Ontwerpbegroting 2023 2026 def

3.376 2.935 232 147 12 6.702

3.376 2.935 232 147 12 6.702

3.376 2.935 232 147 12 6.702

3.376 2.935 232 147 12 6.702

- 3.715

- 3.733

- 3.839

- 3.676

Mutatie reserves Toevoegingen

- 42

- 43

- 45

- 50

Onttrekkingen

210

5

30

112

Mutatie reserves

169

- 38

- 14

63

- 3.546

- 3.771

- 3.854

- 3.614

Saldo van baten en lasten

Resultaat

-51-

2.4 Programma 4 – Economie

Inleiding Vitaliteit is een belangrijk thema voor de gemeente Wijk bij Duurstede. Door middel van het investeren in afspraken met ondernemers en het beter over het voetlicht brengen van erfgoed dragen we bij aan het kloppend houden van het historische hart van Wijk bij Duurstede. We doen daarnaast onderzoek naar het peilen van ruimtebehoefte van bedrijfsleven en professionaliseren de VVV Kromme Rijnstreek. 4.1 Economie - beheer en acquisitie werkgelegenheid Het Wijkse bedrijfsleven is sterk verbonden met onze gemeenschap. Het behouden en verder ontwikkelen van een sterke economie zorgt voor welvaart en werkgelegenheid en daarmee leefbaarheid, levendigheid en vitaliteit. De economische agenda is leidend bij de uitvoering van ons economisch beleid. Deze agenda omvat de speerpunten waarvoor we ons inzetten. Gezamenlijk met het bedrijfsleven gaan we agenda herijken en actualiseren. De hoofdlijnen waar we ons op in gaan zetten zijn: • Regionale Samenwerking: In de regio willen we onze behoefte aan het behoud van ‘vitaliteit’ sterk naar voren brengen. Die vitaliteit willen we behouden door het creëren van extra ruimte voor bedrijven en het verbeteren van mobiliteitsverbindingen (auto, OV en fiets). De regionale afstemming vindt vooral plaats aan de bestuurstafel Economische Positionering van de Metropool Regio Utrecht en in rechtstreeks contact met de provincie.

• Faciliteren van (duurzaam en startend) ondernemerschap: De gemeente stelt zich op als ‘partner’ van ondernemers en bedrijven. We denken vanuit die rol mee en faciliteren waar mogelijk. Vanuit dat gedeelde perspectief verminderen we zoveel mogelijk de regeldruk voor ondernemers. Onder het faciliteren hoort ook het Ondernemersfonds en ontwikkelen van nieuw beleid. Voor ondernemers in de ambulante handel willen we het standplaatsenbeleid actualiseren. • Een gezond en aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven, inwoners en ondernemers: De gemeente gaat in 2023 onderzoek doen naar de ruimtebehoefte en wat dit betekent voor de programmering van bedrijfsruimte op onze bedrijventerreinen en in onze (nieuwe) woonwijken. • Een bruisende, vitale binnenstad die aantrekkelijk is voor inwoners én toeristen: In 2021 zijn we gestart met het project Vitaliteit Binnenstad met als doel de samenwerking tussen ondernemers, betrokken organisaties en gemeente te versterken. De uitvoering willen we verder ondersteunen zodat het centrum voor alle gebruikers maximaal aantrekkelijk is en blijft. 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen De vitaliteit in onze gemeente willen we behouden. De toeloop van toeristen en (dag)recreanten levert een bijdrage aan de inkomsten voor ondernemers en een bijdrage aan onze levendigheid.

Onze gemeente biedt daarvoor veel kansen: onze binnenstad, het buitengebied met de kastelen in de Langbroekerwetering en de fraaie gebied van de Lekdijk-Kromme Rijn. Acties waar we ons inzetten zijn een sterke samenwerking met de VVV en Routebureau Utrecht.

-52-

Nieuw en geactualiseerd beleid 4.1 Economie - Beheer en acquisitie werkgelegenheid – Vitaliteit binnenstad en (dorps)centra Wat willen we bereiken?

Wat gaan we er voor doen?

De vitaliteit en de Dit werkbudget is bedoeld om vanuit de aantrekkingskracht van het centrum gemeente een extra impuls te geven aan (het van Wijk bij Duurstede versterken. aanjagen van) de samenwerkingsafspraken van het traject Vitaliteit Binnenstad (eind 2022). Het werkbudget is aanvullend op de budgetten die structureel al beschikbaar zijn.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 10.000 2024 - € 10.000 2025 - € 10.000 2026 - € 10.000

4.1 Economie - Beheer en acquisitie werkgelegenheid - Marktgelden Wat willen we bereiken? Innen van marktgelden volgens de Verordening op de heffing en invordering van marktgelden 2022.

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

Correctie van het budget, omdat de afgelopen jaren een te hoog bedrag begroot was. De begrote inkomsten bedragen jaarlijks € 19.000. De inkomsten zijn jaarlijks € 12.000. Dit betekent een verlaging van - € 7.000.

Structureel: 2023 - € 7.000 2024 - € 7.000 2025 - € 7.000 2026 - € 7.000

4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen - Ontwikkelen Standplaatsenbeleid (inclusief venten) Wat mag het kosten (-) Wat willen we bereiken? Wat gaan we er voor doen? /Wat levert het op? (+) Het standplaatsenbeleid heeft betrekking op commerciële standplaatsen (Cothen, Langbroek, De Heul, De Horden) en op incidentele -, niet-commerciële – seizoenstandplaatsvergunningen. In dit traject worden ook de regels ten aanzien van venten meegenomen. De centrale doelstelling van het standplaatsenbeleid is een helder toetsingskader te hebben om aanvragen voor standplaatsen (ambulante handel anders dan de weekmarkt in Wijk bij Duurstede) te beoordelen en om te kunnen handhaven op onwenselijke afwijkingen hierop. Actueel standplaatsen beleid moet duidelijkheid scheppen.

Het huidige standplaatsenbeleid heeft een Incidenteel: update nodig; achterstand wegwerken en de 2023 - € 15.000 basis op orde brengen. Het is nodig te bepalen of 1) de huidige strategische koers (nog) voldoet en 2) of de uitgifte van standplaatsvergunning voldoet aan de wettelijke eisen t.a.v. schaarste vergunningen. Daartoe worden in dit traject de volgend stappen doorlopen: 1) Het functioneren van het huidige standplaatsenbeleid wordt in beeld gebracht. 2) De nieuwe standplaatslocaties worden aangewezen inclusief de wijze van verstrekken van vergunningen en inning van leges. Voor dit traject wordt een extern bureau ingeschakeld.

-53-

4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen - Toekomstbestendigheid VVV Wat willen we bereiken? VVV Kromme Rijn Streek een noodzakelijke professionaliseringslag laten maken, waardoor ze op langere termijn uitvoering kunnen geven aan hun activiteiten en daarmee invulling kunnen geven aan onze toeristische ambities.

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

Met een aanvullende bijdrage kunnen ze een professionaliseringsslag maken voor digitalisering, productontwikkeling en accountmanagement en daarmee toekomstbestendig zijn.

Structureel: 2023 - € 15.000 2024 - € 15.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen – Aanlichten kerk Wat willen we bereiken? Uitvoering geven aan de motie van de raad (2111-09) inzake het aanlichten van de kerk.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

Wat gaan we er voor doen? Er wordt een vaste installatie geplaatst voor het aanlichten van de kerk. Aan de raad zijn 4 scenario’s voorgelegd voor deze investering. De goedkoopste variant bedraagt € 79.000, de uitgebreide variant omvat een investering van € 167.000 (excl. energie kosten). De kapitaallasten van de gekozen variant bedragen € 5.500 respectievelijk € 11.000 per jaar.

Structureel: 2023 € 0 2024 - € 11.000 2025 - € 11.000 2026 - € 11.000

Bestuurlijke risico’s N.vt. Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Eenheid

2019

2020

2021

2022

4.01 Functiemenging 4.02 Vestigingen

% per 1.000 inw, 15-64 jr

41,5 156,1

41,5 164,0

41,4 172,0

nnb nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Toelichting tabel: ‘Functiemenging’ betreft een gebied met zowel bedrijven als woningen en recreatie.

-54-

2.4.1

Financiën bedragen x € 1.000

4 Economie

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

Saldo van baten en lasten Lasten 4.1 Economie - beheer en acquisitie werkgelegenheid 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen Totaal Lasten

- 428 - 486 - 914

- 421 - 485 - 906

- 418 - 485 - 903

- 418 - 485 - 903

Baten 4.1 Economie - beheer en acquisitie werkgelegenheid 4.2 Stadspromotie, recreatie, toerisme & evenementen Totaal Baten

19 52 71

19 52 71

19 52 71

19 52 71

- 843

- 835

- 832

- 832

Mutatie reserves Toevoegingen

-7

-9

- 11

- 16

Onttrekkingen

1

-

-

-

Mutatie reserves

-7

-9

- 11

- 16

- 850

- 844

- 843

- 847

Saldo van baten en lasten

Resultaat

-55-

2.5 Programma 5 – Ruimtelijke Ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit Inleiding De druk op de woningmarkt is nog steeds ongekend hoog. Dit leidt ertoe dat er op alle niveaus wordt gewerkt aan oplossingen om het vraagstuk te verminderen. Onze gemeente blijft ook het komende jaar onverminderd inzetten op de mogelijkheid om extra woningen en bedrijfshectares te mogen toevoegen. Ondertussen wordt hard doorgewerkt aan de realisatie van de verschillende ontwikkellocaties. De toenemende complexiteit van de ontwikkelingen maakt dat het soms langer duurt dan we wensen. De ontwikkelingen rond stikstof kunnen daar ook het komende jaar debet aan zijn. Om de druk op de korte termijn te verminderen willen we volgend jaar een aantal flexwoningen neerzetten. Ook de opgaven voor het landelijk gebied zijn fors (natuur, stikstof, energie, woningbouw, etc.). We gaan daarom aan de slag een actualisatie van de omgevingsvisie. Zowel op inhoud, maar ook omdat de Omgevingswet dit vereist. Op 1 januari 2023 gaat de Omgevingswet in. Dan start een transitiefase waarin we aan de slag gaan met een andere manier van werken. Naast het actualliseren van de omgevingsvisie moeten we ook een omgevingsplan maken met daarin onder meer het borgen van nieuwe milieu- en erfgoedregels.

Ruimtelijke ordening, inclusief aanpak stikstof We hechten waarde aan een voortvarende, maar ook zorgvuldige begeleiding van ruimtelijke procedures. We zien het aantal procedures toenemen evenals de complexiteit. Dat heeft te maken met de schaarse ruimte waardoor er vooral sprake is van inbreidingslocaties, de regelgeving van thema’s als bodem en geluid en de toenemende aandacht voor participatie. Daarnaast vraagt ook de voorbereiding en transitiefase van de Omgevingswet tijd en aandacht van de organisatie. We vragen daarom tijdelijk extra formatie aan om procedures te kunnen begeleiden. Recent is daar ook het vraagstuk van de stikstof bijgekomen. De Rijksoverheid en provincie Utrecht hebben daarin een belangrijke rol, maar ook de gemeente wil daarin graag een actieve bijdrage leveren om in staat te kunnen zijn om perspectief te kunnen bieden aan onze inwoners en bedrijven. In de uitvoering van de gebiedsgerichte aanpak landelijk gebied stelt de provincie Utrecht een gebiedsagenda en een gebiedsplan op om natuurdoelen te behalen. Onderdeel van de agenda en het plan zijn thema’s als stikstof(reductie), bodem en water en een vitaal platteland. De provincie consulteert de gemeente Wijk bij Duurstede in de uitvoering van de aanpak. Met als doel de Wijkse inbreng voldoende te borgen vragen we een eenmalig budget aan.

Om over te kunnen brengen waar onze belangen liggen én om de effecten daarvan in dienstverlening aan onze inwoners te kunnen vertalen. Tot slot vraagt vraagt de U10 gemeenten te delen in plankosten voor de uitwerking van het Integraal Ruimtelijke Perspectief in een implementatieplan.

-56-

Omgevingswet Gemeenten werken na de inwerkingtreding volgens de bepalingen uit de Omgevingswet. Daarbij moeten zij voldoen aan een aantal minimale eisen. Om aan deze eisen te voldoen moeten gemeenten aan de slag met kennis van de wet en met het informatie uitwisselen met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Ook krijgen gemeenten een andere set wetsinstrumenten. Aan deze minimale eisen gaan we voldoen maar daarmee zijn we niet er nog niet. De Omgevingswet vraagt om een andere manier van werken van de organisatie, van bestuur en van de raad. Na inwerktreding van de Omgevingswet komen we in een transitiefase waarin deze nieuwe manier van werken verder wordt uitgerold. Alle gemeenten in Nederland moeten uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van de wet één omgevingsvisie vaststellen voor de hele gemeente, op dit moment kent onze gemeente nog twee omgevingsvisies. De omgevingsvisie kan worden uitgewerkt in programma’s die richting geven aan een omgevingsplan. Dit omgevingsplan omvat alle regels voor de fysieke leefomgeving die gelden in een bepaald gebied. Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning voor een project, verbouwing of ander initiatief wordt getoetst aan het omgevingsplan. Daarnaast komen meerdere milieutaken waaronder alle bodemtaken in principe bij gemeenten komen te liggen. Taken die nu nog – formeel – bij de provincie liggen, komen bij gemeenten te liggen.

Instructieregels verplichten gemeenten om voor bepaalde onderwerpen regels op te stellen, zoals bijvoorbeeld voor het bouwen van een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie. Deze regels moeten landen in het omgevingsplan. Dit geldt ook voor delen van de erfgoedverordening, bijvoorbeeld over hoe we willen omgaan met onze monumenten. Om richting te geven aan de regels ten behoeve van erfgoed wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. De implementatie van deze nieuwe set taken en wetsinstrumenten brengt extra werkzaamheden met zich mee. Hier is kwalitatief en kwantitatief geen ambtelijke capaciteit voor in huis, waardoor het noodzakelijk is om externe capaciteit in te huren. Hiervoor worden eenmalige kosten opgevoerd. Voor deze begroting kiezen wij ervoor om al het nieuwe en geactualiseerde beleid wat nodig is om uitvoering te geven aan de Omgevingswet te bundelen onder dit programma. Wonen In 2023 vragen drie aspecten binnen het brede veld van het wonen specifieke aandacht. Dat zijn: 1. Uitwerking van de Woonvisie 2. Flexwonen 3. Herziening van de Huisvestingsverordening Uitwerking van de woonvisie De gemeenteraad heeft in februari 2022 de Woonvisie 2021-2030 vastgesteld. In de Woonvisie worden de hoofdlijnen geschetst van de wensen over aantal en type woningen en doelgroep voor wie de woningen zijn bestemd. De uitwerking daarvan is na vaststelling opgepakt.

Enkele onderdelen uit de visie zullen met name in 2023 de aandacht vragen. De belangrijkste daarvan is het flexwonen.

-57-

Flexwoningen De druk op de woningmarkt wordt onder meer veroorzaakt door een stijging van het aantal statushouders, vluchtelingen uit Oekraïne, een toename van spoedzoekers (onder andere door echtscheidingen) en de wens van jongeren om zelfstandig te gaan wonen. Voor deze groepen zou het tijdig en tijdelijk realiseren van woningen een (tussen)oplossing kunnen bieden in de vorm van flexwonen. Belangrijk kenmerk van flexwonen is dat het gaat om tijdelijke huisvesting op een locatie die daarvoor relatief snel beschikbaar is/komt en veelal tijdelijk geschikt is of pas op termijn voor woningbouw in aanmerking komt. Er ligt de bestuurlijke afspraak dat in de regio Utrecht uiterlijk in 2023 1.500 tijdelijke woningen beschikbaar komen, waarvan 1.000 in de gemeente Utrecht en 500 in enkele andere gemeenten. Wijk bij Duurstede heeft zich hierbij aangesloten en heeft een toezegging gedaan dat er in 2023 70 flexwonen beschikbaar zijn. Vanuit het Rijk komt er een financiële bijdrage van € 12.000 per flexwoning. Ook de gemeente zal zeer waarschijnlijk een bijdrage moeten leveren. Of dat in euro’s zal zijn of op een andere manier is nog niet bekend. Duidelijk is dat er op dit gebied een inspanning van de gemeente noodzakelijk is, waar nodig en mogelijk ook bij private initiatieven.

Herziening van de Huisvestingsverordening Op basis van de Huisvestingswet kan een regio of gemeente besluiten een Huisvestingsverordening op te stellen. Een dergelijke verordening heeft een looptijd van 4 jaar. De huidige Huisvestingsverordening, die in regionaal verband is opgesteld, stamt uit 2019. Dit betekent dat er uiterlijk op 1 juli 2023 een nieuwe Huisvestingsverordening door de gemeenteraad moet worden vastgesteld. De voorbereidingen worden in regionaal verband op gepakt met de mogelijkheid voor lokale invulling op enkele onderdelen, één daarvan is de opkoopbescherming. Gebiedsontwikkeling en projecten Programma Woningbouw In 2023 gaan we verder met de voorbereiding en uitvoering van lopende gebiedsontwikkelingen voor de realisatie van woningbouw en werklocaties. Het ruimtelijk kader voor deze ontwikkelingen is de Omgevingsvisie Stedelijk Gebied, door de gemeenteraad vastgesteld in juli 2021. Tevens worden de beleidsdoelen en ambities op diverse thema’s betrokken bij en zo mogelijk geïmplementeerd in de realisatie van projecten. Te denken valt daarbij o.a.onder andere aan de doelstellingen uit de Woonvisie, het convenant Duurzaam Bouwen en de Visie Circulaire Economie. In regionaal verband leveren we een bijdrage aan het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW), waarin tevens de uitbreidingslocaties in het landelijk gebied zijn opgenomen.

Voor de ontwikkeling van De Geer is er toestemming om 530 woningen toe te voegen en blijven we met de provincie in gesprek om dit aantal op te hogen om de vitaliteit van de gemeente te waarborgen en een bijdrage te leveren aan maatschappelijke woonopgaven. Voor de kernen Cothen en Langbroek onderzoeken we mogelijke locaties die binnen het provinciaal beleid voor kleine kernen (tot 50 woningen) passen. Op gemeentelijk niveau stemmen we onze plannen af met omliggende gemeenten en de U10/U16. Gezamenlijk treden we in overleg met de provincie om de effecten van woningbouw en werklocaties voor mobiliteit en andere regionale thema’s te bespreken en een uitvoeringsprogramma overeen te komen met een doorkijk naar 2035-2040. De stand van zaken van de diverse gebiedsontwikkelingen en doorkijk naar 2023 is opgenomen in de paragraaf grondbeleid (paragraaf 3.7).

-58-

Grondzaken, inclusief werklocaties Om de sturingsmogelijkheden voor gebiedsontwikkeling te verbeteren hanteren we een actief grondbeleid om onze grondpositie te versterken. Eind 2021 hebben we gemeentelijk voorkeursrecht gevestigd op meerdere potentiële ontwikkellocaties. Dit voorkeursrecht regelt dat eigenaren bij voorgenomen verkoop van hun grond eerst in overleg treden met ons. In voorkomende gevallen beoordelen we op dat moment of aankoop haalbaar is. Ook naast inzet van dit formele instrument verkennen we de mogelijkheden van minnelijke verwerving van gronden. Deze werkwijzen worden in 2023 voorgezet en de resultaten daarvan met de raad gedeeld. De stand van zaken van de diverse gebiedsontwikkelingen en doorkijk naar 2023 is opgenomen in de paragraaf grondbeleid (paragraaf 3.7). Werklocaties Voor de werklocaties (bedrijventerreinen) is in het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW) een uitbreidingsmogelijkheid van 1,6 hectare opgenomen voor onze gemeente. We zien dat de vraag naar een bedrijfslocatie en uitbreidingsruimte hoog is en we deze vraag nog maar beperkt kunnen honoreren; er zijn nog slechts enkele kavels uit te geven. Het Didam-arrest heeft er toe geleid dat we bij de uitgifte gelijke kansen moeten bieden en vooraf de criteria vaststellen waaraan we de invulling van de bedrijfskavels toetsen.

Bij de actualisatie van het PPWW zullen we wederom verzoeken om ophoging van het areaal met 5 hectare en dit onderbouwen met een actuele behoefteraming. Een groot deel van deze gevraagde ophoging (ca. 4 hectare) vloeit voort uit de beoogde transformatie van terreinen met een bedrijfsbestemming naar de bestemming wonen (locaties oude gemeentewerf en bedrijventerrein Cothen). Behoud en groei van het aantal arbeidsplaatsen draagt tevens bij aan de vitaliteit van de gemeente en verbetering van de woonwerk-balans (minder forensenverkeer op de N229). In 2023 zullen we bepalen hoe en waar we de bedrijventerreinen Broekweg/Langshaven en Broekweg Noord verder uitbreiden. Verkeer en parkeren Uitvoeringsprogramma Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) 2023 - 2026 In 2023 willen we aan de gang gaan met de eerste projecten van het nog aan uw raad aan te bieden uitvoeringsprogramma van het GVVP 2023 – 2026. Het uitvoeringsprogramma staat vooral in het teken van het verkeersveiliger maken van de leefomgeving en, conform de raadsagenda, ruim baan geven aan de fiets. Het uitvoeringsprogramma is opgesteld met een brede klankbordgroep en gebaseerd op verschillende consultatiemomenten met de samenleving. Parkeernota Binnenstad In 2023 wordt de Parkeernota Binnenstad ter vaststelling aan de raad aangeboden.

We betrekken in dit voorstel in ieder geval een goede verwijzing van en naar de parkeerterreinen, dit is goed voor de bereikbaarheid van binnenstad. Ook het fietsparkeren in de binnenstad krijgt volop aandacht. Voor de uitvoering van de Parkeernota zal separaat om een uitvoeringskrediet worden gevraagd. Diverse verkeersprojecten In 2023 gaan we van start met het weghalen van paaltjes in fietspaden waar dit mogelijk is. Dit in lijn met het landelijke beleid om de verkeersveiligheid op fietspaden te vergroten. Daarnaast worden de verkeerskundige koppelkansen van project Versterkte Lekdijk waar de raad op 5 juli j.l. een besluit over heeft genomen nader uitgewerkt om vervolgens te worden uitgevoerd.

-59-

Duurzame mobiliteit en schone lucht Deze onderdelen (waaronder bijvoorbeeld laadpalen) zijn opgenomen in programma 7 van de begroting.

Nieuw en geactualiseerd beleid 5.1 Ruimtelijke ordening, incl. aanpak stikstof - Stikstofproblematiek Wat willen we bereiken? Voorwaarde om een bijdrage te kunnen leveren aan het infomeren over en faciliteren van onze inwoners en bedrijven bij het complexe vraagstuk van de stikstofproblematiek is om goed op de hoogte te zijn van de actuele ontwikkelingen en de betekenis daarvan voor de verschillende betrokken thema’s. Dat vraagt veel extra tijd die op dit moment niet beschikbaar is.

Wat gaan we er voor doen? We stellen een project-leider aan die de actuele ontwikkelingen volgt, die de kennis deelt en vertaalt naar effecten op de verschillende beleids-terreinen (woningbouw, landelijk gebied).

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 25.000

5.2 Omgevingswet - Omgevingsvisie Wat willen we bereiken? De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente in Nederland uiterlijk op 1 januari 2025 één omgevingsvisie moet hebben. De gemeente Wijk bij Duurstede heeft op dit moment twee omgevingsvisies, waarbij met name de omgevingsvisie Kromme Rijngebied niet voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. We willen komen tot één omgevingsvisie voor heel Wijk bij Duurstede, die voldoet aan de vereisten van de Omgevingswet.

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

We gaan de vastgestelde omgevingsvisie Incidenteel: stedelijk gebied uitbreiden en actualiseren 2023 - € 60.000 door een deel toe te voegen dat gaat over 2024 - € 60.000 het landelijk gebied. De opgaven die in het landelijk gebied liggen zijn fors en vragen om een duurzaam perspectief. Daarvoor zetten we een deel van het RO-werkbudget voor in, maar zijn aanvullend ook middelen voor nodig voor een zorgvuldig en breed gedragen proces en uitkomst. Zeker gezien de complexe opgave en vele ruimtelijke claims voor het buitengebied.

-60-

5.2 Omgevingswet - Omgevingsplan Wat willen we bereiken? De Omgevingswet verplicht gemeenten tot het inrichten van en omzetten naar een omgevingsplan als toetsingskader voor ruimtelijke ontwikkelingen. Voor het omgevingsplan is het doen van een milieu effect rapportage (MER) verplicht. We verwachten dit proces eind 2024 te hebben afgerond.

Wat gaan we er voor doen? 1. We zetten een projectleider in voor 2 dagen per week die de totstand-koming van het omgevingsplan organiseert en begeleidt. 2. We huren een bureau in dat het omgevingsplan voor ons inricht. 3. We huren een bureau in dat de MER voor ons opstelt en de procedure begeleidt.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023: 1 - € 64.000 2 - € 50.000 3 - €50.000 2024: 1 - € 64.000 2 - € 50.000 3 - € 50.000

5.2 Omgevingswet - Milieu Wat willen we bereiken? Voldoen aan de voorwaarden voor de invoering van de Omgevingswet op het onderdeel milieu: - De lokale beleidsruimte is ingevuld; - De vergunningen voor Milieubelastende activiteiten (Mba’s) zijn actueel; - Er is uiterlijk 2026 een Basisgeluidsemissie-kaart gereed voor de gemeentelijke wegen.

Wat gaan we er voor doen? 1. We gaan invulling geven aan de lokale beleidsruimte die de Omgevingswet biedt voor o.a. geluid, bodem en lucht. Het gaat hier om de (milieuthema’s uit de zogenaamde ‘bruidsschat’ en de mogelijkheden die lokaal maatwerk biedt. Hiervoor gaan we een proces organiseren die leidt tot beleidskeuzes voor de Wijkse situatie en die worden opgenomen in het omgevingsplan. 2. We gaan een scan laten maken van de vergunningen voor de Mba’s en de vergunningen actualiseren. 3. We gaan een gemeentelijke Basisgeluidsemissie-kaart (Bge) laten opstellen.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 : 1 - € 15.000 2 - € 15.000 2024: 1 - € 5.000 3 - € 5.000

-61-

5.2 Omgevingswet - Erfgoed Wat willen we bereiken? Voldoen aan de wettelijke verplichting vanuit de Omgevingswet voor een uitvoeringsprogramma op het gebied van Erfgoed, die vervolgens onderdeel wordt van het omgevingsplan. Voldoen aan de afspraken die zijn gemaakt bij het in gebruik nemen van de Cultuurhistorische waardenkaart.

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

We stellen een handreiking op met een Incidenteel: uitvoerings-programma voor hoe we willen 2023 - € 20.000 omgaan met ons erfgoed op basis van de in 2024 - € 20.000 2021 in gebruik genomen Cultuurhistorische waardenkaart. Deze handreiking dient tevens als richtinggevend toetsingskader voor het beoordelen van ruimtelijke (woningbouw)plannen.

5.3 Wonen – Lokaal maatwerk Wat willen we bereiken?

Wat gaan we er voor doen?

Lokaal maatwerk bij invoering Onderzoek naar mogelijkheden en opties nieuwe Huisvestingsverordening voor lokaal maatwerk. Participatie in (regionaal) onderzoek Bijdragen aan regionaal onderzoek in het kader van wonen.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 20.000

5.5 Grondzaken, inclusief werklocaties - Ruimtevraag Bedrijfsleven Wat willen we bereiken? Actueel inzicht in de kwantitatieve en kwalitatieve ruimtebehoefte van bedrijven in onze gemeente en advies over hoe die ruimtebehoefte te accommoderen. Dit geeft dan handvatten voor het programmeren op bedrijventerrein (omvang kavels / type vastgoed) en in woonwijken (bijvoorbeeld woon-werk units, bedrijfs-verzamelgebouwen).

Wat gaan we er voor doen? Het laten uitvoeren van prognose en marktpeiling naar de ruimtebehoefte bij het bedrijfsleven. Voor dit traject wordt een extern bureau ingeschakeld.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 25.000

Bestuurlijke risico’s N.v.t.

-62-

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Eenheid

2019

2020

2021

2022

3.01 WOZ-waarde woningen 3.02 Nieuwbouw woningen

dzd euro aantal per 1.000 woningen % euro euro

277 13,6

296 14,5

322 3,9

nnb nnb

73,4 842 842

75,0 910 910

76,4 918 938

77,7 984 1011

3.03 Demografische druk 3.04 Woonlasten éénpersoonshuishouden 3.05 Woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Toelichting tabel: de scherpe daling nieuwbouwwoningen in 2021 wordt verklaard door de afname van het aantal woningbouwprojecten en vermindering van de omvang van de projecten (kleinere aantallen per project). In 2021 zijn nieuwbouwwoningen gerealiseerd in Residentie Stadszicht in de Engk (27 stuks) en De Kamp in Cothen (12 stuks). De overige locaties betreffen kleinere projecten met maximaal 5 woningen (totaal 15 stuks).

2.5.1

Financiën bedragen x € 1.000

5 Ruimtelijke Ordening, Wonen, Gebiedsontwikkeling en Mobiliteit

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

Saldo van baten en lasten Lasten 5.1 Ruimtelijke ordening, incl. aanpak stikstof 5.2 Omgevingswet 5.3 Wonen 5.4 Gebiedsontwikkeling en projecten 5.5 Grondzaken, incl. werklocaties 5.6 Verkeer en parkeren Totaal Lasten

- 701 - 342 - 856 - 17 - 1.573 - 617 - 4.107

- 676 - 322 - 823 - 17 - 1.370 - 615 - 3.824

- 676 - 38 - 810 - 17 - 414 - 613 - 2.569

- 676 - 38 - 810 - 17 - 412 - 613 - 2.566

Baten 5.1 Ruimtelijke ordening, incl. aanpak stikstof 5.3 Wonen 5.4 Gebiedsontwikkeling en projecten 5.5 Grondzaken, incl. werklocaties 5.6 Verkeer en parkeren Totaal Baten

50 568 2.234 127 2.979

50 568 1.309 127 2.054

50 568 158 127 903

50 568 155 127 901

Saldo van baten en lasten

- 1.127

- 1.770

- 1.666

- 1.666

Mutatie reserves Toevoegingen

- 1.127

- 201

-

-

Onttrekkingen

206

33

33

26

Mutatie reserves

- 921

- 168

33

26

- 2.048

- 1.937

- 1.632

- 1.640

Resultaat

-63-

2.6 Programma 6 – Sport, Cultuur en Erfgoed Inleiding In de herijkte Maatschappelijke agenda (MAG) ligt de focus nog steeds op het versterken van de draagkracht en het verminderen van de draaglast van onze inwoners. Het begrip positieve gezondheid is in het kader van dit programma belangrijk: dit gaat uit van een bredere kijk op gezondheid. Gezondheid is in deze visie meer dan niet ziek zijn, het gaat ook om mentaal en sociaal welbevinden, zelfredzaamheid en een zinvol leven. Met goede voorzieningen op het brede gebied van zowel sport en bewegen als kunst en cultuur willen we daarvoor de randvoorwaarden bieden. Immers sport en cultuur brengen mensen bij elkaar, zijn een verbindende factor in onze samenleving. Hierbij past ook het NPO-plan (Nationaal Programma Onderwijs) waarmee we de veerkracht van kinderen en jongeren willen versterken door een extra aanbod van bewegen, cultuur en trainingen op gebied van sociale weerbaarheid. Sport en bewegen Sport en bewegen zijn basisvoorwaarden voor een gezonde en actieve samenleving. Dat sporten positieve invloed heeft op de fysieke gezondheid spreekt voor zich, maar ook op mentaal en emotioneel welzijn is dit van bewezen invloed. Denk hierbij aan het tegengaan van stress, emotionele stoornissen. De sociale waardeis aantoonbaar: zoals het uitbreiden van het netwerk en het vergroten van sociale vaardigheden.

Sportende kinderen doen het beter op school dan kinderen die niet sporten. Ook bij ouderen heef dit een positief effect op cognitieve vaardgheden. En daarnaast zorgt bewegen ervoor dat mensen verantwoordelijker en productiever zijn, waardoor het bijdraagt een hogere arbeidsproductiviteit en sociaal kapitaal. Een goede infrastructuur aan sport- en beweegvoorzieningen, op de sportaccomodatie maar ook in de wijk, is daarom dan ook onmisbaar. Het activiteitenaanbod in Wijk bij Duurstede is ruim en divers en de accommodaties en voorzieningen voldoen aan de verwachtingen. We blijven het activiteitenaanbod vernieuwen en verbeteren. We maken Sport en bewegen toekomstbestendig. De basis staat, hoewel de maatschappij en omstandigheden veranderen – denk explosief stijgende energielasten, veranderende behoeften. We gaan de komende periode een plan van aanpak maken voor de versnelde verduurzaming van sportaccommodaties en -voorzieningen. De financiering hiervan maakt daar onderdeel van uit. De provincie Utrecht organiseert een Fieldlab Open Sportparken met het doel om sportparken een meer open karakter te geven en inwoners te stimuleren om te sporten en te bewegen. We bereiden met inwoners en organisaties die sportpark Cothen gebruiken een plan voor om aan te sluiten bij dit Fieldlab Open Sportparken.

Kunst en cultuur Cultuur gaat over gedrag en identiteit, over gezamenlijk gedeelde waarden. Waar mensen zich in herkennen en aan meten. Of juist niet, en dan is het de uitdaging om die cultuur van die ander te leren kennen en te respecteren, zodat de cultuur van die ander geen blokkade is maar juist een verrijking. Cultuur kleurt het leven, letterlijk en figuurlijk en kan mensen tot elkaar brengen en nauwer verbinden.

-64-

Onze gemeente kent kent een rijk cultureel leven, dat voornamelijk voortkomt uit initiatieven van onze eigen inwoners. Structurele voorzieningen zoals theater en museum worden geheel of grotendeels gedragen door vrijwilligers. Evementen worden in een vaak vernieuwd aanbod vanuit de samenleving ontwikkeled en geborgd. Met dit aanbod versterken we de draagkracht van inwoners. We ondersteunen de verdere professionalisering van het theater en we werken aan het behoud ervan. Nieuw aanbod wordt gestimuleerd met een incidentele bijdrage uit het Cultuurfonds. Jaarlijks kunnen hiervoor aanvragen worden gedaan. In het onderwijs, en nu ook vanuit het NPOplan, worden in samenwerking met Kunst Centraal producties op de scholen uitgevoerd. Archeologie en erfgoed Subsidieverordening onderhoud gemeentelijke monumenten Om regelmatig onderhoud van gemeentelijke monumenten te stimuleren, heeft de gemeente een subsidieregeling voor onderhoud en restauratiewerkzaamheden. Deze onderhoudssubsidie is bedoeld voor eigenaren van gemeentelijke monumenten. De subsidieverordening uit 2010 is niet meer actueel en sluit onvoldoende aan bij de huidige manier van werken. Het is wenselijk dat de verordening aan de huidige wet- en regelgeving en werkwijze wordt aangepast. Ook is het beschikbaar gestelde budget uit 2010 volledig opgemaakt.

De subsidieverordening is nog van kracht maar er is geen geld om nieuwe subsidieverzoeken uit te betalen. Goed onderhouden monumenten zijn van belang voor de cultuurhistorische identiteit van onze gemeente. Ondersteuning burgerinitiatief en -participatie (uitvoering Verdrag van Faro) Erfgoed is overal en van iedereen. Door mensen aan te moedigen verhalen te delen over plekken die voor hen van betekenis zijn, wordt waardevolle informatie vastgelegd, participeren mensen in de samenleving en zullen ze zich meer verbonden voelen met hun leefomgeving. Dit sluit aan op het Europese Verdrag van Faro, dat de maatschappelijke en verbindende waarde van erfgoed voor de samenleving benadrukt. Met incidentele bijdragen kunnen initiatieven vanuit politiek, bestuur en samenleving worden ondersteund ter bevordering van het uitdragen van het verhaal van ons cultuurhistorisch erfgoed (historisch landschap, archeologie, historische bouwkunst en de verhalen) binnen de gemeente. Opgravingsvergunning Met een eigen opgravingsvergunning kunnen kosten, die de organisatie moet maken voor verplichte archeologische begeleidingen, worden verlaagd. Een eigen opgraafvergunning geeft ons als gemeente meer slagkracht om snel te schakelen bij kleine projecten en het verminderen van de regeldruk.

De regeldruk wordt verlaagd doordat de vergunning niet per project wordt beoordeeld maar eenmalig bij de initiële audit en jaarlijks getoetst. We kunnen werken vanuit een beleidslijn in plaats van per project, met inzet van vrijwilligers. Omgevingswet Vanuit de Omgevingswet moeten we een uitvoeringsprogramma op het gebied van Erfgoed opstellen, wat onderdeel wordt van het omgevingsplan. Dit onderdeel is opgenomen in programma 5 van deze begroting.

-65-

Nieuw en geactualiseerd beleid 6.1 Sport en Bewegen - Opstellen beleidskader Sport & Bewegen Wat willen we bereiken? Zoveel mogelijk inwoners met plezier laten sporten en bewegen met een gezonde leefstijl. Een bijdrage aan hun positieve gezondheid.

Wat gaan we er voor doen? De opgave Gezonde leefstijl & Sport is één van de opgaven in de MAG. Binnen die opgave is een beleidskader Sport & Bewegen nodig voor de uitvoering van de ambities. Met verschillende onderwerpen: - Bewegen in de openbare ruimte - Accommodaties - Sportstimulering / buurtsport-coaches - Subsidies / evenementen Het betreft een werkbudget en/of budget voor wat externe ondersteuning.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 10.000

6.1 Sport en Bewegen - Compensatie energiekosten van sportverenigingen en -stichtingen Wat willen we bereiken? Een (gedeeltelijke) compensatie voor sport-verenigingen en stichtingen in de explosief gestegen energieprijzen. Om te voorkomen dat deze meerkosten (deels) worden doorbelast aan sportende leden. En om sporten en bewegen zo betaalbaar te houden.

Wat gaan we er voor doen? Een bijdrage aan sportverenigingen en stichtingen in de explosief gestegen energiekosten. De gemeente draagt maximaal 50% bij in de stijging van de energiekosten in 2023 (ten opzichte van 2022).

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 32.000

Voorwaarde voor mogelijke compensatie is (1) dat er geen compensatieregeling van het Rijk komt en (2) dat aanvrager participeert in de aanpak Versneld Verduurzamen sportaccommodaties en hiertoe maatregelen treft. Dekking voor de eenmalige kosten voor eventuele (gedeeltelijke) compensatie via de opgespaarde SPUK-gelden

6.1 Sport en Bewegen - Indexatie loonkosten werkorganisatie Wijksport (waaronder buurtsportcoaches) Wat willen we bereiken?

Wat gaan we er voor doen?

Een marktconforme subsidie van de Reparatie van de indexatie van de loonkosten loonkosten voor de werkorganisatie van de werkorganisatie stichting Wijksport Stichting Wijksport inclusief over 2016 t/m 2022. buurtsportcoaches.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 15.000 2024 - € 15.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

-66-

6.1 Sport en Bewegen - Uitvoering beleidskader maatschappelijke accommodaties Wat willen we bereiken? Een uniforme en toekomstbestendige tarievenstructuur voor de buitensportaccommodaties die transparant is en beter uitlegbaar.

Wat gaan we er voor doen? We maken in 2023 een voorstel voor een nieuwe tarievenstructuur voor de buitensportaccommodaties en leggen dat voor ter besluitvorming aan het college. Budget is bestemd voor externe ondersteuning hierbij.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 25.000

6.1 Sport en Bewegen - Vervanging toplaag kunstgrasveld SVL door Sportstichting Langbroek Wat willen we bereiken? Een veilig en duurzaam kunstgrasveld voor SVL, zodat alle leden prettig kunnen voetballen.

Wat gaan we er voor doen? Sportstichting Langbroek gaat de toplaag van één kunstgrasveld van voetbalclub SVL laten vervangen in 2024. Bij de aanleg van het kunstgrasveld is afgesproken dat de gemeente 50% van de kosten van de vervanging van de toplaag betaalt (totaal bedrag investering bedraagt € 360.000). Bij het vervangen van de toplaag wordt goed gekeken naar een duurzame, milieu- en gezondheidsvriendelijke invulling.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 € 0 2024 - € 8.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

6.1 Sport en Bewegen - Vervanging toplaag kunstgrasveld CDW door Stichting Wijksport Wat willen we bereiken? Een veilig en duurzaam kunstgrasveld voor CDW, zodat alle leden prettig kunnen voetballen.

Wat gaan we er voor doen? Stichting Wijksport gaat de toplaag van één kunstgrasveld van voetbalclub CDW laten vervangen in 2023. In 2007 is bij de aanleg van de kunstgrasvelden afgesproken dat de gemeente 50% van de kosten van de vervanging van de toplagen van de twee kunstgrasvelden betaalt (totaal bedrag investering bedraagt € 360.000). In 2022 is veld 1 vervangen. Bij het vervangen van de toplaag wordt goed gekeken naar een duurzame, milieu- en gezondheidsvriendelijke invulling.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 8.000 2024 - € 15.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

-67-

6.1 Sport en bewegen - Instellen bijdrage groot onderhoud voor Stichting Sportvoorzieningen Cothen Wat willen we bereiken? Goed uitgeruste en veilige sporthal in Cothen waar verenigingen en scholen kunnen sporten en bewegen. Een uniforme aanpak in de hele gemeente ten aanzien van bijdragen aan exploitanten van sportaccommodaties.

Wat gaan we er voor doen? Een jaarlijkse bijdrage voor groot onderhoud verstrekken aan Stichting Sportvoorzieningen Cothen, zoals we dat ook doen bij de andere sportaccommodaties in de gemeente. Dit stelt de Stichting in staat sporthal De Rijnsloot “heel-veilig-schoon” te houden. Hierdoor hoeven we geen incidentele bijdragen voor groot onderhoud meer te geven in de toekomst.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 30.000 2024 - € 30.000 2025 - € 30.000 2026 - € 30.000

6.2 Cultuur - Ophogen budget voor kunstbeoefening en - bevordering Wat willen we bereiken? Borging en eventueel uitbreiding van de kunstbeoefening en -bevordering in de gemeente. Binnen de huidige begroting is geen ruimte voor nieuwe subsidieaanvragen of voor verhoging van bestaande subsidies. Er is geen ruimte om partijen tegemoet te komen, die vragen om verhoging van subsidie door oplopende kosten.

Wat gaan we er voor doen? Met meer budget kunnen we gesubsidieerde organisaties, zoals het Wijks Atelier, tegemoet komen in de meerkosten. Daarmee zorgen we ervoor dat zij bestaanszekerheid hebben in de gemeente. Dit draagt weer bij aan het voorzieningenniveau op het gebied van kunst. Aanvragen van een hogere of nieuwe subsidie behandelen we volgens de Algemene subsidieverordening en de subsidieregeling.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 7.000 2024 - € 7.000 2025 - € 7.000 2026 - € 7.000

6.2 Cultuur - Ophogen budget voor cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? Borging en eventueel uitbreiding van de cultuurparticipatie in de gemeente. Binnen de huidige begroting is geen ruimte voor nieuwe subsidieaanvragen of voor verhoging van bestaande subsidies. Er is dus geen ruimte om partijen tegemoet te komen, die vragen om verhoging van subsidie door oplopende kosten.

Wat gaan we er voor doen? Met meer budget kunnen we gesubsidieerde organisaties, tegemoet komen in de meerkosten van evenementen en festiviteiten. Daarmee hebben zij bestaanszekerheid in de gemeente. Dit draagt weer bij aan het voorzieningenniveau op het gebied van cultuur. Aanvragen van een hogere of nieuwe subsidie behandelen we volgens de Algemene subsidieverordening en de subsidieregeling.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 3.000 2024 - € 3.000 2025 - € 3.000 2026 - € 3.000

-68-

6.2 Cultuur - Bibliotheek IDO gelden Wat willen we bereiken? Bij de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) in bibliotheken krijgen inwoners hulp bij hun communicatie met de digitale overheid. Gemeenten zijn per 2023 financieel verantwoordelijk voor de IDO’s. Ze nemen de wettelijke taak van de Koninklijke Bibliotheek over als subsidieverstrekker.

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

De bibliotheek staat inwoners te woord en helpt bij vragen die met de overheid te maken hebben. Het Rijk stelt via het Gemeentefonds geld beschikbaar voor de IDO.

Structureel: 2023 - € 20.000 2024 - € 20.000 2025 - € 20.000 2026 - € 20.000

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

6.2 Kunst en Cultuur - Theater Calypso Wat willen we bereiken? Een passende bijdrage voor Calypso zodat het theater blijft bestaan.

De structurele subsidie van Calypso verhogen Structureel: naar € 150.000 per jaar. 2023 - € 87.382 2024 - € 87.382 2025 - € 87.382 2026 - € 87.382

6.3 Archeologie en erfgoed - Ondersteuning burgerinitiatief en -participatie (uitvoering Verdrag van Faro) Wat willen we bereiken? Het Europese verdrag van Faro moedigt gemeenten aan om de maatschappelijke waardering voor erfgoed te stimuleren.

Wat gaan we er voor doen? Financieel ondersteunen van de initiatieven vanuit politiek, bestuur en samenleving. Zowel materieel als immaterieel. Jaarlijkse bijdrage (hosting) ten behoeve van digitale kennis-ontsluiting van de cultuurhistorische waardenkaart.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 15.000 2024 - € 15.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

-69-

6.3 Archeologie en erfgoed - Subsidie onderhoud gemeentelijke monumenten Wat willen we bereiken?

Wat gaan we er voor doen?

Een ruimere verdeling van de subsidieverordening voor gemeentelijke monumenten. Het budget daarvoor is niet toereikend. De eigenaren zijn verplicht de gemeentelijke monumenten in stand te houden. We ondersteunen hiermee de eigenaren.

We gaan de subsidieverordening aanpassen om een andere verdeling te garanderen. Aanvragers krijgen een percentage van de kosten met een maximumbedrag als tegemoetkoming voor verschillende vormen van onderhoud.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Structureel: 2023 - € 15.000 2024 - € 15.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

6.3 Archeologie en erfgoed - Kleine opgravingsvergunning Wat willen we bereiken?

Wat gaan we er voor doen?

Een eigen opgravingsvergunning om Het indienen bij een van de daarvoor in eigen beheer kleine opgravingen gecertificeerde bureaus. Een jaarlijkse toets en archeologische begeleidingen in om de certificering/ vergunning te behouden. samenwerking uit te kunnen voeren.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 7.500 Structureel: 2023 € 0 2024 - € 4.500 2025 - € 4.500 2026 - € 4.500

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

Sportverenigingen en culturele organisaties kunnen worden geraakt door de hogere energieprijzen. Risico op fors hogere tarieven voor hun leden of stoppen van de vereniging.

Bekijken welke tegemoetkomingen er zijn. Eventueel als gemeente bijdragen.

Voortgang Ontwikkeling

Kans

Impact

8

8

-70-

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

Eenheid

6.01

%

Niet-sporters

2019

2020

2021

48 (laatst bekende jaar is 2016)

Bron: waarstaatjegemeente.nl

2.6.1

Financiën bedragen x € 1.000

6 Sport, Cultuur & Erfgoed

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

Saldo van baten en lasten Lasten 6.1 Sport en bewegen 6.2 Kunst en cultuur 6.3 Archeologie & erfgoed Totaal Lasten

- 1.131 - 814 - 330 - 2.274

- 1.075 - 813 - 251 - 2.138

- 1.077 - 834 - 290 - 2.201

- 1.071 - 811 - 229 - 2.111

Baten 6.1 Sport en bewegen 6.3 Archeologie & erfgoed Totaal Baten

16 41 57

16 41 57

16 41 57

16 41 57

- 2.218

- 2.082

- 2.145

- 2.054

Mutatie reserves Toevoegingen

- 23

- 29

- 34

- 49

Onttrekkingen

120

45

114

25

Mutatie reserves

97

16

80

- 24

- 2.121

- 2.066

- 2.064

- 2.078

Saldo van baten en lasten

Resultaat

2022

-71-

2.7 Programma 7 – Duurzaamheid Inleiding Het programma duurzaamheid is een nieuw programma binnen de begroting. We hebben ervoor gekozen om de verschillende klimaatthema’s (energie- en warmtetransitie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en circulaire economie) te bundelen binnen het overkoepelende programma duurzaamheid. In de raadsagenda 2022-2026 heeft de gemeente Wijk bij Duurstede de ambitie uitgesproken om in 2030 energieneutraal te zijn en het liefst eerder dan 2050 klimaatneutraal. Dat vraagt om een voortvarende uitvoering van het programma duurzaamheid. Deze maatregelen hebben impact op onze inwoners en ondernemers. Daarom gaan we in gesprek met de raad en met de samenleving om te verkennen welke maatregelen genomen kunnen worden. In 2021 zijn de gelden voor de energie-/warmtetransitie uit de begroting 2022 en verder gehaald met als overweging dat het Rijk over de brug moet komen met extra middelen. In de meicirculaire van 2022 hebben we een uitkering van het Rijk ontvangen van € 200.000 voor de uitvoeringskosten van het klimaatakkoord. Met dit incidentele bedrag kan de gemeente in 2023 voor een groot deel de uitvoeringskosten dekken van de energie-/warmtetransitie. De structurele uitgaven, zoals lopende afspraken en contracten met uitvoeringspartijen, worden aangevraagd in deze begroting.

We verwachten dat het Rijk ook in 2023 met middelen komt waarmee we in 2024 een deel van de uitvoeringskosten kunnen dekken van de energie-/warmtetransitie. Energietransitie In 2030 wil de gemeente energieneutraal zijn. Dan wekken we net zoveel energie op als dat we gebruiken. We verwachten dat in 2023 de volledige 60 hectare zonneveld is vergund. Zoals afgesproken in de RES 1.0 stimuleren we zoveel mogelijk Zon op Dak. Dit doen we door middel van een campagne voor inwoners en het project verduurzamen bedrijventerrein aan de Broekweg. Met 60 hectare zonneveld en de maximale potentie zon op dak wekt de gemeente circa 31% duurzame energie op. Door middel van dialoog met de raad en participatie met inwoners en ondernemers, verwachten we in 2023 verdere stappen te kunnen zetten voor het invullen van de duurzame doelstelling. We continueren de samenwerking met onze lokale en regionale partners. Inmiddels heeft de provincie aangegeven de verhoudingen van de opwek van zon (90%) en wind (10%) zoals deze nu in de RES 1.0 opgenomen zijn naar een gelijker verdeling van 50-50% te willen brengen, ook in verband met de netcongestie. Hiertoe heeft de provincie aan alle colleges gevraagd voor 1-12-22 met een voorstel voor locaties voor het plaatsen van windmolens te komen. Op dit verzoek moet de raad zich nog beraden, maar deze discussie zal zijn schaduw ook vooruit werpen naar 2023.

-72-

Warmtetransitie In 2050 moeten we zijn gestopt met het gebruik van aardgas. De gemeenteraad heeft de transitievisie warmte in 2021 vastgesteld. Hierin is afgesproken dat we tot 2030 werken aan het aardgasvrij klaar maken van woningen. Hiermee kan 10-30% aardgas worden bespaard door middel van isolatie, hybride warmtepompen en verandering in gedrag. Nu het Rijk over de brug is gekomen met middelen, gaan we in 2023 van start met een intensieve campagne om inwoners handelingsperspectieven aan te bieden voor het verduurzamen van de woning. Klimaatadaptatie In 2050 moet Wijk bij Duurstede klimaatbestendig zijn, waarbij we in staat zijn om de gevolgen van klimaatverandering op te kunnen vangen zoals de toenemende kans op wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen. We hebben daarvoor al een aantal klimaatstresstesten uitgevoerd. Deze gaan we, samen met de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) vertalen in een lokale visie en adaptatiestrategie. We verwachten dat deze visie in 2023 wordt vastgesteld. De uitgaven worden betrokken in de afwegingen bij de kadernota 2024. Daarnaast nemen we bij grote projecten de opgave van klimaatadaptie mee. Duurzame mobiliteit, inclusief schone lucht In 2050 mogen auto’s met een fossiele brandstofmotor niet meer op de weg en vanaf 2035 mogen nieuwe auto’s met een verbrandingsmotor niet meer worden verkocht in Europa.

Op dit moment wordt gewerkt aan de laadvisie die dit najaar aan de raad wordt aangeboden. Op basis van een raadsbesluit hierover zal vanaf 2023 gewerkt worden aan de uitbreiding van de laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. Op dit moment zijn er 34 laadpunten in de gemeente. De prognoses zijn dat er in 2025 bijna 500 laadpunten nodig zijn om aan de laadbehoefte te voorzien. We gaan in 2023 werken aan een leefbare en gezonde leefomgeving. We zien dat de afgelopen jaren de luchtkwaliteit minder snel verbetert. Door de historisch hoge aardgasprijs is het aannemelijk dat tijdens het komend stookseizoen eigenaren van houtkachels en allesbranders meer gaan stoken dan voorgaande jaren. Dit heeft gevolgen voor de luchtkwaliteit, met name in de bebouwde kom. We gaan Het Nationale Schone Lucht Akkoord ondertekenen en een aanpak Schone Lucht voor Wijk bij Duurstede opstellen en de maatregelen die hieruit komen implementeren. Circulaire economie Het bereiken van een circulaire economie is een belangrijke doelstelling om de uitstoot van CO2 te kunnen verminderen. In 2030 wil Nederland 50% minder primaire grondstoffen gebruiken en in 2050 wil Nederland een circulaire economie hebben waarin hernieuwbare grondstoffen worden gebruikt, producten en grondstoffen worden hergebruikt en waarin geen afval bestaat.

Begin 2022 is de visie circulaire economie door de raad vastgesteld en is besloten dat de gemeente een uitvoeringsprogramma circulaire economie opstelt. Deze zal in 2023 aan de raad worden voorgelegd.

-73-

Nieuw en geactualiseerd beleid 7.1 Energietransitie Wat willen we bereiken? In de raadsagenda (2022-2026) heeft de gemeente Wijk bij Duurstede de ambitie opgenomen om in 2030 energieneutraal te zijn. Dan wekken we net zoveel duurzame energie op als dat we gebruiken.

Wat gaan we er voor doen? In november 2021 heeft de raad besloten de structurele bijdrage voor duurzaamheid uit de begroting 2022 en verder te halen. In december 2021 heeft de raad besloten het budget voor 2022 alsnog beschikbaar te stellen. Met deze financiele middelen bekostigen we de lopende afspraken die we zijn aangegaan met verschillende partijen en samenwerkingspartners. De reeds bestaande meerjarige afspraken zijn vastgelegd in een beschikking, een dienstverleningsovereenkomst (DVO) of een contract. Met dit budget financieert de gemeente meerjarig: - Het Energieloket: met het energieloket is een samenwerkingsovereenkomst getekend voor de periode 2021-2023. - U-thuis & JouwHuisSlimmer: dit is een regionaal samenwerkingsverband en een website voor inwoners over verduurzamen woning. - Bijdrage omgevingsfonds Cothen: de gemeente geeft in de startfase een bedrag van € 3.000 aan de winstdeling van de zonnevelden. - De U16: De raad heeft ingestemd met de Regionale Energiestrategie. Hierbij is besloten om een financiële bijdrage te leveren aan de U16 voor de verdere uitwerking. - ODRU: De Omgevingsdienst Regio Utrecht is een gemeenschappelijke regeling waar we eigenaar en opdrachtgever van zijn. Het grootste deel hiervan betreft wettelijke en verplichte taken. Het budget is bedoeld voor aan duurzaamheid gerelateerde onderzoeken.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 143.000 2023 + € 44.000 Structureel: 2024 - € 103.000 2025 - € 103.000 2026 - € 115.500

Met het programma energietransitie werken we stapsgewijs toe naar de ambitie energieneutraal 2030. Hiervoor laten we onderzoeken uitvoeren. Het voorstel is om uit de reserve Duurzaamheid € 44.000 te onttrekken ten behoeve van het project verduurzamen bedrijventerrein Broekweg.

-74-

7.2 Warmtetransitie Wat willen we bereiken? In de transitievisie warmte staat dat we de komende 10 jaar gaan inzetten op het terugbrengen van de warmtevraag. Dit betekent naisoleren van de bestaande woningvoorraad. Dit moet leiden tot een jaarlijks meetbare afname van het aardgasverbruik. Tegelijkertijd willen we een aantal zaken onderzoeken om voor te sorteren op de overstap naar aardgasvrij. Het gaat dan om onderzoek naar de technische mogelijkheden.

Wat gaan we er voor doen? In het landelijk Klimaatakkoord is vastgelegd dat de gemeente een warmtevisie moet vaststellen en uitvoeren. In de vastgestelde warmtevisie staat dat we onze bewoners faciliteren bij het verduurzamingsproces. We weten door gesprekken met woningeigenaren dat velen het verduurzamen van hun woning een lastige opgave vinden. Niet alleen de betaalbaarheid maar ook de organisatie van de verduurzaming. Met een intensieve brede mediacampagne willen we inwoners de komende jaren informeren en helpen om de juiste stappen te zetten. Voor de campagne worden verschillende activiteiten georganiseerd om inwoners te ondersteunen met het verduurzamen van de woning. Met de campagne wijzen we ze op de verschillende activiteiten en acties die worden georganiseerd en waar relevante informatie is te vinden. Om de resultaten van de campagne te kunnen meten wordt een monitoringsplan opgesteld. Daarmee wordt data verzameld en kan tussentijds de campagne worden bijgestuurd. Het voorstel is om uit de reserve Duurzaamheid € 155.000 te onttrekken.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 155.000 2023 + € 155.000 Structureel: 2024 - € 85.000 2025 - € 85.000 2026 - € 85.000

7.4 Duurzame mobiliteit, inclusief schone lucht – Plankaart laadpunten Wat willen we bereiken? Het aantal elektrische auto’s in Nederland neemt snel toe. Om te zorgen dat de gemeente klaar is voor de toenemende laadbehoefte, moeten er voldoende laadpalen komen.

Wat gaan we er voor doen?

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+)

Op dit moment wordt de laadvisie opgesteld. Incidenteel: Uit de laadvisie volgt een advies en worden 2023 - €12.000 vervolgacties voorgesteld om het aantal laadpunten in de gemeente op te schalen. Structureel: 2023 - € 6.000 2024 - € 6.000 2025 - € 6.000 2026 - € 6.000

-75-

7.4 Duurzame mobiliteit, inclusief schone lucht - Luchtkwaliteit Wat willen we bereiken? In november 2021 heeft de gemeenteraad de motie ‘ondertekening Schone Lucht Akkoord’ (2111-04) aangehouden. Met dit voorstel komt het college met een onderbouwing van het doel en inzet middelen. De afgelopen jaren is de luchtkwaliteit minder snel verbetert. Extra maatregelen zoals het Schone Lucht Akkoord voorstaat zijn nodig om te kunnen gaan voldoen aan de WHO richtlijn, ook in Wijk bij Duurstede.

Wat gaan we er voor doen? Het Nationale Schone Lucht Akkoord ondertekenen en een aanpak Schone Lucht voor Wijk bij Duurstede opstellen. De maatregelen vanuit de aanpak Schone Lucht implementeren. Monitoren van luchtkwaliteit. Onderwerpen waarop we inzetten zijn onder andere Mobiliteit en Houtstook. Gezondheidsdoelen in relevant gemeentelijk beleid (mobiliteit, VTH) opnemen. Houtstook overlast: Handreiking opstellen en daarbij mogelijk regionaal optrekken. Jaarlijks rapporteren en monitoren (structureel).

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 10.000 2024 - € 10.000 2025 - € 10.000 Structureel: 2023 - € 3.000 2024 - € 3.000 2025 - € 3.000 2026 - € 3.000

7.5 Circulaire economie - Uitvoeringsprogramma Wat willen we bereiken? Voor de gemeente Wijk bij Duurstede ligt er een grote opgave om de regierol voor circulaire economie op te pakken en de juiste doelstellingen per domein te onderzoeken. Op onderdelen wordt er al gewerkt aan circulariteit maar coördinatie en een coherent uitvoeringsprogramma missen. Het doel is om de transitie naar een circulaire economie binnen de gemeente Wijk bij Duurstede te concretiseren, vorm te geven en aan te jagen voor de 4 speerpunten: inzameling en verwerking van afval, woningbouw en utiliteitsbouw, grond- Weg en Waterbouw, inkoop producten voor de eigen organisatie.

Wat gaan we er voor doen? We gaan een uitvoeringsprogramma circulaire economie maken op basis van de door de raad vastgestelde visie circulaire economie. De gemeenteraad heeft aangegeven aan de slag te willen gaan met een uitvoeringsprogramma circulaire economie. Het is de wens om het uitvoeringsprogramma samen met de samenleving te ontwikkelen.

Wat mag het kosten (-) /Wat levert het op? (+) Incidenteel: 2023 - € 30.000 Structureel: 2024 - € 10.000 2025 - € 10.000 2026 - € 10.000

-76-

Bestuurlijke risico’s Risico’s

Beheersmaatregel

De duurzaamheidsopgave wordt steeds groter en vraagt steeds meer inspan-ningen van gemeenten, zonder dat hier voldoende budget van het Rijk tegenover staat. Ook op andere onderdelen wordt inzet gevraagd, zoals circulaire economie, duurzame mobiliteit en klimaatadaptatie. Dit brengt veel veranderingen met zich mee dat vraagt om extra middelen en goede communicatie met inwoners en bedrijven.

We maken op alle duurzaamheidsthema’s duidelijke plannen en keuzes over de rol en de (financiële) inzet van de gemeente en bundelen dat tot integraal en samenhangend programma. Daarbij besteden we tevens veel aandacht aan communicatie en participatie. Hoewel 2030 of 2050 ver weg lijken, We gaan in gesprek met hebben ruimtelijke projecten een de raad, inwoners en lange doorlooptijd. Tegelijkertijd is er ondernemers. nog veel onzekerheid omtrent de De energietransitie gaat energietransitie. Zo zijn er zorgen over verder dan de eigen de betaal-baarheid, zullen er in de grenzen, samenwerken toekomst goedkopere en efficiëntere met de gemeenten in de energie-technieken beschikbaar zijn regio is daarom belangrijk. en is het onduidelijk wat het draagvlak Gemeente en burgers is voor bijvoor-beeld grootschalige kunnen participeren in opwek. Deze factoren kunnen leiden duurzame projecten. tot vertraging en uitstel waardoor de gemeente Wijk bij Duurstede het risico loopt haar ambities niet te halen.

Voortgang Ontwikkeling

Kans

Extra maatregelen zijn nodig om 8 op koers te blijven voor de energietransitie. Voor de overige duurzaamheidsambities zijn plannen in voorbereiding.

Impact 8

We zetten bij de verschillende ontwikkelingen rond duurzaamheid nadrukkelijk in op communicatie en participatie.

We gaan in gesprek met de raad hoe we inwoners het beste kunnen betrekken bij de opgaven die er voor ons liggen.

8

8

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Eenheid

2019

2020

2021

2022

7.01 Hernieuwbare elektriciteit

%

10,3

14,4

nnb

nnb

Bron: waarstaatjegemeente.nl

-77-

Financiën bedragen x € 1.000 7 Duurzaamheid Saldo van baten en lasten Lasten 7.1 Energietransitie 7.2 Warmtetransitie 7.3 Klimaatadaptatie, waterkwaliteit 7.4 Duurzame mobiliteit en schone lucht 7.5 Circulaire economie Totaal Lasten

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

- 274 - 266 - 85 - 31 - 79 - 735

- 220 - 194 - 84 - 19 - 59 - 577

- 217 - 192 - 83 - 19 - 59 - 570

- 217 - 192 - 83 -9 - 59 - 560

-

-

-

-

Saldo van baten en lasten

- 735

- 577

- 570

- 560

Mutatie reserves Onttrekkingen