2e voortgangsrapportage inclusief 2e financiële prognose
Tekst van het document
In 2023 zijn er inhoudelijke stappen gezet voor een eerste basisdocument; in 2024 is verder gewerkt aan de uitwerking van de omgevingsvisie. Het streven is om de omgevingsvisie kom eind 2025 vast te stellen. Tijd (indicator) Revitalisering Dennenoord We werken aan de afronding van de revitalisering van het terrein Dennenoord. Kwaliteit (toelichting) De uitvoering van de revitalisering loopt en wordt zorgvuldig afgestemd met de verschillende disciplines. Er is een inrichtingsplan voor de natuurinvulling opgesteld dat onderdeel is van het in juni 2024 vastgestelde bestemmingsplan. De planning is dat de aannemer de werkzaamheden in 2024 uitvoert en dat de beplanting in het vierde kwartaal wordt geplaatst. In 2025 wordt de subsidieverantwoording met de provincie afgehandeld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het streven is alle procedures en werkzaamheden in 2024 uit te voeren. Tijd (indicator) Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze planontwikkeling. 55
Kwaliteit (toelichting) De geselecteerde ontwikkelaar heeft helaas aangegeven dat het niet mogelijk is tot een haalbare exploitatie te komen. Samen met Stadt Vreden bekijken we nu op welke wijze het project kan worden voortgezet. Wij houden beide gemeenteraden op de hoogte van de aanpak en de voortgang. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Omdat er op dit moment geen concrete ontwikkelaar is voor de uitwerking van de plannen, is onduidelijk op welke termijn de plannen uitgevoerd gaan worden. Als meer duidelijk is over de aanpak en voortgang, informeren wij samen met Stadt Vreden beide gemeenteraden. Tijd (indicator) Afdekken kleiput We ronden het afdekken van de kleiput af. Kwaliteit (toelichting) Er wordt gewerkt aan één of meerdere nieuwe voorstellen. Daar is de klankbordgroep ook bij betrokken. Uiteindelijk neemt de gemeenteraad in 2025 een besluit over het voorstel. Nadat dit besluit is genomen, wordt een inrichtingsplan opgesteld. De gebiedsontwikkeling van het Molenveld is afhankelijk van het vaststellen van de begroting door de raad. De raad heeft in november 2023 besloten om het resterende budget voor de gebiedsontwikkeling te schrappen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Allereerst moeten verschillende scenario's worden uitgewerkt. In deze fase zitten we nu.
Uiteindelijk neemt de gemeenteraad een besluit over het scenario dat wordt uitgewerkt in een inrichtingsplan. De planning is dat de gemeenteraad in het eerste kwartaal van 2025 een besluit neemt en uitvoering in najaar 2025. Tijd (indicator) Woningbouw Narcisstraat Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. De gemeente heeft een grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. Wij werken mee met een door een ontwikkelaar ingediende aanvraag voor woningbouw. Kwaliteit (toelichting) De planontwikkelaar heeft het woningbouwplan uitgewerkt en deze is als ontwerpbestemmingsplan in december 2023 ter inzage gelegd. Hierop is een zienswijze binnengekomen en op dit moment zijn partijen met elkaar in gesprek over deze zienswijze. 56
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Allereerst moet de zienswijze worden afgehandeld voordat het bestemmingsplan door de raad kan worden vastgesteld. Tijd (indicator) Ribeslocatie Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. In 2025 wordt verder gewerkt aan de herontwikkeling van de Ribeslocatie. Een plan voor woningbouw wordt voorbereid. Kwaliteit (toelichting) In 2024 is de omgevingsplanprocedure gestart. Nadat het omgevingsplan is vastgesteld, wordt verder gegaan met de ontwikkeling van de nieuwe woningen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het streven is om het omgevingsplan in het eerste kwartaal van 2025 door de raad te laten vaststellen. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling De Morse (voorheen Gaudium) Gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand van Gaudium. Daarnaast is het aangrenzende pand De Hazewind opgekocht door een ontwikkelaar. Door de huidige ontwikkelingen vraagt deze omgeving om een visie. Kwaliteit (toelichting) Er ligt een concreet initiatief voor het verbouwen van voormalige textielfabriek De Hazewind aan de Laan van Hilbelink 28/Morsestraat 32-34.
Het is de bedoeling dit fabriekscomplex te transformeren naar een woongebouw met 26 appartementen. In de naastgelegen fabriekshal is Kvadrat Weaving (voorheen bekend als Gaudium) gevestigd. Dit gebouw is eigendom van de gemeente. Milieutechnisch is dit bedrijf het grootste obstakel voor de verbouw van De Hazewind tot een appartementencomplex. Met Kvadrat Weaving lopen gesprekken over een mogelijke bedrijfsverplaatsing. Tegenover De Hazewind is Hittech Bihca gevestigd. Dit bedrijf heeft uitbreidingsplannen op de huidige locatie en kan vanuit milieutechnisch oogpunt ook een obstakel zijn voor het woningbouwinitiatief in De Hazewind. De actuele ontwikkelingen in dit gebied vragen om een duidelijke planologische/stedenbouwkundige visie voor het gebied en de directe omgeving. Als er overeenstemming is over de bedrijfsverplaatsing van Kvadrat Weaving, kan 57
vooruitlopend op de gebiedsvisie mogelijk al medewerking worden verleend aan het woningbouwinitiatief in De Hazewind. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beschikbare budget voor het opstellen van gebiedsvisie De Morse (€ 33.000), is bij de jaarrekening niet overgeheveld naar 2024. Dit omdat er nog geen duidelijke onderbouwing was en het bovendien niet voldeed aan de interne spelregels. Door het vervallen van het budget is het opstellen van de gebiedsvisie De Morse uitgesteld. Tijd (indicator) Programma bouwen aan Winterswijk We stellen een meerjarige programmering op voor alle toekomstige investeringen. Dit om financieel verantwoord onze voorzieningen in stand te kunnen houden en nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Verder zijn we scherp op ons opdrachtgeverschap. Dit moet leiden tot een integraal en realistisch investeringsprogramma waarbij de jaarlijkse overhevelingen qua omvang beperkt worden. Kwaliteit (toelichting) Onze huidige financiële situatie maakt het niet mogelijk om grote investeringen te doen in nieuwbouw van voorzieningen zoals Boogie Woogie, theater De Storm, zwembad Jaspers en de basisscholen. We hechten echter wel belang aan deze voorzieningen en koersen daarom op instandhouding.
Omdat het financieel perspectief voorlopig geen zicht op nieuwbouw geeft, kiezen we voor investeringen die de instandhouding van de bestaande gebouwen en voorzieningen beogen. Hiervoor verhogen we vanaf 2025 de bestemmingsreserve van € 2 miljoen naar € 10 miljoen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De voorwaarden voor de bestemmingsreserve "instandhouding voorzieningen" zijn door de Raad vastgesteld waardoor kan worden overgegaan tot uitvoering. Tijd (indicator) De Rikker We werken aan woningbouw op het nog onbebouwde gedeelte van de Rikker. Kwaliteit (toelichting) Het bestemmingsplan is vastgesteld en bekendgemaakt. De beroepstermijn is inmiddels verstreken. Er is één beroepschrift ontvangen bij de Raad van State. De verwachting is dat dit beroepschrift in 2025 op zitting komt. Kwaliteit (indicator) 58
Tijd (toelichting) We wachten op een behandeling van het beroepschrift bij de Raad van State. Naar verwachting komt dit in 2025 op zitting. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling recreatiegebied 't Hilgelo We behandelen een door Leisurelands BV ingediende aanvraag ter ontwikkeling van recreatiegebied 't Hilgelo. Het plan ziet op een bestendiging van bestaande functies (zandwinning, dagrecreatie, natuur, etc.) en een versterking van de recreatieve mogelijkheden binnen dat gebied. In hoofdzaak gaat het daarbij om een uitbreiding van verblijfsrecreatie en horeca. Kwaliteit (toelichting) Het doel van dit project is een toekomstbestendige ontwikkeling van recreatiegebied 't Hilgelo. We streven naar een ruimtelijk-planologisch kader waarin de bestaande functies en beoogde ontwikkelingen plek krijgen. In de zomer van 2023 is door het college een voorontwerpbestemmingsplan (conceptplan) ter inzage gelegd. Er zijn 18 inspraakreacties ingediend die de verschillende belangen in beeld hebben gebracht (formele participatie). Initiatiefnemer heeft een vervolg gegeven aan de participatie en werkt momenteel aan een doorontwikkeling van het plan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het is aan de initiatiefnemer om een nieuwe versie van het plan in te dienen voordat verdere besluitvorming kan plaastvinden.
Tijd (indicator) Bestemmingsplan uitbreiding 't Winkel We behandelen het initiatief tot uitbreiding van camping Het Winkel. Kwaliteit (toelichting) Op dit moment is de gemeente in afwachting van de indiening van een voorstel voor de verdere ontwikkeling van Het Winkel. De hele planologische procedure moet nog worden doorlopen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start wordt bepaald door het moment waarop het voorstel door de initiatiefnemer wordt ingediend. Tijd (indicator) Herontwikkeling Groenloseweg 60-locatie Harmonie We behandelen het initiatief tot herontwikkeling van de locatie van De Harmonie (Groenloseweg 60) van horeca naar wonen. 59
Kwaliteit (toelichting) Na een aantal gesprekken met de initiatiefnemers (Walvoort Ontwikkelaars b.v.) en behandeling in de Commissie Omgevingskwaliteit is er overeenstemming over de ontwikkeling van locatie De Harmonie. Het aangepaste plan is in augustus 2024 goedgekeurd door de Mandaatcommissie. De omgevingsvergunning kan nu worden aangevraagd. De vergunning kan worden verleend nadat het geldende omgevingsplan is aangepast (wijziging horeca naar wonen). B&W heeft op 20 juni 2023 al besloten medewerking te verlenen aan deze ontwikkeling, onder voorwaarde dat wordt voldaan aan het ruimtelijk kader zoals vastgelegd in het integraal ambtelijke advies van de Omgevingskamer. Met de laatste wijzigingen is hieraan voldaan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De tijdsplanning is moeilijk aan te geven. Eén en ander is afhankelijk van de datum van indiening door de initiatiefnemer. Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren een toekomstperspectief in het buitengebied Activiteiten We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte aanpak Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte, stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de energietransitie, kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel, en een sterke terugloop van het aantal boeren.
Deze situatie is een bedreiging voor het waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid. Samen met de stichting WCL is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. Kwaliteit (toelichting) De Intentieovereenkomst en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe de drie overheden (provincie, waterschap en gemeente) en de gebiedspartijen willen samenwerken in de gebiedsaanpak Vitaal Platteland. Het doel is te komen tot een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. Concreet wordt dit een gebiedsplan, een 'Winterswijks bod'. Om dit te bereiken wordt een aantal stappen doorlopen. In 2024 zijn bouwstenen van verschillende thema’s (zoals water, landbouw en natuur), het landschappelijk kader en het verhaal van het buitengebied van Winterswijk opgesteld. Die stukken zijn gebruikt voor een gebiedsanalyse en het opstellen van kansenkaarten voor de verschillende thema’s. Met de kansenkaarten kunnen er botsproeven plaatsvinden, waarmee wordt onderzocht waar in het gebied kansen, belangen en bedreigingen elkaar raken. Waar 60
moeten we rekening met elkaar houden en waar kunnen we juist koppelkansen benutten? Op basis hiervan werken we in 2025 toe naar een gebiedsvisie Vitaal Platteland Winterswijk. Hieruit volgt het gebiedsplan. Ondertussen wordt er ook gewerkt aan de uitvoering van de korte termijn, 'geen spijtmaatregelen'. Dit zijn maatregelen in projectgebieden in Winterswijk waar aan de doelen gewerkt kan worden (zoals waterkwaliteit, perspectief voor de landbouw of natuurdoelen), zonder dat dit negatieve effecten heeft voor andere doelstellingen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Volgens de oorspronkelijke planning levert het project eind 2024 het gebiedsplan op. Tijdens de uitvoering van het project hebben we te maken met onzekerheid over de kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Het vergt een andere manier van samenwerking tussen de overheden en gebiedspartijen, waardoor het soms twee stappen vooruit en een stap achteruit is. Wanneer overheden gezamenlijk kaders moeten stellen en aan de samenwerking moeten bouwen, kan het soms richting de gebiedspartijen lijken alsof er weinig voortgang is. Daarom zijn de kortetermijnprojecten extra belangrijk, om de energie bij alle betrokkenen te behouden en samen de schouders onder de gebiedsaanpak te blijven zetten.
De onzekerheid over de kaders en financiering vanuit het Rijk blijft voorlopig bestaan, maar de problemen in het buitengebied staan nog steeds op de agenda. Daarom gaan we door met het toewerken naar het gebiedsplan. Hierdoor kunnen we, wanneer er wel middelen beschikbaar komen, direct een duidelijk bod neerleggen hoe we in Winterswijk de uitdagingen van deze tijd op gaan lossen. Tijd (indicator) Uitvoeren project LEADER We geven uitvoering aan LEADER-projecten. LEADER is een subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied. Speerpunten hierbij zijn: het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale cohesie en het behouden/versterken van het voorzieningenniveau. Kwaliteit (toelichting) Stichtingen, verenigingen, organisaties en bedrijven kunnen gebruikmaken van LEADER-subsidies. LEADER is een onderdeel van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Initiatiefnemers worden bij hun aanvraag ondersteund door de Lokale Actie Groep (LAG). De LAG bestaat uit lokale (inwoner)leden en een projectleider. Alle aanvragers geven een verplichte pitch aan de LAG over hun project. De LAG adviseert Gedeputeerde Staten bij het beschikbaar stellen van financiën. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering van LEADER- projecten heeft een looptijd van 2024-2028. Het proces ligt op schema. 61
Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen behoefte aan is Activiteiten Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen In de raamovereenkomst en de prestatieafspraken staat nu al dat partijen zich inzetten om de bewustwording bij huurders, als het gaat om woongedrag en de gevolgen van energiegebruik, te bevorderen. Daarbij faciliteert en ondersteunt de gemeente de huurdersvereniging en De Woonplaats waar mogelijk bij duurzaamheidsprojecten en -activiteiten die bijdragen aan de (gemeentelijke/regionale) duurzaamheidsdoelstellingen. De Woonplaats en de gemeente Winterswijk gaan in gesprek om concrete vervolgafspraken te maken op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid. We streven naar een maximale inzet, mede in het kader van armoedebestrijding. Kwaliteit (toelichting) In de prestatieafspraken van 2023 en 2024 is concreet in beeld gebracht wat de totale opgave is met betrekking tot verduurzaming van de woningen. Door De Woonplaats en de gemeente wordt gewerkt aan de opgave. Bij acties en pilots gericht op het bevorderen van duurzaam woongedrag en energiebesparing, stemmen de partijen de aanpak met elkaar af. Gemaakte afspraken in 2024 worden, daar waar mogelijk, voortgezet in 2025. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit gedurende heel 2024.
Tijd (indicator) Flexwonen Veel Winterswijkers zijn op zoek naar geschikte en betaalbare woonruimte. Ook moet Winterswijk extra statushouders huisvesten. De instroom neemt toe, dus het aantal statushouders neemt ook toe. Daarnaast weten we niet hoelang de Oekraïense ontheemden blijven. Daarom ontwikkelt Winterswijk, samen met De Woonplaats en marktpartijen, een of meerdere flexwoonprojecten. Kwaliteit (toelichting) In het kader van de prestatieafspraken 2024 met De Woonplaats, is flexwonen een gespreksonderwerp. We zitten nog in de verkennende fase. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting)
62
We gaan met De Woonplaats in gesprek over flexwonen. Dit is nog in beperkte mate opgepakt, omdat de prioriteit bij andere projecten en activiteiten binnen het thema wonen lag. Tijd (indicator) Nieuwe lokale woonvisie We stellen een nieuwe lokale woonvisie op, omdat de looptijd van de huidige lokale woonvisie eind 2024 afloopt. We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, en combineren dit met onze lokale ambities en uitgangspunten. We spelen in op de veranderende woonbehoefte en zorgen ervoor dat nieuwe woningbouw en de bestaande woningvoorraad daarop aansluiten. We streven naar betaalbare woonlasten, passend bij de portemonnee van de inwoners en woningzoekenden. Kwaliteit (toelichting) We stellen een nieuwe lokale woonvisie op. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De nieuwe lokale woonvisie zou naar verwachting in het vierde kwartaal 2024 ter besluitvorming worden aangeboden aan de gemeenteraad. Dit is nog niet opgepakt in verband met prioriteit bij andere projecten en activiteiten binnen het thema wonen. Tijd (indicator) Lokale woonzorgvisie Het Rijk werkt aan een wetsvoorstel dat het opstellen van een urgentieverordening en/of huisvestingsverordening door gemeenten voor specifieke aandachtsgroepen in 2025 of 2026 verplicht maakt. Dit is inclusief verschillende zorgdoelgroepen.
Voorafgaand aan deze verordening is een lokale woonzorgvisie noodzakelijk, om prioritering van specifieke aandachtsgroepen te bepalen. Bij het opstellen van de lokale woonzorgvisie is regionale afstemming een belangrijk onderdeel. Kwaliteit (toelichting) We stellen een lokale woonzorgvisie op. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De lokale woonzorgvisie en de Achterhoekse woonzorgvisie worden opgesteld en in 2025 waar mogelijk op elkaar afgestemd. Dit is nog niet verder opgepakt in verband met andere activiteiten die prioriteit hadden. Tijd (indicator) Herontwikkeling portiekflats Europalaan We werken aan het initiatief van De Woonplaats om de komende jaren 112 woningen (in vier flatgebouwen) aan de Europalaan te vervangen door 130 nieuwe woningen 63
(in drie gebouwen).
Kwaliteit (toelichting) In juni 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld. De Woonplaats is in september 2024 gestart met de voorbereidingen voor de sloop van de eerste portiekflat.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De Woonplaats is bezig met de voorbereiding van de sloop van de eerste portiekflat. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen Activiteiten Snippergroen en illegaal grondgebruik In 2016 heeft bureau Eiffel het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van ingebruikname van gemeentegrond door particulieren en (agrarische) bedrijven. Soms zijn hier afspraken over gemaakt, in andere gevallen is nog niets geregeld. In 2019 is hiervoor een projectmatige aanpak ontwikkeld en is in de wijken Bargerbosch en Hoge Wieber Noord gestart met het pilotproject Grondgebruik. In 2023 heeft de raad een beleidskader voor snippergroen vastgesteld. Op basis hiervan wordt het project vervolgd. Kwaliteit (toelichting) Wij bieden inwoners en ondernemers duidelijkheid over het niet-geregistreerd in gebruik hebben van snippergroen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het pilotproject is in 2024 afgerond. Hierna wordt de pilot omgezet in een regulier project. De bewoners van de betreffende wijken/straten ontvangen dan een brief over het niet-geregistreerde gebruik van gemeentegrond. Vervolgens maakt de gemeente afspraken met de desbetreffende bewoners over het niet-geregistreerde gebruik van de gemeentegrond.
Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Diverse projecten Projecten hebben elk hun eigen planning en werkwijze. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het zal nog enkele jaren 64
duren voordat alle plannen en werkwijzen goed geïmplementeerd zijn. Dit is ook mogelijk door het overgangsrecht. Wonen / volkshuisvesting De Rijksoverheid wil de regie op de volkshuisvesting herpakken: ‘Volkshuisvesting is terug van weggeweest’. Deze trend is ingezet sinds de benoeming van een minister van Volkshuisvesting (en Ruimtelijke Ordening) in 2022 en heeft geleid tot het opstellen van een Nationale Woon- en Bouwagenda. Deze agenda bevat meerdere programma’s met o.a. woningbouw, aandacht voor specifieke doelgroepen, betaalbaar wonen en verduurzaming. Het Rijk pakt de regie en deze regie werkt door op provinciaal en lokaal niveau. Nieuwe wetgeving en aanpassing van bestaande wetgeving moet (lokale) overheden mandaat én instrumentarium geven. Meer afstemming, monitoring en verantwoording op lokaal, regionaal en provinciaal niveau om uitvoering te geven aan het landelijk beleid. In de wetsvoorstellen zijn definities (nog) niet altijd helder, keuzes zijn niet of onvoldoende onderbouwd en instrumenten en hulpmiddelen voor de uitvoering zijn onvoldoende ingekaderd en uitgewerkt. Ook is niet altijd duidelijk of je als gemeente een keuze hebt om instrumenten wel of niet in te voeren. Wel is duidelijk dat er een enorme extra werklast bij gemeenten komt te liggen. De zorgen of het allemaal uitvoerbaar is voor gemeenten is daarom groot. Onder andere vanuit de VNG.
Naast de personele capaciteit zullen ook financiële middelen nodig zijn, bijvoorbeeld voor het uitvoeren van noodzakelijke onderzoeken. Voor de gemeente Winterswijk betekent dit dat wij, in combinatie met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek, meer moeten gaan sturen op betaalbaarheid in de bouwprogramma’s. Dit vraagt meer capaciteit dan voorheen. Daarnaast moet verplicht worden opgesteld: een volkshuisvestingsprogramma ter vervanging van de gemeentelijke woonvisie als onderdeel van de omgevingsvisie; een gemeentelijk woonzorgvisie die regionaal is afgestemd; een huisvestingsverordening voor urgente doelgroepen zoals uitstromers uit intramurale instellingen en jeugdzorg, slachtoffers van huiselijk geweld, daklozen en ex-gedetineerden. Vitaal Platteland De Intentieovereenkomst (IOK) en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Er is volgens planning gestart met de uitvoering van de startnotitie Gebiedsaanpak Vitaal Platteland Winterswijk. Deze aanpak moet de komende twee jaar een toekomstperspectief Vitaal Platteland Winterswijk opleveren. Tegelijkertijd beginnen we met de realisatie. 'Geen spijt-maatregelen' kunnen namelijk tussentijds worden uitgevoerd. We zien inmiddels dat het project te maken heeft met onzekerheden over de kaders vanuit het Rijk.
Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Dit heeft gevolgen voor de planning, de benodigde personele capaciteit en financiële inbreng. Fysiek domein algemeen Zoals op meerdere gebieden speelt arbeidsmarktkrapte ook in het fysieke domein een grote rol. Het is moeilijk om aan geschikt en voldoende personeel te komen. Op inhoudelijk gebied speelt de stikstofproblematiek een rol. Qua communicatie is participatie nog steeds een ontwikkeling die speelt en waar we in onze processen rekening mee moeten houden.
65
3.5 Economie en Lobby Ambitie Wij koesteren de veelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk. Bedrijvigheid en nabij gelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt. In samenwerking met de sector zorgen we voor voldoende aanbod “het jaar rond” in vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen. We dragen Winterswijk als merk binnen en buiten Nederland uit. We onderhouden duurzame relaties met samenwerkingspartners landelijk, regionaal en over de grens. We maken actief gebruik van (Europese) subsidies voor de realisatie van onze activiteiten. Relevante documenten: Beleidsnota Economie Winterswijk 2017. Omgevingsvisie Buitengebied 2019. Centrumvisie 2021. Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023. Nota Grenszland Gemeente Winterswijk (2022 - 2024). Doelstellingen Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling Activiteiten Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Het programma heeft als doel om bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te creëren en de samenwerking tussen bedrijven op de bedrijventerreinen te verbeteren. Daarbij richt het programma zich zowel op samenwerking en organisatiegraad op het bedrijventerrein, als op het programmatisch uitvoeren van fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente bij het omzetten van de beleidsambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat, naar concrete maatregelen op de bedrijventerreinen. Kwaliteit (toelichting) In samenwerking met industriekring OWIN werken we aan drie doelen: Het verbeteren van de organisatiegraad van ondernemers op het bedrijventerrein. We verkennen hiervoor de mogelijkheden van het parkmanagement op het bedrijventerrein. Het opzetten van een programma met fysieke en organisatorische maatregelen op het bedrijventerrein, onder meer gericht op duurzaamheid, klimaat, verkeer en veiligheid. Het onderzoeken van de haalbaarheid van een Smart Energy Hub op het bedrijventerrein. Dit onderzoek richt zich op de optimalisatie van de lokale energie-opwekcapaciteit en het -verbruik op het bedrijventerrein, en wordt uitgevoerd met een subsidie van de provincie Gelderland. Kwaliteit (indicator) 66
Tijd (toelichting) Dit project loopt conform planning. Tijd (indicator) Gebiedsvisie bedrijventerrein Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerreinen schaars zijn. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk en economisch vestigingsklimaat te behouden, is er in 2024 een nieuwe locatie voor een bedrijventerrein aangewezen. In 2025 werken we aan de gebiedsvisie van het bedrijventerrein. Kwaliteit (toelichting) In oktober 2024 neemt het college een besluit over de locatiekeuze voor het nieuwe bedrijventerrein. Vervolgens stelt het college aan de raad voor om een grondexploitatie te openen met een bijbehorend kredietaanvraag. In 2025 werken we aan de gebiedsvisie voor het nieuwe bedrijventerrein. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In oktober 2024 neemt het college een besluit over de locatie van het toekomstige bedrijventerrein. Tijd (indicator) Doelstellingen Het maken en vaststellen van een visie op de toekomstige soort bedrijven in Winterswijk Activiteiten Toekomstvisie gewenste bedrijvigheid in Winterswijk Het Winterswijkse bedrijfsleven kenmerkt zich door een grote diversiteit.
Start-ups, familiebedrijven die al generaties lang aan Winterswijk zijn verbonden, maar ook bedrijven die begonnen zijn als familieondernemingen en inmiddels onderdeel zijn van een groot landelijk of internationaal bedrijf. Wij koesteren al deze bedrijven. We maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst in Winterswijk op willen richten. Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: Participatie Duurzaamheid, klimaat en circulaire economie Onderwijs en arbeidsmarkt Deskundige ondersteuning Samenhang met de locatiekeuze voor het bedrijventerrein Integratie in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (zie beleidsveld 3.4) 67
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Omdat de visie wordt geïntegreerd in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (beleidsveld 3.4), wordt dit tijdspad aangehouden. Tijd (indicator) Doelstellingen In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod Activiteiten Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan vijf speerpunten: 1. Het vergroten van de beleefbaarheid van de Achterhoek met aanbodontwikkeling. 2. Het op peil houden en verbeteren van de vitaliteit van de verblijfsrecreatie. 3. Het realiseren van een onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de Achterhoek voor de nationale en internationale gast. 4. Het bevorderen van de gastvrijheid in de regio. 5. Het versterken van de positie van de vrijetijdssector binnen de Achterhoek en het intensiveren van verbindingen met andere sectoren. We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Dit project sluit goed aan bij de Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’. Kwaliteit (toelichting) De projecten lopen conform afspraak.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De projecten uit de vrijetijdsagenda lopen volgens schema. Tijd (indicator) Toekomstvisie verblijfsrecreatie We maken samen met het bedrijfsleven een toekomstvisie op de gewenste ontwikkeling van de verblijfsrecreatie in Winterswijk. Kwaliteit (toelichting) We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren: Participatie. Aansluiting bij de omgevingsvisies voor het buitengebied en de kom. De landelijke en regionale trends in toerisme en recreatie. Deskundige ondersteuning. 68
De beoogde dekking van de uitvoeringsagenda van de beleidsvisie vanuit de toeristenbelasting, is niet voorzien in deze begroting. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De beleidsvisie recreatie en toerisme is op 30 mei 2024 vastgesteld door de raad. Tijd (indicator) Stimuleren van evenementen voor en door jongeren We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie. Kwaliteit (toelichting) We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren. Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de doelstelling: het stimuleren van evenementen voor en door jongeren. Vanuit dit programma is ondersteuning geboden aan het Oud en Nieuw evenement Countdown, het project 80 jaar Vrijheid en het EK evenement op de markt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het resterende incidentele budget over 2023 en 2024 wordt overgeheveld naar 2025, voor zover dat nodig is voor ondersteuning van activiteiten en evenementen die voortkomen uit dit programma.
Tijd (indicator) Doelstellingen Stimuleren ondernemerschap en stabiele arbeidsmarkt Activiteiten We hebben een ondernemerspunt We willen professionaliteit en slagkracht in onze ondernemersondersteuning en economische ontwikkeling organiseren in de vorm van het Ondernemerspunt Winterswijk. Dit is gebaseerd op het Duitse model van Wirtschaftsförderungsgesellschaft, zoals we dat ook in Bocholt kennen. Dit is een model waarin gemeente en ondernemersverenigingen vanuit een publiek-private organisatie samenwerken aan een brede economische ontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) We hebben in 2023 diverse gesprekken gevoerd met ondernemers over de wenselijkheid en mogelijkheden van een ondernemerspunt. De uitvoering is gestopt als gevolg van de bezuinigingen binnen het taakveld economie. Kwaliteit (indicator) 69
Tijd (toelichting) In de begroting 2024 is er geschrapt in het taakveld economie. Dit betekent dat de voorbereiding op dit project is gestopt en geen vervolg gaat krijgen. Tijd (indicator) Doelstellingen Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten waarbij we ons aanbod op het gebied van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere bereikbaarheid over de weg en het spoor. Activiteiten Lobby We zetten in op regionale en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobbyen over de grens is belangrijk. De toenemende Europeanisering van het beleid en de besluitvorming zorgen ervoor dat veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau, maar ook op Europees niveau worden genomen. Kwaliteit (toelichting) Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere, gezamenlijke boodschap te vertellen, is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens het lentefestival brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities jaarlijks dichter bij Den Haag. Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten, speerpunten die in het coalitieakkoord zijn geformuleerd.
Ook richten we ons met een gezamenlijke lobby van de M50gemeenten (middelgrote gemeenten) op verschillende onderwerpen, zoals grensoverschrijdende arbeidsmarkt en behoud van streekziekenhuizen. Zo'n 70% van alle wet- en regelgeving waar gemeenten mee te maken hebben, wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat je grensoverschrijdend moet denken om lokale uitdagingen onder de aandacht te brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het winnen van de Green Leaf Award, de actieve rol van de portefeuillehouder en de lobby in verschillende Europese gremia, wordt Winterswijk vaak als voorbeeld genoemd. De jaarlijkse deelname aan de European Week of Regions and Cities zien wij als een kans om kennis te delen met bestuurders uit heel Europa, en de Achterhoekse ambities en uitdagingen in Brussel zichtbaar te maken. Er is een ambtelijke lobbywerkgroep gevormd die de organisatie van het festival en de European Week of Regions and Cities verzorgt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopende activiteit. Tijd (indicator) 70
Grensoverschrijdende samenwerking Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie, onderwijs, cultuur, toerisme en sport. Kwaliteit (toelichting) We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons internationale beleid. In 2025 actualiseren wij de Nota Grenszland, die als kader dient voor de uitvoering van onze grensoverschrijdende samenwerking. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit proces is doorlopend. Tijd (indicator) Subsidies Voor een optimale benutting van (Europese) subsidiemiddelen voor de uitvoering van projecten en activiteiten, zetten we binnen onze organisatie een subsidiestructuur op. Dit om subsidieverwerving binnen de organisatie te borgen. Kwaliteit (toelichting) Subsidies zijn een belangrijk middel voor de gemeente Winterswijk om haar beleid te kunnen uitvoeren en projecten te realiseren. Het verwerven van subsidies vergt echter wel een structurele aanpak. We kiezen in Winterswijk voor een subsidieadviseur die zich bezighoudt met het identificeren van subsidiemogelijkheden en het coördineren van de aanvragen. Steeds meer gemeenten werken samen om gezamenlijk subsidieaanvragen te doen.
Zo wordt de kans op succes vergroot en kunnen grotere projecten worden gerealiseerd dan wanneer individueel subsidie wordt aangevraagd. Ook zijn er steeds meer Europese subsidieprogramma's beschikbaar, die ons als gemeenten in staat stellen om grensoverschrijdend samen te werken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het werven van subsidies is een doorlopend proces. We signaleren en attenderen de organisatie structureel op subsidiemogelijkheden die zich voordoen en faciliteren aanvragen. Samen met de gemeenten Aalten, Doetinchem en Oost Gelre hebben we een subsidieoverleg georganiseerd, waarin we subsidiekansen met elkaar delen en kansen gezamenlijk oppakken. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Economie 71
Algemeen De nasleep van Corona, oorlog in Oekraïne, energiecrisis, stikstofproblematiek, hogere rente en inflatie hebben effect op onze economie. Het concrete effect hiervan op de lokale Winterswijkse economie laat zich moeilijk inschatten. Het zijn conjuncturele schommelingen, die voor de korte termijn mogelijk invloed hebben op de ontwikkeling woningbouwplannen en uitbreidingsplannen in het bedrijfsleven. De behoefte aan bedrijventerrein voor de lange termijn blijft bestaan. Arbeidsmarkt Een algemene ontwikkeling is de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Dit speelt in vele beroepsgroepen in de gehele Achterhoek. Het bedrijfsleven zet in op procesinnovatie, automatisering en robotisering, gericht op een hogere arbeidsproductiviteit en werving van personeel van buiten de regio, waaronder arbeidsmigranten. Ook het belang van het behouden van jongeren in de regio wordt hierdoor nog groter. Zowel voor werving van personeel van buiten de regio als behoud van jongeren ligt er een grote uitdaging in het bieden van passende huisvesting en goede mobiliteitsvoorzieningen. Dit vraagt om integrale inzet van de Achterhoekse thematafels Smart werken & Innovatie, Wonen & Vastgoed, Onderwijs & Arbeidsmarkt en Mobiliteit. Lobby & subsidieverwerving Voor Winterswijk zijn de volgende trends voorstelbaar: Meer aandacht voor duurzaamheid en Sustainable Development Goals (SDG's).
Betere afstemming met burgers. Toenemende complexiteit van de lobby. Meer aandacht voor subsidieverwerving. Europeanisering.
Financiële afwijkingen programma 3 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
72
Exploitatie
Prognose 1 2024
Prognose 2 2024
Mutaties Prognose 2 2024
Baten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer
144
144
0
0
0
0
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
102
102
0
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
242
242
0
Totaal 3.1 Openbare ruimte
488
488
0
7.2 Riolering
4.564
4.564
0
7.3 Afval
3.400
3.400
0
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
7.964
7.964
0
3.108
3.548
440
2.714
2.714
0
714
397
-317
1.149
1.585
436
190
1.283
1.094
4.766
5.979
1.213
2.2 Parkeren
3.2 Klimaat, water en milieu
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 3.5 Economie en lobby 3.1 Economische ontwikkeling
8
8
0
113
113
0
3.4 Economische promotie
1.266
1.266
0
Totaal 3.5 Economie en lobby
1.386
1.386
0
Totaal Baten
17.712
19.364
1.653
5.595
5.509
-86
80
80
0
4.451
4.481
30
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Lasten 3.1 Openbare ruimte 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
335
335
0
10.461
10.405
-56
7.2 Riolering
3.594
3.612
18
7.3 Afval
2.913
2.913
0
Totaal 3.2 Klimaat, water en milieu
6.507
6.525
18
4.715
5.149
434
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
2.839
2.834
-5
8.1 Ruimte en leefomgeving
4.983
3.860
-1.123
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
1.241
1.106
-135
8.3 Wonen en bouwen
1.495
1.444
-51
Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
10.558
9.244
-1.314
3.1 Economische ontwikkeling
164
164
0
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
336
336
0
3.4 Economische promotie
503
428
-74
Totaal 3.1 Openbare ruimte 3.2 Klimaat, water en milieu
3.3 Duurzaamheid 7.4 Milieubeheer 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
3.5 Economie en lobby
Totaal 3.5 Economie en lobby
1.002
928
-74
Totaal Lasten
33.244
32.251
-993
16
16
0
Onttrekkingen 3.2 Klimaat, water en milieu 7.2 Riolering 3.3 Duurzaamheid
73
Exploitatie 7.4 Milieubeheer
Prognose 1 2024
Prognose 2 2024 24
Mutaties Prognose 2 2024 24
0
3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
39
39
0
0
1.000
1.000
2.000
2.000
0
2.000
3.000
1.000
-17.493
-15.847
1.645
Stortingen 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.3 Wonen en bouwen Totaal 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Gerealiseerd resultaat
Openbare ruimte Het voordeel van € 56.000 aan de lastenkant bestaat met name uit : Incidentele aframing budget onderhoud civiele kunstwerken 43.000 V Overheveling restantbudget mobiliteitsplan € 46.000 V Incidentele bijraming Provinciale landschapsprojecten 30.000 N
€
€
Incidenteel lagere onderhoud civiele kunstwerken In 2024 wordt een overschot verwacht op de uitgaven voor onderhoud civiele kunstwerken. Door krapte op de arbeidsmarkt duurt het langer voor werken opgestart kunnen worden en worden in het voorjaar uitgebrachte offertes al doorgeschoven naar het einde v/h jaar. Overheveling restantbudget mobiliteitsplan Als gevolg van de annulering van de opdracht van het mobiliteitsplan aan een extern bureau moet het begrote restantbudget van €46.000 overgeheveld worden naar 2025. Dit budget is nodig voor uitvoering door een ander bureau. Incidentele bijraming Provinciale landschapsprojecten Bij Provinciale subsidies wordt de laatste 20% van de subsidie pas toegekend nadat de verantwoording is ingediend. Dit betekent dat de lasten eerder gemaakt worden dan de laatste baten worden ontvangen. Hier is bij de start van deze projectperiode geen rekening mee gehouden. Daarom zijn de lasten nu incidenteel met € 30.000 verhoogd. Klimaat, water en milieu Er zijn geen te verklaren verschillen groter dan € 50.000.
Duurzaamheid en milieu Het voordeel aan de batenkant van € 440.000 respectievelijk het nadeel aan de lastenkant van € 434.000 bestaat met name uit de incidentele bijraming 2024 aan zowel de baten als lastenkant met betrekking tot het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (€ 389.000) en Klimaat- en energiebeleid (CDOKE) indexeringsgelden (€ 51.000). Dit laatste betreft het dd. 5 juni 2024 van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland ontvangen bedrag ad €51.000. Gebiedsontwikkeling en wonen Het voordeel van € 1.213.000 aan de batenkant bestaat met name uit: Incidentele bijraming leges omgevingsvergunningen
€ 775.000 V
74
Mutatie boekwaarde grondexploitatie complex Eelink
€ 416.000 V
Incidentele bijraming leges omgevingsvergunningen De legesopbrengsten uit omgevingsvergunningen zijn aanzienlijk hoger dan begroot (€ 775.000). Dit komt allereerst doordat er een aanmerkelijk hoger aantal, qua bouwinvestering, grote aanvragen ingediend en vergund zijn en nog vergund worden in 2024. Daarnaast is er net voor invoering van de Omgevingswet eind 2023 nog een bulk aan aanvragen onder het oude regime ingediend. Tot slot is de Wkb per 1-12024 alleen nog maar ingevoerd voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1 en nog niet voor verbouwingen. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 is uitgegaan van volledige invoering van de Wkb per 1-1-2024 omdat toen nog niet bekend was dat slechts gedeeltelijke invoering plaats zou vinden. Mogelijk dat inkomsten bij jaarrekening nog hoger zullen zijn, dit is o.a. afhankelijk van het feit of bepaalde nog liggende grote bouwaanvragen dit jaar nog worden vergund. Mutatie boekwaarde grondexploitatie complex Eelink Het voordelig incidentele effect van complex Eelink op de begroting 2024 bedraagt € 571.000. Dit bestaat uit de mutatie boekwaarde (inkomst) van € 416.000 (zie batenkant) en aframing uitgaven bouw rijp maken van € 155.000 (zie onder bij lastenkant). Alle kavels in het complex Eelink zijn verkocht. Het complex Eelink wordt in 2024 beëindigd. Het complex wordt afgesloten met een voordelig resultaat van € 1.081.000.
Van dit resultaat valt 571.000 vrij in 2024. Het resterende gedeelte van het resultaat van € 510.000 is in vorige jaren al vrijgevallen. Nog niet alle werkzaamheden voor Eelink zijn uitgevoerd. De openbare ruimte in het plangebied wordt de komende twee jaar nog afgerond. Voor de afrondende werkzaamheden openen we een krediet voor aanleg wegen van € 565.000 buiten het grondbedrijf. Een deel van deze uitgaven, € 98.000, wordt bijgedragen door de ontwikkelaar van de particuliere gebiedsontwikkeling Den Harden. Inhoudelijk heeft dit geen gevolgen. In administratieve zin wel. De reden om dit te doen is dat we zo de komende jaren niet belastingplichtig worden voor de vennootschapsbelasting met het grondbedrijf. Het is vanuit BBV en vanuit fiscale wetgeving toegestaan om dit zo te doen. Zie ook bijlage investeringen. Het voordeel van € 1.314.000 aan de lastenkant bestaat met name uit: aframing bijdrage aan Terra Temporalis
€ 1.000.000 V
aframing uitgaven bouw rijp maken grondexploitatiecomplex Eelink overheveling restantbudget Vitaal Platteland overheveling restantbudget woonbeleid overheveling restantbudget beleid Omgevingsvisie
€ 155.000 V € 75.000 V € 50.000 V € 42.500 V
Aframing bijdrage aan Terra Temporalis In de begroting 2024- 2027 is uitgegaan van beschikbaarstelling van het budget van € 1.000.000 aan de stichting Terra Temporalis. 75
Het budget voor ondersteuning van de realisatie van het Steengroevemuseum stellen we beschikbaar op het moment dat de realisatie aan zal vangen. In 2024 zal deze realisatie niet plaatsvinden. Daarom wordt voorgesteld dit budget bij de 2e voortgangsrapportage 2024 af te ramen EN toe te voegen aan een nieuwe bestemmingsreserve bijdrage Terra Temporalis van € 1.000.000. Realisatie hangt af van twee trajecten: de fondsenwerving door de stichting en het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan. Verwachting is dat dit wat langer gaat duren. Zodra het moment dat de realisatie aan zal vangen, wordt € 1.000.000 onttrokken uit deze bestemmingsreserve. Zie ook programma 3, onttrekkingen en reserves. Aframing uitgaven bouw rijp maken grondexploitatiecomplex Eelink Dit hangt samen met de aan de batenkant toegelichte mutatie boekwaarde, zie hierboven. Overheveling restantbudget Vitaal Platteland Door o.a. capaciteitsproblemen is de uitvoering van de projecten in 2024 niet gerealiseerd. Deze staan nu gepland voor 2025. Daarom stellen we voor het budget over te hevelen naar 2025. Overheveling restantbudget woonbeleid In 2025 gaan we starten met de vernieuwing van de woonvisie. We stellen daarom voor het budget van 2024 over te hevelen naar 2025.
Overheveling restantbudget beleid Omgevingsvisie Door capaciteitsproblemen zijn niet alle activiteiten in 2024 uitgevoerd en vinden nu plaats in 2025. We stellen voor om een bedrag van € 42.500 over te hevelen naar 2025. Economie en Lobby Het voordeel van € 74.000 in 2024 aan de lastenkant betreft het voorstel om het restantbudget van de uitvoering vrijetijdseconomie naar de begroting 2025 over te hevelen. Dit budget is bedoeld voor stimuleren van evenementen voor en door jongeren. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Voorgesteld wordt de in 2024 afgeraamde bijdrage Terra Temporalis van € 1.000.000 toe te voegen aan een nieuwe bestemmingsreserve. Zie ook programma 3, beleidsveld 3.4.
Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk Inleiding Algemene ondersteuning, bestuur Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een nuchtere kijk op zaken en gezond boerenverstand. We werken in het belang van de inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken als raad en college graag samen op. Dienstverlening We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk. Veiligheid en ondermijning 76
Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om meer aandacht. Criminaliteit wordt voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan en onze gemeente veilig te houden.
4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening Ambitie We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie en realiseren de doelen uit het coalitieakkoord. We gaan samen aan de slag voor inwoners en met inwoners. Inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Het doel is hierbij is om vanaf 2024 in toenemende mate besparingen op de organisatiekosten te realiseren. Relevante documenten: Organisatievisie. Visie op dienstverlening. Doelstellingen We betrekken zo veel mogelijk inwoners, organisaties en bedrijven bij wat we willen realiseren met een open en transparante bestuurlijk stijl Activiteiten Uitvoeren programma dienstverlening In het uitvoeringsprogramma dienstverlening wordt de dienstverleningsvisie concreet vertaald naar de praktijk. Wat goed gaat, blijven we goed doen. De basis op orde. We verbeteren de dienstverlening door input te verzamelen bij klanten (klantreizen). Ook informeren we klanten actief over de duur en status van hun aanvraag of verzoek en houden we ons aan de afspraken. We werken met servicenormen die we monitoren in een dashboard waarop wordt gestuurd.
Daarnaast werken we met een proef van beeldbrieven voor laaggeletterden en anderstaligen. Kwaliteit (toelichting) Belangrijke aandachtspunten zijn een tijdige afhandeling van zaken en afspraak is afspraak. Onze manier van communiceren is open en transparant en het liefst mondeling. Op die manier komen we meer in verbinding met de klant en creëren we meer begrip voor onze besluiten. In 2024 zijn we verdergegaan op de ingeslagen weg. Leidend is de dienstverleningsvisie en het plan van de projectleider dienstverlening, opgesteld in mei 2023. Op het gebied van HR, competenties, communicatie en I-kolom worden slagen gemaakt om de teams verder te professionaliseren. De ontwikkelingen vinden stap voor stap plaats. Daarnaast komt er nog meer focus op de servicenormen en de in- en externe klanttevredenheidsonderzoeken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Deze activiteit loopt het hele jaar door. Dienstverlening staat centraal in het hele doen en laten van de gemeente Winterswijk. Daarom is het nodig om continu aandacht te geven aan de ontwikkeling van onze dienstverlening. In de aanpak 77
kiezen we voor 'quickwins' voor de hele organisatie, en voor een projectmatige aanpak in een specifiek domein. Tijd (indicator) Doelstellingen We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie Activiteiten Optimaliseren Bedrijfsvoering We gaan noodzakelijke stappen zetten in de bedrijfsvoering. Dit doen we niet langer onder de titel van een Masterplan voor de organisatie, maar stapsgewijs, op afzonderlijke thema’s die voor de organisatie te behappen zijn, terwijl de “winkel open blijft”. Veel verbeterpunten zijn de afgelopen jaren al in beeld gekomen, nu is het zaak om deze daadwerkelijk op te pakken en te borgen. We werken daarbij aan integraliteit van werkprocessen en kijken we waar zaken efficiënter en effectiever kunnen door meer te standaardiseren. Ook beperken we zoveel mogelijk de inhuur van externen. We omarmen waar mogelijk regionale samenwerking om synergiën te benutten en kwetsbaarheden te verminderen. Kwaliteit (toelichting) Een betrouwbare bedrijfsvoering is essentieel voor het goed functioneren van de overige organisatieonderdelen. Met goed werkende systemen en processen, op basis van actuele en juiste informatie, is het mogelijk besluitvaardig te werk te gaan en daar waar nodig maatregelen te nemen om (bij) te sturen. Een vereiste voor het functioneren van het geheel is het waarborgen van actuele financiële informatie en ondersteuning.
We verbeteren onze rapportageprocessen om de organisatie heldere en gedetailleerde financiële informatie te kunnen bieden. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen sturen op resultaat. Voor het sturen op de personeelskosten wordt gebruik gemaakt van een dashboard dat vanaf begin 2025 in gebruik wordt genomen. Voor de organisatieonderdelen die zich met informatie en automatisering bezighouden worden taken en rollen definitief bepaald en vastgelegd. Hierbij krijgt ook de grote hoeveelheid projecten op het gebied van informatie en automatisering aandacht, die aan de hand van een realistische planning, zullen worden opgepakt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De definitieve inrichting van het team Informatie (Informatievoorziening en IT) wordt in het eerste halfjaar van 2025 afgerond. Het dashboard voor de personeelskosten is eind eerste kwartaal 2025 operationeel. Hiermee kan het management beter sturen op keuzes over de inzet van personeel. Keuzes om bijvoorbeeld personeel in te huren, kunnen hierdoor nog bewuster worden gemaakt en daarmee helpen we de kosten voor inhuur van personeel te beperken. We beoordelen de komende periode òf en zo ja, hoe we onze afschrijvingsmethodiek beter kunnen laten aansluiten bij de realiteit, door bijvoorbeeld restwaarde van 78
bezittingen toe te passen. Mogelijk heeft dit een positief effect op onze afschrijvingslasten. Bij het opstellen van de begroting 2026 kan er dan voor worden gekozen een andere afschrijvingsmethodiek toe te passen We blijven kijken hoe we zo goed mogelijk kunnen inkopen. Om ons hierin meer inzicht te geven, hebben we ook een scan laten uitvoeren op onze inkopen. Hoewel onze capaciteit op inkoop beperkt is, is een goed inkoopproces lonend en noodzakelijk om rechtmatig in te kunnen kopen. Aan de andere kant, is de waarde van een goed inkoopproces moeilijk in geld of enige vorm van kostenbesparing uit te drukken. Tijd (indicator) We huisvesten De Post vanaf 2026 in het gemeentekantoor Met de huisvesting van De Post in het Gemeentekantoor hebben we twee doelen voor ogen: Bijna alle dienstverlening van de gemeente op één locatie met bijkomende voordelen en Besparing op huur gebouw en algemene kosten. Kwaliteit (toelichting) In 2025 passen we de begane grond van het gemeentekantoor aan om collega's van De Post te huisvesten. De cliënten van De Post willen we vanaf het vierde kwartaal 2025 welkom heten in het gemeentekantoor. Huisvesting van De Post in het gemeentekantoor levert vanaf 2026 een besparing op van onder andere huurpenningen, schoonmaakkosten en stookkosten.
Aangezien Spot niet kan verhuizen naar het gemeentekantoor (gezien ruimtegebrek, doelgroep en aard van activiteiten die daar worden aangeboden) dient er alternatieve huisvesting te komen voor Spot. Alternatieve huisvesting zal ook kosten met zich meebrengen (huur, nutsvoorzieningen, inrichting). Aangezien de huur uiterlijk 31-122024 opgezegd zal moeten worden, wordt er naar gestreefd om uiterlijk Q3 duidelijkheid te hebben over welke huisvesting passend is vanaf 01-01-2026. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Tweede kwartaal 2024 ligt een uitgewerkt plattegrond waarmee de aanbesteding wordt gestart. Streven is om vierde kwartaal 2024 te starten met verbouw begane grond. Tijd (indicator) Doelstellingen We interesseren inwoners voor de democratie en politiek Activiteiten Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd. Er komt een kindergemeenteraad om de jeugd beter bij de politiek te betrekken. Kwaliteit (toelichting)
79
In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gevormd onder voorzitterschap van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan wordt ook echt uitgevoerd. Vanaf 2024 heeft de kindergemeenteraad een structureel vervolg gekregen. De kindergemeenteraadsvergadering 2024 is gehouden op donderdag 25 april 2024. Het winnende plan wordt nog in 2024 uitgevoerd. Tevens is op die dag de eerste kinderburgemeester van de gemeente Winterswijk benoemd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De kindergemeenteraad krijgt ook in 2025 een vervolg. Tijd (indicator) Doelstellingen We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening Activiteiten E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal domein en het ruimtelijk domein. Waar deze vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf e-diensten. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken met een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van de vragen van onze inwoners of andere klanten.
Kwaliteit (toelichting) Er zijn inmiddels zo'n honderd e-diensten in gebruik - met name voor duurzaamheid, burgerzaken en omgevingswet - zoals verhuizing, BRP aanvragen, subsidie lokale aanpak isolatie, een Woo verzoek en fors aantal voor aanvragen VTH. De werkprocessen worden hierop aangepast evenals de systemen zodat de werkzaamheden zo effectief mogelijk en digitaal kunnen verlopen. Dit proces loopt gestaag door. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het team informatievoorziening is in opbouw. De planning is bijgesteld vanwege de extra benodigde hulp om volledig digitaal te werken. Er zijn wel circa twintig extra ediensten in de testomgeving uitgewerkt die binnenkort live gaan of al live zijn gezet. Tijd (indicator) Trends en ontwikkelingen Dienstverlening De projectleider heeft de eerste maanden van het project zich gericht op het in kaart brengen van de huidige situatie binnen de organisatie. Daarnaast richt zij zich op een aantal teams om met hen vanuit een dienstverleningsvisie concrete punten te optimaliseren. Deze aanpak continueren wij in 2024. 80
Informatiehuishouding De I-kolom is voortvarend de gehele organisatie en bijbehorende applicaties aan het inventariseren. Daarnaast is ingezet op het live laten gaan van diverse E-diensten. Dit is inmiddels gerealiseerd maar blijft ook een doorlopend proces. Applicaties worden verder ver-Saasd. Deze optimalisatie van informatiecomponenten en bestaande werkprocessen blijft doorlopend de aandacht houden. HRM De uitdaging van de gemeente ligt in de krapte van de arbeidsmarkt, vooral in het licht van de verwachte natuurlijke uitstroom in de komende jaren. Om nieuwe talenten aan te trekken en de huidige medewerkers te behouden, is het van essentieel belang dat de gemeente aantrekkelijk blijft als werkgever. Medewerkers worden aangemoedigd om zichzelf te ontwikkelen, en het management staat klaar om hen hierin te ondersteunen. Voldoende budget voor ontwikkeling en opleiding is daarbij cruciaal. Financieel beheer en Control Een belangrijke ontwikkeling betreft de wettelijke vereisten met betrekking tot rechtmatigheidstoetsing, waarbij gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor de uitvoering hiervan. Dit houdt in dat er enerzijds een plan moet worden opgesteld met daaropvolgende verbeteringen van de werkprocessen. Daarnaast is er behoefte aan interne capaciteit voor controle, beoordeling en verantwoording.
Inkoop De gemeente heeft een deskundig Team Inkoop, maar de inkooporganisatie als geheel is niet voldoende volwassen. Er is behoefte aan groei naar een hoger niveau, het ontwikkelen van concerninkoop, het betrekken van decentrale inkopers (budgethouders), contracteigenaren en de implementatie van een centraal contractbeheerssysteem.
4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. Uitvoeringsprogramma vergunningverlening, toezicht en handhaving. Doelstellingen We gaan drugsproblematiek tegen Activiteiten Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen Bij aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen om zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het aanpassen van schoolreglementen om de aanpak laagdrempeliger in te kunnen zetten. Kwaliteit (toelichting) De aanpak wordt in 2024 verder voortgezet. De integrale samenwerking met partners is belangrijk in de aanpak van drugshandel. Naast het inzetten van repressieve maatregelen zal er ook ingezet worden op preventie. Voorlichting of preventieve controles zijn hier onderdeel van. 81