en gevels Integreer vegetatie in gebouwen met behulp van groene daken en gevelbeplanting om de bladerbedekking in stedelijke omgevingen te vergroten. Onderhoud en beheer Zorg voor regelmatig onderhoud van bomen en struiken om de gezondheid van het bladerdek te waarborgen. Monitoring en rapportage Voer periodieke analyses uit om het bladerdekpercentage te meten en verbeteringen te volgen.

VOORDELEN VAN EEN HOOG AANDEEL BLADERBEDEKKING

• •

Klimaatregulatie: Bladerdek helpt hittestress te verminderen en draagt bij aan een aangenamer microklimaat. Gezondheid: Groene omgevingen verminderen stress, bevorderen mentale ontspanning en stimuleren beweging. 2024)

P a g e 36 | 75

• •

Ecologische waarde: Meer bladerbedekking ondersteunt biodiversiteit en verbetert de lucht- en waterkwaliteit. Aantrekkelijkheid: Een groene werkomgeving maakt bedrijventerreinen aantrekkelijker voor bedrijven, werknemers en bezoekers.

Het aandeel bladerbedekking wordt als volgt beoordeeld: Punten

Prestatieniveaus

5

Het gemiddelde aandeel bladerdek bedraagt > 24%

4

Het gemiddelde aandeel bladerdek bedraagt 18,1% - 24%

3

Het gemiddelde aandeel bladerdek bedraagt 12,1% - 18%

2

Het gemiddelde aandeel bladerdek bedraagt 6,1% - 12%

1

Het gemiddelde aandeel bladerdek bedraagt 0,1% - 6%

0

Het gemiddelde aandeel bladerdek bedraagt 0%

GROENE VERBLIJFSRUIMTE (300-REGEL)(M) OMSCHRIJVING INDICATOR

De nabijheid en beschikbaarheid van een groene ontspanningsruimte op het bedrijventerrein binnen een afstand van 300 meter, zoals vastgelegd in de 300-regel van de 3-30-300 benadering van Cecil Konijnendijk. Deze indicator beoordeelt de toegankelijkheid van schaduwrijke en koele rustplekken voor medewerkers. VRAAGSTELLING

In welke mate biedt het bedrijventerrein comfortabele en schaduwrijke groene verblijfsruimtes binnen een afstand van 300 meter van de gebouwen? DOEL OF INZICHT

Het doel is het bieden van toegankelijke en comfortabele groene rustplekken voor medewerkers. Dit stimuleert ontspanning, verhoogt het welzijn en creëert een prettige werkomgeving waar medewerkers zich meer verbonden voelen met hun werkomgeving. ONDERBOUWING INDICATOR

Een groene verblijfsruimte in de nabije omgeving heeft aantoonbare voordelen voor het welzijn van medewerkers. Het biedt een plek voor ontspanning, ontmoeting en beweging, wat leidt tot een betere mentale gezondheid, minder stress en een hogere productiviteit. De 300-regel richt zich specifiek op het waarborgen van toegang tot een aaneengesloten groene ruimte van minimaal 1 hectare binnen 300 meter van gebouwen. Het belang van deze groene ruimte ligt in haar gebruikerswaarde. Schaduwrijke en koele plekken bieden comfort tijdens warme dagen en creëren een prettige omgeving die uitnodigt tot buitenactiviteiten. Voor de 300-regel worden zowel het projectgebied als het omliggende invloedsgebied meegenomen in de analyse. AANBEVOLEN MAATREGELEN

1.

2.

Creëren van groene verblijfsruimtes Leg aaneengesloten groene gebieden van minimaal 1 hectare aan binnen een straal van 300 meter van de gebouwen. Deze ruimtes moeten toegankelijk zijn en voorzien van voldoende schaduw en zitgelegenheid. Verbetering van toegankelijkheid Zorg voor veilige en uitnodigende wandelroutes naar groene verblijfsruimtes. Integreer paden en bewegwijzering binnen het bedrijventerrein. , 2024)

P a g e 37 | 75

3. 4.

5.

Vergroening van bestaande ruimtes Transformeer braakliggende terreinen of onderbenutte ruimtes tot groene verblijfsruimtes. Schaduwrijke inrichting Plant bomen met een groot bladerdak en voeg andere natuurlijke schaduwelementen toe om de verblijfsruimtes comfortabel te maken tijdens warme dagen. Betrekken van gebruikers Stimuleer medewerkers om input te leveren bij het ontwerp en de inrichting van groene ruimtes, zodat de verblijfsruimtes aansluiten op hun behoeften.

VOORDELEN VAN GROENE VERBLIJFSRUIMTES

• • • •

Welzijn: Vermindering van stress en verbetering van mentale en fysieke gezondheid. Klimaatregulatie: Koelere plekken tijdens warme dagen door schaduw en verdamping. Sociale cohesie: Groene ruimtes stimuleren interactie en samenwerking tussen medewerkers. Aantrekkelijkheid: Een groene werkomgeving trekt talent aan en verhoogt de waarde van het terrein.

Het percentage gebouwen met toegang tot een groene verblijfsruimte binnen 300 meter wordt als volgt beoordeeld:

------De groene route benadering kan worden getypeerd in 3 klasse routes: -

-

Vergaderroutes te boeken via een online systeem op werklandschap niveau: doelgroep = werknemers Ontspanningsroutes om af te schakelen en los te komen van werk: voor zowel bewoners als werknemers met bijvoorbeeld een pauze: doelgroep = met name bewoners maar ook pauzerende werknemers Activeringsroutes groene routes met sportelementen om fysieke activiteit zoals hardlopen of andere sporten te faciliteren: doelgroep = met name bewoners maar ook pauzerende werknemers

Inrichting van een werklandschap met routes met een routelengte van 30 minuten geeft mogelijkheden voor het aan elkaar rijgen van verschillend routes (of heen weer lopen) om verschillende duren van de route mogelijk te maken. Een routekaart zoals bij een natuurgebied kunnen bij verschillende plekken op het werklandschap geplaatst worden net zoals bij routeborden bij een natuurgebied. Punten

Prestatieniveaus

5

Werklandschap van de Toekomst: alle gebouwen zijn geïntegreerd in een netwerk van groene routes ter vergadering, ontspanning en activering van ongeveer 30 minuten. Met een ingenieus boekingsysteem dat collectief gebruikt wordt kunnen verschillende type routes zodanig met elkaar worden verbonden dat iedere vergaderduur mogelijk is. Live routeborden geven aan welke routecombinaties mogelijk zijn ook gezien de bezetting van verschillende routes. Dit beperkt eveneens de recreatiedruk op natuur

4

Pionier: > 80% van de gebouwen heeft directe toegang tot groene vergader-, ontspanningsactiveringsroutes van ongeveer 30 minuten. Met een boekingsysteem kunnen vergaderroutes actief geboekt worden om natuurbeleving tijdens werktijd te bevorderen. Routeborden geven aan welke routecombinaties mogelijk zijn

3

Hedendaags toonbeeld: 61% - 80% van de gebouwen heeft directe toegang tot zowel groene vergader, ontspannings- als activeringsroutes van ongeveer 30 minuten

, 2024)

P a g e 38 | 75

2

Doorpakker: 41% - 60% van de gebouwen heeft directe toegang tot zowel groene vergader, ontspannings- als activeringsroutes van ongeveer 30 minuten

1

Starter: 41% - 60% van de gebouwen heeft directe toegang tot groene vergader- en ontspanningsroutes van ongeveer 30 minuten

0

Kanshebber: Weinig gebouwen hebben directe toegang tot een groene route ter vergadering, ontspanning of activering

KOELE FIETS- EN VOETPADEN (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

Koele fiets- en voetpaden verwijzen naar goed ontworpen, schaduwrijke en comfortabele routes op bedrijventerreinen die de blootstelling aan hittestress verminderen. Deze paden maken gebruik van natuurlijke en kunstmatige koelingselementen, zoals bomen, groene overkappingen en waterpartijen, om een aangenamer microklimaat te creëren. Hierdoor wordt fietsen en lopen gestimuleerd, wat bijdraagt aan een gezondere en duurzamere mobiliteit op bedrijventerreinen.. VRAAGSTELLING

Welke percentage van het areaal aan fiets- en voetpaden liggen in de schaduw die daarmee bijdragen aan het comfort en de veiligheid van werknemers en bezoekers. DOEL OF INZICHT

Het realiseren van aangename en toegankelijke fiets- en wandelroutes die bijdragen aan een betere mobiliteit, een gezonde werkomgeving en een verhoogde klimaatadaptatie. Koele paden stimuleren het gebruik van duurzame vervoersopties, verminderen de impact van hittestress en verhogen de aantrekkelijkheid van bedrijventerreinen.. ONDERBOUWING INDICATOR

Door klimaatverandering nemen hittegolven en hoge temperaturen toe, wat leidt tot oncomfortabele en zelfs onveilige omstandigheden op verharde oppervlakken zoals fietspaden en trottoirs. Asfalt en beton kunnen extreme hitte vasthouden, waardoor de gevoelstemperatuur sterk oploopt. Dit kan ertoe leiden dat werknemers en bezoekers fietsen en wandelen vermijden, wat de verkeersdruk en parkeerbehoefte verhoogt. Het integreren van schaduwrijke en koelende elementen langs fietspaden en voetpaden draagt bij aan: •

Hittestressreductie: Verlaagt de gevoelstemperatuur door verdamping en schaduw.

•

Gezondheid en welzijn: Bevordert beweging en vermindert de fysieke belasting door hitte.

•

Duurzame mobiliteit: Maakt fietsen en wandelen aantrekkelijker en vermindert de afhankelijkheid van de auto.

•

Klimaatadaptatie: Verbetert waterinfiltratie en draagt bij aan biodiversiteit

MAATREGELEN VOOR KOELE FIETS- EN VOETPADEN

1.

2.

Bomen en vegetatie o Langs fietspaden en voetpaden bomen planten met een groot bladerdak voor optimale schaduw. o Struiken en klimplanten gebruiken om de warmteopname van de omgeving te verminderen. o Loofgangen of pergola’s met klimplanten inzetten voor extra verkoeling. Groene corridors en schaduwstructuren

2024)

P a g e 39 | 75

o

3.

4.

5.

Integratie van schaduwrijke looproutes en fietspaden die verbonden zijn met groene infrastructuur. o Gebruik van pergola’s, schaduwdoeken of innovatieve lichtdoorlatende overkappingen op locaties waar bomen niet geplaatst kunnen worden. Water als verkoelend element o Vijvers, wadi’s of smalle waterkanalen langs paden om verdamping en natuurlijke koeling te bevorderen. o Vernevelaars of fonteinen op strategische locaties voor extra verkoeling. Warmtewerende en doorlatende verharding o Gebruik van lichtgekleurde materialen met een lage warmteopname. o Waterdoorlatende bestrating toepassen om verdamping te stimuleren en opwarming van het oppervlak te verminderen. Optimalisatie van routing en toegankelijkheid o Logische en comfortabele routes creëren die werknemers en bezoekers stimuleren om te lopen of te fietsen. o Verlichting en bewegwijzering integreren om veilig gebruik te bevorderen, ook in de avonduren.

VOORDELEN VAN KOELE FIETS- EN VOETPADEN

• Gezondheid en welzijn: Vermindert hittestress en stimuleert actieve mobiliteit. • Duurzaamheid: Vermindert de ecologische voetafdruk door het stimuleren van fietsen en wandelen. • Aantrekkelijker bedrijventerrein: Verbetert de uitstraling en leefkwaliteit van het gebied. • Betere klimaatadaptatie: Draagt bij aan waterbeheer en biodiversiteit. Punten Prestatieniveaus 5

> 80% van de wandel- en fietspaden in het projectgebied ligt in de schaduw.

4

61% - 80% van de wandel- en fietspaden in het projectgebied ligt in de schaduw.

3

41% - 60% van de wandel- en fietspaden in het projectgebied ligt in de schaduw.

2

21% - 40% van de wandel- en fietspaden in het projectgebied ligt in de schaduw.

1

1% - 20% van de wandel- en fietspaden in het projectgebied ligt in de schaduw.

0

0% van de wandel- en fietspaden in het projectgebied ligt in de schaduw.

BREDE WELVAART OMSCHRIJVING THEMA

Het thema Brede Welvaart richt zich op het creëren van bedrijventerreinen die niet alleen economische groei bevorderen, maar ook bijdragen aan maatschappelijke, ecologische en sociale doelen. Brede welvaart kijkt verder dan traditionele economische indicatoren zoals werkgelegenheid en winstgevendheid. Het integreert factoren zoals gezondheid, leefbaarheid, biodiversiteit, sociale cohesie en duurzame ontwikkeling. Bedrijventerreinen kunnen een cruciale rol spelen in het verbeteren van brede welvaart door aandacht te besteden aan inclusiviteit, milieu, welzijn van werknemers en het versterken van de verbinding met omliggende gemeenschappen. Dit maakt bedrijventerreinen niet alleen plekken voor productie en handel, maar ook aangename, gezonde en toekomstbestendige werkomgevingen. DOELSTELLING

Het bevorderen van brede welvaart op bedrijventerreinen door duurzame en inclusieve maatregelen te implementeren die bijdragen aan een gezonde leefomgeving, sociale cohesie, economische stabiliteit en ecologische waarde. Belangrijke aandachtsgebieden binnen brede welvaart 2024)

P a g e 40 | 75

1. o 2. o 3. o 4. o 5. o

Fysieke en mentale gezondheid Creëren van groene en gezonde werkplekken met voldoende rust- en bewegingsmogelijkheden voor werknemers. Inclusiviteit en sociale cohesie Ontwikkelen van bedrijventerreinen die toegankelijk zijn voor iedereen, met aandacht voor diversiteit en gelijkheid. Milieu en ecologie Verlagen van de ecologische voetafdruk door vergroening, duurzame energie en circulaire bedrijfsvoering. Leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit Verbeteren van de esthetische en functionele waarde van bedrijventerreinen door landschappelijke integratie en hoogwaardige infrastructuur. Economische veerkracht Stimuleren van lokale samenwerking en circulaire economie om economische stabiliteit en innovatie te bevorderen.

ONDERBOUWING

Brede welvaart sluit naadloos aan bij de groeiende behoefte aan duurzame en maatschappelijk verantwoorde bedrijventerreinen. Door verder te kijken dan louter economische prestaties, kunnen terreinen bijdragen aan een holistisch welzijn. Dit betekent niet alleen een focus op financiële resultaten, maar ook op de gezondheid van werknemers, de versterking van biodiversiteit, en het creëren van veerkrachtige lokale gemeenschappen. Daarnaast maakt brede welvaart bedrijventerreinen aantrekkelijker voor bedrijven, werknemers en investeerders die duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen als kernwaarden hanteren. GELUIDSOVERLAST (LDEN) (M) OMSCHRIJVING INDICATOR

De mate van geluidshinder op en rondom het bedrijventerrein, uitgedrukt in decibel (dB), doorgaans gemeten volgens de Lden-methode (level day-evening-night). Hierbij wordt de geluidbelasting in de avond en nacht zwaarder meegewogen vanwege de impact op gezondheid en welzijn. VRAAGSTELLING

In welke mate worden maatregelen genomen om geluidsoverlast op het bedrijventerrein te verminderen? DOEL OF INZICHT

Het doel is het verminderen van het geluidsniveau tot een aanvaardbaar niveau om gezondheidsproblemen zoals stress, slaapstoornissen en vermoeidheid te voorkomen. Dit draagt bij aan een gezondere leefomgeving en een hogere arbeidsproductiviteit. ONDERBOUWING INDICATOR

Langdurige blootstelling aan hoge geluidsniveaus kan negatieve effecten hebben op de gezondheid, waaronder verhoogde stressniveaus, hart- en vaatziekten en een verminderde slaapkwaliteit. Geluidsnormen, zoals vastgesteld door het RIVM en Europese richtlijnen, geven aan dat geluidshinder significant afneemt wanneer geluidsniveaus onder de 50 dB Lden blijven. Bij bedrijventerreinen kan geluidsoverlast afkomstig zijn van interne bronnen, zoals productieprocessen en transport, maar ook van externe factoren zoals verkeerslawaai of nabijgelegen vliegvelden. Het beoordelen en monitoren van de geluidsbelasting is essentieel om gerichte maatregelen te kunnen nemen. MAATREGELEN WAARAAN GEDACHT KAN WORDEN ZIJN:

2024)

P a g e 41 | 75

1. 2. 3. 4. 5.

Groene bufferzones: Aanleg van bomen, struiken en andere vegetatie om geluidsgolven te dempen en tegelijkertijd een esthetisch aantrekkelijk landschap te creëren. Geluidsabsorberende infrastructuur: Gebruik van geluidsdempende materialen in gebouwen en geluidsschermen langs drukke wegen of industriële installaties. Beperking nachtelijke activiteiten: Invoering van tijdsbeperkingen voor transport en productie om nachtelijke geluidshinder te minimaliseren. Monitoring en evaluatie: Regelmatige metingen van het geluidsniveau op strategische punten om knelpunten in kaart te brengen en verbeteringen te volgen. Bewustwording en educatie: Informeren van bedrijven en werknemers over het belang van geluidsbeheersing en praktische maatregelen zoals onderhoud aan machines om overmatig lawaai te voorkomen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=ad5964fc-92b4-4b80-be14-1290096b4ff1