Document · PDF

Ontwerpbegroting 2025-2028 Wijk bij Duurstede (1)

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente Wijk bij DuurstedeBij agendapunt: Besluitvorming Begroting36.677 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Omschrijving Wmo da gbes tedi ng Begel ei di ng groep WMO a l gemeen - Doors tromi ng va n Wmo na a r Wl z bevorderen Wmo vervoer Regi otaxi

2025 -10.000

2026 -10.000

2027 -10.000

2028 -10.000

10.000

50.000

Wmo Aa npa k da k- en thui s l oos hei d

17.051

67.051

50.000

23.000

18.393

12.862

76.153

22.600

25.000 10.000

50.000 10.000

20.000 10.000

75.993

72.862

136.153

106.153

-288.000

-121.956

-142.138

-78.847

-108.847

Totaa l 2.1 WMO 2.2 Gezondhei ds zorg Totaa l 2.2 Gezondhei ds zorg 2.5 Pa rtici pa tie (i ncl us i ef s chul dena a npa k)

Totaa l 2.5 Pa rtici pa tie (i ncl us i ef s chul dena a npa k) 2.6 Al gemeen Zorg en Wel zi jn Totaa l 2.6 Al gemeen Zorg en Wel zi jn Eindtotaal

Ma ntel zorgwa a rderi ng

Ontwi kkel l oca tie - a fs toten Bes pa ri ng onderhoud -Voeds el ba nk Wei dedreef Pa rtici pa tie, s tructurel e mi ddel en mei ci rcul a i re eenma l i g benutten voor dekki ng tekorten Pa rtici pa tie SROI Di v. fonds en La a g Inkomen Regel i ngen

Stichting Bi ndi ng

-25-

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

Oplopende materiaal- en personeelskosten als gevolg van CAOontwikkelingen, inflatie en personeelstekorten; aanbieders Wmoondersteuning (hulpmiddelen, medische advisering, zorg, regiotaxi) willen hogere tarieven. Niet bekend of dit in de loop van 2025 nog verder gaat oplopen. Vergrijzing en tegelijkertijd personeelstekorten in medische sector, met wachtlijsten als gevolg. Bij gebrek aan opnameplekken in verpleeghuis en behandeling GGZ blijven kwetsbare inwoners langer aangewezen op Wmoondersteuning.

Voortgang Ontwikkeling

Kans

Impact

Gemeentelijke indexeringspercentage zijn doorgevoerd op alle budgetten en extra op de WmoHuishoudelijke ondersteuning.

De budgetten zijn hierop aangepast, zoals het budget Wmo-individuele begeleiding. Verder zijn zgn. ‘hybride teams’ van samenwerkende zorgorganisaties ingekocht om betere en effectievere ondersteuning te bereiken. BIGA: Door minder instroom uit de Gesprekken in het kader van de doelgroep, lagere arbeidscapaciteit van Strategische Kaders met de vier de doelgroep en een, vanwege lagere andere gemeenten over dit subsidies, duurder wordende onderwerp bij opstellen doelgroep, kan het resultaat van Biga in strategische kaders de toekomst gaan verslechteren.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Eenheid

2.01 Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement 2.02 Bijstandsuitkeringen 2.03 Re-integratievoorzieningen

2022

2023

2024

per 10.000 inw

WBD 570

NL 710

WBD 570

NL 700

WBD nnb

NL nnb

per 10.000 inwoners

171

367

165

345

nnb

121

198

109

192

nnb

2.04 Banen

per 10.000 inw, 15-64 jr per 1.000 inw, 15-74 jr

479

825

490

837

nnb

2.05 Netto arbeidsparticipatie

nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

-26-

Financiën bedragen x € 1.000 2 Zorg en Welzijn Saldo van baten en lasten Lasten 2.1 WMO 2.2 Gezondheidszorg 2.3 Inclusie (integratie, toegankelijkheid en diversiteit) 2.4 Beschermd wonen 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak) 2.6 Algemeen Zorg en Welzijn Totaal Lasten

Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

- 5.162 - 1.975 - 21 -3 - 8.982 - 3.041 - 19.182

- 5.078 - 1.931 - 21 -3 - 9.058 - 3.019 - 19.109

- 5.078 - 1.931 - 21 -3 - 8.999 - 3.013 - 19.044

- 5.093 - 1.772 - 21 -3 - 8.867 - 2.992 - 18.747

180 205 0 4.662 16 5.063

260 162 0 4.780 5.202

260 3 0 4.750 5.013

- 14.119

- 13.907

- 13.842

- 13.734

Mutatie reserves Toevoegingen

Onttrekkingen

Mutatie reserves

- 14.080

- 13.883

- 13.766

- 13.640

Baten 2.1 WMO 2.2 Gezondheidszorg 2.4 Beschermd wonen 2.5 Participatie (inclusief schuldenaanpak) 2.6 Algemeen Zorg en Welzijn Totaal Baten Saldo van baten en lasten

Resultaat

-27-

2.3 Programma 3 – Beheer openbare ruimte en Milieu

Inleiding Sinds 2020 is het Beheer Kwaliteits Plan (hierna: BKP) in werking. Hiermee zijn de beeldkwaliteiten van alle verschillende beheeronderdelen (groen, wegen, riolering, verkeersborden, verlichting etc.) vastgesteld op beeldkwaliteit B. Alleen voor wegen geldt in een deel van de gebieden beeldkwaliteit C. Het BKP zorgt voor de basis van de onderhoudsbudgetten. Met het BKP is ook bepaald wanneer elk beheerobject het einde van de levensduur heeft bereikt en vervangen dient te worden en wat de kosten hiervan zijn. Deze investeringsprojecten zijn opgenomen in het Integraal Uitvoerings Plan (IUP) dat jaarlijks wordt geactualiseerd. Het BKP eindigt eind 2025. In 2025 stellen we dan ook een nieuw BKP op. Naast het benodigde beheren en vervangen, biedt de openbare ruimte ook de kans om doelstellingen vanuit diverse beleidsopgaven te realiseren. Meer dan in het huidige BKP zullen de mogelijkheden hiervoor verwerkt worden in het nieuwe BKP. Het gaat dan bijvoorbeeld om diverse duurzaamheidsonderwerpen, participatie en het groenstructuurplan. Daarnaast zoeken we, nog meer dan bij het huidige BKP, de samenwerking en afstemming op met het nieuwe Water- en Riolerings Plan (hierna WRP). De looptijd van het huidige WRP is met een jaar verlengd en eindigt op 31-12-2025 , net als het huidige BKP. Dit biedt de mogelijkheid om deze plannen nog beter op elkaar af te stemmen.

De budgetten uit het beheerkwaliteitsplan (BKP) zijn gebaseerd op de eenheidsprijzen van 2019 en inmiddels 1x volledig en twee keer deels geïndexeerd. Volledige Indexatie is jaarlijks nodig om de budgetten in evenwicht te brengen met de kosten voor de taken die voortvloeien uit het vastgestelde beleid. Concreet: de (integrale) projecten en onderhoud zoals gepland uitvoeren. Zonder toekenning van (voldoende) indexatie kunnen we niet alle geplande projecten uitvoeren en lopen we achterstanden op. Dit is in de huidige situatie het geval. Opdrachtnemers mogen binnen de, vaak meerjarige, contracten namelijk wel indexeren, dit gebeurt conform diverse CBS-of GWW-indexen die maandelijks worden geactualiseerd. Deze indexen komen vaak niet overeen met de lange termijn CPB-indexen die gemeentebreed worden gehanteerd. Bij nieuwe aanbestedingen kan er, door marktwerking en de grillige marktprijzen, noodgedwongen voor een hoger bedrag opdracht gegeven moeten worden. Dit werkt dan, bij een meerjarig onderhoudscontract, meerdere jaren door in de onderhoudsbudgetten. Zie ook paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen voor meer informatie. 3.1

Afvalverwijdering

Huidig beleid De in 2020 door de raad vastgestelde Strategienota grondstoffenbeleid Wijk bij Duurstede is nog steeds de basis voor ons huidige afvalbeleid. In de strategienota is beschreven hoe we als gemeente de transitie willen maken naar een circulaire economie. Het uitgangspunt daarbij is de VANG doelstelling. VANG staat voor Van Afval Naar Grondstof en is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, VNG, RWS en NVRD (Nederlandse Vereniging voor Reinigings Diensten).

-28-

Inzameling huishoudelijk afval Per 31 december 2026 verlopen de inzamelcontracten voor restafval, GFT, PMD en papier. Op dat moment is er gebruik gemaakt van alle verlengingen die de huidige contracten bieden. Onze huidige inzamelaar PreZero heeft aangegeven niet in te schrijven bij een nieuwe aanbesteding. De verminderde interesse om afval bij huishoudens in te zamelen is al langer waar te nemen. Een marktconsultatie die in samenwerking met de AVU (onze GR-Afval Verwijdering Utrecht) is uitgevoerd heeft bevestigd dat de interesse, en daardoor de marktwerking, minimaal is. Naar aanleiding hiervan heeft het college besloten niet opnieuw aan te besteden, maar onderzoek te doen naar alternatieven. De mogelijke alternatieven zijn: aansluiten bij een publieke inzameldienst of de afvalinzameling in eigen beheer uitvoeren Omgekeerd inzamelen Direct hiermee verband houdende is fase 2 van de strategienota grondstoffenbeleid: omgekeerd inzamelen. Bij omgekeerd inzamelen wordt de restafval kliko voor de inzameling van papier gebruikt. Restafval wordt bij omgekeerd inzamelen in ondergrondse containers ingezameld. Omgekeerd inzamelen heeft gevolgen voor de inzameling van materieel en personeel en wordt daarom meegenomen in de verdere uitwerking over de wijze van vormgeving van de inzameling vanaf 2027. 3.2

Straatreiniging en gladheidsbestrijding

De taken op gebied van straatreiniging zijn grotendeels uitbesteed en sinds 2022 opgenomen in het Groen en Reinigingsbestek. In 2024 zijn de nieuwe gladheidsbestrijdings-materieel (strooiers) aangeschaft die ook geschikt zijn voor het zogenaamde ‘nat’ strooien (natgemaakt zout dat beter blijft liggen). Op de nieuw te realiseren milieustraat worden hiervoor nieuwe voorzieningen ingericht. De gladheidsbestrijding wordt op basis van de strooiroutekaart deels door de eigen dienst uitgevoerd en deels door aannemers. 3.3

Riolering, waterwegen en kunstwerken

Huidig beleid De huidige beleidskaders voor riolering en water zijn vastgelegd in het Water en Rioleringsplan (WRP) 2020-2024. De looptijd van het WRP is dit jaar met een jaar verlengd. Daarnaast hebben we ons te houden aan de KEUR van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR). De Keur is een verordening die het HDSR hanteert bij de bescherming van watergangen, waterkeringen en bijhorende kunstwerken. Ontwikkelingen in 2025 In 2025 stellen we een nieuw WRP op dat in 2026 in werking zal treden. Hierin wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met de klimaatadaptatiestrategie die in 2024 is afgerond en het nieuwe BKP.

-29-

3.4

Openbaar groen (inclusief speeltuinen)

Het huidig beleid wordt met name gevormd door het Groenstructuurplan 2018 – 2038, het bomenbeleidsplan en het Beheerkwaliteitsplan. Ontwikkelingen in 2025 • In 2024 is het speelruimtebeleidsplan vastgesteld. Al jaren is er een stijgende behoefte aan meer maatwerk en participatie op gebied van speelterreinen. Met deze nieuwe kaders vanuit dit speelbeleidsplan wordt in 2025 een nieuw uitvoeringsplan opgesteld. Uit een tussentijdse evaluatie bleek dat er onvoldoende middelen aanwezig zijn om de het onderhoud en vervanging van het areaal in stand te houden. In het uitvoeringsplan zal worden gekeken naar de beleidskaders en zal er door middel van scenario’s worden gekeken naar de mogelijkheden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verkleinen van het areaal in combinatie met het verhogen van de de kwaliteit/het aanbod. • Het bomenbeleidsplan wordt eind 2024 opgesteld / geüpdatet. • In het bomenbeleidsplan en uitvoeringsplan wordt ook rekening gehouden met maatschappelijke opgaven zoals Klimaat, duurzaamheid, leefbaarheid en optimalisatie van het bomenbestand maar ook met de veranderende markt en bezuinigingen. 3.5

Weg- en waterwegen

Het huidig beleid van wegen wordt gevormd door het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) en het Beheerkwaliteitsplan. Ontwikkelingen in 2025 In 2025 treedt het nieuwe meerjarig asfaltbestek in werking. In dit bestek worden de eerste stappen gezet richting circulariteit. Er worden enkele onderhoudsprojecten meer circulair uitgevoerd en gedurende de komende jaren intensief gemonitord. Doel is om ervaringen op te doen met circulariteit in relatie tot levensduurverwachting en correctief onderhoud. We trekken hierin samen op met buurgemeentes, de branche-organisatie en team duurzaamheid. 3.6

Milieu (bodem, waterkwaliteit, geluid) en natuur

Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1-1-2024 zijn milieuthema’s verweven in het ruimtelijk spoor. Milieuambities zullen landen in de Omgevingsvisie en worden verder uitgewerkt in regels voor in het Omgevingsplan. Dit laatste wordt samen met de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) opgepakt. De gemeente is bevoegd gezag geworden voor alle (vaste) bodemtaken. Ook de bevoegdheid voor de beoordeling van bodemverontreiniging en nieuwe saneringsgevallen is van de provincie naar de gemeente gegaan. De inzet op de milieuthema’s uit 2024 worden in 2025 voortgezet. • Uitvoering geven aan de geluidsaneringsopgave vanwege wegverkeer; • Stimuleren van sanering van asbestdaken in combinatie met duurzame daken; • Meenemen van milieudelicten bij Ondermijningsacties.

-30-

Overzicht mutaties begroting 2025-2028 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen verder toegelicht. Bedragen in € 1

Product 3.4 Openba a r groen (i ncl . s peel tui nen en begra a fpl a a ts en)

Omschrijving Bes pa ri ng budget boom onderhoud

2025 13.000

2026 13.000

2027 13.000

2028 13.000

Mooi er Groen Integra a l mi nder buurts chouwen

12.000 10.000 35.000

Openba re verl i chting, Servi ce onderhoud Wegen, Da gel i jks - en Groot onderhoud

5.000

40.000

Groot onderhoud Wa terga ngen Totaa l 3.5 Weg- en wa terwegen 3.6 Mi l i eu (bodem, Opzeggen a bonnement NDFF wa terkwa l i tei t, gel ui d) l a nds cha ps coordi na tor en na tuur en na tuur Totaa l 3.6 Mi l i eu (bodem, wa terkwa l i tei t, gel ui d) en na tuur

25.000 70.000

2.438

Totaal

107.438

Totaa l 3.4 Openba a r groen (i ncl . s peel tui nen en begra a fpl a a ts en) 3.5 Weg- en wa terwegen

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

Voortgang Ontwikkeling

Kans

Impact

De eenheidsprijzen zoals opgenomen in de onderhoudscontracten en ramingen voor de vervangingsprojecten (investeringen) worden geïndexeerd volgens de CBS index. Deze (gemiddelde) index kan afwijken van de specifieke marktindex. Hierdoor ontstaan tekorten. Schaarste van goederen en diensten kunnen ervoor zorgen dat we niet alle onze taken kunnen uitvoeren en de veiligheid niet kunnen waarborgen.

Jaarlijkse indexaties op basis van CBSindexen opnemen voor zowel de onderhouds-budgetten als kredieten /investeringen.

Indexaties worden jaarlijks inzichtelijk gemaakt door ons beheersysteem icm IMPACT (rekentool met landelijke kentallen). Daarnaast worden prijsstijgingen separaat aangevraagd in de tussentijdse nota’s of P&C documenten.

Indien indexaties onvoldoende zijn, is het mogelijk om, op termijn, de beleidsplannen aan te passen en te voorzien van een lagere ambitie of beeldkwaliteit.

-31-

Beleidsindicatoren 2022

Beleidsindicator

Eenheid

3.01 Huishoudelijk restafval

kg per inwoner

WBD 92

2023 NL 148

WBD nnb

2024 NL nnb

WBD nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Financiën bedragen x € 1.000 3 Beheer Openbare Ruimte en Milieu

Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 3.1 Afvalverwijdering 3.2 Straatreiniging en gladheidsbestrijding 3.3 Riolering 3.4 Openbaar groen (incl. speeltuinen en begraafplaatsen) 3.5 Weg- en waterwegen 3.6 Milieu (bodem, waterkwaliteit, geluid) en natuur Totaal Lasten

- 3.150 - 364 - 1.703 - 2.960 - 2.284 - 938 - 11.400

- 3.206 - 364 - 1.707 - 2.924 - 2.297 - 928 - 11.426

- 3.206 - 364 - 1.690 - 2.861 - 2.319 - 928 - 11.368

- 3.206 - 376 - 1.713 - 2.902 - 2.201 - 928 - 11.325

Baten 3.1 Afvalverwijdering 3.3 Riolering 3.4 Openbaar groen (incl. speeltuinen en begraafplaatsen) 3.5 Weg- en waterwegen 3.6 Milieu (bodem, waterkwaliteit, geluid) en natuur Totaal Baten

3.962 2.750 242 147 12 7.112

- 4.287

- 4.314

- 4.255

- 4.213

Mutatie reserves Toevoegingen

- 45

- 50

Onttrekkingen

Mutatie reserves

- 38

- 31

- 24

- 4.325

- 4.287

- 4.286

- 4.236

Saldo van baten en lasten

Resultaat

-32-

NL nnb

2.4 Programma 4 – Economie Ons economische beleid richt zich op het behouden en stimuleren van een sterke economie die zorgt voor welvaart en werkgelegenheid. In het Visie, Ambitie en Focusdocument van de Economische Agenda (raadbesluit, 19 september 2023) zijn de uitgangspunten van het economische beleid tot 2027 opgenomen. Het beleid is uitgewerkt in speerpunten die inspelen op de actuele behoeftes bij ondernemers. 1. Regionale Samenwerking Wijk bij Duurstede maakt deel uit van de netwerkorganisatie U10, waarin 16 Utrechtse gemeenten samenwerken aan maatschappelijke thema’s en uitdagingen, zoals mobiliteit, wonen en landschap. Op de bestuurstafel Economische Positionering werken we aan het creëren van extra ruimte voor bedrijven en het verbeteren van mobiliteitsverbindingen (auto, OV en fiets). 2. Vitale werklocaties en voldoende (bedrijfs)ruimte Het doel is dat voor de verschillende ondernemers in onze gemeente – variërend van ZZP-er tot grote MKB-ers – passende (werk)locaties beschikbaar zijn. Voor ondernemers is het nodig dat ze ruimte hebben die aansluit op hun wensen qua bereikbaarheid en werkomgeving. Plannen voor bedrijventerreinen komen terug in het Provinciale plan voor wonen en werken (PPWW). Het afgelopen jaar is hier 6,6 extra hectare bedrijventerrein toegevoegd.

Momenteel werken aan (de voorbereiding) van de uitbreiding van het Bedrijventerrein Broekweg-Langshaven. Tevens zijn we het volgende lobbytraject opgestart voor het PPWW-voorstellen voor komende jaren. Hierbij is de Omgevingsvisie Stedelijk gebied leidend. 3. Vitale en aantrekkelijke binnenstad en (winkel)centra In de stuurgroep Vitale Economie werken we samen met de key stakeholders van onze lokale economie. Naast het OKW, LOK, het VVV en Ondernemersfonds schuiven ook de horeca en Stichting Parkbeheer aan, waardoor onderwerpen nog mee rin gezamenlijkheid opgepakt worden. Vanuit de stuurgroep is een ‘Stadsregisseur’ aangesteld. De Stadsregisseur legt verbindingen tussen ondernemers onderling en andere relevante partijen binnen de lokale economie. Hij ondersteunt en faciliteert bij het uitwerken van initiatieven uit Cothen, Langbroek en Wijk bij Duurstede die de lokale economie een positieve impuls kunnen geven. Met onze partners (Ondernemersfonds en Ondernemers Kring Wijk) is overeengekomen dat we tot en met 2025 een Stadsregisseur inzetten. 4. Recreatie, Toerisme en Stadspromotie We zetten onze middelen in om, samen met faciliterende en uitvoerende partners, een veilige en goede recreatieve infrastructuur voor onze inwoners en bezoekers te verzorgen, bezoekers te trekken en op diverse manieren ‘Het verhaal van Wijk’ te vertellen.

In 2025 zal de inzet hiervan in het teken staan van Wijk725. Wijk bij Duurstede kreeg 725 jaar geleden stadsrechten. We doen dit voor en samen met onze inwoners en haken hierbij zoveel mogelijk aan op andere festiviteiten en initiatieven.In 2025 sluiten citymarketing, communicatie en informatievoorziening naar ondernemers, inwoners en (potentiële) bezoekers hierop aan. Hierbij gaan we uit van een integrale aanpak waar ook onderdelen als historie van Wijk, kunst en cultuur steeds meer een onderdeel gaan worden van de aanpak. 5. Faciliteren van (duurzaam en startend) ondernemerschap De gemeente stelt zich op als partner van ondernemers en bedrijven. Via accountmanagement staan we in contact met onze ondernemers(-verenigingen) en inventariseren we waar ondersteuning en dienstverlening nodig is. Daarnaast organiseren we thematische bijeenkomsten en verlenen we subsidie aan het Ondernemersfonds.

-33-

6. Ondernemerscontact en -communicatie Om de samenwerking tussen bedrijfsleven, instellingen en de gemeente te stimuleren hebben wij regelmatig contact met ondernemers. Denk daarbij aan bedrijfsbezoeken door het college van B&W, deelname aan bijeenkomsten van de plaatselijke ondernemersvereniging OKW.

Overzicht mutaties begroting 2025-2028 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen verder toegelicht. bedragen x € 1 Product 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen

Omschrijving Bijdrage LEADER projecten*

2025 -

2026 5.650

2027 5.650

2028 5.650

Totaal 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen

5.650

Eindtotaal

5.650

*LEADER is een Europees subsidieprogramma dat, met cofinanciering, bijdraagt aan projecten voor plattelandsontwikkeling en leefbaarheid in het buiten gebied

Bestuurlijke risico’s N.vt. Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

Eenheid

4.01 Functiemenging 4.02 Vestigingen

% per 1.000 inw, 15-64 jr

2022

2023

2024

WBD

40,8 178

53,8 173

41,1 188

54,2 182

nnb nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl Toelichting tabel: ‘Functiemenging’ betreft een gebied met zowel bedrijven als woningen en recreatie.

-34-

2.4.1

Financiën bedragen x € 1.000

4 Economie

Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 4.1 Economie - beheer en acquisitie werkgelegenheid 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen Totaal Lasten

- 332 - 487 - 819

- 332 - 436 - 768

- 322 - 412 - 734

Baten 4.1 Economie - beheer en acquisitie werkgelegenheid 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen Totaal Baten

19 71 90

Saldo van baten en lasten

- 729

- 678

- 644

Mutatie reserves Toevoegingen

- 11

- 16

Onttrekkingen

Mutatie reserves

- 11

- 16

Resultaat

- 739

- 693

- 659

-35-

2.5 Programma 5 – Ruimtelijke Ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit

Inleiding Ontwikkelingen en beleidskeuzes op rijks-, provinciaal- en regionaal niveau hebben grote effecten op onze gemeente. Op het gebied van wonen en werken is de gemeente doorlopend in gesprek met de rijksoverheid, provincie en U10 over het bouwen van meer woningen en de uitrol van nieuw bedrijventerrein. In het kader van het Utrechts Programma Landelijk Gebied volgen we de provincie in de plannen over de wisselwerking tussen landbouw en natuur, waarbij we belangen van Wijkse bewoners en ondernemers onder de aandacht brengen. Voor wat betreft natuur en landschap continueren we de samenwerking met de landschapscoördinator en monitoring van diersoorten in het kader van het soortenmanagementplan. Als uitwerking van de parkeernota wordt de parkeerverordening geactualiseerd. Sinds 1 januari 2024 werken we onder de nieuwe Omgevingswet, waarbij we nieuwe initiatieven toetsen aan het tijdelijk omgevingsplan. In 2025 tot uiterlijk 2032 zal dit tijdelijk omgevingsplan stapsgewijs worden omgebouwd naar definitief omgevingsplan waarbij de technische kant nog veel aandacht behoeft. Tegelijkertijd werken we in 2025 verder aan één Omgevingsvisie voor zowel stedelijk als landelijk gebied. In de Omgevingsvisie worden de beleidsmatige keuzes op alle terreinen van de fysieke leefomgeving bepaald, welke uiteindelijk in het omgevingsplan juridisch bindend zullen worden vastgelegd.

Samen vormen omgevingsvisie en omgevingsplan op termijn (uiterlijk 2032) een dynamisch geheel dat steeds aangepast kan worden als er nieuw sectoraal beleid wordt vastgesteld. 5.1 Ruimtelijke ordening, incl. aanpak stikstof De ambities van de rijksoverheid en provincie in het kader van de transitie van het landelijk gebied volgen we kritisch. De verwachting is dat het beleidsvormingstraject met betrekking tot de Omgevingsvisie in 2025 afgerond zal worden. Verder vloeit uit de nieuwe Omgevingswet de verplichting voort om de Omgevingsvisie te herzien. Voor wat betreft het onderwerp stikstof koppelen we gemeentelijke belangen aan de totstandkoming van het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). De uitwerking van het UPLG is vertraagd door verandering van koers van de regering en het vallen van het kabinet. De Provincie Utrecht heeft voor de komende jaren wel budget gekregen van het Rijk voor het uitvoeren van maatregelen. Dit budget gaat zij op verschillende manieren inzetten. Vanuit de provinciale gebiedsprocessen bekijken we met buurgemeenten welke onderdelen we voor onze regio hierbij op kunnen pakken. 5.2 Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Vergunningen en procedures worden inmiddels op basis van de nieuwe wet afgehandeld maar de omzetting van oude naar nieuw wetgeving is nog niet af en vergt de komende nog aandacht en middelen.

De komende jaren zullen gekenmerkt worden door: 1. Kennisontwikkeling: Het versterken en uitbreiden van de kennis en vaardigheden van onze medewerkers om met de nieuwe wetgeving om te gaan. 2. Procesoptimalisatie: Het herzien en stroomlijnen van werkprocessen om te voldoen aan de nieuwe normen en verwachtingen. 3. Werken met het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet): het leren werken met en optimaliseren van het digitaal instrumentarium onder de Omgevingswet. -36-

4. Vormgeven Participatieproces: een deel van het nieuwe participatiebeleid zal naar verwachting eind 2024 gereed zijn maar het verder implementeren van een participatieproces waarbij inwoners en belanghebbenden actief betrokken zijn gaat ook daarna verder. 5. Evaluatie en Aanpassing: Het regelmatig evalueren van genomen besluiten en, indien nodig, het aanbrengen van aanpassingen op basis van feedback en veranderende omstandigheden. 6. Het verder uitwerken en vaststellen van één Omgevingsvisie. 7. Het opstellen van regels voor het omgevingsplan (2025) en het uitrollen van deze regels over de hele gemeente (tot 2032). 5.3

Wonen

In 2025 vragen drie aspecten binnen het brede veld van het wonen specifieke aandacht. Dat zijn: 1. Uitwerking van de Woonvisie; 2. Uitwerking Woondeal regio U10, provincie en Rijk; 3. Opstellen woonzorgvisie. Uitwerking van de woonvisie De gemeenteraad heeft in februari 2022 de Woonvisie 2021-2030 vastgesteld. In de Woonvisie worden onder meer de hoofdlijnen geschetst van de wensen over aantal en type woningen en doelgroep voor wie de woningen zijn bestemd. De uitwerking daarvan zal ook in 2025 verder worden opgepakt, bijvoorbeeld de invulling van nieuwbouw op diverse locaties, waaronder de opvang van statushouders en asielzoekers (zie ook Gebiedsontwikkeling), het wonen in het landelijk gebied, het vernieuwen van de huisvestingsverordening of het verder uitwerken van beleid omtrent specifieke woonvormen die in de woonvisie worden benoemd. Uitwerking Woondeal Medio 2023 hebben de 16 gemeenten in de regio U10, de provincie en het Rijk de Woondeal ondertekend. In de Woondeal worden vele afspraken gemaakt rondom het wonen in de komende jaren en wat daarvoor noodzakelijk is vanuit de drie bestuurslagen. Hierdoor kunnen we gezamenlijk met het Rijk en de provincie aan de slag met de vele ambities op het gebied van het wonen.

De uitwerking van de afspraken ligt in eerste instantie bij het bestuurlijk overleg Woondeal dat onderdeel uitmaakt van de reguliere bestuurlijke overleggen binnen de regio U10. Opstellen woonzorgvisie Er moet, uiterlijk 1 januari 2026, een woonzorgvisie worden vastgesteld. Deze woonzorgvisie gaat verder in op hoe de gemeente om wil gaan met de huisvesting van ouderen en overige aandachtsgroepen. Regionale afstemming is daarbij ook noodzakelijk. Tenslotte is nog van belang om aan te geven dat het beleidsveld Wonen op provinciaal en regionaal niveau steeds meer inhoud en daarmee invloed krijgt op het gemeentelijk beleid, mede door de Woondeal maar ook door de Wet versterking regie volkshuisvesting. Zo is er in de Woondeal vastgelegd dat vanaf 2025 2/3 van de woningen die gerealiseerd worden, betaalbaar moet zijn.

-37-

5.4

Gebiedsontwikkeling en projecten

Programma Woningbouw In 2025 gaan we verder met de voorbereiding en uitvoering van lopende gebiedsontwikkelingen voor de realisatie van woningbouw en werklocaties. Het ruimtelijk kader voor deze ontwikkelingen is de Omgevingsvisie Stedelijk Gebied, door de gemeenteraad vastgesteld in juli 2021. Tevens worden de beleidsdoelen en ambities op diverse thema’s betrokken bij en zo mogelijk geïmplementeerd in de realisatie van projecten. Te denken valt daarbij o.a. onder andere aan de doelstellingen uit de Woonvisie, het convenant Duurzaam Bouwen en de Visie Circulaire Economie. In regionaal verband leveren we een bijdrage aan het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW), waarin tevens de uitbreidingslocaties in het landelijk gebied zijn opgenomen. Voor de ontwikkeling van De Geer is er toestemming om 530 woningen toe te voegen en blijven we met de provincie in gesprek om dit aantal op te hogen om de vitaliteit van de gemeente te waarborgen en een bijdrage te leveren aan maatschappelijke woonopgaven. Voor de kern Cothen onderzoeken we mogelijke locaties die binnen het provinciaal beleid voor kleine kernen (tot 50 woningen) passen. Voor de kern Langbroek is de locatie Volkstuinen met 50 woningen ingebracht in het PPWW. Op gemeentelijk niveau stemmen we onze plannen af met omliggende gemeenten en de U10.

Gezamenlijk treden we in overleg met de provincie om de effecten van woningbouw en werklocaties voor mobiliteit en andere regionale thema’s te bespreken en een uitvoeringsprogramma overeen te komen met een doorkijk naar 2035-2040. De stand van zaken van de diverse gebiedsontwikkelingen en doorkijk naar 2030 is opgenomen in de paragraaf grondbeleid (paragraaf 3.7). Spreidingswet Per februari 2024 is de spreidingswet van kracht en hebben wij een taakstelling om 152 asielzoekers op te vangen. Met de door de raad vastgestelde uitgangspunten zijn in 2024 initiatieven ontwikkeld voor de invulling van deze wettelijke taak. Dit heeft ertoe geleid dat 2 beoogde locaties voor de gecombineerde woonprojecten aan de provincie Utrecht zijn voorgelegd. Deze heeft de locaties in de zomer van 2024 als kansrijk beoordeeld en deze zijn meegenomen in de actualisatie van het PPWW. Het besluit van de provincie hierover zal naar verwachting in april 2025 worden genomen. Het traject naar concrete invulling en nadere uitwerking kan hierna, bij positief besluit, beginnen. Het gaat om: - Beoogde plek voor woningen Boomgaard II in Langbroek Als de ideeën worden uitgewerkt zoals beoogd, worden in het gecombineerde woonproject op het terrein Boomgaard II in Langbroek circa 24 woningen gebouwd. Acht van deze woningen zijn voor de opvang van ongeveer 60 asielzoekers.

Daarnaast zijn circa 8 woningen bedoeld voor reguliere woningzoekenden en 8 woningen voor starters. - Beoogde bouwlocatie Zuidwijk – Wijk bij Duurstede Op het terrein van een fruitteeltbedrijf aan de Middelweg Oost in Wijk bij Duurstede zijn ca. 30 woningen bedacht. 10 van deze woningen zijn bedoeld voor de opvang van ongeveer 80 asielzoekers. Circa 12 woningen zijn bedoeld voor reguliere woningzoekenden en spoedzoekers. Circa 8 woningen zijn bedoeld voor starters. - Cothen In Cothen zal een zoektocht starten naar een geschikte woning voor de opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV). Infrastructurele ontwikkelingen elektriciteitsnet Een belangrijk onderdeel in het complexe probleem van congestie op het elektriciteitsnetwerk zijn de transformatorhuisjes, ook wel verdeelstations genoemd. Deze huisjes spelen een cruciale rol in het verdelen van elektriciteit van hoog- naar laagspanning, zodat deze veilig en efficiënt naar huishoudens en bedrijven kan worden getransporteerd. Zonder voldoende transformatorhuisjes zal de capaciteit van het lokale elektriciteitsnet snel ontoereikend worden, wat leidt tot stroomstoringen en netcongestie.

-38-

Netbeheerder Stedin heeft een inschatting gemaakt van het aantal benodigde extra transformator huisjes in de gemeente Wijk bij Duurstede. Tussen 2025 en 2030 is het noodzakelijk om circa 60 nieuwe transformatorhuisjes en 2 grotere verdeelstations te plaatsen. Dit vraagt om een ruimteclaim in de bebouwde gebieden van onze gemeente, maar heeft ook gevolgen voor nieuwe gebiedsontwikkelingen. Voor de gemeente betekenen de aanpassingen aan het elektriciteitsnet dat de ruimteclaim op de openbare ruimte en de komende werkzaamheden daarin in goede banen moeten worden geleid, zowel voor onze inwoners als voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Het college is daarover in gesprek met netbeheerder Stedin, met als uitgangspunt dat ook de gemeentelijke kosten door Stedin worden bekostigd. Over de haalbaarheid van dit uitgangspunt en de inhoudelijke aspecten van de maatregelen aan het elektriciteitsnetwerk zal het college de raad informeren als meer bekend is. 5.5

Grondzaken, inclusief werklocaties

Om de sturingsmogelijkheden voor gebiedsontwikkeling te verbeteren hanteren we een actief grondbeleid om onze grondpositie te versterken. Begin 2021 hebben we gemeentelijk voorkeursrecht gevestigd op meerdere potentiële ontwikkellocaties. Dit voorkeursrecht regelt dat eigenaren bij voorgenomen verkoop van hun grond eerst in overleg treden met ons. In voorkomende gevallen beoordelen we op dat moment of aankoop haalbaar is. Ook naast inzet van dit formele instrument verkennen we de mogelijkheden van minnelijke verwerving van gronden. Deze werkwijzen worden in 2025 voorgezet en de resultaten daarvan met de raad gedeeld. De stand van zaken van de diverse gebiedsontwikkelingen en doorkijk naar 2024 is opgenomen in de paragraaf grondbeleid (paragraaf 3.7). Werklocaties Voor de werklocaties (bedrijventerreinen) is in het op 4 juli 2023 vastgestelde tweede PPWW een extra uitbreidingsmogelijkheid van 5 hectare opgenomen voor onze gemeente. Op basis van het eerste PPWW resteert nog een uitbreidings-mogelijkheid van 1,6 hectare, zodat onze gemeente in totaal 6,6 hectare bedrijventerrein kan uitbreiden. Volgens het PPWW zou dat gefaseerd moeten gebeuren: 3,6 hectare tot 2030 en 3 hectare na 2030. Inmiddels heeft de provincie aangegeven mogelijkheden te zien voor een minder gefaseerde uitgifte.

We zien dat de vraag naar een bedrijfslocatie en uitbreidingsruimte hoog is en we deze vraag niet langer kunnen honoreren. We geven daarom binnen het Grondbedrijf prioriteit aan het snel ontwikkelen (en verkopen) van bedrijventerreinen. Behoud en groei van het aantal arbeidsplaatsen draagt tevens bij aan de vitaliteit van de gemeente en verbetering van de woon-werk-balans (minder forensenverkeer op de N229). In 2024 zullen we bepalen hoe en waar we de bedrijventerreinen Broekweg/Langshaven en Broekweg Noord verder uitbreiden. 5.6

Verkeer en parkeren

Uitvoeringsplan Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) 2023 – 2026 Het uitvoeringsprogramma van het GVVP staat in het teken van het verkeersveiliger maken van de leefomgeving en, conform de raadsagenda, ruim baan te geven aan de fiets. In 2025 komen er verschillende projecten voort uit het uitvoeringsprogramma.

-39-

Op basis van een actualisatie van het uitvoeringsprogramma kan gedacht worden aan snelheidsremmende maatregelen in Cothen en de onderzoeksfase voor de aanpak van het verkeerveiliger maken van wegen in het buitengebied. Ook een kleiner traject als het verduidelijken van de voorrangssituatie op kruispunten van de Singel wordt opgepakt. Duurzame mobiliteit en schone lucht Deze onderdelen (waaronder bijvoorbeeld laadpalen) zijn opgenomen in programma 7 van de begroting.

Overzicht mutaties begroting 2025-2028 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen verder toegelicht. Product 5.6 Verkeer en parkeren

Omschrijving Verkeersmaatregelen uitvoering, Dagelijks onderhoud

Totaal 5.6 Verkeer en parkeren Eindtotaal

2025 10.000

2026 10.000

2027 10.000

bedragen x € 1 2028 10.000

10.000

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

Voortgang Ontwikkeling

De omgevingsvisie en het omgevingsplan worden de in 2025 en verder vormgegeven. Dit zijn zeer belangrijke uitwerkingen vanuit de omgevingswet die af moeten zijn resp 2027 en 2031. Het zijn complexe trajecten met veel participatie en veel belangen. De trajecten moeten binnen de gestelde termijn af.

We houden de trajecten middels projectleiding in eigen hand, borgen hierdoor de lokale kennis en werken samen met goede adviesbureaus.

Kans

Impact

Beleidsindicatoren 2022 Beleidsindicator

Eenheid

5.02 Nieuwbouw woningen

aantal per 1.000 woningen

2023

2024

WBD

1,6

9,3

4,3

9,1

nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

-40-

Financiën bedragen x € 1.000 5 Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit

Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 5.1 Ruimtelijke ordening, incl. aanpak stikstof 5.2 Omgevingswet 5.3 Wonen 5.4 Gebiedsontwikkeling en projecten 5.5 Grondzaken, incl. werklocaties 5.6 Verkeer en parkeren Totaal Lasten

- 1.275 - 23 - 727 - 18 - 1.642 - 765 - 4.450

- 1.275 - 38 - 727 - 18 - 1.770 - 768 - 4.597

- 1.275 - 38 - 727 - 18 - 1.210 - 767 - 4.036

- 1.275 - 38 - 727 - 18 - 1.185 - 773 - 4.016

Baten 5.1 Ruimtelijke ordening, incl. aanpak stikstof 5.3 Wonen 5.4 Gebiedsontwikkeling en projecten 5.5 Grondzaken, incl. werklocaties 5.6 Verkeer en parkeren Totaal Baten

51 583 1.477 30 2.140

51 583 1.968 30 2.632

51 583 1.589 30 2.252

51 583 1.160 30 1.824

- 2.309

- 1.965

- 1.783

- 2.192

Mutatie reserves Toevoegingen

- 254

- 557

- 737

- 335

Onttrekkingen

113

Mutatie reserves

- 140

- 504

- 684

- 281

- 2.450

- 2.469

- 2.467

- 2.473

Saldo van baten en lasten

Resultaat

-41-

2.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed Inleiding De gemeentelijke beleidskaders voor sport & bewegen en kunst & cultuur zijn de Maatschappelijke Agenda (MAG) en het Vitaliteitsakkoord. Daarnaast is op rijksniveau het Integraal zorgakkoord (IZA) gesloten en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Met name het GALA beoogt om gemeenten lokaal te laten werken aan gezonde leefstijl, sport en ook aan welzijn en cultuur. Dat alles ook om te voorkomen dat inwoners (te snel) een beroep doen op (geestelijke) gezondheidszorg, Wmoondersteuning en Jeugdhulp. Met het GALA komt een specifieke uitkering mee (Spuk).

6.1

Sport en bewegen

Sport en bewegen is een belangrijke pijler van onze samenleving. Het past binnen een gezonde leefstijl en vanuit de Maatschappelijke agenda willen we ook dat inwoners indien mogelijk gebruik maken van algemene voorzieningen (waaronder sporten en bewegen) in plaats van individuele voorzieningen. Het activiteitenaanbod is ruim en divers. We spelen in op de veranderende behoeften van inwoners, bijv door de vergrijzing, en kijken naar mogelijkheden om de omgeving meer te laten uitnodigen tot bewegen. We blijven verder werken aan verduurzaming van de sportaccommodaties. In 2024 is het rapport ‘Onderzoek gelijker speelveld beheer en tarieven buitensport’ opgeleverd. Van hieruit voeren we een breed gesprek en werken we aan een solide basis om sporten mogelijk te blijven maken voor onze inwoners. Wat hebben onze inwoners nodig om een leven lang met plezier te kunnen sporten en bewegen? Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. De demografie van onze gemeente verandert. Ontgroening en vergrijzing blijft de trend voor de komende jaren. Hoe moeten gemeente, sportstichtingen en sportaanbieders hierop inspelen? We willen samen met deze partijen de bewegingsrichting voor de sport voor de komende 10 tot 15 jaar formuleren. Op basis daarvan kunnen we samen bepalen hoe we hiernaartoe werken en wat dit voor ieder afzonderlijk betekent.

6.2

Kunst en cultuur

Cultuur is een belangrijke verbindende factor in onze gemeente. Als gemeente dragen we bij aan voorzieningen op het gebied van cultuur, zoals theater Calypso en de intocht van Sinterklaas, en cultuurparticipatie zoals muziekverenigingen. Gelet op onze beperkte middelen moeten we hierin focus aanbrengen en keuzes maken. Hierbij onderzoeken we in 2025 hoe subsidies voor kunst en cultuur, en ook archeologie en erfgoed, kunnen betrekken bij onderdelen vanuit stadspromotie, toerisme en recreatie. De vele culturele (erfgoed) evenementen zorgen immers voor goede naamsbekendheid. We gaan voor een integrale aanpak, ook via bijvoorbeeld de stuurgroep Vitale Economie (zie programma 4). In 2025 onderzoeken we daarbij ook hoe we budgetten slimmer en in meer samenhang kunnen inzetten, waardoor we een aantal subsidies verlagen en stoppen per 2026. Voor de combinatiefunctionaris onderzoeken we in 2025 of we financiering op een andere wijze vorm kunnen geven.

-42-

6.3

Archeologie en erfgoed

Onder dit beleidsterrein zijn meerdere taken met daarbij behorende budgetten te onderscheiden. Bij de mogelijkheden tot bezuinigen is daar een onderverdeling in te maken. We bezuinigen niet volledig op archeologie en cultureel erfgoed. We hebben voorstellen opgenomen die van belang zijn voor het minimaal instandhouden en uitdragen van ons erfgoed. Archeologie is een wettelijk taak, subsidies in het kader van cultureel erfgoed niet. Het budget voor archeologie wordt gebruikt voor werkzaamheden als gevolg van onze wettelijke taken en het uitdragen daarvan. Met een opgravingsvergunning kunnen we eigen onderzoek verrichten voor de gemeentelijke projecten. Ook kunnen we snel inspringen in acute situaties. Hiermee wordt tijd en geld bespaard. Voor de uitvoering van deze wettelijke taak is budget nodig. Bezuiniging daarop is niet mogelijk. De overige budgetten voor cultureel erfgoed worden ingezet voor die taken die onder het Verdrag van Faro (stimuleren van erfgoedparticipatie) worden geschaard en uitgevoerd moeten worden door de gemeente, of voor taken die zijn bekrachtigd door een verordening of raadsbesluit. Het zijn budgetten die als doel hebben middels een financiële ondersteuning het cultureel erfgoed op ons gemeentelijk grondgebied te beschermen, te behouden en te versterken.

Om een bijdrage aan de bezuinigingen te leveren is het voorstel het budget voor onderhoudssubsidie gemeentelijke monumenten en het budget voor de molen volledig te schrappen. Daarnaast is het voorstel de budgetten voor het Verdrag van Faro en Open Monumentendag te verkleinen. De gemeente blijft zich, ondanks deze bezuinigingen, inzetten voor het behoud en ontwikkeling van het bijzondere culturele erfgoed binnen de gemeente.

Overzicht mutaties begroting 2025-2028 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen verder toegelicht. bedragen x € 1

Product 6.1 Sport en bewegen Totaa l 6.1 Sport en bewegen 6.2 Kuns t en cul tuur

Totaa l 6.2 Kuns t en cul tuur 6.3 Archeol ogi e & erfgoed

Totaa l 6.3 Archeol ogi e & erfgoed Eindtotaal

Omschrijving Gyml oka a l Wa l pl a nts oen

2025 30.000 30.000

2026 30.000 30.000

2027 30.000 30.000

2028 30.000 30.000

Geen i ndexeri ng s ubs i di es Cul tuurcoa ch kuns tbeoefeni ng en bevorderi ng.

4.800 7.000 11.800

9.000 40.000 7.000 56.000

Subs i di e onderhoud gemeentel i jke monumenten Archeol ogi e Mol ens Open monumentenda g Pa ct va n Rui genhoek Onders teuni ng burgeri ni tia tief en pa rtici pa tie (ui tvoeri ng Verdra g va n Fa ro)

10.000

5.000 4.200 600 1.428 5.000

26.228

68.028

112.228

-43-

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

Voortgang Ontwikkeling

Ontwikkelingen sport: Het formuleren van de bewegingsrichting voor de sport op de lange termijn levert voor de korte termijn problemen van sommige sportaanbieders niet direct een oplossing. Risico is dat lange termijn en hiermee de structurele oplossingen/maatregelen uit het oog wordt en verloren.

In de gesprekken met de sportstichtingen en sportaanbieders wordt specifiek ook aandacht gegeven aan de lange termijn.

Kans

Impact

Beleidsindicatoren 2022 Beleidsindicator 6.01 Niet-sporters

2023

2024

Eenheid %

WBD

48,1

46,4

nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Financiën bedragen x € 1.000 6 Sport, Cultuur & Erfgoed

Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 6.1 Sport en bewegen 6.2 Kunst en cultuur 6.3 Archeologie & erfgoed Totaal Lasten

- 1.108 - 930 - 447 - 2.485

- 1.035 - 902 - 293 - 2.231

- 1.034 - 899 - 265 - 2.198

- 1.011 - 898 - 269 - 2.177

Baten 6.1 Sport en bewegen 6.2 Kunst en cultuur 6.3 Archeologie & erfgoed Totaal Baten

163 66 229

143 66 209

43 66 108

31 41 72

- 2.256

- 2.022

- 2.089

- 2.106

Mutatie reserves Toevoegingen

- 34

- 49

Onttrekkingen

276

Mutatie reserves

243

- 2.013

- 1.991

- 2.082

- 2.073

Saldo van baten en lasten

Resultaat

-44-

2.7 Programma 7 – Duurzaamheid Het programma duurzaamheid bestaat uit de volgende 5 thema’s: energie- en warmtetransitie, klimaatadaptatie & water, circulariteit en duurzame mobiliteit (inclusief de aanpak luchtkwaliteit). In de raadsagenda 2022-2026 staat de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn en het liefst eerder dan 2050 klimaatneutraal. Hiermee wil de gemeente bijdragen aan het verminderen van de CO2-uitstoot en het realiseren van een duurzame samenleving. Het programma duurzaamheid werkt aan de uitvoering van deze ambitie. Bovenstaande geeft een indruk van de uitdagingen en plannen die de gemeente Wijk bij Duurstede heeft om haar duurzaamheidsdoelstellingen te behalen. Het behalen van de doelstellingen vraagt om een lange termijn aanpak, waarbij onzekerheid over bijvoorbeeld de wettelijke mogelijkheden voor kernenergie, effecten van windenergie op de leefomgeving en gezondheid van inwoners en de technische aspecten van een warmtenet in de wijk een rol spelen. De gemeente maakt nu keuzes, die pas over een aantal jaar zichtbaar zullen zijn in onze gemeente. Netcongestie, het verschijnsel waarbij de vraag naar elektriciteit op piekmomenten groter is dan de capaciteit van het elektriciteitsnet, vormt een toenemend risico voor onze gemeente. Dit kan leiden tot vertragingen bij het aansluiten van nieuwe woningen, bedrijven, maar ook duurzame energieprojecten.

Daarnaast komt de leveringszekerheid van elektriciteit in het gedrang, met mogelijke uitval van stroom voor individuele huishoudens. Het effectief managen van deze risico's is cruciaal om te voorkomen dat netcongestie een rem zet op de toekomstige (groene) ontwikkeling en leefbaarheid van onze gemeente. Dit vereist nauwe samenwerking tussen gemeente, netbeheerders, projectontwikkelaars en inwoners. De CDOKE-regeling, die in 2023 door het Rijk is ingevoerd, biedt een jaarlijkse subsidie van € 430.000 te besteden tot 2026, waarmee de gemeente binnen de gestelde voorwaarden extra personeel kan aannemen of inhuren en noodzakelijke goederen en diensten kan bekostigen. Ook in 2025 benutten we deze subsidie ten volle. De duurzaamheidsopgaven raken de gehele organisatie en beïnvloeden de manier van werken binnen de gemeente. In 2025 stellen we een visie op duurzaamheid op die zowel de landelijke klimaatafspraken als lokale ambities omvat. Deze visie zal dienen als leidraad voor de verdere stappen die de gemeente neemt om de uitdagingen rondom de duurzaamheidsopgaven aan te pakken. Hieronder per thema een specifiekere invulling van de aanpak. 7.1

Energietransitie

Zonnevelden Allereerst heeft Wijk bij Duurstede ingezet op het faciliteren van 60 hectare aan zonnevelden. Inmiddels is 38 hectare van deze 60 hectare operationeel. De operationele zonnevelden vormen 50MW aan opgesteld vermogen. Op 2 juli 2024 heeft de gemeenteraad het door het college voorgestelde transitiepad naar energieneutraliteit vastgesteld. Als onderdeel hiervan zullen komend jaar de mogelijkheden voor realisatie van extra zonnevelden verder worden uitgezocht. Hiervoor zal het eerder gehanteerde beleidskader worden geactualiseerd.

-45-

Zon op dak Ook qua zon op dak is de gemeente goed op weg. Volgens de meest recente gegevens wordt er jaarlijks 18 GWh aan elektriciteit opgewekt met zon op dak in onze gemeente. Hiervan komt 11 GWh vanuit kleinschalig zon op dak en 7 GWh vanuit grootschalig zon op dak. In 2025 zullen de mogelijkheden onderzocht worden voor meer (grootschalig) zon op dak en zon op andere objecten (bijvoorbeeld boven parkeerplaatsen). Bij dit onderzoek wordt rekening gehouden met de beperkende factor van netcongestie. Ook aan dit laatst genoemde onderwerp van netcongestie wordt gewerkt in 2025 in samenwerking met Stedin en bewoners. Windenergie In de planMER van 2023 is er een kansrijk gebied voor windenergie benoemd in de gemeente Wijk bij Duurstede. Op 2 juli 2024 heeft de gemeenteraad besloten om windenergie in het gebied (onder voorwaarden) mogelijk te maken, in samenwerking met de provincie Utrecht als bevoegd gezag. Hierdoor spelen wij als gemeente de komende jaren een actieve rol in het proces rondom grootschalige windenergie in de gemeente. In 2025 zullen we ons voornamelijk bezighouden met de invulling van deze rol, die onder andere bestaat uit het bewaken van lokale belangen en kaders. Dit gaat in nauwe samenwerking met de provincie en onze inwoners.

Participatie Vorig jaar is door de gemeenteraad besloten een participatietraject te starten als onderzoek naar de kansen, (on)mogelijkheden en eventuele randvoorwaarden van de brede mogelijkheden van duurzame opwek. In de eerste helft van 2024 is de eerste fase van het participatietraject uitgevoerd. In 2025 gaan we verder met de afronding van het tweede en derde deel van het participatieproces, waarbij de focus komt te liggen op de warmtetransitie. 7.2

Warmtetransitie

In 2050 wil Nederland volledig zijn overgestapt van aardgas naar duurzame warmtebronnen. In de Transitievisie Warmte (2021) legde de gemeenteraad vast dat gebouweigenaren na 2030 wijk voor wijk de overstap maken naar aardgasvrij wonen en werken. Tot 2030 bereiden we dit voor en zetten we ondertussen in op aardgasbesparing. We helpen eigenaren van woningen en andere gebouwen met onder andere isolatiemaatregelen en (hybride) warmtepompen. In 2025 bouwen we voort op de weg die we in 2024 insloegen. In onze Lokale Aanpak Isolatie bieden we woningeigenaren per 1 september 2024 een one-stop isolatieaanbod van advies tot en met uitvoering. Met onze subsidieregeling stimuleren we eigenaren met lagere inkomens en lagere woningwaarden om te gaan isoleren. Dit programma loopt in ieder geval door tot en met eind 2026. Voor andere doelgroepen werken we de energiebespaarstrategie verder uit met gerichte acties voor eigenaren van monumenten, VvE’s en maatschappelijk vastgoed. Voor het bedrijven(terrein) bieden we energieadvies aan in samenwerking met de provincie. Woningeigenaren kunnen terecht voor een energiegesprek bij het Wijkse Energieloket, bij de demoruimte met energietechnieken in het regionale Energie Centrum in Zeist en online bij Jouw Huis Slimmer voor informatie over landelijke subsidies en aanbieders in de regio.

In 2025 starten we met de eerste wijkaanpakken waarin we participeren met de gebouweigenaren. Het doel is een gedragen uitvoeringsprogramma per wijk op weg naar aardgasvrij. Daarnaast bereiden we

-46-

het Warmteprogramma voor (vast te stellen in 2026) met daarin een overzicht van de wijken, kansen voor warmtenetten en de warmtebronnenstrategie, rekening houdend met netcongestie. 7.3

Klimaatadaptatie & water

In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie is afgesproken dat heel Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht, waarbij we in staat zijn om de gevolgen van klimaatverandering op te kunnen vangen zoals de toenemende kans op neerslagoverlast, hitte, droogte en overstromingen. In 2025 worden de aanbevelingen uit de Lokale Klimaat Adaptatie Strategie (LAS) uitgewerkt en uitgevoerd via het bijbehorende uitvoeringsprogramma. We starten met het ontwikkelen van een communicatieplan om inwoners en bedrijven te informeren en te betrekken bij klimaatadaptatie. Daarnaast verankeren we de richtlijnen voor klimaatadaptatie binnen het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) en het Water- en Rioleringsplan (WRP). Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat klimaatadaptatie wordt geborgd in de jaarlijkse prestatieafspraken met woningcorporaties. We onderzoeken mogelijke stimuleringsregelingen voor particulieren en bedrijven om hen te ondersteunen bij het nemen van klimaatadaptieve maatregelen, bijvoorbeeld met de Tegeltaxi. Ook zetten we ons in voor nauwere samenwerking met lokale partijen en de uitbreiding van schaduwrijke en koele plekken, mogelijke watertappunten, evenals het inrichten van koele routes naar deze locaties. 7.4

Duurzame mobiliteit & schone lucht

Als gemeente vinden we het belangrijk om toekomstgericht beleid op te stellen. Dit geldt ook zeker voor duurzame mobiliteit en de luchtkwaliteit. In lijn met Europese richtlijnen, is de verkoop van nieuwe auto's met een fossiele brandstofmotor vanaf 2035 verboden, voor Nederland geldt dat er een doelstelling is om dit al voor 2030 te bereiken. De rijksoverheid heeft de ambitie om in 2050 helemaal geen CO2 meer uit te stoten via mobiliteit. De gemeente heeft in 2023 een laadvisie ontwikkeld om de groei van elektrische voertuigen te faciliteren. In 2025 zetten we onze inspanningen voort om de laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen verder uit te breiden. Schone Lucht In 2023 heeft de raad de Aanpak Luchtkwaliteit vastgesteld, met als doel om te zorgen voor schonere lucht in Wijk bij Duurstede. In 2025 gaan we aan de slag met het uitvoeringsplan om onze leefomgeving gezonder en leefbaarder te maken.

7.5

Circulaire economie

In 2030 wil Nederland 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. In 2050 wil Nederland een circulaire economie hebben. In een circulaire economie gebruiken we geen of hernieuwbare grondstoffen. We gebruiken producten en grondstoffen opnieuw. De raad stelde in 2022 de visie circulaire economie vast. In 2024 heeft het college het uitvoeringsprogramma circulaire economie vastgesteld. Binnen onze gemeente noemen we dit voortaan circulariteit. Samen met de samenleving en de hele organisatie voeren we het uitvoeringsprogramma uit. Daar waar we kansen zien buiten het uitvoeringsprogramma pakken we die op als dit binnen budget en capaciteit past.

-47-

Overzicht mutaties begroting 2025-2028 In de bijlage bij de Begroting worden de onderstaande maatregelen verder toegelicht. bedragen x € 1 Product 7.1 Energietransitie Totaal 7.1 Energietransitie 7.2 Warmtetransitie Totaal 7.2 Warmtetransitie 7.5 Circulaire economie

Omschrijving Uitgaven binnen energietransitie

NIP Lokale Aanpak Isolatie financiering specifieke middelen

2025 35.000

2026 -

2027 -

2028 -

35.000

10.000 10.000

Demontagehal ingebruikname uitgesteld

Totaal 7.5 Circulaire economie Eindtotaal

36.750

81.750

Bestuurlijke risico’s Schaal van 1 tot 10 Risico's

Beheersmaatregel

Voortgang ontwikkeling

Kans

Impact

De duurzaamheidsopgave wordt steeds groter en vraagt om inspanningen van gemeenten, zonder dat hier voldoende budget van het Rijk tegenover staat. Met name de warmtetransitie (aardgasvrij) raakt iedereen in de gemeente. Zowel inwoners, bedrijven en de gemeentelijke organisatie zullen hier mee in aanraking komen. Dit brengt veel veranderingen met zich mee dat vraagt om extra middelen, bestuurlijke afwegingen en goede communicatie met inwoners en bedrijven.

We maken op alle duurzaamheidsthema’s duidelijke plannen en keuzes over de rol en de (financiële) inzet van de gemeente en bundelen dat tot integraal en samenhangend programma. De CDOKE middelen worden strategisch ingezet, maar zijn niet voldoende om met name de warmtetransitie te verwezenlijken.

Extra maatregelen zijn nodig om op koers te blijven voor de energie- en warmtetransitie. Raad en college zullen in stelling worden gebracht om afgewogen keuzes te maken.

Er is nog altijd veel onzekerheid omtrent de klimaatdoelstellingen. Zo zijn er zorgen over de betaalbaarheid, en is het draagvlak voor bijvoorbeeld grootschalige energie opwek verdeeld in onze gemeente. Deze factoren kunnen leiden tot vertraging en uitstel waardoor de gemeente Wijk bij Duurstede het risico loopt haar ambities niet te halen. Netcongestie is een landelijk probleem wat er mogelijk op korte termijn voor kan zorgen dat er woonwijken niet meer kunnen worden aangesloten of dat er stroomuitval gaat plaatsvinden

We gaan in gesprek met de raad, inwoners en ondernemers. De energietransitie gaat verder dan de grenzen van de gemeente. Samenwerken met andere gemeenten in de regio is daarom belangrijk.

PWE is uitgevoerd en we gaan met een burgerpanel aan de slag om zorgen en kansen te identificeren.

Er is nauw contact met de netbeheerder Stedin. Ook is er een ambtelijke projectgroep samengesteld. Daarnaast moet het plaatsen van voldoende trafo’s ervoor gaan zorgen dat we het elektriciteitsnet robuust maken. Ook stimuleren we niet actief om hybride warmtepompen aan te schaffen.

Zodra er meer bekend is, 9 wordt dit gedeeld in de projectgroep, met bestuurders en raad en waar nodig ook met inwoners.

-48-

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

Eenheid

7.01 Hernieuwbare elektriciteit

2022

2023

2024

WBD

37,1

41,3

nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Financiën bedragen x € 1.000 7 Duurzaamheid Saldo van baten en lasten Lasten 7.1 Energietransitie 7.2 Warmtetransitie 7.3 Klimaatadaptatie, waterkwaliteit 7.4 Duurzame mobiliteit en schone lucht 7.5 Circulaire economie Totaal Lasten

Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

- 401 - 183 - 93 - 13 - 22 - 712

- 123 - 182 - 87 -9 - 59 - 460

439 - 12 426

- 12 - 12

- 285

- 472

Mutatie reserves Toevoegingen

Onttrekkingen

Mutatie reserves

- 268

- 455

Baten 7.1 Energietransitie 7.2 Warmtetransitie 7.5 Circulaire economie Totaal Baten Saldo van baten en lasten

Resultaat

-49-

2.8 Programma 8 – Veiligheid en handhaving Onder programma 8 vallen openbare orde en veiligheid, crisisbeheersing en vergunningverlening, toezicht en handhaving. 8.1

Openbare orde en veiligheid

Inwoners en ondernemers voelen zich over het algemeen veilig in Wijk bij Duurstede en dat willen we graag zo houden. Op het gebied van veiligheid in onze gemeente werken we nauw samen in de regio. Bij gemeenten, de politie en het Openbaar Ministerie is te weinig capaciteit beschikbaar om alles aan te pakken. Door samen te werken kunnen we onze schaarse middelen goed inzetten en maken we gebruik van elkaars expertise. Samen kunnen we onze slagkracht vergroten. Voor de periode 2023 – 2026 is het gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan (IVP) van kracht voor de gemeenten Wijk bij Duurstede, Renswoude, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug en Veenendaal. In het IVP zijn ondermijnende criminaliteit, digitale veiligheid en maatschappelijke rust geprioriteerd als thema’s. Deze thema’s sluiten aan op landelijke ontwikkelingen. Naast de gezamenlijke prioriteiten, ligt de focus in onze gemeente op een aantal lokale thema’s. Deze thema’s zijn ondergebracht in het Uitvoeringsplan (UVP). We willen ons inzetten voor zaken die onze inwoners en ondernemers direct raken. Daarom is voor het UVP input gevraagd van onder andere onze inwoners, de wijkagenten, het jongerenwerk en de gemeenteraad. Eén van de thema’s waar we ons op inzetten is zorg en veiligheid. We zien in onze gemeente en door landelijke ontwikkelingen dat steeds meer mensen met een psychische kwetsbaarheid in onze wijken wonen.

Om deze mensen de juiste ondersteuning te kunnen bieden, is een integrale aanpak tussen het sociaal domein en het veiligheidsdomein van groot belang. Daarnaast vinden we het belangrijk dat onze inwoners en ondernemers zich veilig kunnen bewegen. Daarom zetten we ons in voor de verkeersveiligheid in onze gemeente. Dit doen we onder andere door onveilige verkeerssituaties aan te pakken en alcohol- en snelheidscontroles uit te voeren. Als derde thema hebben we inwonersparticipatie, high impact crimes en veel voorkomende criminaliteit geprioriteerd. Hiervoor organiseren we structurele bijeenkomsten met bondgenoten en beheerders van WhatsAppbuurtpreventiegroepen, zodat we laagdrempelig in gesprek kunnen gaan over wat er speelt in de buurten. Daarnaast gaan we aan de slag met het vergroten van de meldingsbereidheid van inwoners. Om inwoners over de gezamenlijke en lokale prioriteiten te informeren is door de vijf gemeenten de website https://wehoudenhetveilig.nl/ ontwikkeld. Hier zijn ook het IVP en de bijbehorende UVP’s van de gemeenten terug te vinden. 8.2 Vergunningen, toezicht en handhaving De gemeente Wijk bij Duurstede wil samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zorgen voor een schone en veilige omgeving om te wonen, werken en leven. Daarom hebben we in 2023 de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2023-2026 vastgesteld.

In deze strategie staat hoe we taken uitvoeren en controleren om risico’s voor de leefomgeving in Wijk bij Duurstede zoveel mogelijk te voorkomen. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan. Een onderdeel hiervan is de Wkb (Wet kwaliteitsborging voor het bouwen). Op dit moment geldt de Wkb alleen voor nieuwbouw en heeft daarom nog weinig invloed op het dagelijkse werk van toezicht en handhaving. Als de Wkb verder wordt ingevoerd, zal de invloed groter worden. In 2025 worden de werkwijzen en consequenties hiervoor verder uitgewerkt. -50-

Om evenementen op een veilige manier te laten verlopen, is het aanvragen van een evenementenvergunning essentieel. Deze vergunningen zijn bedoeld om de impact van evenementen op de omgeving, zoals veiligheid, geluidsoverlast en verkeer, goed te reguleren. Het aanvragen en verlenen van evenementenvergunningen gebeurt in nauwe samenwerking met organisatoren, hulpdiensten en andere betrokken partijen, om zo te zorgen dat evenementen voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. Ook het toezicht en de handhaving op deze vergunningen blijft een aandachtspunt binnen onze gemeente. 8.3

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14588132/1