2e voortgangsrapportage 2025 inclusief financiële prognose
Tekst van het document
Tijd (indicator) Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk We stellen in samenwerking met de gemeenschap en belanghebbende partijen, waaronder het Platform Armoedevrij Winterswijk, een plan op ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij. Kwaliteit (toelichting) Tijdens de begrotingsbehandeling van eind 2023 is het amendement Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk aangenomen. Naar aanleiding hiervan dient een concreet plan opgesteld te worden ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij 2040. Het plan dient als leidraad voor de acties en interventies die bijdragen aan het bereiken van de armoedevrije status in 2040. Het beleidsplan is vastgesteld door de raad. Om de doelen te realiseren zijn activiteiten geformuleerd. Deze zijn in het uitvoeringsplan Visie Sociaal domein opgenomen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In samenspraak met onze maatschappelijke partners, Fijnder en medewerkers van De Post is gewerkt aan een Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk. Het beleidsplan is inmiddels door de raad vastgesteld. Tijd (indicator) Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden
28
We blijven streven naar een stabilisering van het bijstandsbestand. Werkleerbedrijf Fijnder zet hiervoor diverse instrumenten in, zoals om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding en vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet. Kwaliteit (toelichting) Naar verwachting blijft de instroom in 2025 en de jaren daarna hoog. Voor de bestandsontwikkeling van het uitkeringsvolume wordt vooralsnog rekening gehouden met een mogelijke bestandsstijging van 1,41%. De ambitie blijft om het bestand niet te laten stijgen, maar een stijging die beperkt blijft tot 1,41% wordt door het dagelijks bestuur van Fijnder als reëel en ambitieus beschouwd. Het aantal bijstandsuitkeringen in Winterswijk is, tegen de trend in, in de eerste helft van 2025 gedaald met 1,2%. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beheersen van het bestandsvolume van bijstandsgerechtigden is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022. • We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen. Risico's • De economie verslechtert, waardoor er meer mensen een beroep doen op een bijstandsuitkering. • Door de hoge inflatie komen er steeds meer mensen met problematische schulden.
• De financiële compensatieregeling van het Rijk voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt niet verlengd, terwijl we nog wel Oekraïners opvangen.
2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we, samen met onderwijs en verenigingen, aan gelijke kansen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037. • Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) scholen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 uit. We starten met de school in het Woold. De ontwikkeling van andere scholen uit fase 1 schuiven we voorlopig door tot na de begrotingsperiode van 2024-2027.
29
Kwaliteit (toelichting) Voor de realisatie van een schoolgebouw ten behoeve van het buurtschapsonderwijs (Woold) is inmiddels een voorbereidingskrediet ad € 200.000,- gevraagd en beschikt; SOPOW heeft een uitvoeringsprotocol vastgesteld en een projectleider aangesteld. Daarmee is de start van de realisatie een feit. Vrije school De Esch heeft de planvorming gestart, een aantal benodigde onderzoeken in gang gezet en een DUMAVA-subsidieaanvraag (verduurzaming maatschappelijk vastgoed) ingediend. De raad heeft in haar motie van 26 juni jl. verzocht om een actualisatie van de financiële ramingen van het IHP. Daarvoor is aan bureau MOOZ opdracht gegeven een geactualiseerde leerlingenprognose op te stellen, waarbij ook rekening wordt gehouden met de actuele ontwikkelingen in het onderwijsveld en de Winterswijkse woningbouwplannen. Daarmee wordt de toekomstige behoefte aan onderwijshuisvesting in beeld gebracht en kan het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) gemeente Winterswijk 2021-2037 worden geactualiseerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Loopt conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen We bevorderen kansen gelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid De rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen.
Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedere volwassene die ondersteuning kan gebruiken bij basisvaardigheden en moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen een passend leertraject volgen. Het verbeteren van de basisvaardigheden (taal, rekenen en werken met digitale apparaten) draagt bij aan een betere gezondheid, een betere arbeidsmarktpositie en financiële zelfredzaamheid. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een infrastructuur en samenwerking om de doelgroep, met name mensen met Nederlands als eerste taal, te bereiken. Onze inzet blijft gericht op het behouden en verder ontwikkelen hiervan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Voor 2025 actualiseren we het huidige regioplan. Het plan gaat ‘Regioplan aanpak Basisvaardigheden’ heten, waar we als regio uitvoering aan blijven geven. Tijd (indicator) Inzet NPO middelen We verstrekken middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor de ontwikkeling van het onderwijs, en om achterstanden in het onderwijs weg te werken. Kwaliteit (toelichting) In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn we vanaf september 2022 gestart met de volgende activiteiten, die worden voortgezet in 2025: 30
•
Het versterken van het leesaanbod op alle scholen door middel van lessen en workshops vanuit de bibliotheek. • Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel van cultuureducatie. Dit aanbod is er voor de drie middelbare scholen in Winterswijk en is afgestemd op de behoefte vanuit de scholen. • De buitenruimtes bij de middelbare scholen worden verbeterd, zodat er mogelijkheden zijn voor sport, cultuur en educatie. • Middelbare scholen kunnen jaarlijks gebruikmaken van voorstellingen van een theatergezelschap dat voorstellingen met een boodschap ontwikkelt. Dit kan een maatschappelijk thema zijn dat aansluit bij de beleveniswereld van de leerlingen. • Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod, onder begeleiding van een consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden. • Als gemeente ontvangen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op versterking van de bibliotheek. Dit komt doordat we in Winterswijk 'hoog scoren' op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPOmiddelen breidt de bibliotheek het aanbod voor kinderen en jongeren de komende jaren uit.
Het programma bij de bibliotheek is gestart in 2024. • In lijn met motie Woordgat dichten gaan we samen met de bibliotheek aan de slag om tot een invulling te komen als de gelden beschikbaar komen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en zijn inmiddels volledig besteed in 2025. Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten stijgt ten opzichte van 2024. • De voortgang van de (ver)bouw van scholen gaat volgens planning van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan. Risico's • Integraal Huisvestingsplan: stijgende bouwkosten.
Financiële afwijkingen programma 2
31
Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Prognose 1 2025
Prognose 2 2025
Mutaties Prognose 2 2025
Baten 2.1 Cultuur 5.5 Cultureel erfgoed
77
77
0
5.6 Media
104
104
0
Totaal 2.1 Cultuur
181
181
0
5.1 Sportbeleid en activering
309
309
0
5.2 Sportaccommodaties
638
932
293
Totaal 2.2 Sport
947
1.241
293
6.3 Inkomensregelingen
10.387
10.387
0
6.4 WSW en beschut werk
4.754
6.660
1.906
465
465
0
15.606
17.511
1.906
2.2 Sport
2.3 Inkomen en participatie
6.5 Arbeidsparticipatie Totaal 2.3 Inkomen en participatie 2.4 Educatie 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.651
1.623
-28
Totaal Baten
18.384
20.555
2.171
1.783
2.514
731
5.4 Musea
218
218
0
5.5 Cultureel erfgoed
548
548
0
Lasten 2.1 Cultuur 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
5.6 Media
728
743
15
3.278
4.024
746
5.1 Sportbeleid en activering
2.591
2.591
0
5.2 Sportaccommodaties
2.992
2.735
-257
Totaal 2.2 Sport
5.583
5.326
-257
6.3 Inkomensregelingen
18.727
18.670
-58
6.4 WSW en beschut werk
9.797
9.796
-1
6.5 Arbeidsparticipatie
1.250
1.250
0
Totaal 2.3 Inkomen en participatie
29.774
29.716
-58
4.2 Onderwijshuisvesting
1.611
1.602
-9
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.754
2.686
-68
Totaal 2.1 Cultuur 2.2 Sport
2.3 Inkomen en participatie
2.4 Educatie
Totaal 2.4 Educatie
4.365
4.288
-77
Totaal Lasten
43.000
43.353
353
Gerealiseerd resultaat
-24.616
-22.798
1.818
Cultuur De Storm heeft voor de renovatie van het pand een beroep gedaan op de bestemmingsreserve Instandhouden voorzieningen. De Raad heeft ingestemd met een onttrekking van in totaal € 3.975.000. De renovatie zal plaats vinden in de jaren 2025, 2026 en 2027. Voor 2025 wordt er voor een bedrag van € 724.000 aan renovatiewerkzaamheden uitgevoerd. Hiermee is het nadeel van € 746.000 aan de lastenkant grotendeels verantwoord (zie verder de toelichting bij het onderdeel "Onttrekkingen en toevoegingen reserves" in programma 3). Sport 32
We hebben voor 2025 een specifieke uitkering (SPUK) van € 340.000 ontvangen voor de BTW sport. Hiermee is het voordeel aan de batenkant van € 293.000 grotendeels verklaard. Bij de jaarrekening 2024 zijn diverse (restant)kredieten op het gebied van sport overgeheveld van 2024 naar 2025. Hierdoor verschuiven de bijbehorende kapitaallasten van 2025 naar 2026. Hiermee is het voordeel van € 257.000 grotendeels verklaard. Inkomen en participatie Het Rijk heeft de specifieke uitkering (SPUK) voor de opvang ontheemden Oekraïne over 2024 formeel vastgesteld. Hierdoor vallen de niet bestede rijksmiddelen 2024 vrij. Daarnaast heeft er een aanvullende afrekening plaats gevonden met Marga Klompe over 2024. Hiermee is het voordeel aan de batenkant van € 1.906.000 verantwoord. Het programma Armoede maakt onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Visie Sociaal Domein. Om hier in 2026 verdere invulling aan te geven stellen wij voor om het resterende budget 2025 over te hevelen naar 2026. Hiermee is het voordeel aan de lastenkant van € 58.000 grotendeels verantwoord. Educatie Het voordeel van € 77.000 aan de lastenkant wordt grotendeels als volgt verklaard: •
lagere lasten Onderwijsachterstandenbeleid
€ 28.000 V
•
lagere lasten Peuteropvang
€ 40.000 V
Het Rijk heeft de hoogte van de subsidie voor Onderwijsachterstandenbeleid naar beneden bijgesteld voor 2025. De baten en lasten worden daarom met hetzelfde bedrag naar beneden bijgesteld. Over 2024 is een deel van de subsidie teruggevorderd en geboekt op het budget Peuteropvang. Hierdoor is er ruimte ontstaan in het budget. We stellen voor om deze ruimte nu vrij te laten vallen. Onttrekkingen en toevoegingen reserves In dit programma zijn geen mutaties in de reserves geweest.
Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, klimaat, water en milieu, gebiedsontwikkeling en wonen Het programma Werkend Winterswijk gaat aan de hand van vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Hieronder worden de beleidsvelden besproken. Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities en de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie zijn belangrijk. Ook biodiversiteit en de uitvoering van het visiedocument BOSS (bewegen, ontmoeten, spelen en sporten) is een belangrijk thema. Klimaat, water en milieu Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt.
33
Duurzaamheid en milieu Het beleidsveld duurzaamheid en milieu gaat over het beschermen en behouden van de huidige kwaliteiten op gebied van klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden. Gebiedsontwikkeling en wonen Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is een visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten die betrekking hebben op nieuwbouw of invulling van een gebied met een hooggewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet: er wordt onder andere een aantal mooie plannen (door)ontwikkeld en/of uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan de woningbouw op de Rikker, aan de Narcisstraat, Kloetenseweg en de Ribeslocatie. Economie en lobby We koesteren de diversiteit aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. Ook de vrijetijdseconomie is een belangrijke sector.
Daarnaast behouden we de komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen én buiten Nederland.
3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van een laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. Relevante documenten: • Groenstructuurplan Winterswijk • Omgevingsvisie buitengebied • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie
34
In februari 2023 is de wijkregisseur gestart met de Pilot Wijkaanpak Winterswijk-Oost om op te halen wat er leeft aan initiatieven. In 2023 is er geïnvesteerd in het bouwen van een netwerk en is er gewerkt aan een wijkanalyse. Deze wijkanalyse kent een zestal thema’s en is in januari 2024 in het college vastgesteld. In het voorjaar van 2024 kwam middels een streekproefsgewijze wijkenquête een top 3 aan thema’s aan het licht. Voor de zomer van 2024 ontvingen 2600 huishoudens een uitnodiging voor een informatiemarkt in de wijk. Voorafgaand aan en tijdens deze goedbezochte informatiemarkt konden inwoners zich aanmelden voor een werkgroep. De werkgroep ging vanaf de herfst van 2024 aan de slag met de top 3 thema’s (Veiligheid, gezondheid, Groen&speelvoorzieningen). Het uiteindelijke doel: Doelstellingen voor Winterswijk-Oost formuleren + een daaraan gekoppeld uitvoeringsprogramma. Kwaliteit (toelichting) Een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk voor Winterswijk. Die gemeente maken we samen. De pilot Wijkaanpak Winterswijk-Oost wordt afgerond in 2025. De volgende stap is het opstellen van een uitvoeringsplan voor deze wijk. In dit plan wordt omschreven wat we willen bereiken en welke wijkactiviteiten hieraan bijdragen. In 2024 is een motie aangenomen om een wijkaanpak te ontwikkelen voor geheel Winterswijk.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De planning voor het opstellen van een plan voor Winterswijk-Oost is niet behaald. Het formuleren van doelstellingen vergt maatwerk. Samen met de inwoners en relevante stakeholders wordt gewerkt aan korte en lange termijndoelstellingen voor drie thema's: Veiligheid, Gezondheid, Groen & Speelplekken. Deze trajecten, en met name het voldoende betrekken van inwoners levert draagvlak, maar kosten ook de nodige tijd. Het plan voor Winterswijk Oost wordt in Q4 2025 aangeboden aan het college. De uitvoering van de motie om een wijkaanpak te ontwikkelen voor geheel Winterswijk is vertraagd. Wijkaanpak bevindt zich op het snijvlak van sociaal en fysiek. We willen leren van onze pilot en van ervaringen bij andere gemeenten. Zodat we een wijkaanpak kunnen opstellen en inzetten waar het nodig is en waar het effectief is. Hiervoor gaan wij capaciteit inhuren. Tijd (indicator) Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda Het huidige gemeentelijke verkeersstructuurplan dateert uit 2010. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw verkeersstructuurplan. Daarom werken we aan een nieuw mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda.
35
Kwaliteit (toelichting) Het doel is een actueel mobiliteitsprogramma op te leveren, met als onderdeel een meerjarenuitvoeringsagenda. Het mobiliteitsprogramma krijgt een proactieve, dynamische insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Als onderdeel van het mobiliteitsprogramma is daarom parallel de risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld, om daarmee aan te sluiten bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 van het Rijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De mobiliteitsvisie is, voor de zomer, door u vastgesteld. Dit najaar ontvangt u van ons een uitnodiging voor een informatiebijeenkomst over het mobiliteitsprogramma. Na verwerking van de reacties van stakeholders wordt het programma in januari 2026 aan u voorgelegd. Tijd (indicator) Herinrichting Groenloseweg De Groenloseweg wordt heringericht naar een GOW30-weg, met meer bomen en planten. Daarnaast worden er klimaatadaptieve voorzieningen aangelegd, zoals waterpasserende bestrating en ruimte waar het regenwater de grond in kan zakken. Kwaliteit (toelichting) In 2024 is gestart met de uitvoering van de herinrichting. De Groenloseweg is op 11 april 2025 opengesteld voor alle verkeer. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Er heeft een technische opname van het werk plaatsgevonden. De aannemer zal nog een paar herstelwerkzaamheden uitvoeren, voordat het werk in november 2025 wordt opgeleverd.
Tijd (indicator) Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA Het overgrote deel van de reguliere onderhoudstaken in de openbare ruimte heeft de gemeente Winterswijk belegd bij ROVA. Afspraken hierover zijn vastgelegd in de DVO (Dienstverleningsovereenkomst). Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Deze niveaus lopen van CROW-A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot CROW-D (zeer laag beeldkwaliteitsniveau). In nagenoeg de hele gemeente Winterswijk is niveau CROW-A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding (uitgezonderd het centrum en de begraafplaatsen) geldt niveau CROW-B.
36
Kwaliteit (toelichting) In 2025 is traject open begroting gecontinueerd. Dat wil zeggen dat ROVA de gehele BBR (Beheer Buitenruimte) dienstverlening heeft doorgerekend in het ‘verrekenmodel’; een financieel jaaroverzicht van de uit te voeren dienstverlening, waarbij de kosten per onderhoudstaak inzichtelijk zijn gemaakt. Uit deze open calculatie blijkt dat ROVA op de BBR dienstverlening voor Winterswijk een structureel financieel tekort heeft. Om dit tekort in te lopen is voor de jaren 2026 t/m 2030 een ingroeimodel voorgesteld. Parallel aan traject open begroting loopt een verbeterproces. Gemeenten en ROVA zijn in dit proces tot nieuwe uitgangspunten gekomen die in het najaar van 2025 vertaald moeten worden naar praktisch toepasbare instrumenten. Oftewel, een ‘toolkit’ die de gemeente beter in staat stelt om te sturen op resultaten en kosten. Het streven is om de uitkomsten te verankeren in een nieuwe DVO met ingang van 2026. Het financiële tekort op de BBR dienstverlening is uitdagend. Dit wordt versterkt door de structurele bezuiniging van €136.000,- die met ingang van 2025 is ingeboekt. Het doorvoeren van een beeldkwaliteitsverlaging van A naar B bleek onvoldoende potentie te hebben. Dit jaar is daarom gekozen voor een incidentele invulling van de bezuiniging. Voor 2026 en verder wordt een zorgvuldig proces doorlopen om tot een structurele invulling te komen.
De bezuiniging raakt aan de BBR dienstverlening van ROVA en mogelijk aan bestaande kwaliteitsafspraken. Kwaliteitsafspraken staan ook onder druk door veranderende weersomstandigheden zoals warme en vochtige zomermaanden én weersextremen. Zo staat de valwind en de forse schade Winterswijk nog helder op het netvlies. Hier ligt de komende jaren een herstelopgave. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het uitvoering geven aan de dienstverleningsovereenkomst is een doorlopend proces die we structureel toetsen. De dienstverleningsovereenkomst wordt in 2026 getekend. De afspraken met betrekking tot de externe schouw treden in werking vanaf januari 2026. Tijd (indicator) Visiedocument BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen in de openbare ruimte) In 2022 is opdracht gegeven om een visie op spelen te ontwikkelen. Vanuit spelen vindt de verbreding plaats naar jongeren, volwassenen en senioren. Dit gebeurt in de vorm van een meer integrale benadering van bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS) in de openbare ruimte van de bebouwde kom van Winterswijk. De visie is begonnen met speel- en beweegruimte voor kinderen, en van daaruit is gewerkt aan een BOSS-vriendelijke ruimte voor iedereen. Kwaliteit (toelichting) Vanaf 2025 wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma. Er is budget opgenomen in de begroting.
Een van de onderdelen van het uitvoeringsprogramma is een vervangings- en beheerplan voor gemeentelijke speeltoestellen. Deze is nog niet gereed. Voor het jaar 2025 zal noodzakelijke vervanging en beheer plaatsvinden uit de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen.
37
Daarnaast heeft de raad in april 2024 de motie ‘Speeltuinen als middelpunt van de wijk’ aangenomen om. Speeltuinorganisaties kunnen een beroep doen op de bestemmingsreserve lokale initiatieven, waarmee invulling wordt gegeven aan de motie. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoeringsagenda heeft een looptijd van 2025 t/m 2028. De uitvoeringsagenda is vastgesteld door het college. Voor 2025 is er een vervangingskrediet voor speeltoestellen, sporttoestellen en valondergronden beschikbaar gesteld. 2 speeltuinen hebben in 2025 een bijdrage toegekend gekregen vanuit de reserve lokale initiatieven. Voor 2026 t/m 2029 wordt budget beschikbaar gesteld middels de begroting 2026. In 2025 is met de vervanging gestart. De speeltuinverenigingen zijn druk in de weer met de aanvragen voor bestemmingsreserve lokale initiatieven. In het derde kwartaal van 2025 is de aanbesteding afgerond voor de vervanging van de gemeentelijke speeltoestellen. Tijd (indicator) Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute-informatiesysteem We werken door aan een modern parkeerroute-informatiesysteem (PRIS). Kwaliteit (toelichting) Met de investering in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS) kunnen bezoekers van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats in het centrum vinden.
We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers aan het centrum, we beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Aanbesteding is in de 2e helft 2025 uitgevoerd. De uitvoering staat gepland voor de 1e helft 2026. Tijd (indicator) Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten We hebben een dekkend netwerk laadinfra De komende jaren willen we de groei van het aantal elektrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij door deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen. Kwaliteit (toelichting) In 2025: • Werken wij op basis van een geactualiseerde 'Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk' (2025). 38
• • •
Blijft Vattenfall Incharge, na verlenging van de regionale concessie, verantwoordelijk voor plaatsing van reguliere publieke laadpalen. Gaan wij door met het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen terrein te laden. Gaan wij minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend op de vraag, in de openbare ruimte plaatsen.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte loopt vertraging op. De streeftermijn van achttien weken, van aanvraag tot realisatie van de openbare laadpaal, wordt in de praktijk niet altijd gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit alsook materiële en personele tekorten bij aannemers, vertragen de voortgang ernstig. Een uitdaging, omdat het aantal gerealiseerde laadpalen in de openbare ruimte in de toekomst mogelijk uit de pas kan lopen ten opzichte van de prognoses van kennisen innovatiecentrum ElaadNL. Tijd (indicator) Indicatoren • We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen. • We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit. Risico's • Wijzigingen in de mate van groenonderhoud en bermbeheer leiden tot een ander straatbeeld. Hierover communiceren we met onze inwoners. • De eenheidsprijzen zijn in beeld. Hieruit blijkt dat het totale budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan gemaakte kwaliteitsafspraken te kunnen voldoen. Hierop is geanticipeerd in de begroting. Echter, het totale budget is onder meer onderhevig aan wijzigingen in areaal en materiaalkosten. Dit brengt een bepaalde onzekerheid met zich mee.
3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van de riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen, verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: • Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028. • Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit september 2022). • Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2024-2030. (raadsbesluit februari 2024). 39
• Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015. • Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu Activiteiten Sanering stortplaats WAL De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg, ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd uitgevoerd (in 2024 en 2027) vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht. Kwaliteit (toelichting) Er zijn afspraken gemaakt met de provincie over de uitvoering. De provincie voert regie over de sanering. In september 2024 is de voorbereiding voor de sanering gestart. De werkzaamheden van de eerste fase van de sanering zijn in 2025 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De eerste fase van de sanering is gereed, de beplanting wordt in het vierde kwartaal van 2025 afgerond. In de tweede helft van 2026 worden de voorbereidingen gestart voor de tweede fase. Tijd (indicator) Project sanering wegverkeerslawaai Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer.
In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het Rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit met subsidie van de rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) Het concept saneringsprogramma is ter inzage gelegd. De ontvangen reacties zijn verwerkt in het definitieve saneringsprogramma. Het definitieve saneringsprogramma wordt in het vierde kwartaal van 2025 vastgesteld. Om verdere uitvoering te gegeven aan het programma worden het geluidniveau in de woningen bepaald. Hiervoor benaderen wij een gespecialiseerd bureau. Daarna is duidelijk welke woningen daadwerkelijk voor maatregelen in aanmerking komen. Voor de voorbereiding (inclusief het bepalen van de binnenniveaus) hebben wij subsidie ontvangen. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau vragen wij opnieuw subsidie aan voor de uitvoering van gevelmaatregelen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Naar aanleiding van de zienswijzen op het concept saneringsplan is, in overleg met het bureau dat namens het Rijk de subsidie regeling uitvoert, het concept saneringsplan aangepast. In het 4de kwartaal van 2025 wordt het definitieve saneringsprogramma voorgelegd aan het college.
40
Tijd (indicator) Indicatoren In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde prestaties. Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van het beheer van de buitenruimte, maar ook op het gebied van afvalinzameling. Deze rapportages geven onder meer inzicht in: • Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting et cetera. • De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner, verdeeld over de fracties restafval, gft, pmd en papier. • Het aantal klachten over afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0 klachten per 1.000 aansluitingen. • Verder monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie die tot en met 2027 wordt uitgevoerd. Risico's • Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet nodig van inwoners. Met uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier ook zelf mee aan de slag. • De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en dus een risico.
3.3 Duurzaamheid en milieu Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten - klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden - ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat we wel de gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat, is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. Relevante documenten: • Akkoord van Groenlo • Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019 • RES 1.0 Doelstellingen We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een energieneutraal gebouwde omgeving in 2030 Activiteiten We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kennis- en inspiratiecentrum op het gebied van duurzaamheid. Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie, wordt duurzaamheid op een laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen. Het Centrum Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket.
41
Kwaliteit (toelichting) Doel: In het centrum ontvangen we gemiddeld ongeveer 120 bezoekers per maand. Via het platform Duurzaam Winterswijk ontvangen we gemiddeld duizend digitale bezoekers per maand. In 2025 hadden we tot en met september 892 bezoekers. Het doel blijft haalbaar bij een goed Q4. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2025 plaats. Tijd (indicator) Uitvoering RES 1.0 In de RES 1.0 is afgesproken dat het regionale bod bestaat uit grootschalige zon op daken (0,35 TWh) en grootschalige opwek op land (1 TWh). Voor Winterswijk betekent dit dat we aan beide werken. Over zon op bedrijfsdaken wordt elders gerapporteerd. De plannen voor grootschalige opwek op land passen in ons beleidskader zonneparken en zonnevelden. Het gaat hier op dit moment over de realisatie van 120 ha voor Winterswijk. Ondertussen werken we in regionaal verband aan de RES 2.0. Kwaliteit (toelichting) Samen met de RES-partners realiseren we de opwek die is afgesproken voor het doel in 2030. Ook werken we aan de RES 2.0. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Samen met onze partners in de regio werken we aan de realisatie van de RESdoelen. De vaststelling van de RES 2.0 is vertraagd doordat een aantal zaken nader onderzocht moeten worden.
Tijd (indicator) Realiseren zonnepanelen op bedrijfsdaken Ook in 2025 gaan we door met de plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken. Dit gaat om bedrijven met een kleinzakelijke aansluiting. Samen met ondernemers kijken we welke aandachtspunten er in hun situatie zijn. Dit gaat dan om de mogelijkheden voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden, offertevergelijkingen en andere vraagstukken. Omdat er momenteel onzekerheden zijn over onderwerpen als teruglevering, tarieven en netcapaciteit, is het des te belangrijker dat we ondernemers helpen. Kwaliteit (toelichting) Uitvoering ligt zo goed als stil door problematiek rond netcongestie en afschaffen salderingsregeling. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2025 plaats, maar de resultaten blijven beperkt. Tijd (indicator) Opstellen warmteprogramma 42
In de Warmtetransitievisie staat beschreven hoe we gebouwen klaarmaken voor de toekomst. Hiervoor wordt een plan van aanpak worden gemaakt. In Winterswijk ontbreekt een bron voor grootschalige warmteopwekking die we kunnen inzetten voor verwarming. Dit betekent dat we voor het grootste deel uitgaan van vervanging van gasketels door warmtepompen op elektriciteit. We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk woningen transitiegereed worden gemaakt. We maken hiervoor gebruik van rijkssubsidies in het kader van de aanpak van slechte energielabels. De mogelijkheden voor waterstof ten behoeve van monumenten en de andere kansen op dit gebied, houden we in de gaten. Kwaliteit (toelichting) We richten ons op het doelmatig inzetten van de subsidies voor het aanpakken van woningen met slechte labels. Inmiddels zijn we ook gestart met het opstellen van een warmteprogramma voor Winterswijk. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het inzetten van de subsidie gaat via het Centrum Duurzaam Winterswijk. De transitievisie pakken we op via het warmteprogramma. Dit moet eind 2026 gereed zijn. Tijd (indicator) Evaluatie moratorium windenergie Op 29 juni 2017 is in de raad een moratorium op windturbines ingesteld. Afgesproken is dat dit besluit vanaf 1 januari 2023 periodiek wordt geëvalueerd. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De evaluatie is inmiddels gestart.
Dit proces loopt parallel aan de bespreking van de RES 2.0. Tijd (indicator) Doelstellingen We willen duurzaamheid bereikbaar en betaalbaar maken voor iedereen Activiteiten Verduurzamen woningen als onderdeel bestrijden energiearmoede We helpen inwoners om hun energierekening omlaag te brengen. Dit doen we door onderstaande maatregelen: - De aanpak met energieconciërges en energiebespaarmaatjes gaan we in 2024 continueren. Samen met andere organisaties helpen we inwoners met energiearmoede om energie te besparen en hun woning te verduurzamen. - We bieden ondersteuning via het Centrum Duurzaam Winterswijk. - We ondersteunen door middel van subsidies en regelingen. Kwaliteit (toelichting) We zetten ons in voor een goede voortzetting van de aanpak van energiearmoede. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vindt in heel 2025 plaats. Tijd (indicator) 43
Indicatoren • Gemiddeld bezoeken 120 mensen per maand ons Centrum Duurzaam Winterswijk. • Gemiddeld hebben we iedere maand duizend digitale bezoekers op ons Platform Duurzaam Winterswijk. Risico's Het behalen van de opwekdoelstellingen is sterk afhankelijk van technische factoren, zoals de aansluitingsmogelijkheden op het elektriciteitsnet. Ook is het afhankelijk van politieke keuzes rondom de opwek van duurzame energie en beschikbare capaciteit binnen het team duurzaamheid
3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen Ambitie We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. Daarbij streven we naar een stabiele bevolkingsomvang die de basis vormt voor het in standhouden van het voorzieningenniveau. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een aanpak waarbij we de handen ineenslaan. In de buurtschappen streven we naar behoud van leefbaarheid en een vitale omgeving. In het centrum komen wonen en culturele functies samen, waarbij ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving. Relevante documenten: • Woonvisie gemeente Winterswijk 2020-2025 • Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2023-2026 • Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020 • Ontwerp-omgevingsvisie Winterswijk Kom • Groenstructuurplan Winterswijk • Omgevingsvisie buitengebied • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit • Centrumvisie 2021 Doelstellingen We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving Activiteiten We werken volgens de Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Voor de inwerkingtreding moet er een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn ingeregeld.
Verder bereiden we de organisatie voor op het werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, participatie, houding en gedrag. Kwaliteit (toelichting) We werken in 2025 door aan de voorbereiding op het werken volgens de wet, zowel op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, doorlooptijden, participatie, houding en gedrag. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Inmiddels wordt door de werkgroep de 1e wijziging van het Omgevingsplan voorbereid. Op 1 januari 2032 moeten we de beschikking hebben over een nieuw gebiedsdekkend Omgevingsplan. Daarnaast ligt de concept Omgevingsvisie Kom ter inzage. Deze visie moet eind 2026 vastgesteld zijn. 44
Tijd (indicator) Doelstellingen We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken zoals WOOOW, Steengroeve en Ribeslocatie Activiteiten Ribeslocatie Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. In 2025 wordt verder gewerkt aan de herontwikkeling van de Ribeslocatie. Een plan voor woningbouw wordt voorbereid. Kwaliteit (toelichting) Uitgangspunt is dat de ontwikkeling door een externe partij wordt uitgevoerd binnen de gestelde kaders (betaalbaarheid). Om proces te versnellen en het beste resultaat te kunnen halen selecteren we een ontwikkelaar en passen we daarna het omgevingsplan aan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De procedure om een ontwikkelaar te selecteren is gestart. Ons streven is om eind 2025 een ontwikkelaar te selecteren, op dat moment is ook duidelijk hoe de vervolgplanning eruit komt te zien. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling De Morse (voorheen Gaudium) De gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand Laan van Hilbelink 32 waarin een weverij is gevestigd. Het aangrenzende pand Laan van Hilbelink 28 (De Hazewind) is opgekocht door een ontwikkelaar die woningen in dit pand wil realiseren.
Er zijn ontwikkelingen die vragen om een integrale visie voor dit gebied. Kwaliteit (toelichting) Er ligt een concreet initiatief om de cultuurhistorisch waardevolle voormalige textielfabriek De Hazewind aan de Laan van Hilbelink 28/Morsestraat 32-34 te transformeren tot een woongebouw met 26 appartementen. Door de milieudruk van meerdere omliggende bedrijven kunnen we op dit moment geen medewerking verlenen aan dit initiatief omdat er geen goed woonklimaat kan worden gerealiseerd. Met het bedrijf dat grenst aan de ontwikkellocatie zijn onderhandelingen gaande om het bedrijf te verplaatsen naar een andere locatie. Hierdoor ontstaat er ruimte voor nieuwe functies in het pand dat eigendom is van de gemeente en is er mogelijk voldoende milieuruimte om medewerking aan het transformatieplan van De Hazewind te kunnen verlenen. Het gebied De Morse (van oudsher textielindustrie) is mede door de ligging aan de Whemerbeek geschikt voor een combinatie van functies (wonen, werken, bedrijvigheid en voorzieningen). Inzetten op gemengde functies voor de toekomst sluit aan bij de bestaande dynamiek in het gebied én biedt de condities voor een nieuw woon- en leefmilieu waar Winterswijk op dit moment nog geen tot weinig aanbod in heeft. Vanwege de actuele ontwikkelingen is het gewenst om voor dit gebied een ontwikkelvisie op te stellen en daarbij de omliggende gebieden mee te nemen. 45
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De noodzaak voor het opstellen van de ontwikkelvisie is sterk afhankelijk van de hierboven genoemde bedrijfsverplaatsing. We verwachten dat hierover in oktober a.s. duidelijkheid komt. Dit project wordt opgepakt zodra er zekerheid is over de bedrijfsverplaatsing. Tijd (indicator) Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze planontwikkeling. Kwaliteit (toelichting) De geselecteerde ontwikkelaar heeft aangegeven dat het niet mogelijk is tot een haalbare exploitatie te komen. Samen met Stadt Vreden bekijken we nu op welke wijze het project kan worden voortgezet. Wij houden beide gemeenteraden op de hoogte van de aanpak en de voortgang. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Omdat er op dit moment geen concrete ontwikkelaar is voor de uitwerking van de plannen, is onduidelijk op welke termijn de plannen uitgevoerd gaan worden. Als meer duidelijk is over de aanpak en voortgang, informeren wij samen met Stadt Vreden beide gemeenteraden. Tijd (indicator) Revitalisering Dennenoord We werken aan de afronding van de revitalisering van het terrein Dennenoord.
Kwaliteit (toelichting) De uitvoering van de revitalisering loopt en wordt zorgvuldig afgestemd met de verschillende betrokkenen. Er is een inrichtingsplan voor de natuurinvulling opgesteld dat onderdeel is van het in juni 2024 vastgestelde bestemmingsplan. We hebben het eerste deel van de beplanting is in het voorjaar 2025 geplant, het laatste deel van de beplanting wordt in het najaar 2025 geplant. De subsidieverantwoording met de provincie is afgehandeld. De subsidie is verleend. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De beplanting brengen we in 2025 aan (deel in het voorjaar en het resterende deel dit najaar). De subsidieverantwoording hebben we conform de planning afgehandeld. De Raad van State heeft het beroep wat tegen het bestemmingsplan was ingesteld ongegrond verklaard. Hierdoor is het bestemmingsplan nu onherroepelijk. Er loopt nu nog een procedure bij de Raad van State met betrekking tot de wegonttrekking. Wij gaan er vanuit dat deze zaak niet meer in 2025 wordt behandeld, vor de afwikkeling zijn we afhankelijk van de Raad van State. Tijd (indicator) Woningbouw Narcisstraat 46
Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. De gemeente heeft een grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. Wij werken mee met een door een ontwikkelaar ingediende aanvraag voor woningbouw. Kwaliteit (toelichting) De planontwikkelaar heeft het woningbouwplan uitgewerkt. Op basis hiervan is de bestemmingsplanprocedure in december 2023 opgestart. Het bestemmingsplan is op 28 mei 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het bestemmingsplan is op 28 mei 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Er is beroep ingesteld tegen het bestemmingsplan, wat naar verwachting tot vertraging zal leiden. Tijd (indicator) Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente op 1 januari 2027 een omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. De gemeente Winterswijk heeft een ontwerp-omgevingsvisie voor de bebouwde kom opgesteld. Deze visie laat zien hoe ons dorp zich tot 2040 kan ontwikkelen en geeft richting aan wonen, werken, voorzieningen, economie, natuur, mobiliteit en leefbaarheid. De visie is samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties gemaakt. Kwaliteit (toelichting) In april 2024 is het Verhaal van Winterswijk (fase 1) en de startnotitie vastgesteld door de raad.
Daarnaast hebben we in april 2025 de discussienota opgeleverd en heeft de raad aan de hand van moties richting meegegeven voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Op 26 augustus 2025 hebben wij de ontwerp omgevingsvisie vrijgegeven voor ter inzagelegging. De ontwerpomgevingsvisie ligt van 3 september t/m 14 oktober ter inzage. Daarnaast wordt op 29 september een omgevingsvisiemarkt georganiseerd waar inwoners en stakeholders vragen kunnen stellen over de visie. In januari 2026 bieden we de Omgevingsvisie ter vaststelling aan de raad. Daarnaast werken we aan een startnotitie voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie kom en de samenvoeging van de omgevingsvisie buitengebied en omgevingsvisie kom. Het streven is om deze startnotitie tegelijkertijd met de vaststelling van de omgevingsvisie kom aan te bieden aan de raad. De verwachting en ervaring is dat het niet gaat lukken om voor januari 2027 tot één integrale omgevingsvisie te komen. Echter willen we wel voortvarend van start om de eerste stappen tot één omgevingsvisie te zetten. Tevens zijn er geen sancties aan het niet halen van de wettelijke streefdatum van januari 2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De omgevingsvisie moet volgens de wet op 1 januari 2027 gereed zijn. De omgevingsvisie kom ligt op dit moment ter inzage van 3 september t/m 14 oktober.
Ons streven is om de omgevingsvisie kom samen met de startnotitie in januari 2026 ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling de Steengroeve 47
We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom de Steengroeve. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van het museaal concept Terra Temporalis. Kwaliteit (toelichting) Het ontwerpbestemmingsplan is in december 2023 ter inzage gelegd. Er zijn zienswijzen op binnengekomen. Door de nieuwe jurisprudentie over stikstof van eind 2024 en begin 2025 en de reactie daarop van de provincie, is onduidelijkheid ontstaan over de haalbaarheid en de planning van het bestemmingsplan. Als de door de provincie aangekondigde zonering doorgaat, hangt het van de maatregelen binnen die zone af wat de consequenties zijn voor de gebiedsontwikkeling. Met name voor Sibelco, het bedrijf dat de groeve exploiteert. Ook voor Terra Temporalis, de stichting die het Steengroevemuseum wil realiseren, is onzekerheid ontstaan. Tegelijkertijd heeft de stichting inmiddels in afstemming met de provincie de weg ingeslagen naar een fasering in tweeën: 1. realisatie van de educatieve functies. 2. realisatie van het museum. De stichting heeft ook de eerste toezegging voor een subsidie inmiddels binnen. Een van de voorwaarden is dat de planologische procedure snel helderheid biedt (november 2025). Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) We zijn bezig te beoordelen of een nieuwe planologische procedure nodig is doordat de plannen gewijzigd zijn. Op moment van schrijven zijn deze plannen nog niet formeel ingediend.
Dus moeten het plan en de onderbouwing ervan ook nog beoordeeld worden. Stikstof en financiën zijn vanuit de zienswijzeperiode daarbij nog twee aandachtspunten. Tijd (indicator) Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling het Weurden WoooW staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooWprojectgebied ligt aan één van de aanloopstraten ('t Weurden) in het centrum van Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de gemeente de afgelopen jaren een aantal woon-winkelpanden aangekocht om het gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven. Kwaliteit (toelichting) We geven uitvoering aan het raadsbesluit van juni 2023. Daarin is het voorkeursscenario van de raad vastgelegd. Het maakt ontwikkelingen mogelijk aan 't Weurden (winkels plus woningen), de Spoorstraat (nieuw cultuurgebouw), bij Boogie Woogie (wonen) en aan 't Weurden - Dingstraat - Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum). Kwaliteit (indicator)
48
Tijd (toelichting) Op twee van de vier te ontwikkelen locaties is de voortgang sterk afhankelijk van de gemeentelijke begroting. Die is voorlopig ontoereikend om de ontwikkelingen op die plekken verder te brengen. Het betreft de locatie voor een nieuw cultuurgebouw aan de Spoorstraat, en de locatie van de huidige Boogie Woogie. De twee andere locaties zijn een kwestie van privaat initiatief: aan 't Weurden (winkels plus woningen) en aan 't Weurden - Dingstraat - Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum). Daarop wordt voortgang geboekt. Voor de beide Weurden-locaties zijn er in 2025 nog wel nieuwe acties te verwachten ter voorbereiding op overeenkomsten met andere partijen. Eind 2025, 1e helft 2026 verwachten we het eigendom van de locatie Weurden voor de realisatie van nieuwe winkels en woningen over te dragen, en de kleine parkeerplaats naast de Plussupermarkt aan te kopen. Tijd (indicator) Afdekken kleiput We ronden het afdekken van de kleiput af. Kwaliteit (toelichting) De raad neemt in het eerste kwartaal 2026 een besluit over de afronding van de kleiput. Er wordt gewerkt aan verschillende inrichtingsvarianten. Daar is de klankbordgroep ook bij betrokken. Uiteindelijk neemt de gemeenteraad een besluit over het een van de varianten. Die variant wordt uitgewerkt in een inrichtingsplan.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Er worden op dit moment verschillende inrichtingsvarianten opgesteld voor de kleiput. De gemeentelijke variant is met de klankbordgroep besproken op 7 juli jl. De variant van ABK/buurt Molenveld is besproken op 30 september. Er is intensief en constructief overleg om een inrichtingsplan op te stellen waarin gemeente en ABK/buurt zich in voldoende mate kunnen vinden. De verschillende varianten worden financieel doorgerekend en beoordeeld op ecologische effecten (natuurwinst) en eventuele risico's. Het Waterschap Rijn&IJssel is vertegenwoordigd in de klankbordgroep, maar moet nog wel formeel beoordelen en beslissen of de varianten kunnen worden uitgevoerd binnen de kaders van de 'Nota bodembeheer verondiepen kleiput Driemarkweg Winterswijk'. Gelet op het hierboven staande scenario verwachten we dat de gemeenteraad in het eerste kwartaal 2026 een beslissing kan nemen over de variant die in een inrichtingsplan wordt uitgewerkt. Tijd (indicator) Programma bouwen aan Winterswijk Speerpunt van ons beleid blijft de instandhouding van het voorzieningenniveau. Om financieel verantwoord onze voorzieningen in stand te kunnen houden, verhogen we de bestemmingsreserve die daarvoor dit jaar voor het eerst in de begroting was opgenomen: van €2 miljoen naar €10 miljoen. We veranderen de naam in Bestemmingsreserve Instandhouding voorzieningen. 49
De reserve is bedoeld voor investeringen die maken dat een voorziening niet de deuren hoeft te sluiten of activiteiten moet beëindigen door problemen met name het onderhoud van de bestaande gebouwen. Nieuwbouw voor zwembad Jaspers, Theater De Storm en Boogie Woogie is voorlopig niet aan de orde, omdat daarvoor de middelen ontbreken. Daarom is de reserve gericht op het kopen van tijd: 5–10 jaar continuïteit in gebouwen die langer bruikbaar zullen moeten blijven. Verder zijn we scherp op ons opdrachtgeverschap en het eigendom van de gebouwen. Kwaliteit (toelichting) Onze huidige financiële situatie maakt nieuwbouw voor de voorzieningen zoals Boogie Woogie, theater De Storm en zwembad Jaspers. We hechten echter wel belang aan deze voorzieningen en koersen daarom op instandhouding. Hiervoor is de bestemmingsreserve verhoogd van € 2 miljoen naar € 10 miljoen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De eerste twee aanvragen die een beroep doen op deze reserve, voor zwembad Jaspers en voor theater De Storm, zijn in 2025 door de raad goedgekeurd. Tijd (indicator) De Rikker We werken aan woningbouw op het nog onbebouwde gedeelte van de Rikker. Kwaliteit (toelichting) Het bestemmingsplan is vastgesteld en bekendgemaakt. De beroepstermijn is inmiddels verstreken. Er is één beroepschrift ontvangen bij de Raad van State.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beroep is op 13 februari 2025 ingetrokken. Hiermee is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden. De aanvragen voor de omgevingsvergunningen kunnen dan ook ingediend worden en volgens de reguliere procedure in behandeling worden genomen. Tijd (indicator) Bestemmingsplan uitbreiding Het Winkel We behandelen het initiatief tot uitbreiding van camping Het Winkel. Kwaliteit (toelichting) Aangezien er geen voorstel voor de verdere ontwikkeling van Het Winkel is ingediend kan deze activiteit voor nu komen te vervallen. Initiatiefnemer kan onder de Omgevingswet een nieuw verzoek tot wijzing van het Omgevingsplan indienen.. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De start wordt bepaald door het moment waarop een nieuw voorstel door de initiatiefnemer wordt ingediend onder de Omgevingswet Tijd (indicator) Gebiedsontwikkeling recreatiegebied 't Hilgelo
50
We behandelen een door Leisurelands BV ingediende aanvraag ter ontwikkeling van recreatiegebied 't Hilgelo. Het plan is gericht op een bestendiging van bestaande functies (zandwinning, dagrecreatie, natuur et cetera) en een versterking van de recreatieve mogelijkheden binnen dat gebied. In hoofdzaak gaat het daarbij om een uitbreiding van verblijfsrecreatie en horeca. Kwaliteit (toelichting) Het doel van dit project is een toekomstbestendige ontwikkeling van recreatiegebied 't Hilgelo. We streven naar een ruimtelijk-planologisch kader, waarbinnen de bestaande functies en beoogde ontwikkelingen plek krijgen. In de zomer van 2023 is door het college een voorontwerpbestemmingsplan (conceptplan) ter inzage gelegd. Er zijn achttien inspraakreacties ingediend die de verschillende belangen in beeld hebben gebracht (formele participatie). De initiatiefnemer heeft een vervolg gegeven aan de participatie en heeft nu een conceptverzoek voor wijziging van het Omgevingsplan ingediend. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het conceptverzoek voor wijziging van Omgevingsplan staat geagendeerd voor de Omgevingskamer op 2 oktober 2025. Tijd (indicator) Herontwikkeling Groenloseweg 60-locatie De Harmonie We behandelen het initiatief tot herontwikkeling van de locatie van De Harmonie (Groenloseweg 60) van horeca naar wonen.
Kwaliteit (toelichting) Na een aantal gesprekken met de initiatiefnemers (Walvoort Ontwikkelaars b.v.) en behandeling in de Commissie Omgevingskwaliteit is er overeenstemming over de ontwikkeling van locatie De Harmonie. De architect werkt het plan nu uit. Na definitieve goedkeuring door de Commissie Omgevingskwaliteit kan de omgevingsvergunning worden aangevraagd. Het geldende omgevingsplan moet worden aangepast (wijziging horeca naar wonen). We hebben op 20 juni 2023 besloten medewerking te verlenen aan deze ontwikkeling, onder voorwaarde van het ruimtelijk kader zoals vastgelegd in het integraal ambtelijke advies van de Omgevingskamer. Het plan voldoet daar nu aan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Vooroverleg en uitwerking zijn afgerond. De initiatiefnemer is bezig met de voorbereidingen voor de aanvraag omgevingsvergunning. Het plan is meegenomen in de 'Wijziging omgevingsplan gemeente Winterswijk 2025-1'. Tijd (indicator) Doelstellingen We realiseren een toekomstperspectief in het buitengebied Activiteiten Uitvoeren project LEADER
51
We geven uitvoering aan LEADER-projecten. LEADER is een subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale cohesie en het behouden/versterken van het voorzieningenniveau. Kwaliteit (toelichting) Stichtingen, verenigingen, organisaties en bedrijven kunnen gebruikmaken van LEADER-subsidies. LEADER is een onderdeel van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Initiatiefnemers worden bij hun aanvraag ondersteund door de Lokale Actie Groep (LAG). De LAG bestaat uit lokale (inwoner)leden en een projectleider. Alle aanvragers geven een verplichte pitch aan de LAG over hun project. De LAG adviseert Gedeputeerde Staten bij het beschikbaar stellen van financiën. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering van LEADER- projecten heeft een looptijd van 2024-2028. Er zijn meerdere voorstellen besproken met de LEADER coördinator en er zijn Winterswijkse projecten gepresenteerd aan de LAG. Deze projecten worden niet meer in 2025 uitgevoerd. Daarom zetten we het budget door te worden naar 2026 Tijd (indicator) We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte aanpak.
Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte, stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de energietransitie, kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel, en een sterke terugloop van het aantal boeren. Deze situatie is een bedreiging voor het waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid. Samen met de stichting WCL is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld. Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert. Kwaliteit (toelichting) De Intentieovereenkomst en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe de drie overheden (provincie, waterschap en gemeente) en de gebiedspartijen willen samenwerken in de gebiedsaanpak Vitaal Platteland. Het doel is te komen tot een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. Concreet wordt dit een gebiedsplan, een 'Winterswijks bod'. Door een herijking van het proces en de actualiteit rond de stikstofproblematiek wordt de insteek van de gebiedsaanpak aankomende tijd veranderd van een proces/project naar een programma.
De programmatische aanpak biedt ruimte om meerdere projecten te starten die bijdragen aan een vitaal landelijk gebied, terwijl er ook naar het overkoepelend gebiedsplan wordt toegewerkt. Het doel is een breed gedragen plan waarin ook is vastgelegd hoe maatregelen t.b.h. van stikstofreductie en natuurherstel in Winterswijk geborgd zullen worden. Wanneer dit slaagt, zal de provincie afzien van strokenbeleid rond Winterswijkse Natura 2000 gebieden. Kwaliteit (indicator)