6. Ecologische analyse 8 locaties bedrijventerrein in Winterswijk Staring Advies
Tekst van het document
Ecologische analyse 8 zoeklocaties voor een bedrijventerrein in Winterswijk In opdracht van Gemeente Winterswijk
Colofon Ecologische analyse 8 zoeklocaties voor een bedrijventerrein in Winterswijk
Opdrachtgever Contactpersoon
Gemeente Winterswijk Dhr. A. Poelmans
Opdrachtnemer
Staring Advies Jonker Emilweg 11 6997 CB Hoog-Keppel
Rapportnummer Projectnummer Auteurs Fotografie Controle Status Publicatiedatum Foto voorblad
2738 5210 D.J. Stronks D.J. Stronks Drs. L.M.A. Witjes Definitief 13 juni 2024 Molenveld
Wijze van citeren
Stronks, D.J., 2024. Ecologische analyse 8 zoeklocaties voor een bedrijventerrein in Winterswijk. Staring Advies, Hoog-Keppel.
Copyright Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever, noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd. Aansprakelijkheid Dit onderzoek is uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde natuurwet- en regelgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van de onderzoekslocatie voor beschermde soorten. Het voorkomen van beschermde soorten is echter nooit met zekerheid te voorspellen. Staring Advies accepteert geen aansprakelijkheid ten aanzien van beslissingen die de opdrachtgever neemt naar aanleiding van het door Staring Advies uitgevoerde onderzoek. Staring Advies is niet aansprakelijk voor gevolgschade, alsmede voor schade welke voortvloeit uit toepassingen van de resultaten van werkzaamheden of andere gegevens verkregen van Staring Advies; opdrachtgever vrijwaart Staring Advies voor aanspraken van derden in verband met deze toepassing. Netwerk Groene Bureaus Staring Advies is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB) de brancheorganisatie voor groene adviesbureaus. Het netwerk hanteert een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbenden een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. www.netwerkgroenebureaus.nl
Inhoud Samenvatting ........................................................................................................................ 5
1 Inleiding ............................................................................................................................. 7 1.1 Inleiding ...................................................................................................................... 7 1.2 Doel ............................................................................................................................ 8 1.3 Leeswijzer................................................................................................................... 8
2 Methode ............................................................................................................................. 9
3 Gebiedsbeschrijving en ecologische waarden ................................................................. 12 3.1 Morskers Driehuisweg ............................................................................................... 12 3.2 Arrisveld ..................................................................................................................... 19 3.3 Tuunterveld ................................................................................................................ 26 3.4 Misterweg .................................................................................................................. 33 3.5 Elinksveld (A en B) .................................................................................................... 43 3.6 Eekelerweg ................................................................................................................ 51 3.7 Molenveld .................................................................................................................. 58 3.8 Ten Houtenlaan ......................................................................................................... 65
4 Beoordeling per gebied .................................................................................................... 72 4.1 Morskers Driehuisweg ............................................................................................... 73 4.2 Arrisveld ..................................................................................................................... 77 4.3 Tuunterveld ................................................................................................................ 82 4.4 Misterweg .................................................................................................................. 87 4.5 Elinksveld .................................................................................................................. 92 4.6 Eekelerweg ................................................................................................................ 97 4.7 Molenveld ................................................................................................................ 101 4.8 Ten Houtenlaan ....................................................................................................... 106
Pagina 3
5 Samenvattende beoordeling .......................................................................................... 110 5.1 Impact op de lokale natuurwaarden ........................................................................ 110 5.2 Impact op de natuurwaarden in de omgeving ......................................................... 112 5.3 Impact op de ecologische infrastructuur .................................................................. 112 5.4 Eindbeoordeling....................................................................................................... 113
6 Geraadpleegde bronnen ................................................................................................ 114 6.1 Literatuur ................................................................................................................. 114 6.2 Websites .................................................................................................................. 114
Pagina 4
Samenvatting De gemeente Winterswijk is op zoek naar ruimte voor een nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein met een grootte van 16 hectare netto en 22,8 hectare bruto. De verwachting is dat deze ruimte in de toekomst nodig zal zijn om te kunnen voldoen aan de vraag voor nieuwvestiging en uitbreiding van bedrijven. Na een uitgebreide studie naar mogelijke locaties voor deze uitbreiding zijn acht locaties overgebleven. In dit rapport is voor deze acht locaties een ecologische analyse uitgevoerd. Daarbij zijn voor elk zoekgebied relevante gebiedskenmerken, de rol in de ecologische infrastructuur en de natuurwaarden van de locatie en omgeving beschreven. Vervolgens is per zoeklocatie nagegaan wat de te verwachten gevolgen zijn voor de ecologische infrastructuur en de natuurwaarden van de locatie en omgeving. In tabel 1 is de inschatting van de impact op natuur voor deze drie aspecten bij de ontwikkeling van de zoeklocaties tot bedrijventerrein weergegeven. Op basis hiervan kan een keuze uit de acht zoeklocaties gemaakt worden waarbij de negatieve impact op natuur zoveel mogelijk beperkt blijft. In de totaal afweging voor een locatiekeuze zal een integrale afweging worden gemaakt, waarbij natuur één van de afwegingen betreft.
Impact op natuur zoeklocatie Morskers Driehuisweg Arrisveld Tuunterveld Misterweg Elinksveld Eekelerweg Molenveld Ten Houtenlaan
op locatie
omgeving
ecologische infrastructuur
positieve tot geringe negatieve impact negatieve impact grote negatieve impact zeer grote negatieve impact Tabel 1. Inschatting van de impact op natuur bij het vestigen van een bedrijventerrein op de 8 zoeklocaties.
Pagina 5
Op basis van tabel 1 en rekening houdend met het feit dat de impact op de lokale natuurwaarden het zwaarst meeweegt en rekening houdend met de oppervlakte van de zoekgebieden, kan de volgende rangorde bepaald worden van minst problematisch naar meest problematisch voor de natuur: 1. Ten Houtenlaan 2. Eekelerweg 3. Molenveld 4. Tuunterveld 5. Misterweg 6/7. Morskers Driehuisweg en Arrisveld 8. Elinksveld
Pagina 6
1 Inleiding
1.1 Inleiding De gemeente Winterswijk is op zoek naar ruimte voor een nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein met een grootte van 16 hectare netto en 22,8 hectare bruto. De verwachting is dat deze ruimte in de toekomst nodig zal zijn om te kunnen voldoen aan de vraag door nieuwvestiging en uitbreiding van bedrijven. Na een uitgebreide studie naar mogelijke locaties voor deze uitbreiding zijn acht locaties overgebleven. Zie voor de ligging van deze locaties figuur 1. De gemeente Winterswijk heeft Staring Advies gevraagd om voor elk van deze 8 locaties een ecologische analyse op te stellen met als doel om tot een integrale locatiekeuze te komen waar de minste negatieve effecten op natuur en landschap verwacht worden. Ook andere aspecten worden hierbij meegenomen zoals financiën en verkeer. Deze analyse is opgesteld in samenwerking met de gemeente Winterswijk. De cultuurhistorische analyse die door RAAP is opgesteld betreffende aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst (RAAP Rapport 7000). Vergelijking van acht potentiële locaties voor een nieuw bedrijventerrein in de gemeente Winterswijk) is voor de relevante onderdelen in deze analyse meegenomen. Het gaat om de volgende acht zoeklocaties: 1. Morskers Driehuisweg - 30 hectare 2. Arrisveld - 34 hectare 3. Tuunterveld - 32 hectare 4. Misterweg - 30 hectare 5. Elinksveld - 40 hectare 6. Eekelerweg - 7 hectare 7.
Molenveld - 14 hectare 8. Ten Houtenlaan - 6 hectare Door de variatie in oppervlaktes verschillen de mogelijkheden per gebied om bestaande natuurwaarden in te passen of te compenseren en de mogelijkheden voor landschappelijke inpassing. Ook het negatief effect op de omgeving (externe werking) kan hierdoor verschillen, als er bijvoorbeeld minder mogelijkheden zijn om een groene bufferzone om de buitenrand van het bedrijventerrein te realiseren.
Pagina 7
Figuur 1. Topografische ligging van de 8 zoeklocaties. Bron Gemeente Winterswijk.
1.2 Doel Het doel van de analyse is om de effecten op natuur voor de acht locaties in beeld te brengen. Middels de analyse wordt duidelijk of door de geplande ontwikkelingen schade kan ontstaan aan beschermde natuurgebieden en beschermde flora of fauna voor de acht zoeklocaties en de omgeving. Wanneer dit het geval is wordt vervolgens geadviseerd over het noodzakelijk vervolgonderzoek. Voor een uitgebreide effectanalyse voor landschap wordt verwezen naar het rapport van RAAP (RAAP Rapport 7000).
1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de methode waarmee deze ecologische analyse is uitgevoerd uiteengezet. In hoofdstuk 3 is een algemene beschrijving en een landschapsecologische beschrijving van de gebieden opgenomen. In hoofdstuk 4 worden per gebied de gevolgen beschreven van de ontwikkeling tot bedrijventerrein voor de ecologische verbindingsfunctie en voor de natuurwaarden ter plekke en omgeving. In hoofdstuk 5 worden samenvattende conclusies getrokken en worden adviezen gegeven die betrekking hebben op het ecologisch en landschappelijk verantwoord inrichten van de locaties.
Pagina 8
2 Methode In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de ecologische analyse van de 8 locaties heeft plaats gevonden.
In hoofdstuk 3 “Gebiedsbeschrijving en ecologische waarden” wordt de huidige situatie beschreven. Hier komen de navolgende onderwerpen aan de orde. Gebiedskenmerken. Beschrijving van de gebiedskenmerken, met de nadruk op de gebiedskenmerken die voor de natuurwaarden van belang zijn. Hierin is ook het recent gebruik van de locatie meegenomen. De basis voor deze beschrijving vormen kaartmateriaal, luchtfoto’s, gebiedskennis en een veldbezoek op 22-04-2024. Landschapsecologische beschrijving. Aan de orde komen onder andere geologie, bodem, kwel/infiltratie, ecologische verbindingsfuncties, natuurwaarden in de omgeving en de te verwachten natuurwaarden op de locaties. Hieronder is beschreven hoe deze beschrijving heeft plaatsgevonden. Geologie, bodem, kwel en infiltratie. Op basis van de Cultuurhistorische Atlas Winterswijk, de bodemkaart (atlas leefomgeving), de kwel- en infiltratiekaart (Klimaateffectatlas) en de verkenning van RAAP zijn deze onderwerpen per locatie beschreven. Ecologische verbindingsfunctie. Beschrijving op macro schaal wat de ecologische verbindingsfunctie van het gebied is, of in potentie kan zijn. De beschrijving is gemaakt aan de hand van de gebiedskennis van de auteur en het overheidsbeleid vertaald in het Gelders Natuurnetwerk. Natuurwaarden op locatie en in de directe omgeving.
Om een beeld te krijgen van de aanwezige natuurwaarden is de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd. Deze database geeft informatie over waarnemingen van beschermde en zeldzame planten en dieren in Nederland. In de NDFF zijn uitsluitend gevalideerde gegevens opgeslagen. De NDFF is de meest complete databank voor de actuele verspreiding van Nederlandse flora en fauna met meer dan 100 miljoen waarnemingen. De databank wordt dagelijks aangevuld met recente waarnemingen. In de NDFF is gezocht naar waarnemingen van beschermde soorten, Rode Lijst soorten en overige aandachtsoorten (kwetsbare, zeldzame en/of indicatorsoorten van bijzondere groeiplaatsen) voor de acht zoeklocaties en de directe omgeving (een straal van ongeveer 1000 meter rond de zoeklocaties; hier is alleen de fauna in kaart gebracht). Er zijn uitsluitend waarnemingen van de afgelopen 10 jaar gebruikt. Daarnaast is de kaart met autochtone bomen en struiken (website van Groen Erfgoed) gecontroleerd op bijzondere groeiplaatsen in en rond de acht zoeklocaties. Op basis van de NDFF-gegevens en de
Pagina 9
gebiedskennis en de kennis van de regionale natuurwaarden van de auteur worden de natuurwaarden van de omgeving geschetst. De verwachte actuele natuurwaarden van de acht locaties. Omdat de waarnemingen uit de NDFF geen compleet en volledig actueel beeld geven van de huidige natuurwaarden is per ecologische groep een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarde. Deze inschatting is gemaakt op basis van de historische gegevens uit de NDFF en op basis van gebiedskennis en de kennis van de regionale natuurwaarden van de auteur. Aan de verschillende ecologische groepen is een score toegekend. Dit is geen score gebaseerd op harde cijfers, maar betreft een inschatting van de auteur. De waardering vertaald in de score is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. Per locatie is een ecologische verwachtingskaart toegevoegd waar per ecotoop een inschatting van bijzondere ecologische waarden wordt aangegeven. Vervolgonderzoek/analyse: Per locatie wordt een advies gegeven over vervolgonderzoek/analyse.
In hoofdstuk vier “Beoordeling per gebied” zijn per gebied de gevolgen voor flora en fauna beschreven uitgaande van de ontwikkeling naar bedrijventerrein. Per gebied komen de volgende onderdelen aan de orde: • De (externe) gevolgen voor Natura 2000 gebieden. Beschrijving van: afstand tot dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied(en), beoordeling externe effecten (o.a. hydrologie, stikstof, geluid, licht en trillingen). Voor de mogelijke effecten is de effectenindicator Natura 2000 van het Ministerie van EZ geraadpleegd. De resultaten worden per gebied in tabelvorm weergegeven. Voor een indicatie van de mogelijke effecten ten aanzien van stikstofdepositie is in het kader van de locatiepaspoorten een AERIUS berekening uitgevoerd. • De gevolgen voor het landschapsecologisch systeem voor de volgende onderdelen: • • • • •
Landschap Geologie, bodem, kwel en infiltratie Flora en fauna in het gebied Flora en fauna in de omgeving van het gebied Ecologische infrastructuur
Voor het onderdeel “flora en fauna in het gebied” wordt de totaalscore van de verschillende ecologische groepen als maat aangehouden voor de impact welke vestiging van een bedrijventerrein heeft. Daarbij heeft een lage score naar verwachting een lage negatieve impact op de natuur in het zoekgebied bij de ontwikkeling tot bedrijventerrein, of zelfs een positieve impact. Een hoge score zal naar verwachting resulteren in een zeer grote negatieve impact. De totaalscores kunnen als volgt geïnterpreteerd worden:
Pagina 10
• • • •
Totaalscore 0-10: positieve tot geringe negatieve impact Totaalscore 11-20: negatieve impact Totaalscore 21-30: grote negatieve impact Totaalscore > 30: zeer grote negatieve impact
Voor de onderdelen “flora en fauna in de omgeving van het gebied” en “ecologische infrastructuur” wordt een samenvattende beoordeling per onderdeel gegeven. Daarbij worden de volgende mogelijke beoordelingen toegekend: • • • •
Positieve tot geringe negatieve impact Negatieve impact Grote negatieve impact Zeer grote negatieve impact
In hoofdstuk 5 “Samenvattende beoordeling” worden de resultaten uit hoofdstuk 4 samengevat en kunnen de resultaten voor de verschillende zoeklocaties met elkaar vergeleken worden. Op basis hiervan kan een keuze uit de acht zoeklocaties gemaakt worden waarbij de negatieve impact op natuur zoveel mogelijk beperkt blijft.
Pagina 11
3 Gebiedsbeschrijving en ecologische waarden
3.1 Morskers Driehuisweg 3.1.1 Gebiedsbeschrijving Deze zoeklocatie bevindt zich aan de noordwestzijde van de woonkern van Winterswijk, langs de noordoostzijde van de Groenloseweg (zie figuur 2). Het gebied heeft een oppervlakte van 31 hectare. Het betreft een kleinschalig agrarisch cultuurlandschap dooraderd met opgaande laanbeplantingen, houtwallen en -singels. De agrarische percelen betreffen hoofdzakelijk intensief gebruikte gras- en bouwlanden. Een klein deel van de cultuurgronden heeft een vrij extensief gebruik (paardenweitjes). In het gebied liggen een tiental erven. De noordoostelijke helft betreft oude hoevenlandschap, de andere helft heideontginningslandschap. De directe omgeving van de locatie bestaat hoofdzakelijk uit een kleinschalig agrarisch cultuurlandschap dooraderd met opgaande laanbeplantingen, houtwallen en -singels en met verspreid liggende bosjes en erven. Langs de oostgrens van de locatie grenst de rioolwaterzuivering van Winterswijk. Aan de zuidoostzijde grenst een sportcomplex.
Figuur 2. Ligging van de zoeklocatie Morskers Driehuisweg.
Pagina 12
3.1.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Kwartair. Deze afzetting bestaat vooral uit zanden die vanaf 2,6 miljoen jaar geleden zijn afgezet. Geologische structuren: geen. Aardkundig hoort het gebied bij de dekzandlandschappen. Het gebied bestaat grotendeels uit laagten en afvoerloze depressies met beekafzettingen en natuurlijke eerdgronden. Hier en daar zijn dekzandwelvingen en dikke plaggendekken aanwezig. Bodemtypen: De noordelijk helft bestaat hoofdzakelijk uit beekeergronden. In de zuidelijk helft zijn veldpodzolgronden en hoge zwarte enkeerdgronden aanwezig. Kwel en infiltratie: Langs de noordoostgrens treedt kwel op. Langs de zuidwestgrens is sprake van infiltratie. Het gebied ertussen is een overgangsgebied met nauwelijks kwel of infiltratie. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Ecologische verbindingsfunctie Het gebied vormt een schakel in twee ecologische verbindingen: •
•
De ecologische verbinding tussen het kleinschalige landschap langs de Meekertweg met het Rommelgebergte en het Korenburgerveen als achterland en het bekenlandschap van de Ratumsebeek en de Willinkbeek ten oosten van de locatie. Deze ecologische verbinding is niet begrensd in de GNN. Zie figuur 3. De GNN maakt hier een omtrekkende beweging noordelijk en op ruime afstand van deze zoeklocatie. De ecologische verbinding tussen het kleinschalige landschap ten noordwesten van de zoeklocatie en de groene rand van de bebouwde kom van Winterswijk ten zuidoosten van de zoeklocatie.
De inschatting is dat dit zoekgebied een belangrijke schakel in de ecologische infrastructuur vormt voor vooral zoogdieren, met name vleermuizen, dagvlinders en andere ongewervelden. Bij het ontwikkelen van een bedrijventerrein op deze zoeklocatie kan de functie als schakel in de beschreven ecologische verbindingen deels gehandhaafd blijven als de houtopstanden in het zoekgebied behouden blijven en in het plan geïntegreerd worden.
Pagina 13
Figuur 3. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Zicht op een houtsingel langs de westrand van het gebied
Pagina 14
Natuurwaarden in de directe omgeving De NDFF maakt voor de directe omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, blauwe reiger, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boomleeuwerik, boompieper, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, grasmus, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, havik, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, kerkuil, kievit, kleine bonte specht, kleine plevier, krakeend, kruisbek, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, oeverzwaluw, patrijs, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, sperwer, spotvogel, steenuil, torenvalk, vuurgoudhaan, wespendief, wielewaal, wintertaling, wulp, zomertortel, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: boommarter, bosvleermuis, bunzing, gewone dwergvleermuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter, vos en wezel. Amfibieën, reptielen en vissen: beekforel, kamsalamander en levendbarende hagedis.
Ongewervelde dieren: beekoeverlibel, boomsprinkhaan, bosbeekjuffer, bruin blauwtje, bruin zandoogje, eikenpage, geelsprietdikkopje, glassnijder, groot dikkopje, grote vos, grote weerschijnvlinder, hooibeestje, iepenpage, kamsalamander, kanaaljuffer, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, oranjetipje, weidebeekjuffer en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied.
Zicht op een houtsingel centraal in het gebied, onderdeel van een NSW-landgoed
Pagina 15
Actuele natuurwaarden plangebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): zandblauwtje, hooibeestje, iepenpage, weidebeekjuffer, blauwe reiger, boerenzwaluw, boomklever, buizerd, geelgors, gekraagde roodstaart, glanskop, groene specht, grote bonte specht, grote zilverreiger, havik, huiszwaluw, koekoek, kraanvogel, oeverzwaluw, putter, scholekster, steenuil, wielewaal, eekhoorn, grote bosmuis, gewone dwergvleermuis, laatvlieger en rosse vleermuis. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 4. Vleermuizen: Het gebied heeft een dichte dooradering van opgaande houtwallen en singels. Daarnaast zijn er veel oude bomen en erven aanwezig, maar ontbreekt oud bos. In de ecologisch infrastructuur voor vleermuizen vormt het gebied een schakel tussen het kleinschalige gebied ten noordwesten hiervan en de bebouwde kom van Winterswijk. Score: 3. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn.
Naast de eekhoorn en de grote bosmuis die hier de afgelopen 10 jaar zijn gemeld, zijn ook de volgende soorten die hogere eisen stellen zijn gezien de aanwezige landschapsstructuur hier te verwachten: hermelijn, wezel, steenmarter en bunzing. Score: 3. Weidevogels: Ook hier zijn weidevogels sterk afgenomen en nagenoeg verdwenen of zelfs helemaal verdwenen. Tijdens het veldbezoek op 22 april 2024 zijn geen weidevogels waargenomen. Score: 0. Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Doordat het gebied rijk dooraderd is met houtwallen, houtsingels, struweel en groene erven zal deze broedvogelgroep hier goed vertegenwoordigd zijn. Score: 3. Erfvogels: Deze groep is hier waarschijnlijk goed vertegenwoordigd door de aanwezigheid van een redelijk aantal erven. Score: 3. Bosvogels: Voor bosvogels is in het gebied nauwelijks broedbiotoop voorhanden. De oude houtwallen en -singels bieden een enkel paartje broedhabitat. Score: 1. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving vooral in bos broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Het gaat hierbij om soorten die zowel op akkers als graslanden foerageren, bijvoorbeeld buizerd, blauwe reiger, groene specht, houtduif, holenduif en grote lijster. In het zanddepot, direct ten noorden van deze zoeklocatie, is al vele jaren een oeverzwaluwkolonie aanwezig.
Vogels van deze kolonie foerageren onder andere in het plangebied. Score: 3.
Pagina 16
Reptielen, amfibieën en vissen: Voor reptielen zijn in het gebied nauwelijks geschikte terreindelen aanwezig. Voor amfibieën is een breed aanbod aan landbiotopen aanwezig. Geschikte voortplantingswateren voor amfibieën ontbreken. De Leurdijksbeek vormt hooguit een marginaal voortplantingswater voor algemene soorten zoals bruine kikker en gewone pad. Deze beek vormt in de perioden dat deze niet droog staat voor enkele kleine vissoorten een tijdelijk leefgebied. Score: 1. Dagvlinders: In het gebied zijn de volgende aandachtsoorten aangetroffen: hooibeestje en iepenpage. Het is waarschijnlijk dat in het gebied ook grote vos, grote weerschijnvlinder en kleine ijsvogelvlinder voorkomen en dat het gebied wat het voorkomen van dagvlinders betreft vergelijkbaar is met het gebied Arrisveld. Score: 3. Libellen: Vooral algemeen voorkomende soorten die ver rond hun voortplantingswateren rondzwerven/foerageren zullen hier voorkomen. Geschikt voortplantingswater voor libellen is hier nauwelijks aanwezig. Score: 1. Bijzondere vegetaties: Langs de Honesweg komen schrale vegetaties voor met onder andere zandblauwtje. Score 2. Autochtone bomen en struiken: Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven. In het gebied zijn verschillende houtopstanden aanwezig die hier 120 jaar geleden ook al aanwezig waren.
De kans dat hier autochtone bomen en struiken voorkomen is daardoor vrij groot. Score: 2. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 25.
Figuur 4. Ecologische verwachtingskaart Morskers Driehuisweg.
Pagina 17
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
De Leurdijksbeek langs de oostrand van het gebied van het gebied
Pagina 18
3.2 Arrisveld 3.2.1 Gebiedsbeschrijving Deze locatie bevindt zich aan de noordwestzijde van de woonkern van Winterswijk, langs de zuidwestzijde van de Groenloseweg (zie figuur 5). Het gebied heeft een oppervlakte van 34 hectare. Dit is inclusief het bedrijfsterrein van Hiddink dat in dit zoekgebied is gelegen. De zuidelijke helft van de locatie betreft oude hoevenlandschap met een open essencomplex met intensief gebruikte gras- en bouwlanden en een zonnepark. Het wordt doorsneden door de voormalige spoorlijn Winterswijk - Groenlo, tegenwoordig een fietspad. De noordelijke helft betreft een heideontginning en bestaat uit een overwegend kleinschalig agrarisch cultuurlandschap dooraderd met opgaande laanbeplantingen, houtwallen en -singels. De agrarische percelen betreffen zowel intensief als extensief gebruikte gras- en bouwlanden. Een deel betreft het bedrijfsterrein van Alex Hiddink Grondwerken. De directe omgeving van de locatie bestaat hoofdzakelijk uit een kleinschalig agrarisch cultuurlandschap. Ten westen van het terrein is het Rommelgebergte gelegen, een gebied met overwegend naaldbos en enkele heiderestanten. Langs de zuidgrens van de locatie grenst een zonnepark en een bedrijfsgebouw van kampeerwinkel Obelink.
Figuur 5. Ligging van de zoeklocatie Arrisveld.
Pagina 19
3.2.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Kwartair. Deze afzetting bestaat vooral uit zanden die vanaf 2,6 miljoen jaar geleden zijn afgezet. Geologische structuren: geen. Aardkundig hoort het gebied bij de dekzandlandschappen. De zuidelijke helft bestaat uit dikke plaggendekken op dekzand. In de noordelijke helft zijn dekzandwelvingen, dekzandruggen en -koppen en laagten en afvoerloze depressies met beekafzettingen aanwezig. Door het zuidwesten loopt een vergraven (leiding?)tracé. Bodemtypen: De noordelijk helft bestaat hoofdzakelijk uit veldpodzolgronden. In de zuidelijk helft zijn hoge zwarte enkeerdgronden aanwezig. Kwel en infiltratie: In het gehele gebied is sprake van infiltratie. In de zuidwestelijke helft is deze het grootst. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Ecologische verbindingsfunctie De ecologische verbindingsfunctie van het noordelijke deel van dit zoekgebied is deels vergelijkbaar met die van het zoekgebied Morskers Driehuisweg. Het gebied vormt een schakel in ecologische verbinding tussen het Rommelgebergte met het Korenburgerveen als achterland en het kleinschalige landschap langs de Morskers Driehuisweg met het bekenlandschap van de Ratumsebeek en de Willinkbeek als achterland. Deze ecologische verbinding is niet begrensd in de GNN. Zie figuur 6. De GNN maakt hier een omtrekkende beweging noordelijk en op ruime afstand van deze zoeklocatie. De inschatting is dat dit zoekgebied een belangrijke schakel in de ecologische infrastructuur vormt voor vooral zoogdieren, met name vleermuizen, dagvlinders en andere ongewervelden. De oude spoordijk die het gebied doorsnijdt en tegenwoordig in gebruik is als fietspad vormt daarnaast een schakel in de ecologische structuur van schrale terreinen.
Pagina 20
Figuur 6. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Oud eikenhakhout in de houtwal langs de noordzijde van het essencomplex
Pagina 21
Natuurwaarden in de directe omgeving De NDFF maakt voor de directe omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boomleeuwerik, boompieper, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, fluiter, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, grasmus, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, havik, houtsnip, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, kerkuil, kievit, kleine plevier, kneu, krakeend, kruisbek, kwartel, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, oeverzwaluw, patrijs, ransuil, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, sperwer, steenuil, torenvalk, vuurgoudhaan, wespendief, wielewaal, wulp, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: boommarter, bosmuis, bunzing, das, eekhoorn, egel, gewone dwergvleermuis, grote bosmuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter en vos.
Amfibieën, reptielen en vissen: kamsalamander en levendbarende hagedis Ongewervelde dieren: beekoeverlibel, boomsprinkhaan, bruin blauwtje, bruin zandoogje, geelsprietdikkopje, groot dikkopje, grote vos, grote weerschijnvlinder, hooibeestje, iepenpage, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, moerassprinkhaan, oranjetipje, tengere pantserjuffer, weidebeekjuffer en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied.
Oude onverharde weg en houtwal langs de noordzijde van het essencomplex
Pagina 22
Actuele natuurwaarden plangebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): eikenpage, bruin zandoogje, geelsprietdikkopje, grote vos, grote weerschijnvlinder, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine vuurvlinder, kamsalamander, levendbarende hagedis, blauwe reiger, boerenzwaluw, boomklever, geelgors, koekoek, kraanvogel, roodborsttapuit, scholekster, torenvalk en zwarte roodstaart. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 7. Vleermuizen: De noordelijke helft van het gebied is door de aanwezigheid van een netwerk van houtwallen en -singels, oude bomen en erven waarschijnlijk een belangrijk gebied voor vleermuizen. In de ecologisch infrastructuur voor vleermuizen vormt het gebied een schakel tussen het kleinschalige gebied ten oosten hiervan, inclusief de bebouwde kom van Winterswijk, en het gebied ten westen van het Arrisveld (Rommelgebergte, Korenburgerveen). Score: 3. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn.
Ook zijn de volgende soorten die hogere eisen stellen gezien de aanwezige landschapsstructuur hier te verwachten: hermelijn, wezel, steenmarter en bunzing. Score: 3. Weidevogels: Ook hier zijn weidevogels sterk afgenomen en nagenoeg verdwenen of helemaal verdwenen. Tijdens het korte veldbezoek op 22 april 2024 zijn geen weidevogels waargenomen. Het is mogelijk dat in het open zuidelijke deel nog een enkel paartje tot broeden komt. Score: 1. Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Doordat het gebied in de noordelijke helft redelijk dooraderd is met houtwallen, houtsingels, struweel, groene erven en extensief beheerde graslanden zal deze broedvogelgroep hier goed vertegenwoordigd zijn. Score: 3. Erfvogels: Deze groep is hier waarschijnlijk niet in grote aantallen vertegenwoordigd door het geringe aantal erven. Score: 2 Bosvogels: Voor bosvogels is in het gebied nauwelijks broedbiotoop voorhanden. Score: 1. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving vooral in bos broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Het gaat hierbij om soorten die zowel op akkers als graslanden foerageren, bijvoorbeeld buizerd, blauwe reiger, groene specht, houtduif, holenduif en grote lijster. Score: 3.
Pagina 23
Reptielen, amfibieën en vissen: De levendbarende hagedis is een reptiel die hier langs de oude spoordijk gevonden is. Ook elders in het gebied lijken marginale leefgebieden aanwezig in schrale zonnig gelegen randen langs bos en lijnvormige landschapselementen. Dezelfde terreindelen zijn potentiële leefgebieden voor de hazelworm. Deze pootloze hagedis is hier recent niet waargenomen, maar er zijn wel oude waarnemingen direct ten westen van het gebied bekend. Op de oude spoordijk is eenmaal een dode kamsalamander gevonden, vermoedelijk overreden door een fiets. In het gebied liggen drie poelen die deze soort mogelijk als voortplantingswater gebruikt. Leefgebieden voor kenmerkende vissoorten komen in het gebied niet voor. Score: 3. Dagvlinders: In het gebied komen onder meer de volgende aandachtsoorten voor: geelsprietdikkopje, grote vos, grote weerschijnvlinder, keizersmantel en kleine ijsvogelvlinder. De laatste vier zijn afhankelijk van opgaande landschapselementen met goed ontwikkelde zoom-mantelvegetaties. Score: 4. Libellen: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier in lage dichtheden voorkomen, vooral in de kleinschalige noordelijke helft van het gebied waar 2 poelen en een plas aanwezig zijn. Score: 2. Bijzondere vegetaties: Recente floragegevens ontbreken nagenoeg.
De potentie voor bijzondere vegetaties zijn vrij hoog op en langs de oude spoordijk, in de oude houtwal langs de noordzijde van het essencomplex en in de extensief beheerde graslanden. Score 2. Autochtone bomen en struiken: In de oude houtwal langs de noordzijde van het essencomplex zijn enkele oude eikenhakhoutstoven aanwezig. Het is aannemelijk dat dit autochtone bomen zijn. Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven. In het gebied zijn verschillende houtopstanden aanwezig die hier 120 jaar geleden ook al aanwezig waren. Score: 3. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 30.
De oude spoordijk met bloeiende brem en fietspad met op de achtergrond het zonnepark Arrisveld
Pagina 24
Figuur 7. Ecologische verwachtingskaart Arrisveld.
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Pagina 25
3.3 Tuunterveld 3.3.1 Gebiedsbeschrijving Deze zoeklocatie bevindt zich aan de westzijde van de woonkern van Winterswijk, direct naast de Rondweg West (zie figuur 8). Het gebied heeft een oppervlakte van 32 hectare. In de huidige situatie bestaat het gebied hoofdzakelijk uit intensief gebruikte gras- en bouwlanden. Een klein deel van de cultuurgronden heeft een vrij extensief gebruik (paardenweitjes). In het gebied komen lijnvormige houtige landschapselementen voor die over het algemeen een geringe breedte hebben. In het zuidelijk deel ligt een plas omzoomd door een vrij jonge houtopstand. In het gebied liggen 5 erven en een voormalig tuincentrum. Het grootste deel van het gebied betreft een heideontginning. De zuidrand behoort tot het oude hoevenlandschap. De directe omgeving bestaat hoofdzakelijk uit een kleinschalig agrarisch cultuurlandschap met verspreid liggende bossen en bosjes. Langs de oostgrens van het plangebied grenst de bebouwde kom van Winterswijk (zie figuur 8).
Figuur 8. Ligging van de zoeklocatie Tuunterveld.
Pagina 26
3.3.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Laag van Woold. Dit is oude zeeklei die in de geologische periode Midden Oligoceen is afgezet, ongeveer 25 miljoen jaar geleden. Geologische structuren: Direct ten zuidwesten van het gebied is een breukzone aanwezig. Aardkundig hoort het gebied bij de dekzandlandschappen met langs de noord- en oostrand van oorsprong laagten en afvoerloze depressies met beekafzettingen. Op minder dan 1,80 meter diepte komt hier in de zuidoostrand keileem in de bodem voor. Het overige deel van het gebied betreft dekzandwelvingen en dekzandruggen en -koppen. Bodemtypen: veldpodzolgrond (Hn21), grondwatertrap VI in de westelijke helft en grondwatertrap III langs de oostgrens en in de zuidelijke lob. Het gebied helt van hoog (+35,96 m t.o.v. NAP) naar laag (+31,53 m t.o.v. NAP) in noordwestelijke richting. Ontwatering van de noordelijke helft van het gebied vindt in noordelijke richting plaats door een stelsel van ondiepe greppels dat uiteindelijk afwatert op de watergang langs de Mentinkweg. Ontwatering van de zuidelijke helft vindt in westelijke richting plaats via de watergang langs de Sibbinkweg. Kwel en infiltratie: De kwel- en infiltratiekaart geeft voor de zuidelijke helft van het gebied kwel aan.
De wilgen en elzen langs greppels in de zuidelijke helft van het gebied wijzen daar ook op. Hydrologisch gezien is de noordelijke helft van het gebied een infiltratiegebied. Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Ecologische verbindingsfunctie Het gebied speelt nauwelijks een rol als schakel in een ecologische verbindingszone. Het ligt net ten oosten van de belangrijke ecologische verbinding Woold - Bekendelle Driemark – Mentink – Korenburgerveen ter hoogte van het Mentink. Zie ook figuur 9. In het Mentink is deze zone goed ontwikkeld, zodat het plangebied nu en in de toekomst niet cruciaal is voor deze verbinding. Wel functioneert het onderzoeksgebied voor een aantal soorten in de bebouwde kom van Winterswijk als mogelijke verbinding met het buitengebied. Daarbij kan gedacht worden aan vogels die in de bebouwde kom broeden, maar een deel van het voedsel in het buitengebied zoeken. Dit geldt ook voor vleermuizen met verblijfplaatsen in de bebouwde kom die ’s nachts het buitengebied intrekken om te jagen.
Pagina 27
Figuur 9. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Poel in het gebied langs de noordgrens
Pagina 28
Natuurwaarden in de directe omgeving De NDFF maakt voor de directe omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boomleeuwerik, boompieper, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, draaihals, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, grasmus, graspieper, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, grutto, havik, houtsnip, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, keep, kerkuil, kievit, kleine bonte specht, kleine plevier, kneu, krakeend, kruisbek, kwartel, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, patrijs, ransuil, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, sijs, sperwer, spotvogel, steenuil, torenvalk, tureluur, vuurgoudhaan, wespendief, wielewaal, zomertortel, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: boommarter, bosvleermuis, bunzing, das, eekhoorn, egel, gewone dwergvleermuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter, vos, watervleermuis, en wezel. Amfibieën, reptielen en vissen: kamsalamander en levendbarende hagedis.
Ongewervelde dieren: beekoeverlibel, bruin blauwtje, bruin zandoogje, eikenpage, geelsprietdikkopje, groot dikkopje, grote vos, grote weerschijnvlinder, hooibeestje, iepenpage, kanaaljuffer, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, koraaljuffer, moerassprinkhaan, oranjetipje, ree, tengere pantserjuffer, weidebeekjuffer en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied. Aan drie zijden wordt het gebied omringd door een kleinschalig cultuurlandschap met verspreid liggende bossen. Voor Nederlandse begrippen heeft dit landschap nog steeds hoge natuurwaarden, ondanks dat ook hier de afgelopen eeuw een flinke verarming van de biodiversiteit heeft plaatsgevonden door de intensivering van de landbouw. Enkele honderden meters ten westen van het plangebied begint het Mentink, een bosrijk kleinschalig cultuurlandschap met hoge natuurwaarden.
Pagina 29
Actuele natuurwaarden plangebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): blauwe reiger, boerenzwaluw, bosanemoon, bruin zandoogje, buizerd, dodaars, geelgors, gekraagde roodstaart, gevlekte witsnuitlibel, grasmus, groene specht, grote bonte specht, grote lijster, grote gele kwikstaart, ijsvogel, kerkuil, kievit, kleine parelmoervlinder, kleine plevier, kleine karekiet, koekoek, kruipend zenegroen, oeverzwaluw, oranjetipje, putter, scholekster, steenuil, torenvalk, wielewaal, zwarte roodstaart en zwarte specht. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 10. Vleermuizen: In het gebied zijn door het geringe aantal erven en oude bomen slechts weinig potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen voorhanden. Score: 2. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier regelmatig te vinden zijn. Ook zijn de volgende soorten die hogere eisen stellen gezien de aanwezige landschapsstructuur hier te verwachten: hermelijn, wezel, steenmarter en bunzing. Score: 3.
Weidevogels: Ook hier zijn weidevogels sterk afgenomen en nagenoeg verdwenen. Tijdens het korte veldbezoek op 22 april 2024 zijn geen weidevogels waargenomen. Het is niet uit te sluiten dat hier nog een enkele kievit tot broeden komt. Score: 1. Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Doordat het gebied redelijk dooraderd is met (ijle) houtsingels en struweel en het voorkomen van extensief beheerd grasland en een voormalig tuincentrum zal deze broedvogelgroep hier redelijk vertegenwoordigd zijn. Score: 3. Erfvogels: Deze groep is hier waarschijnlijk niet in grote aantallen aanwezig door het geringe aantal erven, maar is wel divers met soorten als steenuil en kerkuil. De verwachting is dat er in de directe omgeving door de landschapsstructuur en het landgebruik voor deze soorten voldoende voedsel te vinden is. Score: 3 Bosvogels: Voor bosvogels is in het gebied nauwelijks broedbiotoop voorhanden. Score: 1. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Omdat het grondgebruik hier vrij divers is gaat het om een vrij groot aantal soorten zoals bijvoorbeeld buizerd, blauwe reiger, groene specht, houtduif, holenduif en grote lijster. Score: 3.
Reptielen, amfibieën en vissen: De levendbarende hagedis is een reptiel die hier in potentie voor zou kunnen komen in de lijnvormige landschapsstructuren (houtsingels,
Pagina 30
struwelen en greppels). De kamsalamander is in het gebied in het verleden eenmaal waargenomen. In het gebied liggen enkele poelen die mogelijk als voortplantingswater voor de kamsalamander dienen. Het plasje in het zuidelijke deel van het gebied vormt mogelijk het leefgebied enkele vissoorten. Score: 3. Dagvlinders: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier in redelijke dichtheden voorkomen. De Rode lijstsoort kleine parelmoervlinder is in dit gebied aangetroffen. Het geelsprietdikkopje is een Rode Lijstsoort die hier mogelijk voor kan komen. Score: 2. Libellen: Door het voorkomen van 7 poelen en vijvers en een door bos omzoomde plas zullen libellen hier goed vertegenwoordigd zijn. Score: 3. Bijzondere vegetaties: De potentie voor bijzondere vegetaties zijn gezien het agrarisch gebruik vrij laag. Alleen in de aanwezige groenstructuren, in de bermen en direct rondom de poelen kunnen bijzondere en/of waardevolle vegetaties verwacht worden. Het voorkomen van de bosanemoon in een houtwal langs de Sibbinkweg wijst op een oude boslocatie. Score: 2. Autochtone bomen en struiken: Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven. De oude beplanting langs een deel van de Sibbinkweg is op de topografische kaart van 1900 al te vinden. Mogelijk kan deze locatie als Groen Erfgoed aanmerkt worden. Score: 2.
Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 28.
In het noordelijke deel van het gebied zijn verschillende paardenweitjes aanwezig
Pagina 31
Figuur 10. Ecologische verwachtingskaart Tuunterveld.
Vervolgonderzoek/analyse De actuele natuurwaarden van dit zoekgebied zijn beschreven op basis van een zeer onvolledige set van gegevens die niet systematisch zijn verzameld. Het is wenselijk om een volledige inventarisatie van de indicatorsoorten flora en fauna in het gebied uit te voeren indien dit gebied wordt bestemd tot bedrijventerrein. Deze inventarisatie is een voorwaarde voor het opstellen van een kwalitatief voldoende groen inpassingsplan voor het bedrijventerrein.
Pagina 32
3.4 Misterweg 3.4.1 Gebiedsbeschrijving Deze locatie bevindt zich ten zuidwesten van de woonkern van Winterswijk, aan de noordzijde van de Misterweg. Het gebied heeft een oppervlakte van 28 hectare. In de huidige situatie bestaat het gebied voor het grootste deel uit intensief gebruikt grasland met een soortenarme vegetatie van hoofdzakelijk Engels raaigras. In het gebied liggen enkele lijnvormige houtige landschapselementen, drie bosjes en zes erven (zie figuur 11). Het gebied betreft grotendeels een heideontginning. Het deel ten noorden van de Bessinkgoorweg behoort tot het broek- en goorontginningslandschap. De directe omgeving bestaat hoofdzakelijk uit agrarisch cultuurlandschap met verspreid liggende bossen, vooral ten noorden van de locatie op het Landgoed Mentink. Langs de zuidoostzijde van het plangebied ligt de Misterweg met aan de overzijde detailhandel (Obelink) en het terrein van de voormalige steenfabriek.
Figuur 11. Ligging van de zoeklocatie Misterweg (rood).
Pagina 33
3.4.2 Landschapsecologische beschrijving Geologie, bodem, kwel en infiltratie Geologische afzettingen in de ondiepe ondergrond: Laag van Woold. Dit is oude zeeklei die in de geologische periode Midden Oligoceen is afgezet, ongeveer 25 miljoen jaar geleden. Geologische structuren: In het zuidwestelijke deel van het gebied begint een breukzone die in westelijke richting verder loopt. Door het noordelijke deel loopt een opschuivingsbreuk in oost-west richting. Aardkundig hoort het gebied tot de dekzandlandschappen met in de zuidwestelijke helft van oorsprong laagten en afvoerloze depressies met natuurlijke eerdgronden en in het overige deel dekzandwelvingen met hydropodzolgronden. Bodemtypen: veldpodzolgrond (Hn21), grondwatertrap V* in de noordoostelijke helft en grondwatertrap III* in het overige deel. De toevoeging ”*” bij de grondwatertrap geeft aan dat het om een droger deel gaat. In het gebied liggen enkele hogere ruggen (hoogste punt + 31,04 m t.o.v. NAP). Het laagste punt bevind zich in de noordwestpunt van het terrein (29,12 m t.o.v. NAP). Ontwatering van het gebied vindt in noordwestelijk richting plaats via de watergang langs de Misterweg die langs de haaks op de Misterweg staande houtwal afbuigt in noordwestelijke richting. Kwel en infiltratie: Hydrologisch gezien is dit zoekgebied een infiltratiegebied.
Voor aanvullende informatie over aardkunde, archeologie, cultuurlandschap en bouwkunst wordt verwezen naar de cultuurhistorische analyse opgesteld door RAAP voor de acht zoekgebieden (RAAP Rapport 7000).
Pagina 34
Ecologische verbindingsfunctie Het gebied speelt momenteel een kleine rol in de belangrijke ecologische verbinding Woold - Bekendelle - Driemark – Mentink – Korenburgerveen. Zie figuur 12 voor de situering van het gebied ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk. Een belangrijke bottleneck in deze verbinding bevindt zich in de zone langs de Misterweg vanaf Obelink tot aan de bebouwde kom. Deze bottleneck is vrij recent verder aangetast door de uitbreiding van het bedrijfsterrein van DFDS ten koste van een flink stuk natuur in de bottleneck. De oppervlakte natuur die hier verloren is gegaan is wel gecompenseerd, echter niet in deze bottleneck, waardoor de verbindende functie niet hersteld is. Zie figuur 13 waar de aanzet tot een nieuwe verbinding ten westen van Obelink is gerealiseerd. Ook het beheer van het landgoed De Krim door de nieuwe eigenaar waarbij de natuurkwaliteit van het landgoed flink achteruit is gegaan leidt tot een verdere verzwakking van de verbindende functie in deze bottleneck. Het plangebied kan een flinke impuls betekenen voor de geschetste verbinding indien hier geen bedrijventerrein, maar bos en natuur ontwikkeld worden ten dienste van de hierboven geschetste verbinding, zeker als dat gebeurd in combinatie met natuurontwikkeling ten zuidwesten van Obelink.
Bij de vestiging van een bedrijventerrein op deze zoeklocatie zal een adequate te realiseren ecologische verbindingszone langs de west- en noordzijde van de zoeklocatie een omtrekkende beweging moeten maken, waar relatief veel hectares landbouwgrond voor nodig zullen zijn.
Zicht op het gebied vanuit noordelijke richting
Pagina 35
Figuur 12. De ligging van het zoekgebied (rood) ten opzichte van het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene ontwikkelzone (lichtgroen). Bron: Webapp provincie Gelderland.
Zicht op een bosje langs de Bessinkgoorweg
Pagina 36
Figuur 13. Compensatie van natuur die bij de uitbreiding van HSF verloren is gegaan. Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl.
Beschermingszone natte landnatuur In de Omgevingsverordening Gelderland is Artikel 5.31 over de bescherming van natte landnatuur opgenomen. Dit heeft betrekking op begrensde zones rond natte landnatuur. Een dergelijke beschermingszone is gelegen binnen dit zoekgebied. Zie figuur 14. De tekst van Artikel 5.31 is als volgt: “Voor zover een omgevingsplan van toepassing is op locaties binnen een beschermingszone natte landnatuur, laat het een nieuwe activiteit of ontwikkeling alleen toe als de toelichting bij het omgevingsplan een beschrijving van de onderzoeksresultaten bevat waaruit blijkt dat dit geen significant nadelige gevolgen kan hebben voor de kwaliteit van de natte landnatuur.” Geen “significant nadelige gevolgen” aantonen bij ontwikkeling van het zoekgebied tot bedrijventerrein is vermoedelijk niet mogelijk. Het is daarom aan te bevelen het deel van het zoekgebied dat als beschermingszone is begrensd buiten een te ontwikkelen bedrijventerrein te laten en dit bij voorkeur in te richten als natuur.
Pagina 37
Figuur 14. Ligging van het zoekgebied (binnen de rode lijn), natte landnatuur (groen) en de beschermingszone natte landnatuur (blauw). Bron: provincie Gelderland.
Natuurwaarden omgeving zoekgebied De NDFF maakt voor de omgeving van het zoekgebied melding van het voorkomen van diverse aandachtsoorten: Broedvogels: appelvink, boerenzwaluw, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boomleeuwerik, boompieper, boomvalk, bosrietzanger, bosuil, braamsluiper, buizerd, dodaars, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, grasmus, grauwe klauwier, grauwe vliegenvanger, groene specht, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote lijster, havik, houtsnip, huismus, huiszwaluw, ijsvogel, kerkuil, kievit, kleine bonte specht, kleine plevier, kneu, konijn, krakeend, kruisbek, kwartel, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, oehoe, oeverzwaluw, patrijs, ransuil, ringmus, roodborsttapuit, scholekster, slechtvalk, slobeend, sperwer, spotvogel, sprinkhaanzanger, steenuil, torenvalk, vuurgoudhaan, waterral, wespendief, wielewaal, wintertaling, wulp, zomertortel, zwarte roodstaart en zwarte specht. Zoogdieren: bosvleermuis, bunzing, das, eekhoorn, egel, gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, konijn, laatvlieger, ree, rosse vleermuis, steenmarter, vos, watervleermuis en wezel.
Pagina 38
Amfibieën, reptielen en vissen: kamsalamander en levendbarende hagedis. Ongewervelde dieren: beekoeverlibel, bruin blauwtje, bruin zandoogje, eikenpage, geelsprietdikkopje, glassnijder, groot dikkopje, grote vos, hooibeestje, iepenpage, keizersmantel, kleine ijsvogelvlinder, kleine parelmoervlinder, kleine vuurvlinder, koevinkje, koninginnenpage, koraaljuffer, moerassprinkhaan, oranjetipje, tengere pantserjuffer, weidebeekjuffer, zompsprinkhaan en zwartsprietdikkopje. Daarnaast worden diverse algemene soorten broedvogels, grondgebonden zoogdieren, amfibieën en ongewervelde dieren vermeld voor de omgeving van het plangebied. Direct aan het gebied grenzen enkele bossen en bosjes. Iets verder naar het oosten ligt het landgoed De Krim. Het landgoed Mentink grenst aan de noordzijde van de locatie. De fauna van de bossen, bosranden en schrale graslanden is hier goed ontwikkeld. Hier en daar zijn goed ontwikkelde bos- en graslandvegetaties aanwezig. Recent is de ontwikkeling van natte landnatuur in het zuidelijke deel van het landgoed Mentink in gang gezet. Ten oosten van de locatie aan de overzijde van de Misterweg ligt het bosgebied de Driemark met daarin oude kleiafgravingen en een kleiafgraving in bedrijf. Grenzend daaraan liggen twee oude geheel begroeide vuilstorten. Het is een zeer afwisselend landschap met hoge natuurwaarden.
Bosje langs de Mollenkampweg
Pagina 39
Actuele natuurwaarden zoekgebied Binnen de grenzen van deze locatie zijn de volgende aandachtsoorten waargenomen (gegevens NDFF): bosuil, blauwe reiger, boomklever, buizerd, geelgors, gewone dwergvleermuis, graspieper, grote bonte specht, grote lijster, groene specht, grote lijster, ooievaar, ree, scholekster, struikhei, torenvalk, tormentil, wielewaal en zandblauwtje. Per ecologische groep wordt hier een inschatting gemaakt van de actuele natuurwaarden van het gebied. De waardering vertaald in de scores per ecologische groep is als volgt: 0 afwezig, 1 slecht, 2 matig, 3 goed en 4 zeer goed. De voor flora en fauna belangrijkste gebiedsdelen zijn weergegeven in de ecologische verwachtingskaart, figuur 15. Vleermuizen: In de oude houtsingel en de drie bosjes bevinden zich mogelijk verblijfplaatsen voor boombewonende vleermuizen zoals de rosse vleermuis, in de vorm van holle bomen. In de bebouwing op de erven bevinden zich mogelijk verblijfplaatsen van gebouwbewonende soorten als gewone dwergvleermuis en laatvlieger. Score: 2. Grondgebonden zoogdieren: Van de algemene soorten zullen de meeste hier op een beperkte oppervlakte regelmatig te vinden zijn. Soorten die hogere eisen stellen zullen hier vermoedelijk hooguit onregelmatig of incidenteel voorkomen. Score: 1.
Weidevogels: Weidevogels zijn hier waarschijnlijk, zoals in veel agrarische percelen rondom Winterswijk, de laatste jaren verdwenen. Tijdens het korte veldbezoek op 22 april 2024 zijn geen weidevogels waargenomen. Score: 0. Broedvogels kleinschalige agrarisch cultuurlandschap: Deze zullen hier in gering aantal voorkomen omdat het aantal landschapselementen hier klein is. Score: 2. Erfvogels: Deze groep is hier waarschijnlijk matig vertegenwoordigd door het geringe aantal erven en omdat enkele erven langs de drukke Misterweg zijn gelegen. Score: 2. Bosvogels: Voor enkele soorten van deze groep vormen de brede oude houtsingel en de twee bosjes ten noorden van de Bessinkgoorweg een geschikt broedbiotoop. Soorten die hier te verwachten zijn, zijn bijvoorbeeld boomklever, boomkruiper en grote bonte specht. Door de geringe omvang van deze elementen is deze groep hier waarschijnlijk matig vertegenwoordigd. Score: 2. Foerageergebied vogels: Enkele vogelsoorten die in de omgeving broeden zullen hier op het cultuurland foerageren. Omdat dit hier uit eenvormig raaigrasland bestaat zal het vooral gaan om soorten die op veldmuizen jagen, zoals buizerd en blauwe reiger. Score: 2. Reptielen, amfibieën en vissen: De bermen van de Bessinkgoorweg vormen voor de levendbarende hagedis mogelijk een marginaal leefgebied.
Enkele algemeen voorkomende amfibieën gebruiken mogelijk de sloot in het gebied als voortplantingswater, evenals de tiendoornige stekelbaars, de enige vissoort die hier te verwachten is. Er is nauwelijks geschikt habitat voorhanden voor deze ecologische groep. Score: 2.
Pagina 40
Dagvlinders: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier in zeer lage dichtheden voorkomen. Er is nauwelijks geschikt habitat voorhanden voor dagvlinders. Score: 1. Libellen: Enkele soorten die geen hoge eisen stellen aan hun leefomgeving zullen hier in lage dichtheden voorkomen langs de sloot. Er is nauwelijks geschikt habitat voorhanden voor libellen. Score: 1. Bijzondere vegetaties: In de berm langs de Bessinkgoorweg worden op enkele plekken heischrale vegetaties aangetroffen met soorten als struikheide, tormentil en zandblauwtje. De potentie voor bijzondere vegetaties zijn verder in en langs de watergang die het gebied doorsnijdt het hoogst. Score: 2. Autochtone bomen en struiken: Op de Groen Erfgoed kaart zijn in het gebied geen locaties aangegeven. De houtwal centraal in het gebied is op de kaart van 1850 al aangegeven. Deze is nu hoofzakelijk begroeid met Amerikaanse eik, een exoot. Mogelijk dat hier nog enkele autochtone bomen en struiken zijn te vinden. Gezien de historie van het gebied (heide) zijn groeiplaatsen van autochtone bomen en struiken in dit zoekgebied verder niet te verwachten. Score: 1. Totaalscore verwachting actuele natuurwaarden: 18.