CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bestuursrapportage 2025 (incl. 1e financiële prognose 2025 en kaderbrief 2026)

Raadsvergadering 26 juni 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Bestuursrapportage 2025, 1e financiële prognose 2025 en Kaderbrief 202630.053 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Bestuursrapportage 2025

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Inleiding ........................................................................................................................4 Kaderbrief .....................................................................................................................7 Stand van bezuinigingen ............................................................................................10 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................11 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................12 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................14 1.3 Jeugd ................................................................................................................18 Financiële afwijkingen programma 1 ......................................................................21 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................24 2.1 Cultuur ..............................................................................................................24 2.2 Sport

.................................................................................................................27 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................29 2.4 Educatie ............................................................................................................34 Financiële afwijkingen programma 2 ......................................................................36 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................39 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................40 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................45 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................47 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................50 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................63 Financiële afwijkingen programma 3 ......................................................................69 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................74 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

............................................................74 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................78 Financiële afwijkingen programma 4 ......................................................................83 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................86 5.1 Algemene middelen ..........................................................................................86 5.2 Lokale belastingen ............................................................................................87 Financiële afwijkingen programma 5 ......................................................................88 Recapitulatie programma's .........................................................................................90 Investeringen ..............................................................................................................91 Bijlage Technische uitgangspunten begroting 2026 ..................................................93

3

Inleiding Inleiding In deze bestuursrapportage leest u over de eerste maanden van 2025, inclusief de eerste financiële prognose (peildatum 1 april 2025). Deze rapportage is bedoeld om de activiteiten en de financiën uit de begroting 2025 te volgen en indien nodig bij te stellen. De bestuursrapportage is een rapportage op afwijkingen. Dit wil zeggen dat we een toelichting geven op die activiteiten waar de planning of het budget afwijkt, dreigt af te wijken of waar sprake is van risico’s. Alle activiteiten die op koers liggen, lichten we niet verder toe. Net als vorig jaar wordt er in 2025 geen afzonderlijke Kadernota opgesteld, maar wordt volstaan met een Kaderbrief die integraal onderdeel uitmaakt van de Bestuursrapportage 2025. In de Kaderbrief 2026 wordt in beschouwende zin ingegaan op de ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het financieel meerjarenperspectief. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar autonome ontwikkelingen, voortzetting bestaand beleid en wensen / nieuw beleid. Daarnaast wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de bijdrages van het rijk. Leeswijzer De opbouw van deze bestuursrapportage volgt de indeling in programma’s uit de begroting. Achtereenvolgens komen aan de orde: 1. 1e Financiële prognose 2025. 2. Kaderbrief 3. Stand van bezuinigingen 4. Programma’s en beleidsvelden. 1e prognose 2025 (* € 1.000) 2025 Stand begroting 2025-2028

25

Bijstellingen Prognose 2 2024

-375

Bijstellingen n.a.v. jaarrekening 2024

-2.993

Mutaties 1e prognose Autonome ontwikkelingen (prijsstijgingen etc) Overige ontwikkelingen Stand 2025-2028 1e prognose 2025

2.946 0 -397

4

Financiële prognose (in €) Groslijst mutaties exploitatie

Lasten

Baten

Programma 1 Ondersteuningsteam

70.000

Dorpendeal (2025 € 30.000; 2026 € 15.000)

65.000

30.000

Subtotaal programma 1

135.000

30.000

Programma 2 Subsidie hippische vereniging t.l.v. best.res. Lokale initiatieven Aanpassing financiële verwerking zwembad Jaspers Bibliotheek

85.000 1.347.000 100.000

Afschaffen LIV Algemene bijstand

-97.000 664.000

664.000

Wet inburgering

430.000

430.000

Salarissen SW

-200.000

Subtotaal programma 2

2.426.000

997.000

1.000.000

1.000.000

Programma 3 Overheveling budget Terra aan best.res. Lokale initiatieven Vervanging speelttoestellen t.l.v. best.res. Instandh.voorzieningen

307.000

Aanpassing financiële verwerking zwembad Jaspers Subsidie Den Tappen

200.000

ROVA bijdrage beheer openbare ruimte

105.000

Grondexploitatie spoorzone

165.000

Riolering

60.000

Biodiversiteit en landschap

100.000

Onderzoek Duitse windmolens

65.000

Subsidie hippische vereniging t.l.v. best.res. Lokale initiatieven

40.000 85.000

Dotatie voorziening riolering Subtotaal programma 3

307.000 1.347.000

3.861.000 2.002.000

6.640.000

Natuurbrandbestrijding

120.000

120.000

Arbo

68.000

Noodzakelijke formatie (structureel)

335.000

Noodzakelijke formatie (incidenteel)

190.000

Programma 4

Doorontwikkeling bedrijfsvoering

187.000

Dotatie voorziening riolering

3.861.000

Subtotaal programma 4

4.761.000

187.000 307.000

Programma 5 Algemene uitkering septembercirculaire

515.000

Algemene uitkering decembercirculaire Subtotaal programma 5 Totaal

701.000 0

1.216.000

9.324.000

9.190.000

In bovenstaande tabel ziet u de ontwikkeling van ons financieel meerjaren perspectief over de jaren 2025-2028 naar de stand van april 2025. In de tabel zijn de mutaties boven € 50.000 opgenomen. Onderstaand worden deze, net als in de programma's, kort toegelicht. 5

Programma 1: Door een verhoging van de kosten van het ondersteuningsteam zijn de lasten met € 100.000 verhoogd. Van dit bedrag is voor € 30.000 dekking gevonden binnen programma 1. Vanuit de Provincie ontvangen we in 2025 ook een deel van de subsidie voor de Dorpendeal Meddo. Programma 2: De hippische vereniging heeft een aanvraag ingediend voor de vervanging van de bodem van de buitenbak en het vervangen van het dak in de rijhal. Dit bedrag wordt onttrokken aan de bestemmingsreserve lokale initiatieven. De mutatie op de reserve wordt in programma 3 verwerkt. De Raad heeft ingestemd met de renovatie van zwembad Jaspers. De financiële vertaling krijgt vorm via deze bestuursrapportage. De mutatie op de reserve wordt in programma 3 verwerkt. Het Rijk heeft € 100.000 beschikbaar gesteld voor de bibliotheek in gemeenten met minder dan 30.000 inwoners. Het doel van deze uitkering is om de bibliotheekvestiging voldoende uren in de week open te kunnen houden, bereikbaar te zijn voor alle inwoners en activiteiten aan te kunnen bieden die passen bij de doelgroepen van de bibliotheek. Het Rijk heeft de bedragen voor de specifieke uitkeringen (SPUK) Algemene Bijstand (BUIG) en inburgeringsvoorzieningen voor 2025 verhoogd. Het Rijk heeft de LIV met ingang van 2025 afgeschaft. Voor 2025 hebben wij een voorschot van het Rijk ontvang voor de opvang ontheemden Oekraïne.

Programma 3: De wijziging Tempo Temporalis betreft een administratieve aanpassing n.a.v. het besluit van de Raad. Op 27 maart 2025 heeft de raad besloten voor het jaar 2025 incidenteel € 307.000,- beschikbaar te stellen ten behoeve van het vervangen van bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen. Hierbij is tevens besloten deze uitgave te dekken via de reserve instandhouding voorzieningen. Zie ook paragraaf onttrekkingen binnen dit programma. Van de Provincie hebben we een subsidie ontvangen van € 50.000 voor het uitvoeren van groenblauwe en fysieke maatregelen en het uitvoeren van fysieke maatregelen die de biodiversiteit verhogen in het landelijk gebied van onze gemeente. De voorwaarde is dat de gemeente hetzelfde bedrag als cofinanciering inbrengt. Daarom wordt voorgesteld een budget van € 100.000 beschikbaar te stellen. De incidenteel hogere bijdrage aan de ROVA voor beheer openbare ruimte vloeit voort uit diverse areaalmutaties. Het nadeel van € 60.000 op riolering bestaat uit een incidentele bijraming van het onderhoudsbudget riolering. Dit betreft het voorstel voor bijraming van het onderhoudsbudget drainage (€ 35.000) en (her) plaatsen peilbuizen (€ 25.000).

Het nadelige resultaat op de grondexploitaties van € 183.000 (€ 6.415.000 hogere lasten - € 6.232.000 hogere baten) wordt met name verklaard door het complex Spoorzone, met in 2025 per saldo een incidenteel nadeel van € 164.000. In de begroting 2025 was rekening gehouden met de verkoop van een perceel grond in de Spoorzone aan Stichting Zorggroep Marga Klompé voor de bouw van een zorgcentrum. De planontwikkeling door Marga Klompé is op dit moment nog niet zover dat de grond dit jaar al wordt geleverd. Aan de lastenkant zijn incidentele uitgaven verwerkt van € 65.000 voor afhandeling 6

motie Windmolens Duitsland en de eenmalige subsidie bijdrage van € 200.000 aan Stichting Buurthuis Den Tappen conform het raadsbesluit van 28 november 2024. De uitgaven met betrekking tot de afhandeling motie Windmolens Duitsland zijn gericht op onderzoek en lobby EU en juridische ondersteuning bij juridische procedures en is conform het Collegebesluit 12 november 2024. Programma 4 De baten zijn € 120.000 hoger door de uitkering van het rijk voor natuurbrandbeheersing. De drie Gelderse veiligheidsregio’s en de provincie Friesland hebben, namens de gemeenten, aanvragen ingediend bij het ministerie van LVVN. Op basis van de ingediende aanvragen is het budget verdeeld. Winterswijk ontvangt € 120.000. Door uitbreiding van de ambtelijke organisatie op een aantal cruciale functies met 6,5 fte, grotendeels voor een half jaar, stijgen de lasten in totaal met € 344.500. Daarnaast is € 190.000 benodigd voor de advisering op een aantal concrete thema's te weten: visie wijkaanpak, kwaliteitsimpuls RO-processen en -dienstverlening en advisering subsidieverlening, omgevingsvisie en begeleiding zwembad. De lasten voor ARBO stijgen onder andere vanwege de continue beveiliging van het gemeentehuis. Nb. De mutaties in de onderstaande tabel betreffen alleen de mutaties die groter zijn dan € 50.000,-.

Programma's en beleidsvelden Deze rapportage is ingedeeld naar de vijf programma's uit de Programmabegroting 2025. De programma's zijn verdeeld in beleidsvelden. Deze zijn op hun beurt vertaald naar concrete activiteiten. De trends en ontwikkelen benoemen we per beleidsveld. Per activiteit leest u de voortgang op de onderdelen kwaliteit, tijd en geld. Hierbij is een toelichting opgenomen wanneer (één van de) onderdelen kwaliteit, tijd en geld niet op "groen" staat of indien het bestuurlijk relevant is. Financiële afwijkingen lichten we toe per programma. Bij de exploitatie (baten en lasten) lichten we afwijkingen van € 50.000 of groter toe. Kleinere afwijkingen lichten we toe indien nodig.

Kaderbrief Kaderbrief Kaderbrief Inleiding Net als vorig jaar wordt er in 2025 geen afzonderlijke Kadernota opgesteld, maar wordt volstaan met een Kaderbrief die integraal onderdeel uitmaakt van de Bestuursrapportage 2025. De belangrijkste overweging hiervoor is dit jaar dat normaal gesproken in de aanloop naar de verkiezingen geen (forse) intensivering van (nieuw) beleid plaatsvindt. Vanuit dat uitgangspunt zou de Kaderbrief slechts een verzameling van autonome ontwikkelingen betreffen. De Kaderbrief zou daarmee als kader voor de opstelling van de begroting 2026 e.v. weinig extra houvast bieden. In het proces van de Kaderbrief 2026 wordt inzichtelijk gemaakt welke ontwikkelingen autonoom zijn, voortvloeien uit bestaand beleid of nieuw zijn. In deze afweging wordt de begrotingscirculaire van de provincie betrokken. In deze kaderbrief pakken we de essentie uit deze circulaire. Uitgangssituatie 7

In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingssaldo (volgens de vastgestelde Begroting 2025) weergegeven. Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Begrotingssaldo meerjarenperspectief 20252028

25

3.535

4.192

4.521

September- en decembercirculaire Het saldo van de begroting wordt beïnvloed door de september- en decembercirculaire. Hoewel de circulaires in absolute zin leiden tot een voordeel, kan niet worden gesteld dat deze middelen beschikbaar zijn voor nieuw beleid of intensivering van beleid. De verhoging in de circulaires vloeit vooral voort uit een hoger accres. Dit is in principe bedoeld voor de bekostiging van autonome ontwikkelingen als areaaluitbreiding en loon- en prijsontwikkeling. In hoeverre de hogere algemene uitkering daarmee ruimte biedt voor nieuwe ontwikkelingen kan pas worden vastgesteld nadat de financiële vertaling van de autonome ontwikkelingen inzichtelijk is. Begrotingscirculaire provincie Gelderland Jaarlijks stelt de provincie vanuit haar rol als toezichthouder gemeentefinanciën een begrotingscirculaire op. Hierin geeft ze duidelijkheid over de manier waarop zij de komende (meerjaren)begroting beoordelen en informeren zij over actuele onderwerpen. Het belangrijkste element is dat de provincie aangeeft eraan vast te houden dat de begroting 2026 of de meerjarenraming uiterlijk in 2029 structureel en reëel moeten sluiten. Dit is een bestendiging van het vigerende uitgangspunt.

Hierbij geeft zij aan dat het rëel en is toegestaan om onder voorwaarden meer reserves structureel in te zetten of alvast in de begroting en meerjarenraming rekening te houden met de uitkering van de ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds. Daarentegen is de provincie van mening dat nog geen rekening mag worden gehouden met de verdere ‘ingroei’ van de herijking van het gemeentefonds. Voor de gemeente Winterswijk, als voordeelgemeente, gaat het om een substantieel bedrag dat nu niet meegenomen mag worden. De voorjaarsnota van het rijk was nog niet bekend voordat de provincie de circulaire schreef. Daarover volgt later informatie. Praktisch zal de mei-circulaire van het rijk duidelijkheid moeten geven. Ten aanzien van de Eigen bijdrage Wet maatschappelijke ondersteuning en klimaaten energiebeleid geeft de provincie aan dat deze baten verwerkt mogen worden, indien de hiermee samenhangende lasten ook worden verwerkt. De circulaire behandelt meerdere actualiteiten. Het gaat dan om ontwikkelingen die via andere kanalen al tot ons waren gekomen en niet leiden tot aanpassingen in onze werkwijze of uitgangspunten. Autonome ontwikkelingen Met autonome ontwikkelingen worden bedoeld de financiële effecten van ontwikkelingen die niet het gevolg zijn van een beleidsbeslissing.

Hierbij moet gedacht worden aan loon- en prijsontwikkelingen, autonome areaaluitbreiding en uitwerking van aangegane contracten of verplichtingen. Voor de autonome ontwikkelingen van de lasten en baten baseren we ons op eenzelfde systematiek als voorgaande jaren. Op moment dat deze concrete informatie beschikbaar is, wordt deze opgenomen in de uitgangspunten voor de begroting 2026. Op basis van de beschikbare informatie, waarbij nog niet alle ontwikkelingen financieel geduid zijn of kunnen worden, blijkt dat sprake is van substantiële 8

autonome ontwikkelingen van tenminste € 3 miljoen. De nieuwe CAO vormt een belangrijke component hierin. Daarnaast laten de verbonden partijen, voor zover nu bekend, een toename van lasten zien van structureel € 1,4 miljoen. Voortzetting bestaand beleid Naast de min of meer vanzelfsprekende autonome ontwikkelingen doen zich ontwikkelingen voor waar theoretisch wellicht sprake is van beleidskeuze, maar waar praktisch gezien geen sprake van is. Dit geldt bijvoorbeeld voor het actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan gebouwen en de daarop gebaseerde dotatie aan de voorziening en uit wetgeving voortvloeiende ontwikkelingen als informatieveiligheid (NIS2). In dit kader kunnen ook ontwikkelingen worden betrokken waarvan de hoogte van de lasten beïnvloedbaar is. Het gaat dan om ontwikkelingen die voortvloeien uit beleid dat al in gang is gezet en/of uit bestaand beleid voortvloeien.

Voorbeelden zijn onderstaand opgenomen:  Opstellen Omgevingsvisie  Investeringen in de openbare ruimte (zoals bijvoorbeeld de verledding en hogere kosten voor het basisriool)  Lobby voor en aanpak van de stikstofproblematiek  IHP Onderwijshuisvesting  Versaasing  Kosten generatiepact  Meerjarige tariefontwikkeling ROVA BBR (Beheer openbare ruimte)  Visie sociaal domein (uitvoeringsprogramma)  Uitvoeringsplan BOSS  Mobiliteitsplan  Basis op orde / bedrijfsvoeringsagenda  Effecten inkoop SD  Noodzakelijke formatie-uitbreiding (voorstel college 29/4/25)  Powerful Ageing (collegebesluit)  Beleidsplan armoedevrij Winterswijk  Behoud coördinator cultuurpunt Voor een groot deel van deze ontwikkelingen is een voorstel in ontwikkeling, zit het in de bestuurlijke pijplijn en voor een deel is het onzeker of het financiële effect tijdig beschikbaar is voor verwerking in de begroting. De financiële ruimte i.s.m. de noodzaak bepalen uiteindelijk welke keuzes hierin gemaakt worden. Ontwikkelingen opbrengsten Aan de opbrengstenkant doen zich diverse ontwikkelingen voor. De belangrijkste betreft de bijdrage van het rijk uit het gemeentefonds. De meicirculaire zal hierover meer duidelijkheid moeten geven. De raming van de kosten jeugdzorg: begin 2025 is het rapport van de commissie Van Ark gepubliceerd.

Hierin wordt geconstateerd dat de rijksmiddelen voor jeugdzorg niet toereikend zijn voor gemeenten om de taak goed uit te voeren. Door de premier is in de media uitgesproken dat het advies, naar de wens van de gemeenten/VNG, wordt gevolgd. In de voorjaarsnota van het rijk is voor de jaren 2025-2027 een hogere bijdrage opgenomen. In afwachting van de meicirculaire wordt vooralsnog niet uitgegaan van een hogere bijdrage jeugdzorg. De voorjaarsnota van het rijk biedt voor de 2025, 2026 en 2027 verlichting, maar voor 2028 e.v. zijn geen toezeggingen gedaan. De minister heeft bij brief de kamer dit jaar geïnformeerd over de verdere uitwerking van herijking van het gemeentefonds. Voor de gemeente Winterswijk is dit als 9

‘voordeelgemeente’ relevant. Op grond van de herijking mogen we structureel nog een toename van de algemene uitkering met € 1,8 miljoen tegemoetzien. Dit voordeel wordt gefaseerd via een suppletie vertaald. In de brief heeft de minister aangekondigd dat met ingang van 2027 verdere invulling aan die suppletie wordt gegeven. Dat zou betekenen dat de algemene uitkering van Winterswijk wordt verhoogd met € 15 per inwoner in 2027, € 30 in 2028 en € 45 in 2029. De provincie staat niet toe dat we hiermee nu (al) rekening houden. Naast de rijksmiddelen worden eigen opbrengsten verkregen. Hierbij is de insteek het optimaliseren van de kostendekkendheid leges en heffingen en de trendmatige verhogingen belastingen, leges en heffingen. Wensen / nieuw beleid Op basis van de huidige inzichten hebben we nu en ook in de komende jaren geen financiële ruimte voor voorstellen nieuw beleid. De verdere vertaling van de herijking van het gemeentefonds en de nog te maken keuze over het benutten van het surplus in de algemene reserve heeft invloed op het perspectief, maar zelfs dan nog is het de vraag of er structureel ruimte is voor nieuw beleid. In het verleden mocht de algemene reserve niet worden ingezet voor het dekken van structurele lasten. Onder voorwaarden mag het deel van de algemene reserve dat boven de benodigde weerstandscapaciteit ligt worden ingezet als structureel dekkingsmiddel.

Technische uitgangspunten begroting 2026 In de bijlage zijn de technische uitgangspunten voor de Begroting 2026 e.v. opgenomen. Het gaat hierbij om de wijze waarop we loon- en prijsstijgingen en bijvoorbeeld rente ramen. Daarnaast zijn kaders opgenomen voor de ramingen van belastingen, leges en heffingen.

Stand van bezuinigingen Stand van bezuinigingen Onderstaande tabel bevat de stand van zaken van de bezuinigingsvoorstellen uit het pakket aan maatregelen vanuit de meerjarenbegroting 2025-2028. Toelichting indicatoren:  Groen - is gerealiseerd  Oranje - is ingeboekt maar nog onderhanden  Rood - bestuurlijke heroverweging

10

Programma

2025

2026

2027

2028

1 Standaard indicatie Hulp bij Huishouden verlagen naar 2 uur

Bezuinigingen - structureel

1

100.000

225.000

400.000

400.000

2 Verlagen uitgaven compliment mantelzorg

1

40.000

40.000

40.000

40.000

3 Huur De Post opzeggen

1

0

98.000

98.000

98.000

4 SPUK GALA inzetten voor bestaande preventie-activiteiten

1

153.628

92.074

0

0

5 Stoppen met een aantal activiteiten rondom cultuurhistorie

2

70.000

70.000

70.000

70.000

6 Geen nieuwbouw / renovatie maatschappelijke instellingen

2

7 Historische paden afschaffen

2

10.000

10.000

10.000

10.000

8 Afschaffen subsidie coördinator cultuurpunt

2

0

22.500

22.500

22.500

9 Subsidie lokale omroepen stoppen i.v.m. financiering vanuit het Rijk

2

0

18.250

18.250

18.250

10 Verlagen compensatie huur sportverenigingen

2

0

0

82.070

123.000

11 Temporiseren uitvoering IHP, met uitzondering van school 'Buurtschappen' en de Esch

2

0

pm

pm

pm

12 Schrappen krediet herinrichting markt

3

0

45.000

45.000

45.000

13 Krediet gebiedsontwikkeling Molenveld Driemarkweg schrappen

3

9.000

9.000

9.000

9.000

14 Openbare verlichting verledden temporiseren

3

240.000

240.000

240.000

240.000

15 Verlagen beeldkwaliteit openbaar groen

3

136.000

136.000

136.000

136.000

16 Verlagen ambitie ecologisch bermbeheer

3

130.000

130.000

130.000

130.000

17 Schrappen van geraamde kredieten verkeersmaatregelen binnenring centrum

3

35.000

35.000

35.000

35.000

18 Opgave duurzaamheid laten vervallen

3

123.500

123.500

123.500

123.500

19 Verhogen kostendekkendheid markt (leges)

3

29.175

29.175

29.175

29.175

20 Wegomlegging Steengroeve niet voor rekening gemeente.

3

38.000

38.000

38.000

38.000

21 Wegomlegging Steengroeve tbv Sibelco valt buiten perspectief van deze begroting

3

0

0

97.000

97.000

22 Verbouwen gemeentekantoor beperken tot ARBOaanpassingen en realiseren verhuizen de Post

4

75.500

75.500

75.500

75.500

23 Verhogen leges omgevingsplanactiviteit

4

108.000

108.000

108.000

108.000

24 Bijdrage VNOG beperken o.b.v. verdeelsleutel

4

50.000

100.000

100.000

100.000

25 Technische aanpassingen begroting

div.

0

49.000

73.000

73.000

Totaal

Indicator

0 1.049.000 1.049.000 1.049.000

1.347.803 2.742.999 3.028.995 3.069.925

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Iedereen doet mee! Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en gezondheid. Dit doen we door om te kijken naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan meedoen. Daarnaast worden uitdagingen samen opgepakt en versterken we de sociale binding. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Zorg voor wie het nodig heeft We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor ouderen zijn goede fysieke en sociale structuren belangrijk. Beschikbare voorzieningen We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO. Daarnaast moet samenwerking tussen betrokken partijen leiden tot een beter 11

afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod voor de regio. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod, waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.  Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’.  Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad. Activiteiten Deelname regionaal preventie akkoord We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionale preventieakkoord 'Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek' (2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners.

Kwaliteit (toelichting) Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen, zodat onze inwoners gezonder blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het lokale preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote deel van de huidige preventie-inzet sluit hierop aan. Onze speerpunten zijn: veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding. In 2025 werken we nog steeds aan het GALA met behulp van de subsidie. Deze vragen we aan bij het ministerie van VWS voor 2023-2026. Een deel van de GALAmiddelen wordt ook ingezet voor regionale coördinatie op de ketenaanpakken: Obesitas kinderen, Obesitas volwassenen, Valpreventie, Kansrijke start en Welzijn op recept. We zijn in 2025 volop bezig met het vormgeven van de lokale ketenaanpakken Obesitas kinderen, Obesitas volwassenen en Valpreventie, met ondersteuning van de GGD NOG. GALA hangt samen met het Integraal Zorgakkoord (IZA), vanuit die gelden zetten we in de Achterhoek regionaal in op preventie. In het Regioplan Achterhoek stellen de 12

Achterhoekse zorgpartijen, gemeenten, zorgverzekeraar Menzis en andere maatschappelijke organisaties vast wat de belangrijkste opgaven zijn op basis van de uitgangspunten in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Regionale samenwerking en gezamenlijke aanpak zijn nodig om de zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief hoog te houden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) GALA loopt van 2023 tot en met 2026. Tijd (indicator) Uitvoeren projectplan in het kader van het GALA (gezond en actief leven akkoord) We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit programma focust op preventie en gezondheid via sport en beweging, gezondheid en het versterken van de sociale basis. Gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en het ministerie maken onderdeel uit van het akkoord. Kwaliteit (toelichting) Momenteel wordt uitvoering gegeven aan het projectplan in het kader van GALA 2023 tot en met 2026. Dit plan wordt gefinancierd door de Specifieke Uitkering GALA (SPUK GALA). Omdat de bestaande preventieve activiteiten in Winterswijk een goede aansluiting hebben bij de doelen van het GALA, wordt een groot deel van de bestaande preventieve activiteiten hiermee gefinancierd. De resterende middelen worden ingezet op nieuwe initiatieven voor o.a. valpreventie. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoeringsplan GALA bestaat uit verschillende onderdelen. Deze lopen tot 2026.

Tijd (indicator) Doelstellingen We sturen op behoud van zorgaanbod en voorzieningen. Activiteiten Lobby voor het behoud van het SKB Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod van Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (toelichting) Wij zetten, middels lobby en het gebruik van politieke lijnen richting Den Haag en andere betrokken partijen, in op het behoud van het SKB als een volwaardig ziekenhuis. De regionale rol/functie en het belang van het behoud van het SKB blijven we onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en de kwaliteit van zorg voor inwoners in de Oost-Achterhoek voor de toekomst te borgen. Kwaliteit (indicator) 13

Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren  Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven? (Bron: CBS)  Demping van de stijging van het aantal chronisch zieken. (Bron: CBS) Risico's  De invloed van de gemeente op het behoud van voorzieningen zoals het SKB, is veelal beperkt tot lobby.  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, waarbij zorgplicht, een dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunten zijn. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Relevante documenten:  Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’.  Integrale Verordening sociaal domein.  Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein).  Beoordelingskader Wonen met zorg. Doelstellingen We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners. Activiteiten Realisatie overgang beschermd wonen Voor Opvang en Bescherming verschuiven er taken van centrumgemeente Doetinchem naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk voor de cliënten beschermd wonen. Hiermee wordt de beweging van beschermd wonen naar een beschermd thuis en dus een inclusieve samenleving, verder vormgegeven. Kwaliteit (toelichting) De overgang van taken en budgetten van centrumgemeente naar lokale gemeenten is weer uitgesteld. Nu tot 2026. De decentralisatie is een volgende stap in de beweging van beschermd wonen naar een beschermd thuis.

Concreet betekent dit besluit dat alle gemeenten vanaf 2026 voor nieuwe cliënten de middelen voor beschermd wonen ontvangen op basis van een objectief verdeel- en ingroeimodel. In aanloop naar de invoering van het woonplaatsbeginsel per 2026, voeren de Achterhoekse gemeenten al wel zelf de toegang uit voor beschermd wonen. Dit doen we in samenwerking met de centrumgemeente Doetinchem. Het doel is om zoveel mogelijk in te kunnen zetten op beschermd thuis. 14

Inwoners met GGZ-problematiek blijven steeds langer thuis wonen, soms zonder passende ondersteuning (zorgmijders). De complexiteit van problematiek op het gebied van Veiligheid en Zorg in relatie tot de Wet verplichte ggz neemt hierdoor toe. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De decentralisatie is uitgesteld tot 2026. De planning wordt aangepast aan de besluitvorming van het Rijk. Het onderwerp lijkt echter vooralsnog stil te liggen. Invoering per 2026 is derhalve onwaarschijnlijk. Thans wordt daarom het "regionaal convenant Opvang en Bescherming 2022-2026", met daarin de samenwerkings- en financiële afspraken met de centrumgemeente over de lokale toegang) op dit moment geëvalueerd en aangepast. Tijd (indicator) Arbeidsmatige dagbesteding is een algemene voorziening Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt. Kwaliteit (toelichting) Het bestuur van Fijnder heeft besloten te stoppen met het aanbieden van arbeidsmatige dagbesteding als algemene voorziening op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Uit de evaluatie is namelijk gebleken de inwoner meer gebaat is bij een op maat gemaakt traject, omdat inwoners verschillen in interesse en behoeften hebben.

Wel blijft het mogelijk om onze inwoners een maatwerkvoorziening aan te bieden. In gesprek met de inwoner zal het traject op basis van de huidige dienstverlening en infrastructuur van Fijnder worden vormgegeven. De kosten komen dan (blijvend) ten laste van de Wmo. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Deze activiteit is stopgezet met ingang van oktober 2024. Tijd (indicator) Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Kwaliteit (toelichting) De beweging naar algemene voorzieningen is een belangrijk aspect van het sociaal domein, waarbij we streven naar toegankelijke en passende ondersteuning voor onze inwoners. In onze visie hebben we dit ook zo opgenomen en we werken dit 15

nader uit in de uitvoeringsagenda. In 2025 onderzoeken we hoe we het aanbod van inloopvoorzieningen kunnen verbreden, zodat we nog meer een verschuiving van maatwerk naar algemeen kunnen realiseren. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De beweging en doorontwikkeling is een continu proces. Tijd (indicator) Actualiseren van de visie voor het sociaal domein We werken aan een visie voor het sociaal domein. Daarna volgt de visie op de positionering en werkwijze van de lokale toegang tot het sociaal domein (onder andere De Post). Kwaliteit (toelichting) Het sociaal domein is geëvalueerd. Daarna is een nieuwe, geactualiseerde visie opgesteld. Voor het zomerreces wordt de uitvoeringsagenda vastgesteld. De actualisatie van de visie van De Post en de toegang wordt hierin meegenomen. Het voorstel is om de uitvoering en samenwerking af te stemmen op dat wat voor het behalen van onze doelen (zoals die in de nieuwe visie worden vastgesteld) het meest optimaal is. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De visie sociaal domein is in januari 2025 door de raad vastgesteld. Inmiddels is gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Dit wordt voor het zomerreces afgerond. Tijd (indicator) Doelstellingen Zorgkosten beheersbaar houden Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo We ontwikkelen een monitoringssysteem voor Wmo- en jeugdhulp.

Zo werken we aan een 'real time dashboard' om een beter inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de kosten van indicaties. Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten van onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Het eerste concept van de monitor is gepresenteerd. Voor de gezamenlijke evaluatie tussen cliënt, zorgaanbieder en gemeente is een pilot gestart.

16

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De monitor wordt in 2025 verder uitgebouwd naar alle gemeenten en zorgaanbieders. De monitor zal rond de zomer gereed zijn. Tijd (indicator) Instroom tweedelijns Wmo beperken Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen. De standaardindicatie voor hulp bij huishouden is twee uur. Kwaliteit (toelichting) In 2025 zetten we de reeds ingezette daling van het gemiddelde aantal uren huishoudelijke hulp aan de hand van het normenkader voort. Daarnaast willen we, daar waar mogelijk, meer inzetten op het versterken van het fysieke vermogen van de inwoner, waardoor minder ondersteuning nodig is. Dit gaan we doen door een beweeginterventie in te zetten vanuit de Wmo, in plaats van overnemende ondersteuning. Deze interventie richt zich specifiek op het fysieke functioneren van de inwoner, waardoor de zelfredzaamheid, onafhankelijkheid en sociale contacten toenemen. In april is de eerste groep gestart met deze beweeginterventie. De effecten van deze interventie worden komende tijd gemonitord. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het verlagen van het gemiddelde aantal ingezette uren is een continu proces. De beweeginterventie is in het eerste kwartaal 2025 geïmplementeerd en de eerste groep is gestart.

Tijd (indicator) We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten Samen met andere partijen werken we aan een transformatie van de zorg. Kwaliteit (toelichting) Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe worden gestimuleerd. In de nieuwe inkoop is dit eveneens een belangrijk onderwerp. Ook nu zijn we met aanbieders in gesprek over innovatie en tranformatie. Hiermee gaan we de transformatie een impuls geven. In onze nieuwe visie sociaal domein die uitgevoerd gaat worden vanaf 2025, is innovatie van de zorg eveneens een belangrijk onderwerp. Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren. Hierbij is ook aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg. Kwaliteit (indicator) 17

Tijd (toelichting) Dit is een voortdurend proces. Tijd (indicator) Indicatoren  Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt.  Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wmo. Risico's Voor zorgvernieuwing en het beïnvloeden van de in- en doorstroom zijn we mede afhankelijk van (keten)partners.

1.3 Jeugd Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.  Integrale Verordening sociaal domein.  Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein). Doelstellingen Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in geïndiceerde voorzieningen Activiteiten Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijnszorg neemt af We treffen een aantal maatregelen om de instroom in de jeugdzorg te beperken. Kwaliteit (toelichting) In 2025 werken we aan verschillende mogelijkheden om de instroom in de jeugdhulp te verminderen, door het verkorten van zorgtrajecten en een snellere uitstroom waar dat verantwoord is. Waar mogelijk zoeken we oplossingen in het preventieve veld en maken we geen gebruik van geïndiceerde zorg. We zetten in op het inrichten van een lokale regietafel waar partners samen naar de beste oplossing voor de jeugdige zoeken. Daarnaast hebben gemeenten, naar aanleiding van de Hervormingsagenda Jeugd, de taak om zelf ook zwaardere en langdurige hulp te gaan bieden. Daarom onderzoeken we welke vormen van jeugdhulp we zelf kunnen bieden en wat dat van onze organisatie vraagt. Dit sluit aan bij de uitvoeringsagenda van de visie Wij Winterswijk en wordt uitgewerkt in een projectplan.

Samen met maatschappelijke organisaties bieden we jongeren in 2025 programma’s aan om hun mentale veerkracht te vergroten zodat ze weerbaarder worden. Dit wordt groepsgericht aangeboden zodat ze ook elkaar te kunnen stimuleren en versterken. Het functioneren van het echtscheidingsloket is inmiddels onder de loep genomen, mede omdat complexe echtscheidingen een belangrijke oorzaak zijn van problematiek bij jeugdigen. In circa 70% van de jeugdbeschermingszaken speelt een complexe echtscheiding een rol. Het echtscheidingsloket kan zowel door de ouders 18

als door de kinderen van gescheiden ouders benaderd worden. We streven ernaar het echtscheidingsloket meer bekendheid en een actievere rol te geven. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beperken van de instroom in de jeugdhulp vraagt meerdere jaren. Tijd (indicator) Opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een oplossing voor de groep kinderen tussen de acht en twaalf jaar met een zorgvraag. Er is een pilot geweest voor buitenschoolse opvang (bso) voor alle kinderen met en zonder zorgvraag. Kwaliteit (toelichting) De inclusieve buitenschoolse opvang (bso) is een voorliggende voorziening waar ook kinderen met een zorgvraag terecht kunnen voor opvang. De inclusieve bso is in de Hervormingsagenda Jeugd opgenomen als goed voorbeeld van een voorliggende voorziening waarmee kosten op tweedelijns zorg bespaard kunnen worden. Om de kwaliteit te borgen wordt ambtelijk gewerkt aan een voorstel voor een subsidieregeling voor de inclusieve bso. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De subsidieregeling wordt voor het zomerreces aan het college aangeboden ter vaststelling. Tijd (indicator) Hervormingsagenda Jeugd Het doel van de Hervormingsagenda Jeugd is om de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdzorg te verbeteren en de kosten te beheersen.

Hiervoor zetten we in op preventie en stevige lokale teams. Kwaliteit (toelichting) In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de Jeugdwet wordt ingeperkt. Jeugdhulp moet beschikbaar zijn voor jeugdigen met zware, complexe problematiek. Lichte problematiek moet dan worden opgelost in het voorliggende veld en door middel van preventie. Deze opdracht is verwerkt in de visie Wij Winterswijk en is geconcretiseerd in de uitvoeringsagenda van de visie. We zijn in het voorjaar gestart door te onderzoeken hoe we de sociale basis en de gemeentelijke toegang tot ondersteuning kunnen versterken. Daarnaast onderzoeken we welke hulp we zelf kunnen bieden en welke organisatie daar bijpast. Kwaliteit (indicator) 19

Tijd (toelichting) De uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd vraagt meerdere jaren. Tijd (indicator) Doelstellingen Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met onze zorgaanbieders. Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop jeugd We evalueren en monitoren de inkoop van Wmo- en jeugdhulp. Kwaliteit (toelichting) Regionaal zijn er afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten van onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Het eerste concept van de monitor is gepresenteerd. Voor de gezamenlijke evaluatie tussen cliënt, zorgaanbieder en gemeente is een pilot gestart. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 wordt de pilot verder uitgebouwd naar alle gemeenten en zorgaanbieders. De monitor zal rond de zomer van 2025 gereed zijn. Tijd (indicator) Doelstellingen Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen Activiteiten Inzet Preventie Platform Jeugd Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie.

Het PPJ ontwikkelt preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's, zoals kind en armoede, kind en scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en veerkracht. Kwaliteit (toelichting) In april 2023 is een onderzoek gestart naar het functioneren van het Preventie Platform Jeugd (PPJ). Dit omdat het PPJ ooit als pilot is gestart en we kritisch moeten (blijven) kijken of het PPJ op de huidige manier doorgaat of dat aanpassingen gewenst zijn. Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Daaruit bleek dat de doelen voor het effectief inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel 20

'bereik' (deelname) zijn er nog aandachtspunten: de zichtbaarheid en laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met professionals liggen nog verbeterpunten, met name in de samenwerking met het onderwijs. Naar aanleiding van de aandachtspunten is er op hoofdlijnen een nieuwe structuur vastgesteld. Inmiddels hebben de vier deelnemende gemeenten een overeenkomst ondertekend waarin onder meer de nieuwe structuur is vastgelegd. Zo wordt de functie van projectleider vervangen door een coördinator. Deze krijgt de taak om de kwaliteit en effectiviteit te monitoren en te optimaliseren. Ook moet de coördinator de zichtbaarheid vergroten zodat meer jeugd wordt bereikt. Daarnaast zijn de werkgroepen afgeschaft omdat we ons minder willen richten op het ontwikkelen van nieuw aanbod maar meer op de bestaande preventie; we willen deze zo dicht mogelijk bij de jeugd brengen (scholen). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 staat de nieuwe structuur. Tijd (indicator) Indicatoren  Beheersbaar krijgen van de instroom voor geïndiceerde jeugdhulp. Risico's  We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor de kwaliteit, innovatie en in-, door- en uitstroom.  We hebben een beperkte invloed op de doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers, zoals huisartsen.

 Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

Financiële afwijkingen programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000

21

Exploitatie

Begroting 2025

Mutaties Prognose 2 2024

Mutaties Jaarrekening 2024

Stand voor Prognose 1 2025

Mutaties Prognose 1 2025

Prognose 1 2025

Baten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid

342

0

145

487

14

501

13.877

0

0

13.877

26

13.902

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

0

0

50

50

30

80

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

8

0

0

8

0

8

243

0

0

243

0

243

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

14.128

0

50

14.178

56

14.233

Totaal Baten

14.469

0

195

14.664

70

14.734

1.869

0

145

2.014

20

2.033

15.236

0

121

15.357

82

15.439

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

576

0

50

626

70

696

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

1.223

0

0

1.223

-25

1.198

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

1.121

0

0

1.121

0

1.121

5

0

0

5

0

5

7.956

0

0

7.956

0

7.956

6.791 PGB WMO

270

0

0

270

0

270

6.811 Beschermd wonen (WMO)

47

0

0

47

0

47

6.91 Coördinatie en beleid WMO

857

0

0

857

0

857

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

27.291

0

171

27.462

127

27.590

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

411

0

0

411

100

511

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

355

0

0

355

13

368

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

4.555

0

0

4.555

-13

4.541

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

4.870

0

0

4.870

0

4.870

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

126

0

0

126

0

126

6.792 PGB Jeugd

88

0

0

88

0

88

6.821 Jeugdbescherming

583

0

0

583

0

583

6.822 Jeugdreclassering

55

0

0

55

0

55

1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

Lasten 1.1 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

6.712 Begeleiding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

1.3 Jeugd

22

Exploitatie

Begroting 2025

Mutaties Prognose 2 2024

Mutaties Jaarrekening 2024

6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

766

0

Totaal 1.3 Jeugd

11.808

Totaal Lasten

40.968

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Stand voor Prognose 1 2025

Mutaties Prognose 1 2025

Prognose 1 2025

0

766

0

766

0

0

11.808

100

11.908

0

316

41.284

247

41.531

0

0

0

0

0

0

6.811 Beschermd wonen (WMO)

0

0

0

0

89

89

Totaal 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

0

0

0

0

89

89

-26.499

0

-121

-26.620

-88

-26.708

Onttrekkingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning

Gerealiseerd resultaat

Volksgezondheid Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest. Maatschappelijke ondersteuning De verhoging van de baten met € 56.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere baten Dorpendeal Meddo

Hogere baten Onderwijsroute

€ 30.000 V € 25.000 V

Vanuit de Provincie ontvangen we in 2025 ook een deel van de subsidie voor de Dorpendeal Meddo. Het Rijk heeft voor 2025 een bedrag beschikbaar gesteld van € 25.000 voor de Onderwijsroute. Het betreft hier een specifieke uitkering (SPUK). De verhoging van de lasten met € 127.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 

Hogere lasten Onderwijsroute

€ 25.000 N

Hogere lasten Dorpendeal Meddo

€ 65.000 N

Hogere lasten Mantelzorgers

€ 35.000 N

Voor de Onderwijsroute hebben we ook in 2025 een SPUK ontvangen. Uitgangspunt bij een SPUK is dat de inkomsten en uitgaven budgetneutraal in de begroting worden opgenomen. De subsidie voor de Dorpendeal Meddo wordt ook in 2025 voor een deel uitbetaald. Voor het beschikbaar stellen van het mantelzorgcompliment aan het eind van het jaar is een aanvullend budget nodig. Dekking is gevonden binnen de binnen het budget Peuteropvang. Jeugd Door een verhoging van de kosten van het ondersteuningsteam zijn de lasten met € 100.000 verhoogd. 23

Van dit bedrag is voor € 30.000 dekking gevonden binnen programma 1. In dit budget worden de personele lasten van het ondersteuningsteam doorbelast. Het budget is de afgelopen jaren niet geïndexeerd terwijl de lonen wel fors zijn verhoogd als gevolg van de CAO-ontwikkelingen. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Er heeft een onttrekking van € 89.000 plaatsgevonden voor de inzet van een consulent, die zich o.a. bezig gaat houden met de aanvragen Beschermd wonen.

Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van sport, cultuur en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen. Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten:  Cultuurnota  Museumvisie  Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’  Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’  Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’  Kerkenvisie Oost Achterhoek

24

Doelstellingen Instandhouding en versterking culturele infrastructuur Activiteiten Cultuurnota 2024 (in begroting onder activiteit 'toekomstvisie voorzieningen') We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden en versterken. Voorbeelden zijn de bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut voor kunst & cultuur Boogie Woogie en het amateurverenigingsleven. Ze vormen onze huidige lokale, culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke, sociale en economische waarde. Om onze voorzieningen in stand te kunnen houden, is passende huisvesting noodzakelijk. De komende jaren is naar verwachting onvoldoende geld beschikbaar voor grote investeringen in nieuwbouw. Daarom is geld gereserveerd voor noodzakelijke reparaties en renovaties aan de panden van onder andere Boogie Woogie en theater de Storm. Kwaliteit (toelichting) Samen met o.a. culturele organisaties en verenigingen wordt gewerkt aan de uitvoeringsagenda van de cultuurnota. Op dit moment ligt de focus op het realiseren van een Convenant Amateurkunst waarin vanuit gedeelde visie en verantwoordelijkheid afspraken worden gemaakt over versteviging van amateurkunst . De aanvraag van Theater de Storm voor een beroep op de bestemmingsreserve Instandhouding Voorzieningen wordt in de raad van mei 2025 behandeld. Boogie Woogie heeft nog geen formele aanvraag ingediend.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit. Kwaliteit (toelichting) Implementatie Omgevingswet en Verdrag van Faro (wettelijke taken) Ons cultureel erfgoed speelt een belangrijke rol bij de ruimtelijke transities. Zo kunnen leegstaande monumenten zoals boerderijen en kerken een rol spelen bij het vinden van ruimte voor wonen en nieuwe activiteiten. Tegelijkertijd kunnen ze dienen als drager voor gebiedsontwikkelingen. We benutten het verleden en sluiten bij ruimtelijke ontwikkeling aan bij de kenmerken en identiteit van gebieden. Gebiedsbiografieën die worden opgesteld vanuit het project ‘De verhalenfabriek’ geven hier handvatten voor. In de gebiedsbiografieën wordt gekeken naar erfgoed in de breedste zin van het woord, zoals archeologie, aardkundige waarden en

25

landschap. Dit wordt in de komende jaren uitgerold voor het hele grondgebied van Winterswijk. Actualisering beleidsnota Erfgoed Oost Achterhoek De Omgevingswet en het Verdrag van Faro zijn belangrijke ontwikkelingen die we in de actualisatie van het erfgoedbeleid Oost Achterhoek een plek geven. Dit doen we samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre. In de actualisering haken we ook aan bij de nieuwe beleidsvisie van de provincie Gelderland. Ondertussen voeren we het huidige beleid uit met onder meer de keukentafelgesprekken voor het verduurzamen van monumenten en de onderhoudssubsidieregeling voor gemeentelijke monumenten. Ook hebben we het volgende deel in de erfgoedreeks uitgegeven. Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek We blijven actief deelnemen aan het regionale Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek. In 2025 wordt een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland. Het budget voor de volgende pact periode zal geïndexeerd worden. Daarnaast werken we regionaal aan een breder akkoord voor erfgoed en cultuur. Hier maakt het pact onderdeel van uit. Tot slot starten we met een samenwerkingsproject met 10 gemeenten in de regio om aandacht te besteden aan de transformatie van erven in het buitengebied. Dit doen we samen met partners als de Regio Achterhoek, LTO, Provincie en Rijksdienst.

Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek In 2025 wordt een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland. Tijd (indicator) Doelstellingen Lokaal toereikend media-aanbod Activiteiten Vorming streekomroep Gemeente Winterswijk heeft op dit moment een lokale publieke omroep ‘RTV Slingeland’. Vanuit het rijk is er het voornemen om per 2027 enkel nog te werken met streekomroepen per regio, in plaats van een lokale publieke omroep per gemeente. Voor de Achterhoek betekent dit dat er één streekomroep zal komen voor 9 Achterhoekse gemeenten. Alle lokale publieke omroepen zullen moeten fuseren tot een streekomroep. Kwaliteit (toelichting) Het stelsel, de financiering en de regelgeving rond lokale omroepen gaat de komende jaren fors op de schop. Dat heeft ook gevolgen voor de gemeente Winterswijk en RTV Slingeland. Zo verdwijnt de wettelijke zorgplicht (en verplichte financiering) door gemeenten. Ook krijgen gemeenten te maken met een streekomroep in plaats van een lokale omroep. Hiermee beoogt het Rijk een grote kwaliteitsimpuls te kunnen geven aan de lokale omroepen met veel meer aandacht voor de journalistieke taak van media. Ter voorbereiding hierop is RTV Slingeland een (tijdelijke vorm) van samenwerking aangegaan met Regio8, in aanloop naar de vorming van een streekomroep voor de 26

Achterhoek. Over de definitieve samenwerkingsvorm worden afspraken gemaakt met de andere gemeenten in de regio. De Achterhoekse gemeenten hebben gezamenlijk een reactie op de internetconsultatie gegeven in februari 2025. Daarnaast hebben de gemeenten Aalten, Oost-Gelre en Winterswijk in maart 2025 een aanvraag ingediend met het verzoek om de streek ‘Achterhoek’ op te splitsen in twee streekomroepen. We zijn in afwachting van de uitkomsten van dit verzoek. De uitkomsten bepalen de benodigde vervolgstappen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De wetgeving is met 1 jaar uitgesteld en gaat nu in per 1-1-2028 Tijd (indicator) Indicatoren  Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand.  De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Risico's  Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen.  Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt onvoldoende door gebrek aan capaciteit. Denk bijvoorbeeld aan de afname van het aantal vrijwilligers.  Bij monumenten wordt het bij onderhoud en restauratie steeds moeilijker om aan vakmensen en materialen te komen. Hierdoor lopen subsidieaanvragen nog wel eens langer door. Of er zijn aanvullende kosten, doordat er extra schade ontstaat door te lang wachten op herstel.

2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Sport levert een belangrijk aandeel aan de preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn tot meer bewegen. Relevante documenten:  Sportnota  Lokaal sportakkoord  Regionaal sportakkoord Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokale sportakkoord 'Samen actief in Winterswijk' voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. 27

Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg- en Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd en in 2025 wordt ingezet op de thema's: inclusie en diversiteit, vaardig in bewegen, vitaal en veilig sportklimaat, maatschappelijke waarde van topsport en sport en preventie. We zetten ons samen in op de ambities in ons lokale sportakkoord 'Samen Actief in Winterswijk'. Lokaal wordt intensiever intern (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs, openbare ruimte) de verbinding gemaakt. Sport wordt benut als preventiemiddel voor een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners. In 2025 worden programma's en activiteiten georganiseerd voor onze inwoners. Ook is er in 2025 de mogelijkheid om als initiatiefnemer subsidie aan te vragen voor een project dat betrekking heeft op één van de thema's van het sportakkoord, en inwoners stimuleert om in beweging te komen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 wordt er gewerkt aan de ambities Tijd (indicator) Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen We werken aan een nieuw, eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen.

Kwaliteit (toelichting) We werken aan een nieuw, eerlijk en eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Samen met sportverenigingen wordt er breed gekeken naar bezuinigingsmogelijkheden. Er zijn gesprekken met verenigingen en deze input wordt meegenomen. Daarbij wordt rekening gehouden met het brede sportaanbod (binnen en buiten) dat Winterswijk rijk is, met al haar verschillende verenigingen, groot en klein. Belangrijk uitgangspunt is dat de toegankelijkheid voor de breedtesport goed blijft. Op 2 november 2023 heeft de gemeenteraad het amendement aangenomen, met de opdracht om vanaf 2026 gedurende drie jaar een bedrag van € 41.000 te besparen op de uitgaven voor sport. In totaal moet er dan vanaf 2028 structureel € 123.000 worden bezuinigd. Er is akkoord gekomen op het voorstel om de bezuiniging één jaar later in te laten gaan. In 2027 bezuinigen we € 82.000 en vanaf 2028 bedraagt de bezuiniging structureel € 123.000 per jaar. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=7d992f75-d302-41a6-b285-87fc2ced5da0