6. Ecologische analyse 8 locaties bedrijventerrein in Winterswijk Staring Advies
Tekst van het document
Figuur 15. Ecologische verwachtingskaart zoeklocatie Misterweg.
Pagina 41
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Zicht op het gebied vanuit oostelijke richting
Pagina 42
3.5 Elinksveld (A en B) 3.5.1 Gebiedsbeschrijving Deze locatie bevindt zich ten zuidoosten van de woonkern van Winterswijk, aan de zuidzijde van de Kottenseweg (zie figuur 16). Het gebied heeft een oppervlakte van 39 hectare. In de huidige situatie bestaat het gebied vooral uit intensief gebruikte cultuurgronden (vooral Engels raaigras en mais). Een klein deel van de cultuurgronden heeft een vrij extensief gebruik (paardenweitjes). In het gebied liggen diverse soorten landschapselementen, twee bosjes en een laanstructuur van oude eiken langs de Badweg. Verspreid liggen 13 erven in dit gebied. Langs de Kottenseweg ligt in het gebied een terrein met detailhandel en een tankstation. Landschappelijk gezien behoort het gebied tot het oude hoevenlandschap. De directe omgeving bestaat hoofdzakelijk uit kleinschalig agrarisch cultuurlandschap met daarin onder andere een opluchtzwembad en een ijsbaan. Langs de zuidzijde bevindt zich het Buskersbos, een fraai beekbegeleidend bos langs de Boven-Slinge. Langs de noordzijde wordt het gebied begrensd door de Kottenseweg.
Figuur 16. Ligging van de zoeklocatie Elinksveld (rood).
Pagina 43
3.5.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Afzetting van Kotten en in het noordwesten Laag van Woold. In beide gevallen is dit oude zeeklei die in de geologische periode Midden Oligoceen is afgezet, ongeveer 25 miljoen jaar geleden. Geologische structuren: In het zuiden van het gebied begint een breukzone die verder in zuidoostelijke richting verder loopt. Op de noordgrens van het gebied is een opschuivingsbreuk aanwezig, evenals langs de Badweg in westelijke richting. Aardkundig hoort het grootste deel van het gebied bij het dekzandlandschap. De noordwestpunt en een zone langs de noordoostzijde behoort tot het plateaulandschap. In het dekzandlandschap komen hier laagten en afvoerloze depressies, dunne plaggendekken op dekzand en dekzandruggen en -koppen voor. In het plateaulandschap komen hier venen en laagten en laagten en afvoerloze depressies, welvingen en vlakten en dekzandruggen en -koppen met een dun plaggendek voor. Centraal in het gebied is een areaal geëgaliseerd. Bodemtypen: Beekeerdgrond (pZg23), grondwatertrap III*, wordt in de westelijke helft van het gebied aangetroffen. In principe is hier kwel te verwachten. Door de ontwatering zal deze tegenwoordig niet meer het maaiveld bereiken. In de sloottaluds zal in natte perioden nog wel kwel optreden.
Het bodemtype veldpodzolgrond (Hn21), grondwatertrap III* wordt aangetroffen in het oostelijke deel van het gebied. Een andere variant van het bodemtype veldpodzolgrond (Hn23x), grondwatertrap V wordt aangetroffen op een gering oppervlak in de noordwestpunt van het terrein. De toevoeging “x” geeft hier aan dat in de ondiepe ondergrond keileem aanwezig is. Bij de veldpodzolgronden is geen kwel te verwachten. Hydrologisch gezien zijn dat infiltratiegebieden. Het gebied helt van hoog (+36,25 m t.o.v. NAP) naar laag (+33,87 m t.o.v. NAP) in noordwestelijke richting. Ontwatering van het gebied vindt in noordelijke richting plaats door een stelsel van sloten en greppels dat uiteindelijk afwatert op de Wehmerbeek. Kwel en infiltratie: De kwel- en infiltratiekaart geeft aan dat hier sprake is van een kwelgebied, met uitzondering van het zuidoostelijke deel van het gebied en de westrand. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Pagina 44
Ecologische verbindingsfunctie Het zoekgebied speelt nauwelijks een rol als schakel in een ecologische verbindingszone. Het grenst aan de verbindingszone langs de Boven-Slinge, waar ook het Buskersbos onderdeel van uit maakt. Zie ook figuur 17. Een bosje in het zoekgebied is deels begrensd als GNN (Gelders Natuurnetwerk). Aantasting van dit bosje is vanwege deze begrenzing alleen mogelijk indien er zwaar wegende maatschappelijke redenen voor zijn en er geen alternatieve mogelijkheden zijn. Het deel van het bosje dat als GNN is begrensd is daarom buiten de begrenzing van dit zoekgebied gehouden. Over een kleine lengte grenst dit zoekgebied aan de Borkense Baan. Deze voormalige spoorlijn heeft een belangrijke ecologische verbindingsfunctie. Het is belangrijk dat deze functie niet wordt aangetast.
Figuur 17. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Pagina 45
Natuurwaarden in de omgeving De NDFF maakt de omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boompieper, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, draaihals, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, grasmus, graspieper, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, havik, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, kievit, kleine bonte specht, kleine plevier, kneu, kortsnavelboomkruiper, kruisbek, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, oehoe, ransuil, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, sijs, sperwer, spotvogel, steenuil, taigaboomkruiper, torenvalk, vuurgoudhaan, wespendief, wielewaal, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: boommarter, bunzing, eekhoorn, egel, gewone dwergvleermuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter en vos. Amfibieën, reptielen en vissen: beekforel, beekprik, kamsalamander, kopvoorn, levendbarende hagedis, poelkikker en serpeling.
Ongewervelde dieren: boomsprinkhaan, bosbeekjuffer, bramensprinkhaan, bruin blauwtje, bruin zandoogje, eikenpage, geelsprietdikkopje, glassnijder, gouden sprinkhaan, groot dikkopje, grote weerschijnvlinder, hooibeestje, iepenpage, kanaaljuffer, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, koraaljuffer, moerassprinkhaan, oranjetip, tengere grasjuffer, tengere pantserjuffer, weidebeekjuffer, zompsprinkhaan en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied.
Poel langs de noordoostgrens van het gebied
Pagina 46
Aan de oost- en westzijde grenst het gebied aan kleinschalig agrarisch cultuurlandschap met daarin verspreid liggende bosjes en elementen zoals het openluchtzwembad, de Borkense Baan (een oude spoorlijn) en de Puls (viswater). Voor Nederlandse begrippen heeft dit landschap nog steeds hoge natuurwaarden, ondanks dat ook hier de afgelopen eeuw een flinke verarming van de biodiversiteit heeft plaatsgevonden door de intensivering van de landbouw. Ten noorden van het gebied treffen we aan de overzijde van de Kottenseweg een landgoedachtige overgang van het buitengebied naar de bebouwde kom van Winterswijk aan. Door de grote afwisseling in structuren heeft dit gebied een hoge biodiversiteit. Aan de zuidzijde grenst het gebied aan het Buskersbos. Dit is één van de best ontwikkelde beek begeleidende bossen in de omgeving van Winterswijk met veel bijzondere plant- en diersoorten. Binnen dit bos zijn diverse groeiplaatsen van autochtone bomen en struiken aanwezig. Het betreft de volgende soorten: Boswilg, fladderiep, haagbeuk, taxus, zachte berk, zomerlinde, zwarte els, bastaardmeidoorn, bosaalbes, brem, Gelderse roos, gewone vlier, gewone vogelkers, grauwe wilg, hulst, rode kornoelje, sleedoorn, sporkehout, tweestijlige meidoorn, wilde kardinaalsmuts, wilde kruisbes, wilde lijsterbes, wilde mispel en wilde kamperfoelie. Het bos heeft de cultuurhistorische waardering A (zeer waardevol).
Zicht op het gebied vanuit noordelijke richting
Pagina 47
Natuurwaarden binnen het zoekgebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): bosanemoon, brede wespenorchis, bunzing, eekhoorn, gevlekte rietorchis, gewone dwergvleermuis, gewone salomonszegel, kleine ijsvogelvlinder, boomklever, buizerd, geelgors, gekraagde roodstaart, gewone dwergvleermuis, gewone salomonszegel, groene specht, grote bonte specht, grote muur, kievit, kleine bonte specht, laatvlieger, moerasspirea, muskuskruid, pinksterbloem, ree, scholekster, torenvalk, tweestijlige meidoorn en vuurgoudhaan. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 18. Vleermuizen: In het gebied zijn door het relatief grote aantal erven, een oude eikenlaan en bosjes met oude bomen veel potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen voorhanden. Langs de zuid-, oost en noordwestzijde van het gebied en in het gebied zelf zijn waarschijnlijk belangrijke vliegroutes van vleermuizen aanwezig. Score: 3. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn.
Ook de volgende soorten die hogere eisen stellen zijn hier gezien de landschapsstructuur te verwachten: grote bosmuis, hermelijn, wezel, steenmarter en bunzing. Score: 3. Weidevogels: Ook hier zijn weidevogels vermoedelijk verdwenen. De actuele situatie is niet duidelijk. Mogelijk weet een enkele kievit en/of scholekster hier jaarlijks nog tot broeden te komen. Score: 1. Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Door gebrek aan landschapselementen tussen de agrarische percelen is deze groep beperkt vertegenwoordigd. Score: 2. Erfvogels: Deze groep is hier waarschijnlijk door het relatief grote aantal erven goed vertegenwoordigd. Score: 3 Bosvogels: Voor bosvogels is in het gebied broedbiotoop voorhanden in de vorm van de bosjes in het noordelijke deel van het gebied, de eikenlaan langs de Badweg en oude bomen op en bij verschillende erven. Score: 3. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in het gebied en in de omgeving (vooral het Buskersbos) broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Omdat het grondgebruik hier vrij divers is gaat het om een vrij groot aantal soorten zoals bijvoorbeeld buizerd, blauwe reiger, groene specht, houtduif, holenduif en grote lijster. Score: 3. Reptielen, amfibieën en vissen: In het gebied liggen 8 kleine wateren die een potentieel voortplantingswater voor amfibieën vormen. In een tuinvijver langs de Badweg in het
Pagina 48
gebied is in het verleden de kamsalamander aangetroffen. De poel vlak langs de Kottenseweg is ongeveer 10 jaar geleden aangelegd als voortplantingswater voor onder andere de kamsalamander. Het voorkomen van kamsalamander en enkele algemeen voorkomende amfibieën is hier te verwachten. De sloten in het gebied vormen mogelijk het leefgebied voor de tiendoornige stekelbaars. Score: 3. Dagvlinders: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier in redelijke dichtheden voorkomen. Het bosjes in het noordelijke deel van het gebied vormen mogelijk een leefgebied van de Rode Lijstsoorten kleine ijsvogelvlinder, grote vos en grote weerschijnvlinder. Het geelsprietdikkopje is een Rode Lijstsoort die hier mogelijk voor kan komen in de wat schralere bermen in het gebied. Score: 3. Libellen: Algemene soorten zullen hier verspreid voorkomen. De poelen vormen mogelijk een geschikt habitat voor soorten die hogere eisen stellen aan hun leefomgeving zoals koraaljuffer en tengere grasjuffer. Score: 3. Bijzondere vegetaties: Het voorkomen van bijzondere vegetaties kan vooral verwacht worden in de bosjes, de aangrenzende bosranden, in en rond de poelen en in de bermen. De waarnemingen in de NDFF ondersteunen deze verwachting. Score 3. Autochtone bomen en struiken: Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven.
De bosjes in het noordelijke deel waren rond 1850 ook al aanwezig, deels in de vorm van lijnvormige beplantingen. Het voorkomen van bijvoorbeeld bosanemoon en tweestijlige meidoorn geven al aan dat het hier oude boslocaties betreft. De potentie voor het voorkomen van autochtone bomen en struiken is daardoor hoog. Score: 3. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 33.
Zicht vanaf de Badweg richting het Buskersbos
Pagina 49
Figuur 18. Ecologische verwachtingskaart Elinksveld.
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Pagina 50
3.6 Eekelerweg 3.6.1 Gebiedsbeschrijving Deze locatie bevindt ten zuiden van de woonkern van Winterswijk, ten zuidwesten van de Misterweg (zie figuur 19). Het gebied heeft een oppervlakte van 7 hectare. In de huidige situatie bestaat het gebied uit landbouwgrond, doorsneden door een greppel met daarlangs een solitaire berk. Het landschapstype betreft hier het heideontginningslandschap. De directe omgeving bestaat hoofdzakelijk uit detailhandel (Obelink), een oude vuilstort en een kleigroeve. Aan zuidwestzijde grenst het gebied aan een vrij grootschalig agrarisch cultuurlandschap met daarin verspreid liggende bossen.
Figuur 19. Ligging van de zoeklocatie Eekelerweg.
Pagina 51
3.6.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Laag van Woold. Dit is oude zeeklei die in de geologische periode Midden Oligoceen is afgezet, ongeveer 25 miljoen jaar geleden. Geologische structuren: Geen. Aardkundig behoort het gebied tot het plateaulandschap met welvingen en vlakten met hydropodzolgronden. Het hele gebied is geëgaliseerd. Bodemtypen: De noordelijk helft bestaat uit veldpodzolgronden. In de zuidelijk helft wordt zeer ondiep keileem aangetroffen. Kwel en infiltratie: De kwel- en infiltratiekaart geeft aan dat hier geen sprake is kwel of infiltratie. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Ecologische verbindingsfunctie Dit zoekgebied zelf heeft geen ecologische verbindingsfunctie. Aangrenzend zijn rondom dit zoekgebied wel landschapselementen met een ecologische verbindingsfunctie in de vorm van houtsingels, laanbeplanting en een recent gerealiseerde natuurstrook bestaande uit extensief beheerd grasland en struweel. Het is belangrijk dat bij de ontwikkeling van dit zoekgebied tot bedrijventerrein de ecologische verbindingsfunctie voor deze elementen gehandhaafd blijft. In figuur 20 is de ligging van dit zoekgebied ten opzichte van de GNN weergegeven. Deze landschapselementen net buiten het zoekgebied vervullen momenteel een kleine rol in de belangrijke ecologische verbinding Woold - Bekendelle - Driemark – Mentink – Korenburgerveen. Een belangrijke bottleneck in deze verbinding bevindt zich in de zone langs de Misterweg vanaf Obelink tot aan de bebouwde kom. Deze bottleneck is vrij recent verder aangetast door de uitbreiding van het bedrijfsterrein van DFDS ten koste van een flink stuk natuur in de bottleneck. De oppervlakte natuur die hier verloren is gegaan is wel gecompenseerd, echter niet in deze bottleneck, waardoor de verbindende functie niet hersteld is. Een deel van deze compensatie heeft direct ten zuidwesten van dit zoekgebied plaatsgevonden. Dit is inmiddels als GNN begrensd, maar nog niet als zodanig op de kaart in figuur xx opgenomen.
Zie figuur 21 waar deze aanzet tot een nieuwe verbinding ten westen van Obelink is gerealiseerd.
Pagina 52
Figuur 20. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Zicht op het gebied vanuit noordelijke richting
Pagina 53
Figuur 21. Compensatie van natuur die bij de uitbreiding van HSF verloren is gegaan. Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl.
Natuurwaarden in de directe omgeving De NDFF maakt voor de directe omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, blauwborst, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, grasmus, graspieper, grauwe klauwier, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, havik, houtsnip, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, kievit, kleine bonte specht, kleine plevier, kneu, krakeend, kruisbek, kwartel, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, oehoe, patrijs, ransuil, ree, ringmus, roerdomp, roodborsttapuit, scholekster, slechtvalk, slobeend, sperwer, spotvogel, sprinkhaanzanger, steenuil, torenvalk, vuurgoudhaan, waterral, watersnip, wespendief, wielewaal, wintertaling, wulp, zomertortel, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: boommarter, bosvleermuis, bunzing, eekhoorn, egel, gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter, vos, watervleermuis en wezel. Amfibieën, reptielen en vissen: kamsalamander, levendbarende hagedis en poelkikker.
Ongewervelde dieren: beekoeverlibel, bosbeekjuffer, bruin blauwtje, bruin zandoogje, eikenpage, glassnijder, groot dikkopje, grote vos, hooibeestje, keizersmantel , kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage,
Pagina 54
koraaljuffer, moerassprinkhaan, oranjetipje, tengere pantserjuffer, weidebeekjuffer en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied.
Zicht op de compensatie natuur langs de zuidwestrand van het gebied
Actuele natuurwaarden plangebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): buizerd, groene specht, grote bonte specht, kievit, torenvalk, haas en ree. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 22. Vleermuizen: Het gebied vormt door het gebrek aan erven, opgaande beplanting en water geen geschikt leefgebied voor vleermuizen. Langs de randen zijn waarschijnlijk vliegroutes van vleermuizen aanwezig door de aanwezigheid van beplanting buiten de randen. Score: 1. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn. Soorten die hogere eisen stellen zijn hier gezien de landschapsstructuur niet te verwachten. Score: 1. Weidevogels: Ook hier zijn weidevogels vermoedelijk verdwenen. Tijdens het korte veldbezoek op 22 april 2024 zijn geen weidevogels waargenomen. Score: 0.
Pagina 55
Broedvogels kleinschalig agrarisch cultuurlandschap: Doordat landschapselementen tussen de agrarische percelen vrijwel ontbreken is deze groep niet vertegenwoordigd. Score: 0. Erfvogels: Deze groep ontbreekt hier door het ontbreken van erven. Score: 0. Bosvogels: Voor bosvogels is in het gebied geen broedbiotoop voorhanden. Score: 0. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Score: 2. Reptielen, amfibieën en vissen: Het gebied vormt voor deze soortgroepen geen geschikt leefgebied door het ontbreken van water en schrale lage vegetatie. Score: 0. Dagvlinders: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier hooguit in lage dichtheden voorkomen. Score: 1. Libellen: Hooguit een enkele verdwaalde libel is te verwachten in dit voor deze soortgroep ongeschikte leefgebied. Score: 0. Bijzondere vegetaties: Bijzondere vegetaties zijn in dit gebied niet te verwachten. Score 0. Autochtone bomen en struiken: Bomen en struiken ontbreken nagenoeg. Score: 0. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 5.
Figuur 22. Ecologische verwachtingskaart Eekelerweg.
Pagina 56
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Zicht op de greppel die het gebied over de lengte doorsnijdt
Pagina 57
3.7 Molenveld 3.7.1 Gebiedsbeschrijving Deze locatie bevindt zich aan de zuidwestzijde van de woonkern van Winterswijk (zie figuur 23). Het gebied heeft een oppervlakte van 13 hectare. Het is een kleinschalig gebied met veelal houtwallen en -singels op de grenzen van de overwegend extensief gebruikte agrarische percelen. In het gebied zijn ongeveer 25 woningen aanwezig, verdeeld over 11 erven. Het gebied is gelegen in het heideontginningslandschap. De locatie ligt aan drie zijden ingeklemd tussen bedrijventerreinen. Langs de zuidwestzijde grenst de locatie aan het bosgebied de Driemark.
Figuur 23. Ligging van de zoeklocatie Molenveld.
Pagina 58
3.7.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Laag van Woold. Dit is oude zeeklei die in de geologische periode Midden Oligoceen is afgezet, ongeveer 25 miljoen jaar geleden. Geologische structuren: In het gebied is een opschuivingsbreuk aanwezig. Aardkundig behoort het gebied tot het plateaulandschap met welvingen en vlakten met hydropodzolgronden. In de westpunt zijn over een klein oppervlak laagten en afvoerloze depressies aanwezig, als ook grondmorenevlakte en -ruggen op tertiaire klei aanwezig. Bodemtypen: In het gehele gebied worden veldpodzolgronden aangetroffen. Kwel en infiltratie: De kwel- en infiltratiekaart geeft aan dat hier sprake is van een infiltratiegebied. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Ecologische verbindingsfunctie Dit zoekgebied grenst aan de noodoostzijde van de belangrijke ecologische verbinding Woold - Bekendelle - Driemark – Mentink – Korenburgerveen, ter hoogte van de Driemark. Zie ook figuur 24. Ter hoogte van dit zoekgebied bestaat de ecologische verbinding over de volle breedte uit bos. Soorten die bos mijdend zijn zullen vooral net buitende randen van deze ecologische verbindingszone migreren. Voor deze soorten heeft deze zoeklocatie wel degelijk een ecologische verbindingsfunctie, mede door de extensief gebruikte agrarische percelen en het netwerk van houtsingels in het zoekgebied. Ook functioneert het zoekgebied voor een aantal soorten in de bebouwde kom van Winterswijk als ecologische verbinding met het buitengebied. Daarbij kan gedacht worden aan vogels die in de bebouwde kom broeden, maar een deel van het voedsel in het buitengebied zoeken. Dit geldt ook voor vleermuizen met verblijfplaatsen in de bebouwde kom die ’s nachts het buitengebied intrekken om te jagen. Het Molenveld kan gezien worden als één van de groene wiggen die vanuit het buitengebied een verbinding maken met de natuur in de bebouwde kom van Winterswijk.
Pagina 59
Figuur 24. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Zicht op een weitje in het westelijke deel van het gebied
Pagina 60
Natuurwaarden in de directe omgeving De NDFF maakt voor de directe omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomkleer, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, fluiter, fuut, geelgors, gekraagde roodstaart, gierzwaluw, glanskop, goudvink, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote karekiet, grote lijster, houtsnip, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, kerkuil, kievit, kleine bonte specht, kleine karekiet, kleine plevier, kneu, kruisbek, kuifeend, kwartel, matkop, nachtegaal, oehoe, putter, ransuil, rietgors, roodborsttapuit, scholekster, slechtvalk, sperwer, spotvogel, sprinkhaanzanger, steenuil, torenvalk, vuurgoudhaan, waterral, wespendief, wielewaal, zwarte mees, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: boommarter, bosvleermuis, bunzing, das, dwergmuis, eekhoorn, egel, franjestaart, gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, grote bosmuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter, vos, watervleermuis en wezel. Amfibieën, reptielen en vissen: kamsalamander, poelkikker, levendbarende hagedis en zandhagedis.
Ongewervelde dieren: beekoeverlibel, bosbeekjuffer, bruin blauwtje, bruin zandoogje, eikenpage, geelsprietdikkopje, glassnijder, greppelsprinkhaan, groot dikkopje, grote vos, grote weerschijnvlinder, hooibeestje, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, koraaljuffer, kustsprinkhaan, moerassprinkhaan, oranjetipje, plasrombout, weidebeekjuffer, zuidelijk spitskopje, zwarte heidelibel en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied.
Zicht op een houtsingel in het gebied
Pagina 61
Actuele natuurwaarden plangebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, braamsluiper, buizerd, echte koekoeksbloem, eekhoorn, gekraagde roodstaart, groene specht, kale jonker, putter, ree, scholekster, steenuil, torenvalk, wilde bertram, zwarte roodstaart en zwarte specht. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 25. Vleermuizen: In het gebied zijn door het relatief grote aantal erven en het netwerk van houtsingels veel potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen voorhanden. De graslandjes in het gebied worden vrij extensief gebruikt waardoor het ook als foerageergebied vermoedelijk waardevol is. Score: 3. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn. Ook de volgende soorten die hogere eisen stellen zijn hier gezien de landschapsstructuur te verwachten: grote bosmuis, hermelijn, wezel, steenmarter en bunzing. Score: 3. Weidevogels: Voor weidevogels is het gebied ongeschikt vanwege de beslotenheid. Score: 0.
Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Door de hoge dichtheid aan landschapselementen tussen de agrarische percelen is deze groep vermoedelijk goed vertegenwoordigd. Score: 3. Erfvogels: Deze groep is hier waarschijnlijk door het relatief grote aantal erven goed vertegenwoordigd. Score: 3 Bosvogels: Voor bosvogels is in het gebied geen broedbiotoop voorhanden. Score: 0. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving (vooral het bosgebied de Driemark) broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Omdat het grondgebruik hier vrij divers is gaat het om een vrij groot aantal soorten zoals bijvoorbeeld buizerd, blauwe reiger, groene specht, houtduif, holenduif en grote lijster. Score: 3. Reptielen, amfibieën en vissen: In het gebied liggen 3 poelen die een potentieel voortplantingswater voor amfibieën vormen. Het voorkomen van kamsalamander en enkele algemeen voorkomende amfibieën is hier te verwachten. Score: 3. Dagvlinders: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier in redelijke dichtheden voorkomen door het extensieve graslandgebruik. Mogelijk vormt het een leefgebied van de Rode Lijstsoorten kleine ijsvogelvlinder en grote vos. Score: 3.
Pagina 62
Libellen: Algemene soorten zullen hier verspreid voorkomen. De poelen vormen mogelijk een geschikt habitat voor soorten die hogere eisen stellen aan hun leefomgeving zoals koraaljuffer en tengere grasjuffer. Score: 3. Bijzondere vegetaties: Het voorkomen van bijzondere vegetaties zal zich beperken tot een enkele locatie in de houtsingels, de graslanden en de poelen. Score 2. Autochtone bomen en struiken: Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven. Gezien de historie van het gebied (heide) zijn het voorkomen van groeiplaatsen van autochtone bomen en struiken hier niet voor de hand liggend. Op de topografische kaart van 1850 zijn echter lijnvormige structuren te zien welke mogelijk betrekking hebben op houtsingels. Het aangrenzende bosgebied betreft deels een oud boslocatie. Mogelijk dat daardoor een deel van de nu nog aanwezige houtsingels als Groen Erfgoed kunnen worden gezien. Score: 2. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 28.
Figuur 25. Ecologische verwachtingskaart Molenveld.
Pagina 63
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Pagina 64
3.8 Ten Houtenlaan 3.8.1 Gebiedsbeschrijving Deze locatie bevindt zich aan de zuidzijde van de woonkern van Winterswijk, direct naast de Rondweg West en de spoorlijn Winterswijk - Aalten (zie figuur 26). Het gebied heeft een oppervlakte van 7 hectare en bestaat hoofdzakelijk uit intensief gebruikte landbouwgrond. Verder zijn in dit gebied een erf en de laanbeplanting en een bosje langs de ten Houtenlaan aanwezig. Het gebied is gelegen in het oude hoevenlandschap. De directe omgeving bestaat hoofdzakelijk uit een groene woonwijk, een bedrijventerrein en een vrij kleinschalig cultuurlandschap.
Figuur 26. Ligging van de zoeklocatie Ten Houtenlaan.
3.8.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Laag van Woold. Dit is oude zeeklei die in de geologische periode Midden Oligoceen is afgezet, ongeveer 25 miljoen jaar geleden.
Pagina 65
Geologische structuren: In het gebied is een opschuivingsbreuk aanwezig, deze loopt in westelijk richting ook door in het gebied Molenveld. Aardkundig hoort het gebied bij het plateaulandschap met (dekzand)welvingen en vlakten. Over een klein oppervlak komen venen en laagten voor. Een groot deel van de plateauachtige hoogte is vergraven. Bodemtypen: De bodem in vrijwel het gehele gebied betreft veldpodzolgronden. In de zuidwestpunt van het gebied is beekeerdgrond aanwezig. Kwel en infiltratie: De kwel- en infiltratiekaart geeft aan dat in de noordelijke helft infiltratie plaatsvindt. In de zuidelijke helft is geen sprake van kwel of infiltratie. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Ecologische verbindingsfunctie Het gebied speelt nauwelijks een rol als schakel in een belangrijke ecologische verbindingszone. Het ligt ten noorden van de belangrijke ecologische verbinding Bekendelle - Buskersbos – Willinks Weust. Zie figuur 27. Wel functioneert het onderzoeksgebied voor een aantal soorten in de bebouwde kom van Winterswijk als mogelijke verbinding met het buitengebied. Daarbij kan gedacht worden aan vogels die in de bebouwde kom broeden, maar een deel van het voedsel in het buitengebied zoeken. Dit geldt ook voor vleermuizen met verblijfplaatsen in de bebouwde kom die ’s nachts het buitengebied intrekken om te jagen.
Zicht op het enige erf in het gebied
Pagina 66
Figuur 27. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Natuurwaarden in de directe omgeving De NDFF maakt voor de directe omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: Appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, fluiter, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, gierzwaluw, glanskop, goudvink, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, havik, huismus, ijsvogel, kerkuil, kievit, kleine bonte specht, kleine karekiet, kleine plevier, kneu, koekoek, krakeend, kuifeend, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, sperwer, spotvogel, steenuil, torenvalk, vuurgoudhaan, wielewaal, zwarte mees, zwarte roodstaart en zwarte specht.
Pagina 67
Zoogdieren: bunzing, eekhoorn, egel, gewone dwergvleermuis, konijn, laatvlieger, ree, steenmarter en vos. Amfibieën, reptielen en vissen: bermpje, kamsalamander, kopvoorn, levendbarende hagedis, poelkikker, riviergrondel en serpeling. Ongewervelde dieren: beekrombout, bosbeekjuffer, bruin zandoogje, eikenpage, geelsprietdikkopje, greppelsprinkhaan, groot dikkopje, grote vos, hooibeestje, iepenpage, kanaaljuffer, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, koraaljuffer, oranjetipje, plasrombout, weidebeekjuffer, zompsprinkhaan, zuidelijk spitskopje, zwarte heidelibel en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied.
Het fietspad door het bosje langs de ten Houtenlaan
Pagina 68
Actuele natuurwaarden plangebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): blauwe reiger, boomklever, boomkruiper, bosanemoon, bosuil, dalkruid, gewone salomonszegel, groene specht, grote bonte specht, mispel, moerasspirea, scholekster en taxus. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 28. Vleermuizen: Het bosje langs de Ten Houtenlaan is in potentie geschikt als verblijfplaats en foerageergebied voor diverse soorten vleermuizen. De randen van het bosje zijn waarschijnlijk belangrijke vliegroutes van vleermuizen. Ze vormen voor vleermuizen waarschijnlijk een belangrijke verbinding tussen bebouwde kom en buitengebied. Score: 3. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn. Ook de volgende soorten die hogere eisen stellen zijn hier gezien de landschapsstructuur langs de Ten Houtenlaan nu en dan te verwachten: grote bosmuis, hermelijn, wezel, steenmarter en bunzing. Score: 2. Weidevogels: Tijdens het veldbezoek op 22 april 2024 zijn geen weidevogels waargenomen.
Gezien het intensieve landgebruik zijn weidevogels hier ook niet te verwachten. Score: 0. Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Door gebrek aan landschapselementen tussen de agrarische percelen is deze groep zeer beperkt vertegenwoordigd. Score: 1. Erfvogels: Deze groep is door het voorkomen van slechts één erf slecht vertegenwoordigd. Score: 1. Bosvogels: Het bosje langs de Ten Houtenlaan vormt voor bosvogels een (klein) leefgebied. Score: 2. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving broeden zullen hier nu en dan op het cultuurland foerageren. Omdat het grondgebruik hier zeer monotoon is gaat het naar verwachting om een zeer klein aantal vogels. Score: 1. Reptielen, amfibieën en vissen: In het gebied liggen geen wateren die een potentieel voortplantingswater voor amfibieën of leefgebied voor vissen vormen. De spoorlijn die net buiten het begrensde gebied ligt vormt mogelijk een leefgebied voor de zandhagedis. Score: 0. Dagvlinders: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier buiten de agrarische percelen in lage dichtheden voorkomen. Score: 1.
Pagina 69
Libellen: Door het ontbreken van wateren en het intensieve landgebruik zal het voorkomen van libellen hier beperkt zijn tot een enkel zwervend exemplaar. Score: 0. Bijzondere vegetaties: In het bos langs de Ten Houtenlaan is hier en daar nog een karakteristieke bosflora aanwezig. Score 3. Autochtone bomen en struiken: Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven. De aanwezigheid van onder andere bosanemoon, mispel en taxus in het bosje langs de Ten Houtenlaan wijst erop dat hier mogelijk sprake is van Groen Erfgoed. Score: 2. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 16.
Figuur 28. Ecologische verwachtingskaart zoekgebied Ten Houtenlaan.
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Pagina 70
Zicht op het gebied vanuit noordelijke richting
Pagina 71
4 Beoordeling per gebied In dit hoofdstuk worden per gebied de gevolgen voor flora en fauna beschreven uitgaande van de ontwikkeling naar bedrijventerrein. Per gebied komen de volgende onderdelen aan de orde: • • • •
De (externe) gevolgen voor Natura 2000 gebieden. De gevolgen voor het landschap en het abiotisch systeem (geologie, bodem, kwel, infiltratie). De gevolgen voor flora en fauna in het gebied en omgeving en de ecologische infrastructuur). De mogelijkheden om negatieve gevolgen voor flora en fauna te beperken.
Inschatting van de verstoringsfactoren voor Natura 2000-gebieden is gemaakt aan de hand van de hiertoe opgestelde effectenindicator. Er is gerekend met afstanden van de zoeklocaties tot de Natura 2000-gebieden, waarbij er een soort 'risicogrenswaarden' zijn overgenomen uit het Arcadis-rapport 'Effectafstanden Natura 2000-gebieden Veluwe en Rijntakken (2014)', opgesteld voor de Provincie Gelderland. Wellicht is dit ten dele verouderd, dus de grenswaarden zijn 25% ruimer genomen dan in het rapport staat. Voor de Natura 2000-gebieden Bekendelle en Wooldse Veen geldt dat er enkel habitattypen zijn aangewezen, dus daar zijn de licht,- geluid,- en optische verstoring niet van toepassing.
Op basis van de beoordeling per gebied wordt in hoofdstuk 5 een “ranking” gemaakt, waardoor een voorkeurslocatie kan worden aangewezen.
Pagina 72
4.1 Morskers Driehuisweg Bij deze analyse wordt er van uitgegaan dat bij de inrichting van het zoekgebied als bedrijventerrein de aanwezige houtopstanden en de erven in het gebied gehandhaafd blijven en dat de agrarische percelen grotendeels omgezet worden in bedrijfsterrein.
4.1.1 De (externe) gevolgen voor Natura 2000 gebieden
Morskers Driehuisweg
Be ke Ko ndel ren le W bur illi ge n r W ks W vee oo e n Zw ldse ust illb Ve Bu roc en rlo ker -V V ard en ing n u ho . E lte llew r V ic en ke nu r F nd eld En ten sc hla tt
De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied (Korenburgerveen) is 1,3 kilometer. Voor de beoordeling van de externe effecten is de effectenindicator Natura 2000 van het Ministerie van EZ ingevuld. Zie tabel 2.
oppervlakteverlies versnippering verzuring door N-depositie uit de lucht vermesting door N-depositie uit de lucht verontreiniging verdroging verstoring door geluid verstoring door licht verstoring door trilling optische verstoring verstoring door mechanische effecten verandering in populatiedynamiek Tabel 2. Effectenindicator Natura 2000 zoeklocatie Morskers Driehuisweg. Groen: geen probleem; oranje: mogelijk een probleem, nader onderzoek nodig; rood: vrijwel zeker een probleem; grijs: niet van toepassing.
Pagina 73
4.1.2 De gevolgen voor het landschap en het abiotisch systeem Landschap •
•
•
•
•
Begroeiing. Het gewas op de agrarische percelen verdwijnt en wordt vervangen door bedrijfsgebouwen, verhard oppervlak en groene aankleding. Het leefgebied voor met name de (bodem)fauna in de voormalige agrarische percelen wijzigt hierdoor in hoge mate. Ook voor de fauna in de houtopstanden waarvoor de agrarische percelen een deel van het leefgebied vormen, wijzigt het systeem in hoge mate. Een voorbeeld is de grote lijster. Deze soort broedt in houtopstanden, maar zoekt zijn voedsel vooral in aangrenzende graslanden. Licht. Door het plaatsen van bedrijfsgebouwen zal de instraling van natuurlijk licht in de onderste lagen van de naastgelegen houtopstanden afnemen. Licht minnende flora en fauna zal hierdoor afnemen in deze houtopstanden. Het toepassen van kunstlicht op het bedrijfsterrein zal een negatief effect hebben op diverse soorten fauna, onder andere vleermuizen en nachtvlinders. Wind. Door het plaatsen van bedrijfsgebouwen zullen de te handhaven houtopstanden meer beschut komen te liggen, waardoor vooral in de onderste lagen van de naastgelegen houtopstanden de gemiddelde windsnelheid zal afnemen. Het is niet duidelijk welk effect dit heeft op de flora en fauna. Temperatuur. Door toename van het verhard oppervlak en doordat de te handhaven houtopstanden meer beschut komen te liggen, zal de gemiddelde temperatuur in deze houtopstanden stijgen.
Dit kan betekenen dat flora en fauna welke hier vlak tegen de zuidgrens van hun verspreiding aan zitten verdwijnen. Door opwarming van het klimaat staan deze soorten toch al onder druk. Daar staat tegenover dat zuidelijke soorten die ten gevolge van klimaatverandering naar het noorden opschuiven hierdoor extra kansen krijgen. Chemie. Door omvorming van de agrarische percelen in bedrijventerrein komt er een eind aan de landbouwkundige bemesting met dierlijke mest en kunstmest en het toepassen van allerlei chemische gewasbeschermingsmiddelen. Dit heeft een positief effect op flora en fauna in de te handhaven houtopstanden. Daar staat tegenover dat de bedrijven die zich vestigen een uitstoot van stoffen veroorzaken die mogelijk een negatief effect hebben op flora en fauna.
Geologie, bodem, kwel en infiltratie •
•
Door het bouwen van bedrijfsgebouwen zal de natuurlijke opbouw van de bodem aangetast worden door het ingraven van fundamenten en kelders en de aanvoer van gebiedsvreemde grond. Water. Door toename van het verhard oppervlak zal minder regenwater in de bodem kunnen infiltreren. Dit zal mogelijk leiden tot afname van kwel in het noordoostelijk deel van het zoekgebied en daarbuiten. Zie ook paragraaf 3.1.2.
Pagina 74
Door afstroming van regenwater van verhardingen zal de grondwaterstand onder de naast gelegen houtopstanden meer fluctueren.
4.1.3 De gevolgen voor flora en fauna De gevolgen voor flora en fauna in het gebied •
•
•
• •
De omzetting van agrarische percelen in bedrijfsterrein heeft een grote negatieve impact op soorten waarvoor de agrarische percelen nu het leefgebied of een onderdeel daarvan vormen. Het gaat dan om soorten als torenvalk, buizerd, steenuil, grote lijster, groene specht, geelgors, houtduif, holenduif, haas, ree en diverse soorten vleermuizen. De toename van kunstlicht zal een negatieve invloed hebben op vleermuizen die in het gebied verblijfplaatsen, foerageergebied en/of vliegroutes hebben. Toename van kunstlicht zal ook een negatief effect hebben op andere soorten zoals bijvoorbeeld nachtvlinders. Nachtvlinders, en vooral de rupsen daarvan, vormen een belangrijke voedselbron voor allerlei andere dieren. Het stoppen van de bemesting van de agrarische percelen en het stoppen met het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen zal een positief effect hebben op de flora en fauna in de te handhaven houtopstanden. Door toename van de infrastructuur en de verkeersintensiteit zal het aantal verkeersslachtoffers onder de fauna mogelijk toenemen. Exoten. Door de groene aankleding van de bedrijfsgebouwen is het waarschijnlijk dat verschillende niet inheemse plantensoorten in het gebied geïntroduceerd worden. Dit heeft een negatief effect op de inheemse flora en fauna.
Samenvattend: Ontwikkeling van deze locatie heeft een grote negatieve impact op de natuurwaarden in het gebied.
De gevolgen voor flora en fauna in de omgeving van het gebied •
•
•
De ontwikkeling tot bedrijventerrein zal vooral invloed hebben op de fauna van de opgaande houtopstanden en lage vegetaties in de omgeving. Vooral soorten die in de omgeving voorkomen en deels in het gebied voedsel zoeken zullen schade ondervinden. Negatieve effecten op de fauna in de omgeving zijn verder te verwachten door de toename van geluid, kunstlicht, trillingen en verkeersbewegingen en mogelijke wijzigingen in de waterhuishouding. De mate van impact op de flora en fauna in de omgeving van het gebied is voor een belangrijk deel afhankelijk van de mate waarin en de wijze waarop leefgebieden van soorten binnen het zoekgebied gecompenseerd worden.
Pagina 75
Samenvattend: Ontwikkeling van deze locatie heeft een negatieve impact op de natuurwaarden in de omgeving van het gebied.
De gevolgen voor de ecologische infrastructuur Zoals geschetst in paragraaf 3.1.2 vormt dit zoekgebied een kruispunt van een oost-west en een zuid-noord gerichte ecologische verbindingszone. De inschatting is dat dit zoekgebied een belangrijke schakel in de ecologische infrastructuur vormt voor vooral zoogdieren, met name vleermuizen, dagvlinders en andere ongewervelden. De “doorlaatbaarheid” van het gebied voor met name zoogdieren (vooral vleermuizen) en fauna van lage vegetaties zal verminderen bij de ontwikkeling tot een bedrijventerrein. De mate waarin dat plaats gaat vinden is sterk afhankelijk van de wijze waarop de landschappelijke inpassing en de natuurcompensatie gaan plaatsvinden. Samenvattend: Ontwikkeling van deze locatie heeft een grote negatieve impact op de ecologische infrastructuur.
4.1.4 De mogelijkheden om negatieve gevolgen voor flora en fauna te beperken Dit zoekgebied is voldoende groot (31 ha.) om de benodigde 16 hectare (netto) bedrijventerrein te realiseren. Voor natuurcompensatie en de landschappelijke inpassing is voldoende ruimte om de hiervoor gereserveerde 6,8 hectare in te vullen. Deze oppervlakte is het bruto oppervlak (22,8 ha.) minus het netto oppervlak en inclusief de te handhaven groenelementen. Enkele mogelijkheden om negatieve gevolgen voor flora en fauna te beperken zijn: • • •
•
• •
Naast opgaande beplantingen en erven, ook extensief gebruikte kruidenrijke graslanden handhaven. De doorgaande ecologische infrastructuur van houtwallen en -singels en bermen optimaliseren. Bij aanplant alleen inheemse soorten aanplanten. Natuurinclusief bouwen. Ruimte voor verblijfplaatsen voor vleermuizen in gebouwen, nestplaatsen voor huismus, zwarte roodstaart, holenduif, steenuil en kerkuil in de gebouwen realiseren. Groene gevels realiseren. Regenwater op locatie infiltreren door aanleg wadi’s en het toepassen van waterdoorlatende verharding. De wadi’s zodanig ontwerpen, aanleggen en beheren dat ze voor natuur zoveel mogelijk winst opleveren. Bij de groene aankleding van de bedrijfsgebouwen kiezen voor inheemse soorten. Optimaal ecologisch beheer van het groen. Op termijn aanwezige exotische bomen (met name Amerikaanse eik) vervangen door inheemse soorten.
Pagina 76
4.2 Arrisveld Bij deze analyse wordt er van uitgegaan dat bij de inrichting van het zoekgebied als bedrijventerrein de aanwezige houtopstanden, poelen en erven in het gebied gehandhaafd blijven en dat de agrarische percelen grotendeels omgezet worden in bedrijfsterrein.
4.2.1 De (externe) gevolgen voor Natura 2000 gebieden
Arrisveld
Be ke Ko ndel ren le W bur illi ge n r W ks W vee oo e n Zw ldse ust illb Ve Bu roc en rlo ker -V V ard en ing n u ho . E lte llew r V ic en ke nu r F nd eld En ten sc hla tt
De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied (Korenburgerveen) is 1,0 kilometer. Voor de beoordeling van de externe effecten is de effectenindicator Natura 2000 van het Ministerie van EZ ingevuld. Zie tabel 3.
oppervlakteverlies versnippering verzuring door N-depositie uit de lucht vermesting door N-depositie uit de lucht verontreiniging verdroging verstoring door geluid verstoring door licht verstoring door trilling optische verstoring verstoring door mechanische effecten verandering in populatiedynamiek Tabel 3. Effectenindicator Natura 2000 locatie Arrisveld. Groen: geen probleem; oranje: mogelijk een probleem, nader onderzoek nodig; rood: vrijwel zeker een probleem; grijs: niet van toepassing.
Pagina 77
4.2.2 De gevolgen voor het landschap en het abiotisch systeem Landschap •
•
•
•
•
Begroeiing. Het gewas op de agrarische percelen verdwijnt en wordt vervangen door bedrijfsgebouwen, verhard oppervlak en groene aankleding. Het leefgebied voor met name de (bodem)fauna in de voormalige agrarische percelen wijzigt hierdoor in hoge mate. Ook voor de fauna in de houtopstanden waarvoor de agrarische percelen een deel van het leefgebied vormen, wijzigt het systeem in hoge mate. Een voorbeeld is de grote lijster. Deze soort broedt in houtopstanden, maar zoekt zijn voedsel vooral in aangrenzende graslanden. Licht. Door het plaatsen van bedrijfsgebouwen zal de instraling van natuurlijk licht in de onderste lagen van de naastgelegen houtopstanden afnemen. Licht minnende flora en fauna zal hierdoor afnemen in deze houtopstanden. Het toepassen van kunstlicht op het bedrijfsterrein zal een negatief effect hebben op diverse soorten fauna, onder andere vleermuizen en nachtvlinders. Wind. Door het plaatsen van bedrijfsgebouwen zullen de te handhaven houtopstanden meer beschut komen te liggen, waardoor vooral in de onderste lagen van de naastgelegen houtopstanden de gemiddelde windsnelheid zal afnemen. Het is niet duidelijk welk effect dit heeft op de flora en fauna. Temperatuur. Door toename van het verhard oppervlak en doordat de te handhaven houtopstanden meer beschut komen te liggen, zal de gemiddelde temperatuur in deze houtopstanden stijgen.
Dit kan betekenen dat flora en fauna welke hier vlak tegen de zuidgrens van hun verspreiding aan zitten verdwijnen. Door opwarming van het klimaat staan deze soorten toch al onder druk. Daar staat tegenover dat zuidelijke soorten die ten gevolge van klimaatverandering naar het noorden opschuiven hierdoor extra kansen krijgen. Chemie. Door omvorming van de agrarische percelen in bedrijventerrein komt er een eind aan de landbouwkundige bemesting met dierlijke mest en kunstmest en het toepassen van allerlei chemische gewasbeschermingsmiddelen. Dit heeft een positief effect op flora en fauna in de te handhaven houtopstanden. Daar staat tegenover dat de bedrijven die zich vestigen een uitstoot van stoffen veroorzaken die mogelijk een negatief effect hebben op flora en fauna.
Geologie, bodem, kwel en infiltratie •
•
Door het bouwen van bedrijfsgebouwen zal de natuurlijke opbouw van de bodem aangetast worden door het ingraven van fundamenten en kelders en de aanvoer van gebiedsvreemde grond. Water. Door toename van het verhard oppervlak zal minder regenwater in de bodem kunnen infiltreren. Dit zal mogelijk leiden tot afname van kwel buiten het
Pagina 78
gebied. Zie ook paragraaf 3.2.2. Door afstroming van regenwater van verhardingen zal de grondwaterstand onder de naast gelegen houtopstanden meer fluctueren.
4.2.3 De gevolgen voor flora en fauna De gevolgen voor flora en fauna in het gebied •
•
•
• •
•
•
De omzetting van agrarische percelen in bedrijfsterrein heeft een grote negatieve impact op soorten waarvoor de agrarische percelen nu het leefgebied of een onderdeel daarvan vormen. Het gaat dan om soorten als torenvalk, buizerd, steenuil, grote lijster, groene specht, geelgors, houtduif, holenduif, haas, ree en diverse soorten vleermuizen. De toename van kunstlicht zal een negatieve invloed hebben op vleermuizen die in het gebied verblijfplaatsen, foerageergebied en/of vliegroutes hebben. Toename van kunstlicht zal ook een negatief effect hebben op andere soorten zoals bijvoorbeeld nachtvlinders. Nachtvlinders, en vooral de rupsen daarvan, vormen een belangrijke voedselbron voor allerlei andere dieren. Het stoppen van de bemesting van de agrarische percelen en het stoppen met het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen zal een positief effect hebben op de flora en fauna in de te handhaven houtopstanden. Door toename van de infrastructuur en de verkeersintensiteit zal het aantal verkeersslachtoffers onder de fauna mogelijk toenemen. Exoten. Door de groene aankleding van de bedrijfsgebouwen is het waarschijnlijk dat verschillende niet inheemse plantensoorten in het gebied geïntroduceerd worden. Dit heeft een negatief effect op de inheemse flora en fauna. Schrale zonnig gelegen lage vegetaties kunnen door de bouw van bedrijfsgebouwen in de schaduw komen te liggen.
Dit heeft een sterk negatief effect op karakteristieke soorten die hier voorkomen, zoals de levendbarende hagedis. Uitstoot van giftige stoffen door bedrijven kan leiden tot schade aan flora en fauna, met name aan gevoelige fauna in de wateren in het gebied, waaronder mogelijk de kamsalamander.
Samenvattend: Ontwikkeling van deze locatie heeft een grote negatieve impact op de natuurwaarden in het gebied. De gevolgen voor flora en fauna in de omgeving van het gebied •
De ontwikkeling tot bedrijventerrein zal vooral invloed hebben op de fauna van de opgaande houtopstanden en lage vegetaties in de omgeving. Vooral soorten die in de omgeving voorkomen en deels in het gebied voedsel zoeken zullen schade ondervinden.
Pagina 79
•
•
Negatieve effecten op de fauna in de omgeving zijn verder te verwachten door de toename van geluid, kunstlicht, trillingen en verkeersbewegingen en mogelijke wijzigingen in de waterhuishouding. De mate van impact op de flora en fauna in de omgeving van het gebied is voor een belangrijk deel afhankelijk van de mate waarin en de wijze waarop leefgebieden van soorten binnen het zoekgebied gecompenseerd worden.
Samenvattend: Ontwikkeling van deze locatie heeft een negatieve impact op de natuurwaarden in de omgeving van het gebied.
De gevolgen voor de ecologische infrastructuur Zoals geschetst in paragraaf 3.2.2 vormt de noordelijke helft van dit zoekgebied een oostwest gerichte ecologische verbindingszone. De oude spoordijk die het gebied doorsnijdt is een ecologische verbindingszone voor schrale natuur. De inschatting is dat dit zoekgebied een belangrijke schakel in de ecologische infrastructuur vormt voor zoogdieren, met name vleermuizen, amfibieën, dagvlinders, libellen en andere ongewervelden. De “doorlaatbaarheid” van het gebied voor met name zoogdieren (vooral vleermuizen) en fauna van lage vegetaties zal verminderen bij de ontwikkeling tot een bedrijventerrein. De mate waarin dat plaats gaat vinden is sterk afhankelijk van de wijze waarop de landschappelijke inpassing en de natuurcompensatie gaan plaatsvinden. Samenvattend: Ontwikkeling van deze locatie heeft grote negatieve impact op de ecologische infrastructuur.
4.2.4 De mogelijkheden om negatieve gevolgen voor flora en fauna te beperken Dit zoekgebied is voldoende groot (34 hectare, inclusief het bedrijfsterrein van Hiddink in het gebied) om de benodigde 16 hectare (netto) bedrijventerrein te realiseren. Voor natuurcompensatie en de landschappelijke inpassing is voldoende ruimte om de hiervoor gereserveerde 6,8 hectare in te vullen. Deze oppervlakte is het bruto oppervlak (22,8 ha.) minus het netto oppervlak en inclusief de te handhaven groenelementen. Enkele mogelijkheden om negatieve gevolgen voor flora en fauna te beperken zijn: • • •
•
De doorgaande ecologische infrastructuur van houtwallen en -singels en bermen optimaliseren. Bij aanplant alleen inheemse soorten aanplanten. Extensief gebruikte kruidenrijke graslanden en poelen handhaven. Natuurinclusief bouwen. Ruimte voor verblijfplaatsen voor vleermuizen in gebouwen, nestplaatsen voor huismus, zwarte roodstaart, holenduif, steenuil en kerkuil in de gebouwen realiseren. Groene gevels realiseren. Regenwater op locatie infiltreren door aanleg wadi’s en het toepassen van waterdoorlatende verharding. De wadi’s zodanig ontwerpen, aanleggen en beheren dat ze voor natuur zoveel mogelijk winst opleveren.
Pagina 80
• • •
Bij de groene aankleding van de bedrijfsgebouwen kiezen voor inheemse soorten. Optimaal ecologisch beheer van het groen. Bestrijding Amerikaanse vogelkers. Een belangrijk punt van aandacht is om de oude spoordijk te handhaven en er voor te zorgen dat deze niet in de schaduw van gebouwen komt te liggen. Het is wenselijk om parallel langs de zuidwestzijde van de spoordijk een strook schraal grasland te ontwikkelen. Het beheer van de spoordijk dient gericht te zijn op de instandhouding/ontwikkeling van een schrale vegetatie. Ecologisch beheer van wegbermen gericht op het ontwikkelen van schrale vegetaties kan het netwerk van schrale verbindingen verder versterken.
Esrand vlakbij de rotonde in de Groenloseweg. Op de achtergrond het nieuwe bedrijfspand van Obelink
Pagina 81
4.3 Tuunterveld Bij deze analyse wordt er van uitgegaan dat bij de inrichting van het zoekgebied als bedrijventerrein de aanwezige houtopstanden en de erven in het gebied gehandhaafd blijven en dat de agrarische percelen grotendeels omgezet worden in bedrijfsterrein.
4.3.1 De (externe) gevolgen voor Natura 2000 gebieden
Tuunterveld
Be ke Ko ndel ren le W bur illi ge n r W ks W vee oo e n Zw ldse ust illb Ve Bu roc en rlo ker -V V ard en ing n u ho . E lte llew r V ic en ke nu r F nd eld En ten sc hla tt
De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied (Korenburgerveen) is 1,6 kilometer. Voor de beoordeling van de externe effecten is de effectenindicator Natura 2000 van het Ministerie van EZ ingevuld. Zie tabel 4.
oppervlakteverlies versnippering verzuring door N-depositie uit de lucht vermesting door N-depositie uit de lucht verontreiniging verdroging verstoring door geluid verstoring door licht verstoring door trilling optische verstoring verstoring door mechanische effecten verandering in populatiedynamiek Tabel 4. Effectenindicator Natura 2000 zoeklocatie Tuunterveld. Groen: geen probleem; oranje: mogelijk een probleem, nader onderzoek nodig; rood: vrijwel zeker een probleem; grijs: niet van toepassing.
4.3.2 De gevolgen voor het landschap en het abiotisch systeem Landschap •
Begroeiing. Het gewas op de agrarische percelen verdwijnt en wordt vervangen door bedrijfsgebouwen, verhard oppervlak en groene aankleding. Het leefgebied voor met name de (bodem)fauna in de voormalige agrarische percelen wijzigt
Pagina 82
•
•
•
•
hierdoor in hoge mate. Ook voor de fauna in de houtopstanden waarvoor de agrarische percelen een deel van het leefgebied vormen, wijzigt het systeem in hoge mate. Een voorbeeld is de grote lijster. Deze soort broedt in houtopstanden, maar zoekt zijn voedsel vooral in aangrenzende graslanden. Licht. Door het plaatsen van bedrijfsgebouwen zal de instraling van natuurlijk licht in de onderste lagen van de naastgelegen houtopstanden afnemen. Licht minnende flora en fauna zal hierdoor afnemen in deze houtopstanden. Het toepassen van kunstlicht op het bedrijfsterrein zal een negatief effect hebben op diverse soorten fauna, onder andere vleermuizen en nachtvlinders. Wind. Door het plaatsen van bedrijfsgebouwen zullen de te handhaven houtopstanden meer beschut komen te liggen, waardoor vooral in de onderste lagen van de naastgelegen houtopstanden de gemiddelde windsnelheid zal afnemen. Het is niet duidelijk welk effect dit heeft op de flora en fauna. Temperatuur. Door toename van het verhard oppervlak en doordat de te handhaven houtopstanden meer beschut komen te liggen, zal de gemiddelde temperatuur in deze houtopstanden stijgen. Dit kan betekenen dat flora en fauna welke hier vlak tegen de zuidgrens van hun verspreiding aan zitten verdwijnen. Door opwarming van het klimaat staan deze soorten toch al onder druk.