2e voortgangsrapportage inclusief 2e financiële prognose
Tekst van het document
Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek We blijven actief deelnemen aan het regionale Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek. Voor de projecten uit 2024 zie: https://www.cultuurerfgoedachterhoek.nl/projecten?gemeente_id=8&year=2024 Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek In 2025 wordt een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Landelijke ontwikkeling is dat er meer aandacht is voor cultuur in de regio (VNG propositie Samen Cultuur borgen en advies Toegang tot cultuur van Raad voor Cultuur). Het Rijk ziet de grote meerwaarde van cultuurbeoefening door amateurs. Met de totstandkoming van een Nationaal Akkoord Amateurkunst wil het Rijk inzetten op een structurele, samenhangende aanpak van de ondersteuning van amateurkunstgroepen. In 2024 is een pilotjaar uitgezet. Vanuit het Rijk wordt ingezet op de waarde van kunst & cultuur binnen het sociaal domein. Er is steeds meer bewijs voor de positieve effecten van kunst en cultuur op gezondheid. Samenwerkingen tussen de culturele en creatieve sector en het sociaal domein worden gestimuleerd. Voorbeelden: GALA en IZA.
2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Daarom verbinden we sport aan de inclusie agenda. Sport levert een belangrijk aandeel in preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn, tot meer bewegen. Relevante documenten: 28
Sportnota. Lokaal sportakkoord. Regionaal sportakkoord. Onderzoek 'Financiering sport in Winterswijk’. Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokale sportakkoord 'Samen actief in Winterswijk' voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg- en Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2024 wordt prioritering aangebracht in de thema's. Het gaat hierbij om inclusie en diversiteit, vaardig in bewegen, vitaal en veilig sportklimaat, maatschappelijke waarde van topsport en sport en preventie. Lokaal wordt intensiever intern (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs, openbare ruimte) de verbinding gemaakt door middel van onze buurtsportcoaches. Sport wordt ingezet als middel voor de thema’s van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Het lokaal sportakkoord Samen Actief in Winterswijk is Herijkt er wordt gewerkt aan de thema’s en ambities, samen met partners, sportaanbieders en initiatiefnemers.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In januari 2025 wordt gestart met de uitvoeringsagenda. Tijd (indicator) Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen We werken aan een nieuw, eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Kwaliteit (toelichting) We werken aan een nieuw, eerlijk en eenvoudiger financieringssysteem voor sportverenigingen. Samen met sportverenigingen wordt er breed gekeken naar bezuinigingsmogelijkheden. Er zijn gesprekken met verenigingen en deze input wordt meegenomen. Daarbij wordt rekening gehouden met het brede sportaanbod (binnen en buiten) dat Winterswijk rijk is, met al haar verschillende verenigingen, groot en klein. Belangrijk uitgangspunt is dat de toegankelijkheid voor de breedtesport goed blijft. 29
Op 2 november 2023 heeft de gemeenteraad het amendement aangenomen, met de opdracht om vanaf 2026 gedurende drie jaar een bedrag van € 41.000 te besparen op de uitgaven voor sport. In totaal moet er dan vanaf 2028 structureel € 123.000 worden bezuinigd. We stellen in de begroting 2025 voor om de bezuiniging een jaar later, dus in 2027 in te laten gaan. In 2027 bezuinigen we € 82.000 en vanaf 2028 bedraagt de bezuiniging structureel € 123.000 per jaar. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De planning is om in het voorjaar van 2025 een besluit te nemen over de bezuinigingen op sport en een eerlijk financieringssysteem, zodat sportverenigingen er tijdig op kunnen anticiperen. Tijd (indicator) We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. We onderzoeken hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. Kwaliteit (toelichting) Met het verhogen van de bestemmingsreserve Instandhouding voorzieningen worden voorwaarden geschapen om tenminste 10 jaar de huisvesting van voorzieningen in stand te houden. Het zwembad is één van deze voorzieningen.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De voorwaarden voor aanwending van bestemmingsreserve maken onderdeel uit van de besluitvorming bij de vaststelling van de begroting. Vanaf 2025 kan een beroep worden gedaan op middelen binnen deze voorwaarden. In de voorliggende begroting zijn geen extra specifieke middelen voor het zwembad opgenomen. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Over de jaren 2023 tot en met 2025 hebben we een specifieke uitkering (SPUK) ontvangen om bewegen en gezonde leefstijl te bevorderen. Het plan van aanpak is inmiddels afgerond en door het ministerie goedgekeurd, we zijn met de uitvoering, zowel lokaal( Gezond en Actief Leven Akkoord) als regionaal (Integraal Zorg Akkoord), gestart.
2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan de maatschappij waar iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen 30
zorg voor een goede start van nieuwkomers. Relevante documenten: Integrale Verordening sociaal domein. Samen aan het stuur. Beleidskader 2018 – 2022 Sociaal Domein ‘Meedoen in Winterswijk’. Beleidsnotitie Wet inburgering 2022. Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe wet inburgering Binnen de wettelijke kaders heeft de gemeente Winterswijk het inburgeringsproces ingericht. Halfjaarlijks monitoren en evalueren we de resultaten. Kwaliteit (toelichting) In 2024 blijft het de opdracht voor de gemeente om de Inburgeringswet 2021 uit te voeren en te monitoren. De monitoring zal plaats vinden op de volgende onderdelen: Brede intake (klanttevredenheid). PIP (Persoonlijk plan Inburgering en Participatie) (klanttevredenheid).
MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie): Draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt? Financieel ontzorgen: Is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen? Financiële zelfredzaamheid: Leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden? PVT (Participatieverklaringstraject): Draagt het programma voldoende bij aan participeren in Nederland of missen er nog thema's? Maatschappelijke begeleiding: Zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak? Inburgeringstraject taalaanbieders, subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau. Participatieaanbod: Is er voldoende aanbod, leidt het aanbod toe naar (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij? Het aantal inburgeraars is in 2024 gestegen. De uitdaging blijft om voldoende leerroutes aan te kunnen bieden, vanwege het aanhoudende docententekort. Goede afstemming met de inburgeringsscholen is van groot belang. Dit wordt regionaal opgepakt. Vanaf september is het docententekort wat meer op peil, waardoor de wachtlijsten verkort worden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Monitoring vindt geheel 2024 plaats. Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en de processen indien nodig bijgestuurd. Tijd (indicator) 31
Opvang Oekraïners Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraïne. Kwaliteit (toelichting) Het betreft duurzame opvang voor plusminus 175 ontheemden uit Oekraïne op de locatie Vredense Hof in Winterswijk. Daarnaast worden er bij particulieren nog een aantal ontheemden opgevangen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De opvang locatie blijft nog noodzakelijk. De gemeente Winterswijk is met Marga Klompé overeengekomen dat er een huurovereenkomst opgesteld gaat worden voor de Vredensehof. De dienstverlening komt bij de gemeente Winterswijk te liggen. Tijd (indicator) Doelstellingen Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Activiteiten Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening waarmee veel kosten (bijzondere bijstand) zijn gemoeid. We onderzoeken op welke wijze we beter invloed kunnen uitoefenen op het al dan niet onder bewind stellen van inwoners. Kwaliteit (toelichting) Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening. Vanaf 2021 bestaat de mogelijkheid voor gemeenten gebruik te maken van het 'Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind', waarbij we als gemeente de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind, of dat volstaan kan worden met een lichtere vorm van ondersteuning.
Wij onderzoeken op welke wijze wij van dit adviesrecht gebruik kunnen maken en welke procedures en samenwerkingen met de rechtbanken en bewindvoerders dienen te worden opgezet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 werken we aan een beleidsplan schuldhulpverlening waarin we het resultaat van dit onderzoek zullen betrekken. Tijd (indicator) Meedoenregeling voor volwassenen In 2023 zijn we gestart met de meedoenregeling voor volwassenen. In het kader van die regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van € 150, waarmee ze kunnen deelnemen aan de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport. 32
Kwaliteit (toelichting) Het bereik van de doelgroep liet in 2023 te wensen over. In 2024 is nader onderzocht hoe de doelgroep beter bereikt kan worden. De resultaten van dit onderzoek zijn in het vierde kwartaal van 2024 bekend en worden in 2025 verder uitgewerkt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting)
Tijd (indicator) Meedoenregeling kinderen In het kader van het gemeentelijk minimabeleid is er een aantal meedoenregelingen voor kinderen. Kwaliteit (toelichting) De kindregelingen zijn geëvalueerd in 2023. Er is onderzocht of ze nog voldoende bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden. Uit de evaluatie blijkt dat de kindregelingen in grote lijnen voldoen. Binnen de bestaande kaders zijn in het nieuwe beleid andere accenten gelegd, zodat de regelingen beter aansluiten bij de hedendaagse praktijk van opgroeiende kinderen. De belangrijkste accenten zijn: Een computer/laptop per middelbare scholier in plaats van per huishouden. De budgetten voor schoolkosten en sociaal-culturele kosten worden samengevoegd, zodat er meer keuzemogelijkheden zijn voor ouders en kinderen. Ook wordt er een splitsing gemaakt in deze budgetten voor de leeftijden 0 tot 4 jaar, 4 tot 12 jaar en 12 tot 18 jaar. Zodat de hoogte van de budgetten 'meegroeien' met de leeftijd van de kinderen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces.
Tijd (indicator) Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk We stellen in samenwerking met de gemeenschap en belanghebbende partijen, waaronder het Platform Armoedevrij Winterswijk, een plan op ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij. Kwaliteit (toelichting) Tijdens de begrotingsbehandeling van eind 2023 is het amendement Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk aangenomen. Naar aanleiding hiervan dient een concreet plan opgesteld te worden ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij 2040. Het plan dient als leidraad voor de acties en interventies die bijdragen aan het 33
bereiken van de armoedevrije status in 2040. De mogelijke voorstellen worden ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In samenspraak met onze maatschappelijke partners en medewerkers van De Post is gewerkt aan een Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk. Het streven is om het beleidsplan in het vierde kwartaal van 2024 op te leveren. Tijd (indicator) Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden We blijven streven naar een stabilisering van het bijstandsbestand. Werkleerbedrijf Fijnder zet hiervoor diverse instrumenten in, zoals om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding en vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet. Kwaliteit (toelichting) De verwachting is dat zowel in 2024 als in 2025 het bijstandsbestand stijgt. De instroom is hoger dan de uitstroom. Dit wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de complexer wordende doelgroep. Hiermee wordt ook de toename van het aantal statushouders bedoeld. Voor 2024 is een stijging geraamd van 2,2%. Deze nieuwe raming voor 2024 werkt door in de begroting van Fijnder van 2025.
Voor 2025 wordt de nieuw geraamde eindstand van 2024 met 1,41% verhoogd, conform de uitgangspunten in de begroting van Fijnder 2025. Het is altijd de ambitie om bijstandsgerechtigden een ontwikkeling door te laten maken die leidt tot werkaanvaarding of het vergroten van zelfredzaamheid met inzet van de beschikbare re-integratie-instrumenten. Welke invloed de meer complexe doelgroep heeft op de ontwikkeling van het bijstandsbestand, en ook de invloed van een nieuw regeerprogramma, is moeilijk in te schatten. Of de ambitie om de groei van het bijstandsbestand te beperken tot 1,41% haalbaar is, wordt continue gevolgd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beheersen van het bestandsvolume van bijstandsgerechtigden is een continu proces. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen 1. Participatiewet in Balans De Participatiewet wordt herzien. Doel is de Participatiewet beter te laten 34
aansluiten op wat mensen (aan) kunnen en nodig hebben met als kernwaarden vertrouwen en menselijke maat. Het raakt thema’s als: een realistisch mensbeeld, een passend perspectief op participatie, een toereikend sociaal minimum en een voorspelbaar en begrijpelijk vangnet. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 januari 2025. 2. De nieuwe Wet van school naar duurzaam werk Deze nieuwe wet, die op 1 augustus 2025 van kracht moet worden, beoogt jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting economische zelfstandigheid. Dit gebeurt met vier samenhangende maatregelen: 1. Aanvullende loopbaanbegeleiding tot een jaar na diplomering of het verlaten van de school in het beroepsonderwijs, praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs 2. De maximumleeftijd van de doelgroep van de Doorstroompunt-functie (voorheen RMC-functie) wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar. 3. Gemeenten krijgen in de Participatiewet een meer preventieve rol bij het ondersteunen van jongeren naar werk. 4. Het wetsvoorstel stimuleert de samenwerking tussen onderwijs, doorstroompunten en gemeenten op casusniveau en bij een regionaal programma.
2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we aan gelijke kansen samen met onderwijs en verenigingen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: Integraal huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037. Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) scholen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 uit. We starten met de school in het Woold. De ontwikkeling van andere scholen uit fase 1 schuiven we voorlopig door tot na de begrotingsperiode van 2024-2027. Kwaliteit (toelichting) Ook bij de begroting voor 2025 wordt voorgesteld de uitvoering van het IHP grotendeels te temporiseren, totdat het financieel perspectief van de gemeente is verbeterd. De realisatie van een schoolgebouw ten behoeve van het buurtschapsonderwijs (Woold) is wel conform het IHP voortgezet. Op basis van de keuze van SOPOW (Kotten, Miste-Corle en Woold) en Altena (De Esch) om niet te gaan voor een gezamenlijke locatie, is het oorspronkelijke budget gesplitst. Altena heeft gekozen voor renovatie op de bestaande locatie.
De normbedragen blijven daarbij uiteraard gelden, evenals de oorspronkelijke planning. Met IKC Zuid-West (De Schakel, Julianaschool, de Korenburg, SWW en ZoZijn) en 't Kempken is en wordt verder gewerkt aan voorbereidende werkzaamheden, zoals inhoudelijke samenwerking en locatiekeuzes.
35
In verband met de risico's van het vooruitschuiven van projecten, worden de meest noodzakelijke investeringen gedekt uit de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen. Denk daarbij aan calamiteiten of echt noodzakelijke verbetering van het binnenklimaat van scholen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Loopt conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen We bevorderen kansen gelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid De rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen. Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedere volwassene die ondersteuning kan gebruiken bij basisvaardigheden en moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen een passend leertraject volgen. Het verbeteren van de basisvaardigheden (taal, rekenen en werken met digitale apparaten) draagt bij aan een betere gezondheid, een betere arbeidsmarktpositie en financiële zelfredzaamheid. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een infrastructuur en samenwerking om de doelgroep, met name mensen met Nederlands als eerste taal, te bereiken. Onze inzet blijft gericht op het behouden en verder ontwikkelen hiervan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor 2025 actualiseren we het huidige regioplan. Het plan gaat ‘Regioplan aanpak Basisvaardigheden’ heten, waar we als regio uitvoering aan blijven geven.
Tijd (indicator) Inzet NPO middelen We verstrekken middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor de ontwikkeling van het onderwijs, en om achterstanden in het onderwijs weg te werken. Kwaliteit (toelichting) In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn we vanaf september 2022 gestart met de volgende activiteiten, die worden voortgezet in 2024 en 2025: Het versterken van het leesaanbod op alle scholen door middel van lessen en workshops vanuit de bibliotheek. Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel van cultuureducatie. Dit aanbod is er voor de drie middelbare scholen in Winterswijk en is afgestemd op de behoefte vanuit de scholen. 36
De buitenruimtes bij de middelbare scholen worden verbeterd, zodat er mogelijkheden zijn voor sport, cultuur en educatie. Middelbare scholen kunnen jaarlijks gebruikmaken van voorstellingen van een theatergezelschap dat voorstellingen met een boodschap ontwikkelt. Dit kan een maatschappelijk thema zijn dat aansluit bij de beleveniswereld van de leerlingen. Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod, onder begeleiding van een consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden. Als gemeente ontvangen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op versterking van de bibliotheek. Dit komt doordat we in Winterswijk 'hoog scoren' op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPOmiddelen breidt de bibliotheek het aanbod voor kinderen en jongeren de komende jaren uit. Het programma bij de bibliotheek is gestart in 2024. In lijn met motie Woordgat dichten gaan we samen met de bibliotheek aan de slag om tot een invulling te komen als de gelden beschikbaar komen.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en moeten in kalenderjaar 2025 volledig besteed zijn. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Er zijn geen ontwikkelingen te melden.
Financiële afwijkingen programma 2 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
37
Exploitatie
Prognose 1 2024
Prognose 2 2024
Mutaties Prognose 2 2024
Baten 2.1 Cultuur 5.5 Cultureel erfgoed
77
77
0
5.6 Media
249
249
0
Totaal 2.1 Cultuur
326
326
0
5.1 Sportbeleid en activering
512
512
0
5.2 Sportaccommodaties
613
958
345
1.126
1.471
345
6.3 Inkomensregelingen
9.723
10.147
425
6.4 WSW en beschut werk
5.945
8.480
2.534
2.2 Sport
Totaal 2.2 Sport 2.3 Inkomen en participatie
6.5 Arbeidsparticipatie Totaal 2.3 Inkomen en participatie
465
465
0
16.133
19.092
2.959 182
2.4 Educatie 4.2 Onderwijshuisvesting
0
182
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.573
1.652
79
Totaal 2.4 Educatie
1.573
1.834
260
Totaal Baten
19.158
22.722
3.565
1.676
1.676
0
5.4 Musea
206
206
0
5.5 Cultureel erfgoed
568
568
0
5.6 Media
740
740
0
3.189
3.189
0
5.1 Sportbeleid en activering
1.323
1.388
65
5.2 Sportaccommodaties
2.723
2.720
-3
Totaal 2.2 Sport
4.046
4.108
62
6.3 Inkomensregelingen
17.132
17.751
619
6.4 WSW en beschut werk
11.366
11.366
0
6.5 Arbeidsparticipatie
1.247
1.247
0
Totaal 2.3 Inkomen en participatie
29.745
30.364
619
4.2 Onderwijshuisvesting
1.549
1.787
239
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.614
2.655
41
Totaal 2.4 Educatie
4.162
4.442
280
Lasten 2.1 Cultuur 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Totaal 2.1 Cultuur 2.2 Sport
2.3 Inkomen en participatie
2.4 Educatie
Totaal Lasten
41.143
42.104
961
Gerealiseerd resultaat
-21.985
-19.382
2.604
Cultuur Er zijn geen mutaties geweest. Sport Jaarlijks ontvangen wij een specifieke uitkering (SPUK) voor de BTW op investering sport. In 2024 hebben we een bedrag van € 345.000 ontvangen. Hiermee is het voordeel aan de batenkant volledig verantwoord. Het college heeft aan zwembad Jaspers een extra subsidie toegekend van € 65.000. Hiermee is het verschil aan de lastenkant grotendeels verklaard. Inkomen en participatie Het voordeel van € 2.959.000 aan de batenkant wordt als volgt verklaard. 38
Verhoging Rijksbudget Algemene Bijstand
€
Vrijval overschot Rijksmiddelen Hulp aan Oekraïners
€ 2.534.000 V
425.000 V
Het definitieve BUIG-budget Algemene Bijstand voor 2024 is hoger vastgesteld. In 2024 hebben we definitieve vaststelling van het Rijksbudget Hulp aan Oekraïners ontvangen van het Rijk. Dit betekent dat de niet bestede en gereserveerde middelen uit 2023 nu vrij kunnen vallen. Het nadeel van € 619.000 aan de lastenkant wordt als volgt verklaard.
Hogere lasten Algemene Bijstand
€ 425.000 N
Hogere uitvoeringskosten Fijnder
€ 294.000 N
Lagere lasten meedoenregeling volwassenen
€
50.000 V
Lagere lasten Armoedevrij
€
50.000 V
Zoals hierboven al aangegeven is het definitieve BUIG-budget Algemene Bijstand voor 2024 hoger vastgesteld. Het uitgangspunt is dat de baten en lasten met hetzelfde bedrag worden verhoogd. De uitvoeringskosten Fijnder zijn naar aanleiding van de 1e bestuursrapportage 2024 van Fijnder naar boven bijgesteld. De vraag naar de meedoenregeling volwassenen valt lager uit dan in 1e instantie was begroot. De Raad heeft bij de begrotingsbehandeling 2025 een motie aangenomen om het in 2024 beschikbare budget voor Armoedevrij ook beschikbaar te houden voor 2025. Daarom is het beschikbare budget van € 50.000 overgeheveld naar 2025. Educatie Het voordeel van € 260.000 aan de batenkant wordt grotendeels als volgt verklaard.
Verhoging Rijksmiddelen Onderwijsachterstandenbeleid
€ 79.0 00 V
Vrijval gereserveerde Rijksmiddelen onderwijs voor huisvesting
€ 182.000 V 39
We hebben een aanvullende specifieke uitkering (SPUK) ontvangen voor het Onderwijsachterstandenbeleid. De baten en lasten worden met hetzelfde bedrag verhoogd. In 2024 hebben zijn er klimaataanpassingen bij de Emmaschool doorgevoerd en was er tijdelijke huisvesting noodzakelijk bij school Woold. Deze lasten zijn gefinancierd door een deel van de gereserveerde rijksmiddelen vrij te laten vallen. Het nadeel van € 280.000 aan de lastenkant wordt grotendeels veroorzaakt door:
Verhoging lasten Onderwijsachterstandenbeleid
€ 79.0 00 N
Verhoging lasten huisvesting Emmaschool
€ 154.000 N
Verhoging lasten huisvesting Woold
€ 28.0 00 N
Verhoging lasten uitvoering IHP
€ 30.0 00 N
Voor het Onderwijsachterstandenbeleid hebben we in 2024 een aanvullend Rijksbudget (SPUK) ontvangen. Uitgangspunt bij SPUK's is dat de baten en lasten altijd met hetzelfde bedrag worden aangepast. Bij de Emmaschool zijn klimaataanpassingen doorgevoerd, die zoals hierboven al aangegeven is, bekostigd zijn uit de gereserveerde Rijksmiddelen voor het onderwijs. De kosten voor de tijdelijke huisvesting voor school Woold zijn eveneens bekostigd uit de gereserveerde Rijksmiddelen voor het onderwijs. Tenslotte is de inhuur van de projectleider voor het uitvoeren van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs verlengd. Onttrekkingen en reserves Er zijn geen mutaties geweest.
Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, klimaat, water en milieu, en gebiedsontwikkeling en wonen Het programma Werkend Winterswijk gaat aan de hand van vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Hieronder worden de overige beleidsvelden besproken. Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities en de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie zijn belangrijk. Ook biodiversiteit is een belangrijk thema. Klimaat, water en milieu Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt. Gebiedsontwikkeling en wonen Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het 40
buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is een visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten die betrekking hebben op nieuwbouw of invulling van een gebied met een hoog gewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet: er wordt onder andere een aantal mooie plannen (door) ontwikkeld en/of uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan WoooW, de gebiedsvisie Molenveld, de woningbouw aan de Narcisstraat en op de Ribeslocatie en het Steengroeve gebied. Economie en lobby We koesteren de diversiteit aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. Ook de vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. We zetten in op kwaliteit van voorzieningen en investeren in het kloppende hart: het centrum. Daarnaast behouden we de komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen én buiten Nederland.
3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. We maken een integrale analyse van de wijk Winterswijk-Oost op de thema’s ruimtelijke ordening, woningvoorraad, duurzaamheid en sociale samenhang. Aan de hand van die wijkanalyse stelt de wijkregisseur een strategie op voor de wijkaanpak in dit gebied. Relevante documenten: Groenstructuurplan Winterswijk. Omgevingsvisie buitengebied. Beleidsvisie landschap en biodiversiteit.
41
Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie Afgelopen periode is flink geïnvesteerd in het bouwen van een netwerk en is gewerkt aan een wijkanalyse. Op basis van de wijkanalyse stellen we een strategie met doelstellingen op voor de verdere wijkaanpak. Kwaliteit (toelichting) Een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk voor Winterswijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of het dorp vinden we daarin cruciaal. Inwoners hebben waardevolle kennis van hun directe leefomgeving. Ze hebben daarom vaak goede ideeën over wat er nodig is in hun eigen wijk, buurt en omgeving. We steunen daarom initiatieven van inwoners om hun omgeving te verbeteren. In 2025 onderzoeken we de mogelijkheden om de integrale wijkaanpak ook na 2025 voort te zetten, met daarbij de mogelijkheid om structureel budget voor de wijkregisseur beschikbaar te stellen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We streven ernaar een plan van aanpak voor de integrale wijkaanpak vast te stellen in het derde kwartaal van 2025.
Tijd (indicator) Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda Het huidige gemeentelijke verkeersstructuurplan dateert uit 2010. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw verkeersstructuurplan. Daarom werken we aan een nieuw mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda. Kwaliteit (toelichting) Het doel is een actueel mobiliteitsprogramma op te leveren, met als onderdeel een meerjarenuitvoeringsagenda. Het mobiliteitsprogramma krijgt een proactieve, dynamische insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Als onderdeel van het mobiliteitsprogramma is daarom parallel de risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld, om daarmee aan te sluiten bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 van het Rijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het mobiliteitsprogramma dat opgeleverd is door het adviesbureau heeft helaas niet de gewenste kwaliteit. Ondanks een lang proces en intensieve inzet van onder 42
andere beleidsmedewerkers, blijft de kwaliteit van de opgeleverde documenten ondermaats. Wij zoeken nu naar een oplossing. Naar verwachting wordt de definitieve versie van het mobiliteitsprogramma in 2025 opgeleverd. Tijd (indicator) Herinrichting Groenloseweg De Groenloseweg wordt heringericht naar een GOW30-weg, met meer bomen en planten. Daarnaast worden er klimaatadaptieve voorzieningen aangelegd, zoals waterpasserende bestrating en ruimte waar het regenwater de grond in kan zakken. Kwaliteit (toelichting) Op 28 maart 2024 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de herinrichting van de Groenloseweg. Daarna is er een verkeersbesluit genomen. In 2024 is gestart met de uitvoering van de herinrichting; deze wordt in het tweede kwartaal van 2025 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De herinrichting van de Groenloseweg is volgens planning gestart. Tijd (indicator) Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met ROVA voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW).
Kwaliteit (toelichting) Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Winterswijk zijn de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW het uitgangspunt. Deze niveaus lopen van CROW-A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot CROW-D (zeer laag beeldkwaliteitsniveau). Tot voor kort was in nagenoeg de hele gemeente Winterswijk niveau CROW-A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding (uitgezonderd het centrum en de begraafplaatsen) geldt niveau CROW-B. Een aantal kwaliteitsafspraken staan voortdurend onder druk. Zo wordt een toenemende onkruiddruk waargenomen in beplantingsvakken als gevolg van warme en vochtige weersomstandigheden. Op de betreffende locaties wordt door ROVA extra inzet gepleegd. Het traject open begroting wordt in 2024 gecontinueerd. Een en ander met als doel om de kosten voor de dienstverlening op het gebied van Beheer Buitenruimte (BBR) op taakniveau inzichtelijk te krijgen. Er worden gesprekken gevoerd met ROVA over de inrichting van de huidige dienstverleningsovereenkomst (DVO). In 2025 wordt een 43
proces opgestart om met ingang van 2026 te werken op basis van een herziene DVO. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoering geven aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) alsook de monitoring van geldende kwaliteitsafspraken, is een continu en jaarrond proces. Tijd (indicator) Visiedocument BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen in de openbare ruimte) In 2022 is opdracht gegeven om een visie op spelen te ontwikkelen. De visie is begonnen met speel- en beweegruimte voor kinderen, en van daaruit is gewerkt aan een BOSS-vriendelijke ruimte voor iedereen. Vanuit spelen vindt de verbreding plaats naar jongeren, volwassenen en senioren. Dit gebeurt in de vorm van een meer integrale benadering van bewegen, ontmoeten, spelen en sporten in de openbare ruimte van de bebouwde kom van Winterswijk. Kwaliteit (toelichting) In april 2024 is de visie op Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) vastgesteld door de raad. Op basis hiervan wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Een van de onderdelen van het uitvoeringsprogramma is het opstellen van een uitvoeringsagenda. Onderdeel hiervan is een MJOP voor de gemeentelijke speeltoestellen. Het structurele financiele vraagstuk rondom het MJOP wordt meegenomen in de integrale afweging van de begroting 2026 e.v.
Noodzakelijke vervanging van gemeentelijke speeltoestellen in 2025 zal plaatsvinden vanuit de bestemmingsreserve Instandhouding Voorzieningen, onder voorbehoud dat de raad hiermee instemt met de begrotingbehandeling. Daarnaast heeft de raad in april 2024 de motie ‘Speeltuinen als middelpunt van de wijk’ aangenomen om. Speeltuinorganisaties kunnen een beroep doen op de bestemmingsreserve lokale initiatieven, waarmee invulling wordt gegeven aan de motie.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Na het vaststellen van de visie wordt er een beheer- en uitvoeringsplan opgesteld. Deze wordt naar verwachting dit jaar opgeleverd. Tijd (indicator) Beleidsplan openbare verlichting In verband met technologische ontwikkelingen en nieuwe inzichten, werken wij aan een nieuw beleidsplan voor de openbare verlichting in de gemeente. Kwaliteit (toelichting) 44
In het eerste kwartaal van 2024 ontstond de behoefte om nieuw beleid via een tweetrapsraket tot stand te brengen. Zo heeft het college op 9 april de uitgangspuntennotitie 'Licht in de openbare ruimte gemeente Winterswijk, 2024-2030' vastgesteld. De uitgangspuntennotitie moet leiden tot een geactualiseerd beleidsplan, geënt op reeds beschikbare budgetten. De notitie wordt eind 2024 ter besluitvorming aangeboden en geeft richting aan de jaren 2025 en verder. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Door aanpassingen in de beleidsvoorbereiding is niet voldaan aan de planning van de bestuurlijke termijnagenda. Dat wil zeggen dat het beleidsplan 'Licht in de openbare ruimte gemeente Winterswijk, 2024-2030' niet in het tweede kwartaal, maar in het vierde kwartaal aan de raad wordt aangeboden. Tijd (indicator) Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute Informatiesysteem We werken door aan een modern parkeerroute-informatiesysteem (PRIS). Kwaliteit (toelichting) Met de investering in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS) kunnen bezoekers van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats in het centrum vinden.
We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers aan het centrum, we beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2023 is gestart met investeringen in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS). Dit betreft het weer werkend krijgen van de bestaande voorzieningen. Er is een parkeeronderzoek uitgevoerd en een parkeerstrategie opgesteld. Daarnaast heeft er een marktconsultatie plaats gevonden over de diverse telsystemen, functionaliteiten en weergave mogelijkheden. Dit om het systeem zo dynamisch mogelijk in te kunnen richten, en dadelijk zo veel mogelijk aan te kunnen sluiten op de parkeerstrategie. In 2025 vindt de Europese aanbesteding plaats. Tijd (indicator) Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten We hebben een dekkend netwerk laadinfra De komende jaren willen we de groei van het aantal elektrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij door deelname aan de provinciale concessie 45
publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen. Kwaliteit (toelichting) De regionale concessie openbare laadinfrastructuur is in het voorjaar van 2024 met twee jaar verlengd. dit betekent dat Vattenfall Incharge ook in de jaren 2026 en 2027 verantwoordelijk blijft voor plaatsing van reguliere publieke laadpalen. Daarnaast is in regionaal verband gewerkt aan de Achterhoekse visie op laadinfrastructuur. Ook is een start gemaakt met de actualisatie van de 'Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk'. Dit proces loopt conform planning en wordt eind dit jaar ter besluitvorming aangeboden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte loopt vertraging op. De streeftermijn van achttien weken, van aanvraag tot realisatie van de openbare laadpaal, wordt in de praktijk niet gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit alsook materiële en personele tekorten bij aannemers, vertragen de voortgang ernstig. Een uitdaging, omdat het aantal gerealiseerde laadpalen in de openbare ruimte in de toekomst mogelijk uit de pas kan lopen ten opzichte van de prognoses van kennisen innovatiecentrum ElaadNL. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen In dit beleidsveld spelen diverse thema’s een rol: ROVA Jaarlijks worden de wijzigingen in het areaal en de prijsindexatie doorberekend.
Op ons verzoek is het afgelopen jaar de eenheidsprijs per onderhoudsmaatregel in de openbare ruimte in beeld gebracht. Daarnaast wordt er overhead in rekening gebracht voor het verder verbeteren en uitbreiden van de uit te voeren dienstverlening. We zijn nog in gesprek met ROVA welk financiële effect dit gaat hebben. Wegen en bruggen Uit de globale weginspecties uitgevoerd in het najaar 2022 bleek dat het noodzakelijk is om tijdig preventief onderhoud uit te voeren op met name de asfaltverhardingen. Ook voor bruggen zijn preventieve en kleine onderhoudsmaatregelen van belang. Door tijdig conserveren van leuningen en dek en tijdig herstel van schade aan dragende constructieonderdelen, wordt de veiligheid vergroot en ingrijpende vervangingen voorkomen. In 2024 komen we met een nieuw beheerplan hiervoor. Monumentale bomen In Winterswijk zijn verschillende monumentale bomen aanwezig. In 2024 worden deze bomen geïnventariseerd om ze beter te kunnen beschermen en om eigenaren van monumentale bomen te ondersteunen bij het onderhoud van deze bomen. Digitalisering mobiliteitsdata Sinds 2021 werken we aan de 'Digitaliseringsopgave Mobiliteit'. Binnen deze opgave werken we landelijk aan een uniforme manier om data over mobiliteit digitaal aan te leveren. Met deze data kunnen weggebruikers goed geïnformeerd worden over de situatie op de weg en zijn zij in staat hun reis goed te plannen. 46
De digitaliseringsopgave bevat op dit moment 15 data items. Een aantal van deze data items wordt aangeleverd door gemeentelijke wegbeheerders. Dit betreft onder andere data over wegwerkzaamheden, evenementen, parkeren, beperkingen voor de logistiek en maximumsnelheden. In de afgelopen drie jaar hebben de provincies Gelderland en Overijssel vanuit het Regionaal Data Team Oost-Nederland, samen met gemeentelijke wegbeheerders, gewerkt aan de realisatie van deze opgave. Vanaf 2024 moet het beheer en onderhoud van deze data ingericht zijn. Voor het beheer en onderhoud van deze data gaan we het programma ‘Greenpoint’ aanschaffen. Mobiliteit & Verkeer Er wordt een mobiliteitsplan met uitvoeringsagenda opgesteld. Daarnaast is er vanuit de raad de wens uitgesproken om een parkeerstrategie en een verkeerscirculatie/structuurplan op te stellen. Er spelen diverse ontwikkelingen rondom verkeersveiligheid (Strategisch Plan Verkeersveiligheid) en opgaven vanuit het rijk (o.a. 0 verkeersslachtoffers). Daarnaast zijn er regionale ontwikkelingen aansluitend op Achterhoek Visie 2030 rondom openbaar vervoer en MAAS (Mobility as a Service)/Gaon en spelen er diverse ontwikkelingen als duurzame mobiliteit, actieve vervoerswijzen en de verplichte digitaliseringsopgave.
Wijkaanpak Om de afstand tussen inwoners en gemeente te verkleinen en inwonersinitiatieven te helpen realiseren, willen we structureel invulling gaan geven aan de wijkaanpak.
3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden; gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: Gemeentelijk waterplan 2019 – 2023. Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit sept. 2022). Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2013-2017. Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015. Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu Activiteiten Project sanering wegverkeerslawaai Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het Rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit met subsidie van de rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) In 2024 wordt, nadat het saneringsprogramma definitief is vastgesteld, verdere uitvoering gegeven aan het programma. Concreet betekent dit dat de geluidsniveaus in de te saneren woningen wordt bepaald. 47
Voor de voorbereiding (inclusief het bepalen van de binnenniveaus) hebben wij subsidie ontvangen. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau wordt opnieuw subsidie aangevraagd voor de uitvoering van gevelmaatregelen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Nadat er besloten is om de snelheid op de Groenloseweg te verlagen naar 30 km/uur, is het concept-saneringsplan aangepast en ter beoordeling voorgelegd aan BSV, het bureau dat namens het Rijk de subsidieregeling uitvoert. Ondanks toezeggingen om het concept-saneringsplan uiterlijk medio augustus te beoordelen hebben wij nog geen reactie ontvangen. Na verwerking van eventuele opmerkingen, wordt eind 2024 het conceptplan voorgelegd aan het college en ter inzage gelegd. Nadat het definitieve plan is vastgesteld, worden de woningen beoordeeld. Daarvoor benaderen wij een bouwkundig bureau. Kosten worden betaald uit de te ontvangen subsidie. Tijd (indicator) Sanering stortplaats WAL De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg, ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd uitgevoerd (in 2024 en 2027) vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht.
Kwaliteit (toelichting) Er zijn afspraken gemaakt met de provincie over de uitvoering. De provincie gaat de regie voeren over de sanering. In september 2024 start de voorbereiding voor de sanering. De eerste fase van de sanering wordt in 2025 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In september 2024 start de voorbereiding. De sanering en de aanleg van de nieuwe beplanting voor de eerste fase worden in 2025 afgerond. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen De 'recentelijk' door de raad vastgestelde Klimaatadaptatiestrategie 2022-2027 en het Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028 vindt aansluiting bij de actualiteit. Binnen het programma klimaat, water en milieu zijn op dit moment dan ook geen nieuwe trends en ontwikkelingen te melden.
3.3 Duurzaamheid en milieu Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten, klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden, ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat 48
we wel gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. Relevante documenten: Akkoord van Groenlo. Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019. RES 1.0. Doelstellingen We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een energieneutraal gebouwde omgeving in 2030 Activiteiten Uitvoeren visie Warmtetransitie In de Warmtetransitievisie staat beschreven hoe we gebouwen klaarmaken voor de toekomst. Hiervoor wordt een plan van aanpak worden gemaakt. In Winterswijk ontbreekt een bron voor grootschalige warmteopwekking die we kunnen inzetten voor verwarming. Dit betekent dat we voor het grootste deel uitgaan van vervanging van gasketels door warmtepompen op elektriciteit. We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk woningen transitiegereed worden gemaakt. We maken hiervoor gebruik van rijkssubsidies in het kader van de aanpak van slechte energielabels. De mogelijkheden voor waterstof ten behoeve van monumenten en de andere kansen op dit gebied, houden we in de gaten. Kwaliteit (toelichting) We richten ons op het doelmatig inzetten van de subsidies voor het aanpakken van woningen met slechte labels. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In de Warmtetransitievisie staat beschreven hoe we gebouwen klaarmaken voor de toekomst.
Het maken van het Plan van Aanpak is verschoven naar 2025 . Tijd (indicator) Uitvoering RES 1.0 In de RES 1.0 is afgesproken dat het regionale bod bestaat uit grootschalige zon op daken (0,35 TWh) en grootschalige opwek op land (1 TWh). Voor Winterswijk betekent dit dat we aan beide werken. Over zon op bedrijfsdaken wordt elders gerapporteerd. De plannen voor grootschalige opwek op land passen in ons beleidskader zonneparken en zonnevelden. Het gaat hier op dit moment over de realisatie van 120 ha voor Winterswijk. Ondertussen werken we in regionaal verband aan de RES 2.0. Kwaliteit (toelichting) Samen met de RES-partners realiseren we de opwek die is afgesproken voor het doel in 2030. Kwaliteit (indicator)
49
Tijd (toelichting) Samen met onze partners in de regio werken we aan de realisatie van de RESdoelen. Tijd (indicator) Realiseren zonnepanelen op bedrijfsdaken Ook in 2025 gaan we door met de plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken. Dit gaat om bedrijven met een kleinzakelijke aansluiting. Samen met ondernemers kijken we welke aandachtspunten er in hun situatie zijn. Dit gaat dan om de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden, offertevergelijkingen en andere vraagstukken. Omdat er momenteel onzekerheden zijn over onderwerpen als teruglevering, tarieven en netcapaciteit, is het des te belangrijker dat we ondernemers helpen. Kwaliteit (toelichting) We willen goede rapportages naar aanleiding van de bedrijfsbezoeken. Dit gaat dan onder meer om het gebruiksprofiel, de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2024 plaats. Tijd (indicator) We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kennis- en inspiratiecentrum op het gebied van duurzaamheid. Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie, wordt duurzaamheid op een laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen.
Het Centrum Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket. Kwaliteit (toelichting) In het centrum ontvangen we gemiddeld ongeveer 120 bezoekers per maand. Via het platform Duurzaam Winterswijk ontvangen we gemiddeld duizend digitale bezoekers per maand. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2024 plaats. Tijd (indicator) Evaluatie moratorium Windenergie Op 29 juni 2017 is in de raad een moratorium op windturbines ingesteld. Afgesproken is dat dit besluit vanaf 1 januari 2023 periodiek wordt geëvalueerd. 50
Kwaliteit (toelichting) Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De evaluatie is door de raad verzet naar 1 juli 2025. De raad heeft voor deze evaluatie op 20 juni een plan van aanpak vastgesteld. Tijd (indicator) Doelstellingen We willen duurzaamheid bereikbaar en betaalbaar maken voor iedereen Activiteiten Verduurzamen woningen als onderdeel bestrijden energiearmoede We helpen inwoners om hun energierekening omlaag te brengen. Dit doen we door onderstaande maatregelen: - De aanpak met energieconciërges en energiebespaarmaatjes gaan we in 2024 continueren. Samen met andere organisaties helpen we inwoners met energiearmoede om energie te besparen en hun woning te verduurzamen. - We bieden ondersteuning via het Centrum Duurzaam Winterswijk. - We ondersteunen door middel van subsidies en regelingen. Kwaliteit (toelichting) We zetten ons in voor een goede voortzetting van de aanpak van energiearmoede. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2024 plaats. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Een belangrijk deel van de personele kosten van de energietransitie wordt gedekt door de CDOKE-regeling. Deze regeling geldt voor de kosten voor klimaat- en energiebeleid (beleid dat bijdraagt aan het behalen van de doelen uit de Klimaatwet, bv. 55% CO2 reductie in 2030). Daarnaast is subsidie ontvangen voor de LAI, de Landelijke Aanpak Isolatie.
Hiermee pakken we de slechte energielabels aan. Deze gelden gebruiken we voor een eigen subsidieregeling. Een belangrijke ontwikkeling die invloed heeft op de verduurzaming is de Netcongestie. Dit speelde al aan de opwek kant, maar dit speelt nu ook aan de afnamekant.
3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Ambitie We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen ineen slaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen 51
waar ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Relevante documenten: Woonvisie gemeente Winterswijk 2020 – 2025. Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019 – 2025. Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020. Groenstructuurplan Winterswijk. Omgevingsvisie buitengebied. Beleidsvisie landschap en biodiversiteit. Centrumvisie 2021. Doelstellingen We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving Activiteiten We werken volgens de Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Voor de inwerkingtreding moet er een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn ingeregeld. Verder bereiden we de organisatie voor op het werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, participatie, houding en gedrag. Kwaliteit (toelichting) We zijn inmiddels in staat om afwijkingen van het omgevingsplan in de meeste gevallen met een omgevingsvergunning (BOPA) te beoordelen en vergunnen. Voor aanvragen die niet met een omgevingsvergunning geregeld kunnen worden, zijn we op dit moment nog niet in staat een omgevingsplanwijziging door te voeren. Hier wordt wel aan gewerkt door de werkgroep Omgevingsplan.
We werken aan een gemeente-dekkende omgevingsvisie met het traject voor de omgevingsvisie Kom. Er wordt doorlopend gewerkt aan optimalisering van processen op juridisch en technisch gebied en aan verbetering van dienstverlening, doorlooptijden, participatie, houding en gedrag. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het vergt nog steeds de nodige tijd om de nieuwe wet eigen te maken. Op dit moment zijn de minimale acties van de VNG grotendeels uitgevoerd. Inmiddels is gestart met de werkgroep Omgevingsplan. We bouwen aan een basisplan en leren hoe we een Omgevingsplan kunnen wijzigen. Op 1 januari 2032 moeten we de beschikking hebben over een nieuw gebiedsdekkend Omgevingsplan. Tijd (indicator) We werken volgens de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Onderdeel van de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De Wkb treedt gelijk met de Omgevingswet in werking. De Wkb regelt dat private kwaliteitsborgers voortaan bouwtechnische regels toetsen en controleren. Dit wijzigt het proces van de bouwvergunningtoets.
52
Kwaliteit (toelichting) Het proces voor het behandelen van bouwmeldingen onder de Wkb is volledig ingericht en functioneert. In 2024 zijn reeds een aantal bouwmeldingen behandeld. Periodiek wordt geëvalueerd of aanpassingen in het proces en sjablonen nodig zijn. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Per 1 januari 2024 is de Wkb in werking getreden voor nieuwbouw in de gevolgklasse 1. Het gaat dan bijvoorbeeld over woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen. Deze plannen worden door de gemeente niet meer op bouwtechnische aspecten beoordeeld. Dit is overgenomen door private kwaliteitsborgers. De gemeente blijft wel het bevoegd gezag en controleert of er wordt gebouwd met een gecertificeerde kwaliteitsborger. De gemeente is verantwoordelijk gebleven voor de bouwtechnische toetsing van verbouwplannen en nieuwbouwplannen voor gebouwen met een hoger risico. Mogelijk worden in de toekomst ook verbouwplannen in hogere gevolgklassen onderdeel van het stelsel van private kwaliteitsborging. Deze activiteit is doorlopend. Op dit moment is het niet de ervaring dat de invoering van de Wkb voor de ambtelijke organisatie een besparing in tijd oplevert. Tijd (indicator) Doelstellingen We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken zoals WOOOW, Steengroeve en Ribeslocatie Activiteiten Gebiedsontwikkeling Steengroeve We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom de Steengroeve.
Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van het museaal concept Terra Temporalis. Kwaliteit (toelichting) Het ontwerpbestemmingsplan is in december 2023 ter inzage gelegd. Er zijn zienswijzen op binnengekomen. In de begroting 2024- 2027 is uitgegaan van beschikbaarstelling van het budget van € 1.000.000 aan de stichting Terra Temporalis. Het budget voor ondersteuning van de realisatie van het Steengroevemuseum stellen we beschikbaar op het moment dat de realisatie aan zal vangen. In 2024 zal deze realisatie niet plaatsvinden. Daarom wordt het budget in 2024 nu afgeraamd. Realisatie hangt af van twee trajecten: de fondsenwerving door de stichting en het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan. Verwachting is dat dit wat langer gaat duren. Uitgangspunt is dat het budget in 2027 weer benodigd is. Neemt u dit voorstel over dan zal bij de 1e Bestuursrapportage incl.1e Prognose 2025 (in 2027) een budget van € 1.000.000 worden opgenomen. Dat betekent dat in de vastgestelde begroting 2025-2028 nu geen budget hiervoor is opgenomen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) 53
Momenteel worden de zienswijzen verwerkt. We zijn met de initiatiefnemers in gesprek over goede (financiële) afspraken over het vervolgproces van het project. De uitkomsten daarvan bepalen wanneer het bestemmingsplan ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Tijd (indicator) Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling Weurden WoooW staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooWprojectgebied ligt aan één van de aanloopstraten ('t Weurden) in het centrum van Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de gemeente de afgelopen jaren een aantal woon-winkelpanden aangekocht om het gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven. Kwaliteit (toelichting) Op dit moment wordt gewerkt aan de uitvoering van het raadsbesluit van juni 2023. Daarin is het voorkeursscenario van de raad vastgelegd. Het maakt ontwikkelingen mogelijk aan 't Weurden (winkels plus woningen), de Spoorstraat (nieuw cultuurgebouw), bij Boogie Woogie (wonen) en aan 't Weurden - Dingstraat Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Op twee van de vier te ontwikkelen locaties is de voortgang sterk afhankelijk van de gemeentelijke begroting. Die is voorlopig ontoereikend om de ontwikkelingen op die plekken verder te brengen.
Het betreft de locatie voor een nieuw cultuurgebouw aan de Spoorstraat, en de locatie van de huidige Boogie Woogie. De twee andere locaties zijn een kwestie van privaat initiatief: aan 't Weurden (winkels plus woningen) en aan 't Weurden - Dingstraat - Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum). Daarop wordt wel voortgang geboekt. De laatstgenoemde locaties zijn deels afhankelijk van gemeentelijk geld en dat is in het kader van de grondexploitatie in de begroting opgenomen. Dat geld is beschikbaar voor het realiseren van een parkeervoorziening voor centrumparkeren. Deze beide locaties komen, als de nog te zetten stappen vlot verlopen, in 2025 bij de raad op tafel voor een besluit in de planologische procedure. Tijd (indicator) Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente op 1 januari 2027 een omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. We werken op dit moment aan een omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk. De omgevingsvisie gaat over het dagelijks leven. Hoe we werken, wonen, studeren en recreëren. Bij het opstellen van de omgevingsvisie voor de bebouwde kom houden we rekening met actuele visies, zoals de centrumvisie, groenvisie en woonvisie. Kwaliteit (toelichting) 54
In 2023 zijn de ontwikkeling van Winterswijk en de daaruit volgende opgaven in beeld gebracht. Al deze onderdelen zijn samengebracht in het Verhaal van Winterswijk (fase 1) en de startnotitie, die in april 2024 zijn vastgesteld door de raad. Deze stukken dienen nu als basisdocument voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie in fase 2. In het najaar 2024 is gestart met een participatietraject met de samenleving en de politiek, om inzicht te krijgen in welke keuzes we willen maken in de Omgevingsvisie. Een uitwerking van deze keuzes wordt in januari 2025 voorgelegd aan de raad door middel van een discussienota. De uitkomsten van die raadsvergadering zullen de basis vormen voor de concept Omgevingsvisie, die in Q2 wordt voorgelegd aan de raad. Wanneer de raad akkoord is met dit concept, volgt de ter inzagelegging aan de inwoners en ten slotte eind 2025 de definitieve vaststelling van de Omgevingsvisie kom. Aansluitend wordt toegewerkt naar het samenvoegen van de Omgevingsvisie buitengebied en Omgevingsvisie kom. Met als doel om voor 1 januari 2027 één Omgevingsvisie voor Winterswijk te kunnen vaststellen, waarmee we dan voldoen aan de Omgevingswet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De omgevingsvisie moet volgens de wet op 1 januari 2027 gereed zijn.