Bestuursrapportage 2025 (incl. 1e financiële prognose 2025 en kaderbrief 2026)
Tekst van het document
28
De planning is om in het derde kwartaal van 2025 een besluit te nemen over de bezuinigingen op sport en een eerlijk financieringssysteem, zodat sportverenigingen er tijdig op kunnen anticiperen. Tijd (indicator) We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. We onderzoeken hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Kwaliteit (toelichting) In de raad van februari heeft de raad besloten budget beschikbaar te stellen voor een grondige renovatie van zwembad Jaspers. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De renovatie zal in 2025 plaatsvinden. Tijd (indicator) Indicatoren Het aantal actieve sporters blijft op het niveau van 2024. (Bron: Waarstaatjegemeente.nl) Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit. Risico's De risico's zijn zo divers dat ze in elk project of in elke activiteit apart worden afgewogen.
2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan een maatschappij waarin iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers. Relevante documenten: Integrale Verordening sociaal domein Samen aan het stuur Beleidskader 2018–2022 Sociaal Domein ‘Meedoen in Winterswijk’ Beleidsnotitie Wet inburgering 2022
29
Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe wet inburgering De gemeente Winterswijk heeft het inburgeringsproces binnen de wettelijke kaders ingericht. Halfjaarlijks monitoren en evalueren we de resultaten. Kwaliteit (toelichting) In 2025 blijft het de taak van de gemeente om de Wet inburgering 2021 uit te voeren en te monitoren. De monitoring vindt plaats op de volgende onderdelen: Brede intake: klanttevredenheid. Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP): klanttevredenheid. Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP): draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt? Financieel ontzorgen: is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen? Financiële zelfredzaamheid: leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden? Participatieverklaringstraject (PVT): draagt het programma voldoende bij aan participeren in Nederland of dienen thema's en/of de groepssamenstelling aangepast te worden? Maatschappelijke begeleiding: zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak? Inburgeringstraject taalaanbieders: subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau. Participatieaanbod: is er voldoende aanbod, leidt het aanbod naar (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij? Consulenten inburgering moeten veel extra inzet verrichten op individuele casussen.
Dit heeft te maken met het verzuim van inburgeraars om diverse redenen waaronder stress, psychische problemen, cultuurverschillen en nieuwe leefomgeving met weinig vangnet. Door een goede samenwerking tussen consulenten, maatschappelijk begeleiders en sociaal werker is hier volop aandacht voor. Afgelopen periode is gebleken dat een groot deel van de jonge inburgeraars die de Onderwijsroute MBO volgen de examens niet halen binnen het ingekochte inburgeringstraject. Samen met Graafschap College en de regio gemeenten wordt gekeken naar nieuw aanbod voorafgaand aan het ingekochte inburgeringstraject. Aanbod dat zich meer richt op stressreductie, activatie, groepsvorming, de Nederlandse cultuur en het Nederlandse onderwijssysteem. De doorstroom van statushouders uit de HAR/tussenvoorziening naar reguliere woningen verloopt moeizaam. Hierdoor blijven statushouders langer dan verwacht op deze locatie wat onvrede met zich meebrengt. Zorg dragen voor verwachtingsmanagement is van belang. Het blijft een uitdaging om duale trajecten aan te bieden, waarbij inburgeraars naast 30
onderwijs ook (parttime) werken. Er worden netwerkbijeenkomsten en speeddates georganiseerd om werkgevers te stimuleren inburgeraars in dienst te nemen. De verplichte (wisselende) inburgeringslesdagen en de taalachterstand bemoeilijken deze duale trajecten. We starten met de pilot Snelle Start Asielzoekers. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Monitoring vindt in heel 2025 plaats. Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en worden de processen indien nodig bijgestuurd. Tijd (indicator) Opvang Oekraïners Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraïne. Kwaliteit (toelichting) Er worden in de gemeentelijke opvanglocatie maximaal 175 Oekraïense ontheemden opgevangen. Daarnaast wordt bij particulieren nog een aantal ontheemden opgevangen. De situatie is van een crisis situatie meer een structurele situatie geworden en dat maakt dat we de opvang voor langere tijd moeten organiseren. Er is een huurovereenkomst afgesloten van 3 jaar met optie tot verlenging van 2 jaar met Marga Klompé. Deze is ingegaan per 1-9-2024. Vanaf 1 januari 2025 heeft de gemeente zelf de diensten receptie, schoonmaak en locatiemanagement ingeregeld. Op dit moment loopt er een Europese aanbesteding voor beveiliging. Deze zal eind april 2025 zijn afgerond.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De opvanglocatie is voor langere tijd beschikbaar, op dit moment maximaal 5 jaar. Tijd (indicator) Doelstellingen Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Activiteiten Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening waarmee veel kosten (bijzondere bijstand) zijn gemoeid. We onderzoeken op welke wijze we beter invloed kunnen uitoefenen op het al dan niet onder bewind stellen van inwoners. Kwaliteit (toelichting) Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening. Vanaf 2021 bestaat de mogelijkheid voor gemeenten gebruik te maken van het 'Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind', waarbij we als gemeente de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind, of dat volstaan kan worden met een lichtere vorm van ondersteuning. Wij onderzoeken op welke wijze 31
wij van dit adviesrecht gebruik kunnen maken en welke procedures en samenwerkingen met de rechtbanken en bewindvoerders dienen te worden opgezet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit vraagstuk dient met meerdere gemeenten te worden opgepakt en onderzocht. Dit wordt regionaal besproken en afgestemd. Tijd (indicator) Meedoenregeling voor volwassenen In 2023 zijn we gestart met de meedoenregeling voor volwassenen. In het kader van die regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van € 150, waarmee ze kunnen deelnemen aan de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport. Kwaliteit (toelichting) Het bereik van de doelgroep liet in 2023 te wensen over. In 2024 is nader onderzocht hoe de doelgroep beter bereikt kan worden. De resultaten van dit onderzoek zijn in het vierde kwartaal van 2024 bekend en worden in 2025 verder uitgewerkt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Uitwerking van de maatregelen volgen in het beleidsplan armoede. Tijd (indicator) Meedoenregeling kinderen In het kader van het gemeentelijk minimabeleid is er een aantal meedoenregelingen voor kinderen. Kwaliteit (toelichting) De kindregelingen zijn geëvalueerd in 2023.
Er is onderzocht of ze nog voldoende bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden. Uit de evaluatie blijkt dat de kindregelingen in grote lijnen voldoen. Binnen de bestaande kaders zijn in het nieuwe beleid andere accenten gelegd, zodat de regelingen beter aansluiten bij de hedendaagse praktijk van opgroeiende kinderen. De belangrijkste accenten zijn: Een computer/laptop per middelbare scholier in plaats van per huishouden. De budgetten voor schoolkosten en sociaal-culturele kosten worden samengevoegd, zodat er meer keuzemogelijkheden zijn voor ouders en kinderen. Ook wordt er een splitsing gemaakt in deze budgetten voor de leeftijden 0 tot 4 jaar, 4 tot 12 jaar en 12 tot 18 jaar. Zodat de hoogte van de budgetten 'meegroeien' met de leeftijd van de kinderen. Kwaliteit (indicator) 32
Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Wij vinden het belangrijk dat meer kinderen mee kunnen doen. Tijd (indicator) Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk We stellen in samenwerking met de gemeenschap en belanghebbende partijen, waaronder het Platform Armoedevrij Winterswijk, een plan op ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij. Kwaliteit (toelichting) Tijdens de begrotingsbehandeling van eind 2023 is het amendement Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk aangenomen. Naar aanleiding hiervan dient een concreet plan opgesteld te worden ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij 2040. Het plan dient als leidraad voor de acties en interventies die bijdragen aan het bereiken van de armoedevrije status in 2040. Het beleidsplan wordt vastgesteld door de raad. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In samenspraak met onze maatschappelijke partners, Fijnder en medewerkers van De Post is gewerkt aan een Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk. Het beleidsplan wordt in het 2e kwartaal aan de raad ter besluitvorming aangeboden. Tijd (indicator) Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden We blijven streven naar een stabilisering van het bijstandsbestand.
Werkleerbedrijf Fijnder zet hiervoor diverse instrumenten in, zoals om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding en vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet. Kwaliteit (toelichting) Naar verwachting blijft de instroom in 2025 en de jaren daarna hoog. Voor de bestandsontwikkeling van het uitkeringsvolume wordt vooralsnog rekening gehouden met een mogelijke bestandsstijging van 1,41%. De ambitie blijft om het bestand niet te laten stijgen, maar een stijging die beperkt blijft tot 1,41% wordt door het dagelijks bestuur van Fijnder als reëel en ambitieus beschouwd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 33
Het beheersen van het bestandsvolume van bijstandsgerechtigden is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022. We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen. Risico's De economie verslechtert, waardoor er meer mensen een beroep doen op een bijstandsuitkering. Door de hoge inflatie komen er steeds meer mensen met problematische schulden. De financiële compensatieregeling van het Rijk voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt niet verlengd, terwijl we nog wel Oekraïners opvangen.
2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we, samen met onderwijs en verenigingen, aan gelijke kansen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037. Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) scholen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 uit. We starten met de school in het Woold. De ontwikkeling van andere scholen uit fase 1 schuiven we voorlopig door tot na de begrotingsperiode van 2024-2027. Kwaliteit (toelichting) Ook bij de begroting voor 2025 wordt voorgesteld de uitvoering van het IHP grotendeels te temporiseren, totdat het financieel perspectief van de gemeente is verbeterd. De realisatie van een schoolgebouw ten behoeve van het buurtschapsonderwijs (Woold) is wel conform het IHP voortgezet. Op basis van de keuze van SOPOW (Kotten, Miste-Corle en Woold) en Altena (De Esch) om niet te gaan voor een gezamenlijke locatie, is het oorspronkelijke budget gesplitst. Altena heeft gekozen voor renovatie op de bestaande locatie.
De normbedragen blijven daarbij uiteraard gelden, evenals de oorspronkelijke planning. Met IKC Zuid-West (De Schakel, Julianaschool, de Korenburg, SWW en ZoZijn) en 't Kempken is en wordt verder gewerkt aan voorbereidende werkzaamheden, zoals 34
inhoudelijke samenwerking en locatiekeuzes. In verband met de risico's van het vooruitschuiven van projecten, worden de meest noodzakelijke investeringen gedekt uit de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen. Denk daarbij aan calamiteiten of echt noodzakelijke verbetering van het binnenklimaat van scholen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Loopt conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen We bevorderen kansen gelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid De rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen. Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedere volwassene die ondersteuning kan gebruiken bij basisvaardigheden en moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen een passend leertraject volgen. Het verbeteren van de basisvaardigheden (taal, rekenen en werken met digitale apparaten) draagt bij aan een betere gezondheid, een betere arbeidsmarktpositie en financiële zelfredzaamheid. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een infrastructuur en samenwerking om de doelgroep, met name mensen met Nederlands als eerste taal, te bereiken. Onze inzet blijft gericht op het behouden en verder ontwikkelen hiervan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor 2025 actualiseren we het huidige regioplan. Het plan gaat ‘Regioplan aanpak Basisvaardigheden’ heten, waar we als regio uitvoering aan blijven geven.
Tijd (indicator) Inzet NPO middelen We verstrekken middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor de ontwikkeling van het onderwijs, en om achterstanden in het onderwijs weg te werken. Kwaliteit (toelichting) In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn we vanaf september 2022 gestart met de volgende activiteiten, die worden voortgezet in 2025: Het versterken van het leesaanbod op alle scholen door middel van lessen en workshops vanuit de bibliotheek.
35
Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel van cultuureducatie. Dit aanbod is er voor de drie middelbare scholen in Winterswijk en is afgestemd op de behoefte vanuit de scholen. De buitenruimtes bij de middelbare scholen worden verbeterd, zodat er mogelijkheden zijn voor sport, cultuur en educatie. Middelbare scholen kunnen jaarlijks gebruikmaken van voorstellingen van een theatergezelschap dat voorstellingen met een boodschap ontwikkelt. Dit kan een maatschappelijk thema zijn dat aansluit bij de beleveniswereld van de leerlingen. Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod, onder begeleiding van een consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden. Als gemeente ontvangen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op versterking van de bibliotheek. Dit komt doordat we in Winterswijk 'hoog scoren' op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPOmiddelen breidt de bibliotheek het aanbod voor kinderen en jongeren de komende jaren uit. Het programma bij de bibliotheek is gestart in 2024.
In lijn met motie Woordgat dichten gaan we samen met de bibliotheek aan de slag om tot een invulling te komen als de gelden beschikbaar komen.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en moeten in kalenderjaar 2025 volledig besteed zijn. Tijd (indicator) Indicatoren Het aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten stijgt ten opzichte van 2024. De voortgang van de (ver)bouw van scholen gaat volgens planning van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan. Risico's Integraal Huisvestingsplan: stijgende bouwkosten.
Financiële afwijkingen programma 2 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
36
Exploitatie
Begroting 2025
Mutaties Mutaties Prognose 2 2024 Jaarrekening 2024
Stand voor Prognose 1 2025
Mutaties Prognose 1 2025 Prognose 1 2025
Baten 2.1 Cultuur 5.5 Cultureel erfgoed
77
0
0
77
0
77
5.6 Media
29
0
75
104
0
104
Totaal 2.1 Cultuur
106
0
75
181
0
181
5.1 Sportbeleid en activering
189
0
112
302
7
309
5.2 Sportaccommodaties
638
0
0
638
0
638
Totaal 2.2 Sport
828
0
112
940
7
947
6.3 Inkomensregelingen
9.723
0
0
9.723
664
10.387
6.4 WSW en beschut werk
1.155
0
363
1.518
3.236
4.754
6.5 Arbeidsparticipatie
0
0
465
465
0
465
Totaal 2.3 Inkomen en participatie
10.877
0
828
11.705
3.901
15.606
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.100
0
550
1.651
0
1.651
Totaal Baten
12.911
0
1.565
14.477
3.908
18.384
1.778
0
0
1.778
5
1.783
5.4 Musea
218
0
0
218
0
218
5.5 Cultureel erfgoed
533
0
49
582
-33
548
5.6 Media
554
0
75
628
100
728
3.082
0
124
3.206
72
3.278
5.1 Sportbeleid en activering
1.040
0
112
1.152
1.439
2.591
5.2 Sportaccommodaties
2.977
0
0
2.977
15
2.992
Totaal 2.2 Sport
4.016
0
112
4.129
1.454
5.583
6.3 Inkomensregelingen
18.013
50
0
18.063
664
18.727
6.4 WSW en beschut werk
6.301
0
363
6.663
3.133
9.797
6.5 Arbeidsparticipatie
785
0
465
1.250
0
1.250
Totaal 2.3 Inkomen en participatie
25.099
50
828
25.976
3.798
29.774
4.2 Onderwijshuisvesting
1.589
0
22
1.611
0
1.611
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.239
0
550
2.789
-35
2.754
Totaal 2.4 Educatie
3.828
0
572
4.400
-35
4.365
2.2 Sport
2.3 Inkomen en participatie
2.4 Educatie
Lasten 2.1 Cultuur 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Totaal 2.1 Cultuur 2.2 Sport
2.3 Inkomen en participatie
2.4 Educatie
Totaal Lasten
36.025
50
1.636
37.712
5.288
43.000
Gerealiseerd resultaat
-23.114
-50
-71
-23.235
-1.381
-24.616
37
Cultuur Het Rijk heeft € 100.000 beschikbaar gesteld voor de bibliotheek in gemeenten met minder dan 30.000 inwoners. Het doel van deze uitkering is om de bibliotheekvestiging voldoende uren in de week open te kunnen houden, bereikbaar te zijn voor alle inwoners en activiteiten aan te kunnen bieden die passen bij de doelgroepen van de bibliotheek. Hiermee is het verschil van € 72.000 aan de lastenkant grotendeels verklaard. Sport De hogere lasten van € 1.454.000 zijn grotendeels als volgt te verklaren:
hogere lasten zwembad Jaspers
€ 1.347.000 N
hogere lasten hippische vereniging
€ 85.000 N
De Raad heeft ingestemd met de renovatie van zwembad Jaspers en deze te bekostigen uit de daarvoor gevormde bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen. De hippische vereniging heeft een aanvraag ingediend voor de vervanging van de bodem van de buitenbak en het vervangen van het dak in de rijhal. Dit bedrag wordt onttrokken aan de bestemmingsreserve lokale initiatieven. Inkomen en participatie Het voordeel aan de batenkant van € 3.901.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:
Hogere baten Algemene Bijstand
€ 664.000 V
Hogere baten Inburgeringsvoorzieningen
€ 429.000 V
Lagere baten Lage inkomensvoordeel (LIV)
€ 97.000 N
Hogere baten opvang ontheemden Oekraïne
€ 2.904.000 V
Het Rijk heeft de bedragen voor de specifieke uitkeringen (SPUK) Algemene Bijstand (BUIG) en inburgeringsvoorzieningen voor 2025 verhoogd. Het Rijk heeft de LIV met ingang van 2025 afgeschaft. Voor 2025 hebben wij een voorschot van het Rijk ontvang voor de opvang ontheemden Oekraïne. Het nadeel aan de lastenkant van € 3.798.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:
Hogere lasten Algemene Bijstand
€ 664.000 N
Hogere lasten Inburgeringsvoorzieningen
€ 429.000 N
Lagere salarislasten Sw-medewerkers
€ 200.000 V 38
Hogere lasten opvang ontheemden Oekraïne
€ 2.904.000 N
Het Rijk heeft de bedragen voor de specifieke uitkeringen (SPUK) Algemene Bijstand (BUIG) en inburgeringsvoorzieningen voor 2025 verhoogd. Het uitgangspunt is dat bij de SPUK's de inkomsten en uitgaven gelijke tred houden. Door ontwikkelingen in de Sw-populatie is gebleken dat de lasten voor de salarissen voor de Sw-medewerkers verlaagd kunnen worden. Voor de opvang van de ontheemden Oekraïne heeft het Rijk een voorschot verstrekt voor de kosten 2025. Zoals hierboven al aangegeven is het uitgangspunt bij een SPUK dat de inkomsten en uitgaven gelijke tred houden. Educatie Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan de reserves geweest.
Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, klimaat, water en milieu, gebiedsontwikkeling en wonen Het programma Werkend Winterswijk gaat aan de hand van vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Hieronder worden de beleidsvelden besproken. Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities en de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie zijn belangrijk. Ook biodiversiteit en de uitvoering van het visiedocument BOSS (bewegen, ontmoeten, spelen en sporten) is een belangrijk thema. Klimaat, water en milieu Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt. Duurzaamheid en milieu Het beleidsveld duurzaamheid en milieu gaat over het beschermen en behouden van de huidige kwaliteiten op gebied van klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden. Gebiedsontwikkeling en wonen Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk.
Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is een visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten die betrekking hebben op nieuwbouw of invulling van een gebied met een hooggewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet: er wordt onder andere een aantal mooie plannen 39
(door)ontwikkeld en/of uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan de woningbouw op de Rikker, aan de Narcisstraat, Kloetenseweg en de Ribeslocatie. Economie en lobby We koesteren de diversiteit aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. Ook de vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. Daarnaast behouden we de komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen én buiten Nederland.
3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van een laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. Relevante documenten: Groenstructuurplan Winterswijk Omgevingsvisie buitengebied Beleidsvisie landschap en biodiversiteit Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie De afgelopen periode is flink geïnvesteerd in het bouwen van een netwerk en is gewerkt aan een wijkanalyse.
Op basis van de wijkanalyse stellen we een strategie met doelstellingen op voor de verdere wijkaanpak in Winterswijk-Oost. Kwaliteit (toelichting) Een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk voor Winterswijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of het dorp vinden we daarin cruciaal. Inwoners hebben waardevolle kennis van hun directe leefomgeving. Ze hebben daarom vaak goede ideeën over wat er nodig is in hun eigen wijk, buurt en omgeving. We steunen daarom initiatieven van inwoners om hun omgeving te verbeteren. In 2025 gaan we op dezelfde manier door met het werken aan de wijkaanpak in Winterswijk-Oost, daarnaast onderzoeken we vanuit de nieuwe
40
visie sociaal domein hoe we het wijkgericht werken kunnen verbreden en welke vorm hierbij het beste past. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De planning voor het opstellen van een plan van aanpak voor de integrale wijkaanpak staat onder druk door gebrek aan capaciteit. Hiervoor zal extra worden ingehuurd, zodat alsnog een plan van aanpak binnen afzienbare tijd kan worden gepresenteerd. De planning voor het formuleren van doelstellingen voor Winterswijk-Oost is eveneens niet behaald. Samen met de inwoners en relevante stakeholders wordt er gewerkt aan korte en lange termijndoelstellingen voor verschillende thema's. Deze trajecten, en met name het voldoende betrekken van inwoners, kosten veel tijd. Wel worden goede stappen gezet. Deze investering in tijd en manier van werken levert wel draagvlak en kwaliteit op. Tijd (indicator) Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda Het huidige gemeentelijke verkeersstructuurplan dateert uit 2010. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw verkeersstructuurplan. Daarom werken we aan een nieuw mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda. Kwaliteit (toelichting) Het doel is een actueel mobiliteitsprogramma op te leveren, met als onderdeel een meerjarenuitvoeringsagenda.
Het mobiliteitsprogramma krijgt een proactieve, dynamische insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Als onderdeel van het mobiliteitsprogramma is daarom parallel de risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld, om daarmee aan te sluiten bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 van het Rijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De mobiliteitsvisie is inmiddels aan u aangeboden. Naar verwachting wordt het mobiliteitsplan in het vierde kwartaal 2025 voorgelegd. Tijd (indicator) Herinrichting Groenloseweg De Groenloseweg wordt heringericht naar een GOW30-weg, met meer bomen en planten. Daarnaast worden er klimaatadaptieve voorzieningen aangelegd, zoals waterpasserende bestrating en ruimte waar het regenwater de grond in kan zakken. Kwaliteit (toelichting) 41
Op 28 maart 2024 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de herinrichting van de Groenloseweg. Daarna is er een verkeersbesluit genomen. In 2024 is gestart met de uitvoering van de herinrichting. De Groenloseweg is op 11 april opengesteld voor alle verkeer, de resterende werkzaamheden zullen eind april worden afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De civiele aannemer is op 9 september 2024 gestart met de uitvoering van de herinrichting van de Groenloseweg. De Groenloseweg is op 11 april opengesteld voor alle verkeer, de resterende werkzaamheden zullen eind april worden afgerond. Tijd (indicator) Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met ROVA voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). Kwaliteit (toelichting) Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Winterswijk zijn de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW het uitgangspunt. Deze niveaus lopen van CROW-A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot CROW-D (zeer laag beeldkwaliteitsniveau).
Tot voor kort was in nagenoeg de hele gemeente Winterswijk niveau CROW-A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding (uitgezonderd het centrum en de begraafplaatsen) geldt niveau CROW-B. Echter, de kwaliteitsafspraken staan voortdurend onder druk. Door veranderende weersomstandigheden (warm en vochtig), maar ook door financiële omstandigheden. In 2025 wordt een bezuiniging in het onderhoud van de openbare ruimte geeffectueerd. Dit betekent dat wij het kwaliteitsniveau van het openbaar groen verlagen van CROW-A naar CROW-B. Dit gaat van toepassing zijn op het onkruidvrij maken van beplanting, zomer- en randsnoei van heesters, wintersnoei van heesters, onderhoud aan bosplantsoen, maaien van gazons en bladruimen in beplanting. Het traject open begroting is in 2025 gecontinueerd. Een en ander met als doel om de kosten voor de dienstverlening op het gebied van Beheer Buitenruimte (BBR) op taakniveau inzichtelijk te krijgen. Wij hebben onder meer gesprekken gevoerd met ROVA over de inrichting van de huidige dienstverleningsovereenkomst (DVO). In 2025 is dit proces hervat om met ingang van 2026 te werken op basis van een herziene DVO. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 42
Het uitvoering geven aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) alsook de monitoring van geldende kwaliteitsafspraken, is een continu en jaarrond proces. Tijd (indicator) Visiedocument BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen in de openbare ruimte) In 2022 is opdracht gegeven om een visie op spelen te ontwikkelen. Vanuit spelen vindt de verbreding plaats naar jongeren, volwassenen en senioren. Dit gebeurt in de vorm van een meer integrale benadering van bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS) in de openbare ruimte van de bebouwde kom van Winterswijk. De visie is begonnen met speel- en beweegruimte voor kinderen, en van daaruit is gewerkt aan een BOSS-vriendelijke ruimte voor iedereen. Kwaliteit (toelichting) In de april 2024 is het de visie op Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) vastgesteld door de raad. In het 4e kwartaal van 2024 is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Vanaf 2025 wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma. Er is nog geen budget opgenomen in de begroting, omdat dit nog verder onderbouwd moet worden in dit stadium. Een van de onderdelen van het uitvoeringsprogramma is een vervangings- en beheerplan voor gemeentelijke speeltoestellen. Deze is nog niet gereed. Voor het jaar 2025 zal noodzakelijke vervanging en beheer plaatsvinden uit de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen.
Daarnaast heeft de raad in april 2024 de motie ‘Speeltuinen als middelpunt van de wijk’ aangenomen om. Speeltuinorganisaties kunnen een beroep doen op de bestemmingsreserve lokale initiatieven, waarmee invulling wordt gegeven aan de motie. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoeringsagenda zal een looptijd hebben van 2025 t/m 2028. De uitvoeringsagenda is vastgesteld door het college. Voor 2025 is er een vervangingskrediet voor speeltoestellen, sporttoestellen en valondergronden beschikbaar gesteld. Voor 2026 t/m 2029 wordt budget beschikbaar gesteld middels de begroting 2026. In 2025 zal met de vervanging worden gestart. De speeltuinverenigingen zijn druk in de weer met de aanvragen voor bestemmingsreserve lokale initiatieven. Tijd (indicator) Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute Informatiesysteem We werken door aan een modern parkeerroute-informatiesysteem (PRIS). Kwaliteit (toelichting) 43
Met de investering in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS) kunnen bezoekers van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats in het centrum vinden. We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers aan het centrum, we beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Er is in 2024 een parkeeronderzoek uitgevoerd en een parkeerstrategie opgesteld. In 2025 vindt de Europese aanbesteding plaats. Dit om zoveel mogelijk aan te sluiten op de strategie. Tijd (indicator) Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten We hebben een dekkend netwerk laadinfra De komende jaren willen we de groei van het aantal elektrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij door deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen. Kwaliteit (toelichting) In 2025: Werken wij op basis van een geactualiseerde 'Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk' (2025). Blijft Vattenfall Incharge, na verlenging van de regionale concessie, verantwoordelijk voor plaatsing van reguliere publieke laadpalen.
Gaan wij door met het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen terrein te laden. Gaan wij minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend op de vraag, in de openbare ruimte plaatsen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte loopt vertraging op. De streeftermijn van achttien weken, van aanvraag tot realisatie van de openbare laadpaal, wordt in de praktijk niet gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit alsook materiële en personele tekorten bij aannemers, vertragen de voortgang ernstig. Een uitdaging, omdat het aantal gerealiseerde laadpalen in de openbare ruimte in de toekomst mogelijk uit de pas kan lopen ten opzichte van de prognoses van kennisen innovatiecentrum ElaadNL. Tijd (indicator) 44
Indicatoren We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen. We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit. Risico's Wijzigingen in de mate van groenonderhoud en bermbeheer leiden tot een ander straatbeeld. Hierover communiceren we met onze inwoners. De eenheidsprijzen zijn in beeld. Hieruit blijkt dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan gemaakte kwaliteitsafspraken te kunnen voldoen. Hierop is geanticipeerd in de begroting. Echter, het totale budget is onder meer onderhevig aan wijzigingen in areaal en materiaalkosten. Dit brengt een bepaalde onzekerheid met zich mee.
3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van de riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen, verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028. Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit september 2022). Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2024-2030. (raadsbesluit februari 2024). Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015. Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu Activiteiten Project sanering wegverkeerslawaai Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het Rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit met subsidie van de rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) Na vaststelling van het saneringsprogramma, in het 2e kwartaal van 2025, wordt verdere uitvoering gegeven aan het programma. Nadat het definitieve plan is 45
vastgesteld, worden de woningen beoordeeld. Hiervoor benaderen wij een bureau om te bepalen wat het geluidniveau in de woning is en welke woningen daadwerkelijk voor maatregelen in aanmerking komen. Voor de voorbereiding (inclusief het bepalen van de binnenniveaus) hebben wij subsidie ontvangen. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau vragen wij opnieuw subsidie aan voor de uitvoering van gevelmaatregelen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Nadat er besloten is om de snelheid op de Groenloseweg te verlagen naar 30 km/uur, is het concept-saneringsplan aangepast en ter beoordeling voorgelegd aan BSV, het bureau dat namens het Rijk de subsidieregeling uitvoert. De opmerkingen zijn verwerkt. In april nemen wij een besluit over het conceptplan en leggen wij het ter inzage . Afhankelijk van eventuele reacties stellen wij het definitieve plan voor het zomerreces vast. Tijd (indicator) Sanering stortplaats WAL De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg, ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd uitgevoerd (in 2024 en 2027) vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht.
Kwaliteit (toelichting) Er zijn afspraken gemaakt met de provincie over de uitvoering. De provincie voert regie over de sanering. In september 2024 is de voorbereiding voor de sanering gestart. De eerste fase van de sanering wordt in 2025 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In september 2024 is de voorbereiding gestart. De eerste fase van de sanering, inclusief het aanbrengen van de beplanting, wordt in 2025 afgerond. Tijd (indicator) Indicatoren In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde prestaties. Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van het beheer van de buitenruimte, maar ook op het gebied van afvalinzameling. Deze rapportages geven onder meer inzicht in: Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting et cetera. De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner, verdeeld over de fracties restafval, gft, pmd en papier. 46
Het aantal klachten over afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0 klachten per 1.000 aansluitingen. Verder monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie die tot en met 2027 wordt uitgevoerd.
Risico's Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet nodig van inwoners. Met uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier ook zelf mee aan de slag. De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en dus een risico.
3.3 Duurzaamheid en milieu Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten - klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden - ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat we wel de gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat, is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. Relevante documenten: Akkoord van Groenlo Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019 RES 1.0 Doelstellingen We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een energieneutraal gebouwde omgeving in 2030 Activiteiten Uitvoeren visie Warmtetransitie In de Warmtetransitievisie staat beschreven hoe we gebouwen klaarmaken voor de toekomst. Hiervoor wordt een plan van aanpak worden gemaakt. In Winterswijk ontbreekt een bron voor grootschalige warmteopwekking die we kunnen inzetten voor verwarming. Dit betekent dat we voor het grootste deel uitgaan van vervanging van gasketels door warmtepompen op elektriciteit. We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk woningen transitiegereed worden gemaakt. We maken hiervoor gebruik van rijkssubsidies in het kader van de aanpak van slechte energielabels.
De mogelijkheden voor waterstof ten behoeve van monumenten en de andere kansen op dit gebied, houden we in de gaten. Kwaliteit (toelichting) We richten ons op het doelmatig inzetten van de subsidies voor het aanpakken van woningen met slechte labels. Kwaliteit (indicator) 47
Tijd (toelichting) Het inzetten van de subsidie gaat via het Centrum Duurzaam Winterswijk. De transitievisie pakken we op via het warmteprogramma. Dit moet gereed zijn in 2026. Tijd (indicator) Uitvoering RES 1.0 In de RES 1.0 is afgesproken dat het regionale bod bestaat uit grootschalige zon op daken (0,35 TWh) en grootschalige opwek op land (1 TWh). Voor Winterswijk betekent dit dat we aan beide werken. Over zon op bedrijfsdaken wordt elders gerapporteerd. De plannen voor grootschalige opwek op land passen in ons beleidskader zonneparken en zonnevelden. Het gaat hier op dit moment over de realisatie van 120 ha voor Winterswijk. Ondertussen werken we in regionaal verband aan de RES 2.0. Kwaliteit (toelichting) Samen met de RES-partners realiseren we de opwek die is afgesproken voor het doel in 2030. Ook werken we aan de RES 2.0. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Samen met onze partners in de regio werken we aan de realisatie van de RESdoelen. Tijd (indicator) Realiseren zonnepanelen op bedrijfsdaken Ook in 2025 gaan we door met de plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken. Dit gaat om bedrijven met een kleinzakelijke aansluiting. Samen met ondernemers kijken we welke aandachtspunten er in hun situatie zijn. Dit gaat dan om de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden, offertevergelijkingen en andere vraagstukken.
Omdat er momenteel onzekerheden zijn over onderwerpen als teruglevering, tarieven en netcapaciteit, is het des te belangrijker dat we ondernemers helpen. Kwaliteit (toelichting) We willen goede rapportages naar aanleiding van de bedrijfsbezoeken. Dit gaat dan onder meer om het gebruiksprofiel, de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2025 plaats. Tijd (indicator)
48
We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kennis- en inspiratiecentrum op het gebied van duurzaamheid. Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie, wordt duurzaamheid op een laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen. Het Centrum Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket. Kwaliteit (toelichting) In het centrum ontvangen we gemiddeld ongeveer 120 bezoekers per maand. Via het platform Duurzaam Winterswijk ontvangen we gemiddeld duizend digitale bezoekers per maand. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2025 plaats. Tijd (indicator) Evaluatie moratorium Windenergie Op 29 juni 2017 is in de raad een moratorium op windturbines ingesteld. Afgesproken is dat dit besluit vanaf 1 januari 2023 periodiek wordt geëvalueerd. Kwaliteit (toelichting) Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De evaluatie is door de raad verzet naar 1 juli 2025. De raad heeft voor deze evaluatie op 20 juni 2024 een plan van aanpak vastgesteld. Tijd (indicator) Doelstellingen We willen duurzaamheid bereikbaar en betaalbaar maken voor iedereen Activiteiten Verduurzamen woningen als onderdeel bestrijden energiearmoede We helpen inwoners om hun energierekening omlaag te brengen.
Dit doen we door onderstaande maatregelen: - De aanpak met energieconciërges en energiebespaarmaatjes gaan we in 2024 continueren. Samen met andere organisaties helpen we inwoners met energiearmoede om energie te besparen en hun woning te verduurzamen. - We bieden ondersteuning via het Centrum Duurzaam Winterswijk. - We ondersteunen door middel van subsidies en regelingen. Kwaliteit (toelichting) We zetten ons in voor een goede voortzetting van de aanpak van energiearmoede. Kwaliteit (indicator) 49
Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2025 plaats. Tijd (indicator) Indicatoren Gemiddeld bezoeken 120 mensen per maand ons Centrum Duurzaam Winterswijk. Gemiddeld hebben we iedere maand duizend digitale bezoekers op ons Platform Duurzaam Winterswijk. Risico's Het behalen van de opwekdoelstellingen is sterk afhankelijk van technische factoren, zoals de aansluitingsmogelijkheden op het elektriciteitsnet. Ook is het afhankelijk van politieke keuzes rondom de opwek van duurzame energie.
3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Ambitie We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen ineenslaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen, waarbij ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Relevante documenten: Woonvisie gemeente Winterswijk 2020-2025 Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019-2025 Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020 Groenstructuurplan Winterswijk Omgevingsvisie buitengebied Beleidsvisie landschap en biodiversiteit Centrumvisie 2021 Doelstellingen We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving Activiteiten We werken volgens de Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Voor de inwerkingtreding moet er een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn ingeregeld. Verder bereiden we de organisatie voor op het werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, participatie, houding en gedrag.
Kwaliteit (toelichting) We werken in 2025 door aan de voorbereiding op het werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, doorlooptijden, participatie, houding en gedrag. 50
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het vergt nog steeds de nodige tijd om de nieuwe wet eigen te maken. Op dit moment zijn de minimale acties van de VNG grotendeels uitgevoerd. Vorig is jaar is de werkgroep Omgevingsplan gestart. Inmiddels wordt door de werkgroep de 1e wijziging van het Omgevingsplan voorbereid. Daarnaast wordt gebouwd aan een basisplan. Op 1 januari 2032 moeten we de beschikking hebben over een nieuw gebiedsdekkend Omgevingsplan. Tijd (indicator) Doelstellingen We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken zoals WOOOW, Steengroeve en Ribeslocatie Activiteiten Gebiedsontwikkeling Steengroeve We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom de Steengroeve. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van het museaal concept Terra Temporalis. Kwaliteit (toelichting) Het ontwerpbestemmingsplan is in december 2023 ter inzage gelegd. Er zijn zienswijzen op binnengekomen. Door de nieuwe jurisprudentie over stikstof van eind 2024 en begin 2025 en de reactie daarop van de provincie, is onduidelijkheid ontstaan over de haalbaarheid en de planning. Als de door de provincie aangekondigde zonering doorgaat, hangt het van de maatregelen binnen die zone af wat de consequenties zijn voor de gebiedsontwikkeling. Met name voor Sibelco, het bedrijf dat de groeve exploiteert.
Ook voor Terra Temporalis, de stichting die het Steengroevemuseum wil realiseren, is onzekerheid ontstaan. Tegelijkertijd heeft de stichting inmiddels in afstemming met de provincie de weg ingeslagen naar een fasering in tweeën: 1. realisatie van de educatieve functies. 2. realisatie van het museum. De stichting heeft ook de eerste toezegging voor een subsidie inmiddels binnen. Een van de voorwaarden is dat de planologische procedure snel helderheid biedt (november 2025). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We zijn bezig te beoordelen of een nieuwe planologische procedure nodig is doordat de plannen gewijzigd zijn. Op moment van schrijven zijn deze plannen nog niet formeel ingediend. Dus moeten het plan en de onderbouwing ervan ook nog beoordeeld worden. Stikstof en financiën zijn vanuit de zienswijzeperiode daarbij nog twee aandachtspunten. Tijd (indicator) 51
Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling Weurden WoooW staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooWprojectgebied ligt aan één van de aanloopstraten ('t Weurden) in het centrum van Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de gemeente de afgelopen jaren een aantal woon-winkelpanden aangekocht om het gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven. Kwaliteit (toelichting) Op dit moment wordt gewerkt aan de uitvoering van het raadsbesluit van juni 2023. Daarin is het voorkeursscenario van de raad vastgelegd. Het maakt ontwikkelingen mogelijk aan 't Weurden (winkels plus woningen), de Spoorstraat (nieuw cultuurgebouw), bij Boogie Woogie (wonen) en aan 't Weurden - Dingstraat Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Op twee van de vier te ontwikkelen locaties is de voortgang sterk afhankelijk van de gemeentelijke begroting. Die is voorlopig ontoereikend om de ontwikkelingen op die plekken verder te brengen. Het betreft de locatie voor een nieuw cultuurgebouw aan de Spoorstraat, en de locatie van de huidige Boogie Woogie. De twee andere locaties zijn een kwestie van privaat initiatief: aan 't Weurden (winkels plus woningen) en aan 't Weurden - Dingstraat - Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum). Daarop wordt wel voortgang geboekt.
De ontwikkeling op de locatie Weurden - Dingstraat – Weverstraat is mede afhankelijk van gemeentelijk geld, namelijk voor een gebouwde parkeervoorziening voor centrumbezoekers. De omvang daarvan is nog niet duidelijk. Terwijl van de eerste twee nog niet duidelijk is wanneer de raad weer aan zet zal komen, hopen we dat voor de beide Weurden-locaties in 2025 de raad kan beslissen in het kader van de planologische procedure. Het tempo wordt echter mede bepaald door de stellingname van andere partijen op en rondom de locaties. De onderhandelingen zijn in Q2 2025 in een stroomversnelling gekomen, maar een planning is nog niet te geven, omdat verdere onderhandelingen nodig zijn. Tijd (indicator) Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente op 1 januari 2027 een omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. We werken op dit moment aan een omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk. De omgevingsvisie gaat over het dagelijks leven. Hoe we werken, wonen, studeren en recreëren. Bij het opstellen van de omgevingsvisie voor de bebouwde kom houden we rekening met actuele visies, zoals de centrumvisie, groenvisie en woonvisie. Kwaliteit (toelichting) In april 2024 is het Verhaal van Winterswijk (fase 1) en de startnotitie vastgesteld door de raad. Deze stukken dienen als basisdocument voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie.
In april 2025 is de discussienota opgeleverd. In de discussienota heeft de raad de ruimte gekregen om richting mee te geven voor het 52
opstellen van de concept omgevingsvisie. Deze leggen we vervolgens ter inzage aan de inwoners. Voor de inwoners organiseren we een omgevingsvisiemarkt waarin we ze informeren over de verschillende thema's. Het streven is om eind 2025 de Omgevingsvisie kom ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Aansluitend werken we naar het samenvoegen van de Omgevingsvisie buitengebied en Omgevingsvisie kom. Met als doel om voor 1 januari 2027 één Omgevingsvisie voor Winterswijk te kunnen vaststellen, waarmee we dan voldoen aan de verplichting die hierover is opgenomen in de Omgevingswet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De omgevingsvisie moet volgens de wet op 1 januari 2027 gereed zijn. In april 2025 is de discussienota opgeleverd en wordt verder gewerkt aan de concept omgevingsvisie. Ons streven is om de omgevingsvisie eind 2025 ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Tijd (indicator) Revitalisering Dennenoord We werken aan de afronding van de revitalisering van het terrein Dennenoord. Kwaliteit (toelichting) De uitvoering van de revitalisering loopt en wordt zorgvuldig afgestemd met de verschillende disciplines. Er is een inrichtingsplan voor de natuurinvulling opgesteld dat onderdeel is van het in juni 2024 vastgestelde bestemmingsplan. De planning is dat de aannemer de werkzaamheden in 2024 uitvoert en dat de beplanting in het vierde kwartaal wordt geplaatst.
In 2025 wordt de subsidieverantwoording met de provincie afgehandeld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het aanbrengen van de beplanting is niet helemaal afgerond in 2024. De resterende beplanting brengen we in 2025 aan. De subsidieverantwoording handelen we conform de planning af. Tegen het bestemmingsplan is beroep ingesteld, voor de afwikkeling hiervan zijn we afhankelijk van de Raad van State. Tijd (indicator) Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze planontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) De geselecteerde ontwikkelaar heeft helaas aangegeven dat het niet mogelijk is tot een haalbare exploitatie te komen. Samen met Stadt Vreden bekijken we nu op 53
welke wijze het project kan worden voortgezet. Wij houden beide gemeenteraden op de hoogte van de aanpak en de voortgang. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Omdat er op dit moment geen concrete ontwikkelaar is voor de uitwerking van de plannen, is onduidelijk op welke termijn de plannen uitgevoerd gaan worden. Als meer duidelijk is over de aanpak en voortgang, informeren wij samen met Stadt Vreden beide gemeenteraden. Tijd (indicator) Afdekken kleiput We ronden het afdekken van de kleiput af. Kwaliteit (toelichting) De raad neemt in 2025 een besluit over de afronding van de kleiput. Er wordt gewerkt aan één of meerdere nieuwe voorstellen. Daar is de klankbordgroep ook bij betrokken. Uiteindelijk neemt de gemeenteraad een besluit over het voorstel. Nadat dit besluit is genomen, wordt een inrichtingsplan opgesteld. De gebiedsontwikkeling van het Molenveld is afhankelijk van het vaststellen van de begroting door de raad. De raad heeft in november 2023 besloten om het resterende budget voor de gebiedsontwikkeling te schrappen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Op dit moment worden de verschillende scenario’s uitgewerkt in een rapportage. De rapportage wordt besproken en voor reactie neergelegd bij het waterschap en de klankbordgroep. Daarna neemt de gemeenteraad een besluit over het scenario dat wordt uitgewerkt in een inrichtingsplan.
De planning is dat de gemeenteraad in het derde kwartaal van 2025 een besluit neemt en dat in het vierde kwartaal 2025 met de uitvoering van de werkzaamheden kan worden begonnen. Tijd (indicator) Woningbouw Narcisstraat Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. De gemeente heeft een grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. Wij werken mee met een door een ontwikkelaar ingediende aanvraag voor woningbouw. Kwaliteit (toelichting) De planontwikkelaar heeft het woningbouwplan uitgewerkt en deze is als ontwerpbestemmingsplan in december 2023 ter inzage gelegd. Hierop is een zienswijze binnengekomen. De zienswijze is beantwoord. Het bestemmingsplan is op 28 mei 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. 54
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het bestemmingsplan is op 28 mei 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Tijd (indicator) Ribeslocatie Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. In 2025 wordt verder gewerkt aan de herontwikkeling van de Ribeslocatie. Een plan voor woningbouw wordt voorbereid. Kwaliteit (toelichting) Uitgangspunt is dat de ontwikkeling door een externe partij wordt uitgevoerd binnen de gestelde kaders (betaalbaarheid). Om proces te versnellen en het beste resultaat te kunnen halen is het voorstel om nu eerst een ontwikkelaar te selecteren en daarna het omgevingsplan te wijzigen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het streven is in eind 2025 een ontwikkelaar te selecteren, op dat moment is ook duidelijk hoe de vervolgplanning eruit komt te zien. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling De Morse (voorheen Gaudium) De gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand Laan van Hilbelink 32 waarin een weverij is gevestigd. Het aangrenzende pand Laan van Hilbelink 28 (De Hazewind) is opgekocht door een ontwikkelaar die woningen in dit pand wil realiseren.
Er zijn ontwikkelingen die vragen om een integrale visie voor dit gebied. Kwaliteit (toelichting) Er ligt een concreet initiatief om de cultuurhistorisch waardevolle voormalige textielfabriek De Hazewind aan de Laan van Hilbelink 28/Morsestraat 32-34 te transformeren tot een woongebouw met 26 appartementen. Door de milieudruk van meerdere omliggende bedrijven is het op dit moment niet mogelijk medewerking aan dit initiatief te verlenen omdat er geen goed woonklimaat kan worden gerealiseerd. Met het bedrijf dat grenst aan de ontwikkellocatie zijn onderhandelingen gaande om het bedrijf te verplaatsen naar een andere locatie. Hierdoor ontstaat er ruimte voor nieuwe functies in het pand dat eigendom is van de gemeente en is er mogelijk voldoende milieuruimte om medewerking aan het transformatieplan van De Hazewind te kunnen verlenen. Het gebied De Morse (van oudsher textielindustrie) is mede door de ligging aan de Whemerbeek geschikt voor een vermenging van functies (wonen, werken, bedrijvigheid en voorzieningen). Inzetten op gemengde functies voor de toekomst sluit aan bij de bestaande 55
dynamiek in het gebied én biedt de condities voor een nieuw woon- en leefmilieu waar Winterswijk op dit moment nog geen tot weinig aanbod in heeft. Vanwege de actuele ontwikkelingen is het gewenst om voor dit gebied een ontwikkelvisie op te stellen en daarbij de omliggende gebieden mee te nemen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De noodzaak voor het opstellen van de ontwikkelvisie is sterk afhankelijk van de hierboven genoemde bedrijfsverplaatsing. Daarover is nog geen duidelijkheid. Ook de personele inzet staat onder druk. Daarom is afgesproken dat dit project pas wordt opgepakt zodra er zekerheid bestaat over de bedrijfsverplaatsing. Tijd (indicator) Programma bouwen aan Winterswijk Speerpunt van ons beleid blijft de instandhouding van het voorzieningenniveau. Om financieel verantwoord onze voorzieningen in stand te kunnen houden, verhogen we de bestemmingsreserve die daarvoor dit jaar voor het eerst in de begroting was opgenomen: van €2 miljoen naar €10 miljoen. We veranderen de naam in Bestemmingsreserve Instandhouding voorzieningen. De reserve is bedoeld voor investeringen die maken dat een voorziening niet de deuren hoeft te sluiten of activiteiten moet beëindigen door problemen met name het onderhoud van de bestaande gebouwen. Nieuwbouw voor zwembad Jaspers, Theater De Storm en Boogie Woogie is voorlopig niet aan de orde, omdat daarvoor de middelen ontbreken.