Boekwerk jaarstukken 2022

1.4 Volksgezondheid en milieu Begraafplaatsen Financiële afwijking -€ 22.330 Toelichting De btw op de begraafplaatsen is niet verrekenbaar. Dit is echter niet in de Begroting verwerkt. Voorgaand jaar is dit niet geconstateerd doordat er minder onderhoud uitgevoerd moest worden dan verwacht. Dit jaar was dit voordeel niet aanwezig en blijkt het budget ontoereikend.

28

Begraafrechten Financiële afwijking € 12.316 Toelichting In de laatste maanden van het jaar zijn er meer begrafenissen geweest dan verwacht.

Jeugdgezondheidszorg Financiële afwijking - € 118.391 Toelichting Het Algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling GGD regio Utrecht (GGDrU) heeft moeten besluiten om te stoppen met de ontwikkeling van een nieuw digitaal dossier voor de jeugdgezondheidszorg, het GGiD. De financiële consequenties hiervan zijn in de jaarrekening verwerkt. Dit is via een tweetal raadsmemo’s gedeeld (2 november en 20 december 2022). Het gaat om een bedrag van in totaal € 109.782, waarvan € 97.918 voor de kosten van de mislukte aanbesteding en € 11.864 voor de kosten van de noodzakelijke nieuwe aanbesteding. Het restant van de overschrijding (€ 11.300) wordt veroorzaakt door een hogere maatwerkverantwoording in verband met hogere kosten voor de huisvesting van het consultatiebureau.

Basisgezondheidszorg Financiële afwijking € 41.585 Toelichting Bij een begrotingswijziging van de gemeenschappelijke regeling GGDrU in 2022 is een bedrag van € 27.780 bijgeraamd op dit budget. Een gedeelte hiervan betrof taken jeugdgezondheidszorg voor Oekraïners. Deze kosten (€ 8.988) zijn geboekt op een ander budget (kosten Oekraïne). De uitgaven voor het toezicht op de kinderopvang zijn per abuis op deze post geraamd, maar geboekt op een ander budget. Dit wordt gecorrigeerd. Er zijn minder uitgaven gedaan op het gebied van alcoholpreventie, omdat deze gefinancierd zijn vanuit het Vitaliteitsakkoord. Hiervoor waren gelden vanuit het rijk beschikbaar.

29

1.5 Onderwijs Leerplicht Financiële afwijking - € 19.205 Toelichting Het thuisblijversproject is halverwege 2021 uitgebreid in uren. Dit is niet meegenomen in de tussentijdse rapportages. Uitbreiding van locatie de Boeg, van twee naar drie dagen, is gebeurd omdat de vraag groeide. Er waren meer thuiszitters die dichtbij huis opvang nodig hadden om diverse redenen (angsten, ontlasting van vol programma, opbouwen, pesten etc.). Het project is succesvol: leerlingen stromen weer uit naar het onderwijs. In alle gevallen is ook een jeugdhulpverlener van Stichting Binding betrokken.

Lokaal onderwijsbeleid Financiële afwijking - € 17.891 Toelichting Er zijn meer ritten gymvervoer gereden dan waar aanvankelijk rekening mee is gehouden in de begroting. Dit heeft te maken met het gymrooster. Huisvesting Onderwijs Financiële afwijking € 114.697 Toelichting De kosten voor IHP onderzoek waren ruim begroot. In de praktijk hoefden er minder onderzoeken uitgevoerd te worden dan aanvankelijk was ingeschat en zijn de kosten van de uitgevoerde onderzoeken meegevallen.

Voor- en vroegschoolse educatie Financiële afwijking - € 64.000 Toelichting De ontvangen rijksbijdrage voor de voor- en vroegschoolse educatie zijn gelabelde middelen met terugbetalingsverplichting. Uit controle blijkt dat in 2021 en 2022 meer opbrengsten dan kosten zijn begroot. Deze onjuistheid is in 2022 gecorrigeerd en leidt tot dit nadeel. 30

1.6 Sport Gymzaal Binnenstad (groot onderhoud) Financiële afwijking € 16.129 Toelichting Er is in 2022 besloten om niet over te gaan tot grote onderhoudswerkzaamheden in afwachting van verdere planontwikkeling van deze locatie. De werkzaamheden zijn doorgeschoven. Het restantbedrag vloeit terug naar de “reservering Vastgoedonderhoud”.

Recapitulatie financiële afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Programmaonderdeel

Incidenteel of structureel

Wmo Wonen Wmo Begeleiding Individueel Wmo Begeleiding groep/dagbesteding Regiotaxi Beleid Sociaal Domein

1.1 1.1 1.1 1.1 1.2

S S S S S

Vernieuwing Regionale uitvoering Regionale inkoop Wmo PGB's Aanpak dak- en thuisloosheid Maatschappelijk begeleiding vluchtelingen Wet inburgering Welzijnswerk Kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Combinatiefuncties Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd Individuele voorzieningen natura jeugd

1.2 1.2 1.2 1.2 1.1 1.2 1.2 1.2 1.2 1.2 1.3 1.3

S S S S S S S S S S S S

1.3 1.4 1.4 1.4 1.4 1.5 1.5 1.5 1.5 1.6 1 Reserve 1

S S S S S S S S S S S I

1 Sociaal Domein

Regelvrij ondersteunen jeugd Begraafplaatsen Begraafrechten Jeugdgezondheidszorg Basisgezondheidszorg Leerplicht Lokaal onderwijsbeleid Huisvesting Onderwijs Voor- en vroegschoolse educatie Gymzaal Binnenstad (groot onderhoud) Diversen afwijkingen < € 10.000 Mutatie reserves

Verschil 30 V - 75 N - 94 N 33 V - 25 N 14 V - 67 N 30 V 31 V 72 V - 31 N 75 V 17 V 51 V 31 V 120 V - 361 N - 71 N - 22 N 12 V - 118 N 42 V - 19 N - 18 N 115 V - 64 N 16 V 36 V - 205 N

Totaal afwijkingen

- 445 N

31

Bestuurlijke risico’s Schaal van 1 tot 10 Risico's

Beheersmaatregel

Voortgang ontwikkeling

De verruiming van het gemeentelijk budget voor jeugdhulp heeft het rijk alleen voor 2023 als incidentele bijdrage toegekend. Voor de jaren daarna is er voor gemeenten grote financiële onzekerheid. De hervormingsagenda jeugd kent nu nog een oplopende doelstelling naar ruim 1,5 miljard minder uitgaven voor jeugdhulp. Jeugdbescherming en zware verblijfshulp vragen steeds hogere bijdragen. Terwijl we zelf weinig grip hebben op deze hulp en geen inzicht in de omvang van de geleverde hulp.

Op advies van het Ministerie de baten in de exploitatie opgenomen met een 100% risico-voorziening.

In 2023 krijgt de gemeente 8 een incidentele compensatie van € 1,3 miljoen.

Kans

Impact 8

Beperkt. Gesprek wordt deels op rijksniveau gevoerd. Politieke discussie.

9

8

Oplopende materiaal- en personeels-kosten als gevolg van CAO-ontwikkelingen, inflatie en personeels-tekorten; aanbieders Wmo-ondersteuning (hulpmiddelen, medische advisering, zorg, regiotaxi) willen hogere tarieven. Niet bekend of dit in de loop van 2023 nog verder gaat oplopen. Vergrijzing en tegelijkertijd personeelstekorten in medische sector, met wachtlijsten als gevolg. Bij gebrek aan opnameplekken in verpleeghuis en behandeling GGZ blijven kwetsbare inwoners langer aangewezen op Wmoondersteuning. Met de inzet van een nieuw indicatieprotocol voor de huishoudelijke ondersteuning (HO) verwachten we vanaf 2024 een besparing van ca 40.000- euro te behalen

Gemeentelijke indexeringspercentage van 5,8% voor 2023 doorgevoerd op alle budgetten en extra op de WmoHuishoudelijke ondersteuning.

9

9

De budgetten zijn hierop aangepast, zoals het budget Wmo-individuele begeleiding. Verder zijn zgn. ‘hybride teams’ van samenwerkende zorgorganisaties ingekocht om betere en effectievere ondersteuning te bereiken.

8

7

Per 2024 is op het jaarlijkse budget HO 40.000 euro per jaar afgeraamd. Monitoren of deze besparing inderdaad behaald wordt

7

7

Sportverenigingen en culturele organisaties kunnen worden geraakt door de hogere energieprijzen. Risico op fors hogere tarieven voor hun leden of stoppen van de vereniging.

Bekijken welke tegemoetkomingen er zijn. Eventueel als gemeente bijdragen.

8

8

Lobbyen vanuit de VNG tegen de bezuiniging en voor structureel voldoende geld. Met Binding sturen op stoppen van de groei van inzet en kosten jeugdhulp De bijdragen en het gebrek aan informatie aan de orde stellen in (bovenregionale) overleggen.

32

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

Eenheid

2020

2021

2022

WBD

NL

WBD

NL

WBD

NL

1.01 1.02 1.03

Onderwijs Abs ol uut verzui m Rel a tief verzui m Voortijdi ge s chool verl a ters totaa l (VO + MBO)

per 1.000 l eerpl i chtigen per 1.000 l eerpl i chtigen %

2,2 29,0 nb

2,7 25,0 nb

nb 33,0 nb

2,7 20,0 nb

nb nb nb

nb nb nb

1.04

Sport, cultuur en recreatie Ni et-s porters

%

nb

49,2

nb

nb

nb

nb

1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15

Sociaal domein Ba nen Bi js tands ui tkeri ngen Re-i ntegra tievoorzi eni ngen Wmo-cl i ënten met een ma a twerka rra ngement Netto a rbei ds pa rtici pa tie Ki nderen i n ui tkeri ngs gezi n Werkl oze jongeren Jongeren met jeugdhul p Jongeren met jeugdbes chermi ng Jongeren met del i ct voor rechter Jongeren met jeugdrecl a s s eri ng

per 1.000 i nw, 15-74 jr per 10.000 i nw, 18 jr eo per 1.000 i nw, 15-65 jr per 10.000 i nw %

390,1 256,0 11,4 540,0 71,1

679,6 460,0 12,9 700,0 69,6

396,9 195,0 13,1 560,0 71,7

658,7 431,0 13,2 nb 70,4

nb nb 8,2 520,0 73,8

nb nb 31,1 640,0 72,2

%, tot 18 ja a r %, tot 18 ja a r % 12 t/m 22 ja a r % 12 t/m 22 ja a r

12,5 nb 1,0 nb

11,9 nb 1,0 0,4

14,8 1,3 1,0 nb

13,2 nb 1,0 0,3

13,7 1,0 nb nb

10,7 nb nb 0,3

Legenda Als i ndi cator van gemeente meer dan 5% beter i s dan Nederl and Als i ndi cator van gemeente meer dan 5% s l echter i s dan Nederl and Als i ndi cator van gemeente mi nder dan 5% afwi jkt van Nederl and

33

1.2 Programma 2 - Economisch domein Inleiding Het jaar 2022 begon met de nasleep van de “harde lockdown” die in december 2021 was ingegaan. Eind maart 2022 waren vrijwel alle corona-maatregelen opgeheven en ging de samenleving weer deels ‘open’. Voor onze ondernemers was dit gunstig. Het zorgde ervoor dat contactberoepen, restaurants en winkeliers hun deuren (zonder restricties) konden openen en de bedrijfsvoering weer ‘normaal’ kon verlopen. Vanaf eind april vervielen ook de restricties op evenementen, waardoor Koningsdag dit jaar weer als vanouds gevierd kon worden. Het versterken van onze binnenstad en ons recreatief en toeristisch aanbod De afloop van de corona-maatregelen viel samen met de start van het project ‘Versterking Vitaliteit (binnenstad) Wijk bij Duurstede’(eind maart). Het project is grotendeels bekostigd door de subsidie van de provincie die we eind 2021 succesvol hebben weten aan te vragen. In het project is gewerkt aan het versterken van de leefbaarheid, de levendigheid en, bovenal, de toekomstbestendigheid van onze winkelgebieden en kernen. De inzet was het versterken van de goede onderlinge samenwerking tussen de verschillende commerciële en niet-commerciële partijen. Het project begon met een analyse en onderzoeksfase. Daarna zijn er vijf bijeenkomsten met ondernemers geweest. Dat leverde informatie en ideeën op.

Die zijn opgenomen in het plan van aanpak dat eind november gereed was. Het plan van aanpak vormt de basis voor verdere samenwerking en activiteiten. Een van de eerste resultaten was de gezamenlijk georganiseerde Kerstmarkt 2022. Ondernemersfonds Het Ondernemersfonds is gecontinueerd (raadsbesluit eind 2021). Vanuit het fonds zijn in de gehele gemeente initiatieven (financieel) ondersteund. De ondersteuning ging naar activiteiten, zoals: de kerstmarkt, de schaatsbaan in de binnenstad, sinterklaasintochten, camerabeveiliging op het bedrijventerrein en promotieactiviteiten in de verschillende winkelcentra. Daarnaast heeft het fonds een bijdrage geleverd aan een kunstwerk op de plek (Lekdijk-Oost) waar 900 jaar geleden de NederRijn is afgedamd. Het monument draagt bij aan de zichtbaarheid van onze geschiedenis voor inwoners én toeristen en vertelt een essentieel hoofdstuk uit ‘Het verhaal van Wijk bij Duurstede’. Het kunstwerk is tot stand gekomen vanuit een burgerinitiatief. Het realiseren van meer bedrijfsruimte op het bedrijventerreinen Broekweg-Langshaven Het tekort aan bedrijfsruimte voor MKB-ondernemers is nog steeds voelbaar. Op het bedrijventerrein zijn vrijwel geen kavels beschikbaar om bedrijfsgebouwen te realiseren.

In 2022 hebben wij zowel binnen U10 als richting de provincie deze problematiek besproken, zodat het planologisch mogelijk wordt het terrein in de toekomst uit te breiden. Naar verwachting wordt de gewenste uitbreiding voor Wijk bij Duurstede opgenomen in in het Provinciaal Programma Wonen en Werken 2023. Wij zijn ook gestart met het in gang zetten van de verkoop van de laatste bedrijfskavels op het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven. De verkoop vindt plaats volgens die eisen van de nieuwe wetgeving voortkomend uit het Didam-arrest. Start herijking Economische Agenda In het najaar van 2022 zijn we gestart met de herijking van de Economische Agenda 2023 – 2026 . We hebben de economische cijfers geactualiseerd en met ondernemers(organisaties) gesproken over de speerpunten om deze bestuursperiode op te pakken. De bedoeling is om de definitieve agenda in 2023 door de raad vast te laten stellen.

34

Meedoen is voor iedereen We werken vanuit het thema ‘Meedoen is voor iedereen’ uit de Maatschappelijke Agenda. Elke inwoner doet mee en draagt bij aan de Wijkse samenleving. Achterliggende gedachte is dat elke inwoner baat heeft bij een zinvolle dag-invulling en het gevoel heeft mee te kunnen doen. Hierbij is werkgelegenheid voor onze inwoners van groot belang. Want werkgelegenheid zorgt niet alleen voor financiële onafhankelijkheid en lokale bestedingen, maar ook voor sociale contacten, participatie en ontplooiing. Met een aantal partijen hebben we gekeken naar hoe we “meedoen in de samenleving” vormgeven en hebben we stappen gezet om tot een gezamenlijke visie op meedoen te komen. Naar aanleiding van de evaluatie is de pilot De Wijkse Inloop eind 2022 afgerond en (via een aanbesteding) doorontwikkeld in Startpunt Werk. Hiermee is de gezamenlijke lokale inbedding van meedoen en werkgelegenheid verder ontwikkeld in de nabijheid van ondernemers. Participatie, werk en inkomen Ook op dit onderdeel heeft corona in de voorgaande jaren grote impact gehad. Veel ondernemers en zzp’ers hebben geleden onder de lockdown en hebben in 2022, soms met moeite, hun werkzaamheden weer opgepakt. De verwachte economische gevolgen (oplopende werkeloosheid en toename van schulden) bleven uit, de arbeidskrapte werd groter.

De stijgende energiekosten werden echter breed gevoeld bij zowel werknemers, uitkeringsgerechtigden als ondernemers. En de inflatie voelt ieder huishouden in de portemonnee. Gemeenten werden verantwoordelijk voor landelijke invoering van de energietoeslag. De RSD heeft deze namens de aangesloten gemeenten opgepakt. In samenspraak en samenwerking met de Regionale Sociale Dienst (uitvoering van de Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wet inburgering en de uitvoering van Leefgeld Oekraïne), Stichting Binding, het lokale bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zijn diverse maatregelen genomen om onze inwoners te ondersteunen. Een voorbeeld daarvan is de KlantenSpaarPas voor mensen met een inkomen van 121-150% van het sociaal minimum. We zien dat er ook meer gebruik gemaakt is van de lage inkomensregeling Participatiefonds 18+ . De regeling is vereenvoudigd en wordt nu beter gevonden. Regionale Dienst Werk en Inkomen Kromme Rijn Heuvelrug Het aantal huishoudens dat gebruik maakte van een uitkering is in 2022 gedaald van 241 naar 236. In de ontwikkeling van het klantenbestand neemt het aantal mensen met een arbeidsbeperking verder toe (vanwege de afsluiting van de Wajong en de Wet sociale werkvoorziening). De samenwerking met de Biga Groep in de “Werkroute” is daarom van toenemend belang.

Op het gebied van reintegratie hebben we de lijn doorgezet van de afgelopen jaren, met aandacht voor kwetsbare inwoners die soms veel ondersteuning nodig hebben. De dienstverlening aan werkgevers wordt steeds meer bovenregionaal opgepakt, via de arbeidsmarktregio. In 2022 is de implementatie van de nieuwe Wet inburgering (met als deeltaken inkomensvoorziening, participatie en inburgering) verder vormgegeven. De instroom onder de nieuwe wet is langzaam op gang gekomen. In 2022 is aan de taakstelling voor huisvesting van statushouders voldaan. Daarnaast was er sprake van een nieuwe (incidentele) taak: de energietoeslag. In 2022 zijn er 213 energietoeslagen ambtshalve toegekend en 397 toekenningen op aanvraag. De mogelijkheid om energietoeslag 2022 aan te vragen staat nog open tot en met 31 mei 2023. Ook de leefgeldregeling voor Oekraïners is in 2022 door de RDWI opgezet en uitgevoerd. In inleiding in programma 5 wordt hier verder over verantwoord. Aan het begin van elk nieuwe politieke periode worden vanuit de regio ZOU gemeenten nieuwe strategische kaders 2023-2027 opgesteld voor de RDWI. In het najaar van 2022 zijn hier de eerste 35

onderzoeken voor gestart. De bedoeling is om de nieuwe strategische kaders voor het zomerreces van 2023 aan de raad aan te bieden.

Beleidsinhoudelijke verantwoording per product 2.1 Cultuur en recreatie Opruimen opstallen Lekdijk Oost Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt Het terrein is opgeschoond en geschikt gemaakt voor verdere invulling conform het nieuwe groenbeleid. Wat hebben we ervoor gedaan? De grond is onderzocht op gevaarlijke stoffen, de opstallen zijn gesloopt en afgevoerd, alle resterende materialen, stoffen en objecten in de grond zijn verwijderd en de grond is geëgaliseerd en geschikt gemaakt voor de nieuwe groene inrichting.

Cyclisch onderhoud bomen Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt Een veilig bomenbestand, waarbij de conditie van de bomen verbeterd is en deze zo beter bestand zijn tegen de boomziektes en langer meegaan. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben gebreken en (potentieel) gevaarlijke situaties aangepakt, snoeimethodes aangepast aan de omstandigheden en op meer plaatsen werkzaamheden uitgevoerd.

Onderhoud extra speelgroen en eetbaar groen Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Door de buurt te betrekken bij de aanleg en het onderhoud van natuurlijker en eetbaar groen is meer eigenaarschap, betrokkenheid en onderlinge cohesie ontstaan. Wat hebben we ervoor gedaan? In het stadspark is een natuurlijk waterspeel-element aangelegd en is eetbaar groen aangeplant samen met de buurt. In De Engk is een buurtmoestuin aangelegd samen met de buurt. In Eigenwijks speelpark is met schoolkinderen natuurelementen gebouwd zoals een insectenhotel en wilgentenenraster. In Langbroek is een inloop voor omwonenden georganiseerd voor natuurlijk spelen aan de Mauritsdreef.

36

Inboet beplantingen Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt De duurzaam aangeplante groenvakken zijn behouden door de extra uitgevoerde werkzaamheden. Wat hebben we ervoor gedaan? In het najaar zijn de ontbrekende of dode beplanting in de heestervakken vervangen.

Zorgplicht bomen Bron: Begroting Wat hebben we bereikt? De ontbrekende bomen die in 2021 en 2022 zijn toegevoegd aan ons bomenbestand zijn inmiddels opgenomen in het proces van de boominspecties. Er is inzicht gecreëerd in de veiligheid van deze bomen en de benodigde maatregelen. Deze werkzaamheden betreffen de procesmatige taken en niet de uitvoerende taken. Wat hebben we ervoor gedaan? Boomveiligheidscontroles en nadere onderzoeken uitgevoerd en een maatregelenplan opgesteld en doorgevoerd in de beheersystemen.

Invasieve soorten Bron: Begroting Wat hebben we bereikt De invasieve soorten zijn op diverse locaties beheersbaar gehouden en gesaneerd. Echter is ook geconstateerd dat op diverse plekken de invasieve soorten oprukken vanuit naastgelegen grondgebied van derden. Hiervoor hebben we een inventarisatie gemaakt en dit wordt in 2023 verder opgepakt, waarbij we in gesprek gaan om gezamenlijk de bestrijding structureler op te pakken. Wat hebben we ervoor gedaan? Diverse invasieve soorten bestreden door bijvoorbeeld afdekken en sanering. De inventarisatie naar invasieve soorten van alle gebieden, zowel particulier als andere overheden en onze eigen grond is uitgevoerd door team Beheer Openbare Ruimte.

37

Onderhoud bomen Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Er zijn ontbrekende bomen in 2022 toegevoegd aan onze beheersystemen en opgenomen in het proces van de boominspecties (zie beleidsmatige verantwoording Zorgplicht bomen). De uit inspectie komende onderhoudsmaatregelen zijn verwerkt in onze onderhoudsplannen en uitgevoerd. Wat hebben we ervoor gedaan? De geadviseerde onderhoudsmaatregelen uitgevoerd en geborgd in onze meerjarige onderhoudsplannen.

2.3 Sociale zaken Participatiefonds 18+ Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt Er is bijna een verdubbeling van het aantal aanvragen en toekenningen voor het Participatiefonds 18+. Met een aanvraag voor het Participatiefonds 18+ kan een inwoner met een laaginkomen een bijdrage vragen voor activiteiten buiten het eigen huis, bijvoorbeeld een dagje uit of het beoefenen van een sport. De bijdrage bedraagt €125 voor een activiteiten anders dan sport, wordt het gehele bedrag besteed aan het beoefenen van een sport, dan is de bijdrage €200. Wat hebben we ervoor gedaan? De aanvraagprocedure voor de bijdrage is veranderd. Voorheen moesten inwoners de uitgave ‘voorschieten’ en konden ze de gemaakte kosten declareren bij Stichting Binding. Met de nieuwe werkwijze wordt direct €125 toegekend.

2.4 Bedrijven Op een andere wijze voortzetten van het Ondernemersfonds Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Op 14 december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het verstrekken van een jaarlijkse subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds (periode 2022 t/m 2025). Het Ondernemersfonds heeft in 2022 daarmee ondernemersactiviteiten kunnen ondersteunen. Het ging bijvoorbeeld om de financiering van de camerabeveiliging op het bedrijventerrein, de bekostiging van de verlichting in de binnenstad, promotieactiviteiten en sinterklaasintochten. Een volledig overzicht van de toegewezen projecten staat op de website van het Ondernemersfonds. Wat hebben we ervoor gedaan? Met het ondernemersfonds heeft de gemeente een Uitvoeringsovereenkomst afgesloten voor de periode van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2026. In de uitvoeringsovereenkomst zijn de voorwaarden vastgelegd die aan de besteding van de jaarlijkse subsidie (circa € 185.000 per jaar) zijn verbonden. 38

Wat heeft het programma gekost? bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

Rekening 2021

Saldo van baten en lasten Lasten 2.1 Cultuur en recreatie 2.2 Beheer 2.3 Sociale zaken 2.4 Bedrijven Totaal Lasten

- 2.147 - 486 - 8.423 - 1.456 - 12.512

- 2.326 - 736 - 8.667 - 460 - 12.189

- 2.447 - 647 - 8.512 - 221 - 11.827

- 121 N 89 V 155 V 239 V 362 V

- 2.178 - 433 - 8.098 - 344 - 11.053

Baten 2.1 Cultuur en recreatie 2.2 Beheer 2.3 Sociale zaken 2.4 Bedrijven Totaal Baten

90 49 4.536 1.573 6.248

90 114 5.003 411 5.617

104 110 4.958 91 5.264

14 V -4N - 44 N - 319 N - 353 N

134 43 4.720 329 5.226

- 6.264

- 6.572

- 6.563

9V

- 5.826

Mutatie reserves Toevoegingen

- 151

- 112

- 94

19 V

- 52

Onttrekkingen

71

244

120

- 124 N

86

Mutatie reserves

- 80

132

26

- 106 N

35

- 6.344

- 6.441

- 6.537

- 96 N

- 5.792

2 Economisch domein

Saldo van baten en lasten

Resultaat

Toelichting op financiële afwijkingen per product 2.1 Beheer Openbaar groen, bestekken (onderhoudscontracten) Financiële afwijking - € 67.078 Toelichting De onderhoudscontracten voor het onderhoud van Groen en reiniging van verhardingen zijn om diverse redenen overschreden. Hieronder een uitleg per contract. Onderhoudscontract onderhoud groen en reiniging: Overschrijding van € 3.031; • De extra kosten komen vooral door paden van halfverharding met achterstallig onderhoud. Deze paden moesten eenmalig worden schoongemaakt voordat ze weer op kwaliteitsniveau B onderhouden konden worden.

39

Onderhoudscontract cyclisch onderhoud bomen: Overschrijding van € 7.191; • De extra kosten zijn gemaakt voor het vellen van bomen, die niet konden blijven staan uit oogpunt van veiligheid. Door de wisselende weersomstandigheden met lange droge en natte periodes in 2022, zijn vooral veel essen dood gegaan door essentaksterfte. Onderhoudscontract maaien bermen en watergangen, biodiversiteit: Overschrijding van € 51.297; • Doordat de aanbesteding van het nieuwe maaibestek vertraagd was als gevolg van personele wisselingen, kon pas in juni 2022 worden begonnen met de uitvoering van het maaiwerk. De noodzakelijke werkzaamheden, zoals maaien van zichthoeken(veiligheid) en bijzondere gebieden zoals de Heemtuin en Hordenboomgaard zijn in de voorliggende periode uitgevoerd door andere aannemers. In de huidige marktwerking is dat werk tegen een veel hogere prijs uitgevoerd (€ 22.408). • In 2022 is een factuur ontvangen voor afrekening 2021. Deze is laat ontvangen en verwerkt en niet meegenomen in de tussentijdse rapportages. Deze factuur bedroeg € 18.254 • Daarnaast is voor een bedrag van € 10.635 werk uitgevoerd om zwaar opslag van beplantingen uit bermen en watergangen te verwijderen, zodat deze weer normaal beheerd konden worden. Ook deze werkzaamheden zijn niet aangevraagd in de Najaarsnota.

Openbaar Groen Financiële afwijking - € 26.583 Toelichting De geplande onderhoudswerkzaamheden zijn binnen de begrote kosten gebleven. Jaarlijks wordt er rekening gehouden met opbrengst uit de verkoop van gronden van kleine stukken openbare ruimte. Het afgelopen jaar zijn er als gevolg van het grootschalige project snippergrond in 2022 vrijwel geen losse stukken verkocht en dus ook geen opbrengsten op deze post geboekt.

Verkoop Snippergrond Financiële afwijking - € 35.268 Toelichting Het project Snippergrond is in 2019 gestart. Doel van het project is om oneigenlijk gebruik van openbare grond op te lossen. Hiervoor is een extern bureau ingehuurd. Zij hebben aanliggende eigenaren aangeschreven en de gronden verkocht, verhuurd of terug gegeven aan de gemeente. Een belangrijke partij die meerdere gronden in gebruik heeft is woningcorporatie Woonin (voorheen Viveste). Doordat Viveste afgelopen jaar is overgegaan naar Woonin is de uitvoering van afspraken vertraagd. De aankoop zal stapsgewijs plaatsvinden. De aankoop van de eerste reeks heeft daardoor niet in 2022 kunnen plaatsvinden waardoor er minder kosten gemaakt zijn. Naar verwachting zal dit begin 2023 wel gebeuren. In de Najaarsnota 2022 is deze mogelijke vertraging als risico opgenomen.

40

2.3 Sociale Zaken Woningen Statushouders Financiële afwijking € 10.931 Toelichting De geplande onderhoudswerkzaamheden (groot onderhoud) aan de woningen zouden jaarlijks in samenwerking met de woningbouwvereniging uitgevoerd worden. De werkzaamheden schuiven steeds op, waarna is besloten om deze werkzaamheden zelfstandig in te gaan plannen en uit te laten voeren. In samenspraak met de beheerder van de woningen is het MJOP hierop aangepast. De geplande werkzaamheden van 2022 zijn opgenomen in het aangepaste MJOP. Het restantbedrag voor groot onderhoud vloeit terug naar de “reservering Vastgoedonderhoud” om het toekomstig onderhoud uit te voeren.

Kosten Regionale Dienst Werk en Inkomen Financiële afwijking Totaal € 90.749 Bestaande uit: • € 80.975 Apparaatskosten • -€ 34.766 Bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) • -€ 93.856 BUIG gebundelde uitkering (I-deel/IOZA/IOAW) • € 127.778 Bijzondere bijstand/Minima- en armoedebeleid • -€ 39.651 Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) (niet in circulaire) • -€ 17.263 Participatiebudget / reintegratie (Wijkse Inloop) • -€ 7.263 Tozo 1 en 2 • € 74.795 Wet inburgering (zie verantwoording bij programma 1.2) Toelichting Op basis van de voorlopige jaarcijfers 2022 van de RDWI wordt per onderdeel hieronder het resultaat toegelicht. Uiteindelijk is er op het totaal een positief verschil. De definitieve jaarrekening 2022 van de RDWI ontvangen we in april 2023.

Bijstelling apparaatskosten Financiële afwijking € 80.975 Toelichting De verwachte onderbesteding op de personeelslasten wordt veroorzaakt door een combinatie van onderbezetting op de formatie en inzet van eigen medewerkers op de extra regelingen energietoeslag en 41

leefgeld Oekraïne. De krapte op de arbeidsmarkt maakt dat vacatures moelijker te vervullen zijn. Een deel van de werkzaamheden kan worden opgevangen met inhuurkrachten, al wordt die markt ook steeds krapper. Bijstelling bijstandsverlening zelfstandigen Financiële afwijking - € 34.765 Toelichting De kredietverlening Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) en de onderzoekskosten levensvatbaarheid hebben betrekking op dienstverlening aan zelfstandigen. Kredietaanvragen hebben een lange doorlooptijd en kunnen heel verschillend in hoogte zijn. Voor deze post blijft voorzichtigheidshalve het uitgangspunt dat de kosten gelijk zullen zijn aan de Begroting, met uitzondering van de gemeente waar al hogere kredieten zijn verstrekt. De prognose voor de onderzoekskosten is verlaagd op basis van de realisatie tot en met juli.

Bijstelling BUIG budget (gebundelde uitkering uitgaven algemene bijstand, IOAW, IOAZ en Bbz en Loonkostensubsidie) Financiële afwijking - € 93.856 Toelichting In de Najaarsnota hebben we het budget naar beneden bijgesteld. Uiteindelijk is richting het einde van het jaar sprake geweest van een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden die niet voorzien was. Verwachting was dat het aantal zou stabiliseren of verder zou dalen. De definitieve afrekening zal pas bij de jaarrekening van de RDWI plaatsvinden. Dan zal ook de definitieve afrekening BUIG vanuit het rijk bekend zijn. In totaal over 2022 verwachten we meer inkomsten (van het rijk) dan uitgaven (via de RDWI). We hebben hierdoor echter een minder grote plus dan verwacht ten opzichte van de Najaarsnota.

Bijstelling Bijzondere bijstand/ minimabeleid Financiële afwijking € 127.778 Toelichting Deze post bestaat uit een aantal onderdelen. Op 2 onderdelen zijn er afwijkingen. Op het onderdeel energietoeslag is de vergoeding van het rijk hoger dan de uitgaven (€ 60.420). Daarnaast is minder uitgegeven aan bijzondere bijstand dan begroot (€ 78.646). De verwachting was dat het beroep op de bijzondere bijstand zou toenemen. Deze verwachting is niet uitgekomen.

42

Bijstelling Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Financiële afwijking - € 39.651 Toelichting De afwijking op de Wet sociale werkvoorziening wordt veroorzaakt doordat de daling van het aantal SWplaatsen minder snel gaat dan waar bij de herziening van de wet vanuit gegaan werd door het rijk.

Bijstelling Participatiebudget/ re-integratie Financiële afwijking - € 17.263 Toelichting Deze post bestaat uit 2 onderdelen. De eerste post betreft de pilot De Wijkse Inloop. In april 2022 is de raad geïnformeerd dat de pilot verlengd werd tot 31 december 2022. De kosten zouden vergoed worden uit de gelden van de RDWI die lokaal inzetbaar zijn (10 % Loukini-budget). De overige kosten zouden komen uit het Wmo-budget maatwerkvoorziening. Hierop was in het verleden sprake van onderbesteding. In 2022 is dat echter niet het geval waardoor de bijdrage vanuit Wmo niet verstrekt kon worden. De tweede post is het re-integratiebudget van de RDWI. Hierop is een klein overschot van € 24.343.

Loket Wijk Participatie Financiële afwijking € 10.431 Toelichting De (hoofd-) subsidie wordt over verschillende onderdelen van / budgetten voor Stichting Binding verdeeld: Welzijnswerk, Participatie, Jeugdwerk en WMO. De extra subsidie voor de indexatie van de personele kosten van Stichting Binding van € 61.438 had ook verdeeld moeten worden over deze budgetten / onderdelen. De indexatie is alleen ten laste van het budget Loket Jeugd en WMO geboekt, waardoor er een onderschrijding is op dit budget.

43

Participatiefonds 18+ Financiële afwijking - €10.397 Toelichting De regelingen, participatiefonds 18- en 18+, zijn in april 2022 met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2022 uitgebreid, hierdoor is er meer gebruik gemaakt van de regelingen. De uitbreiding heeft gezorgd voor meer aanvragen. Wellicht spelen de inflatie en energiecrisis ook een rol. Het Participatiefonds is een vergoeding voor gemaakte kosten om mee te kunnen doen aan activiteiten buiten het eigen huis. De vergoeding bedraagt € 125 per persoon per kalenderjaar (Uit: Najaarsnota 2022). Voorheen konden kosten achteraf gedeclareerd worden, nu wordt de vergoeding aangevraagd en kan achteraf gevraagd worden om bonnetjes. Het feit dat er meer gebruikt wordt gemaakt van de regeling, kan er op duiden dat de drempel om een aanvraag te doen met de nieuwe werkwijze lager is.

Ondersteuningsmaatregel Financiële afwijking € 102.690 Toelichting Op 8 november 2022 is er een motie met als onderwerp het ondersteunen van ondernemers en inwoners met de stijgende (energie)kosten aangenomen. Op basis daarvan is besloten om de kosten voor de Ondersteuningsmaatregel (Klantenspaarpas à €300 per huishouden) te dekken uit de egalisatiereserve lokaal minimabeleid. De kosten waren in eerste instantie gelijk aan de hoogte van de egalisatiereserve; € 194.000. In de latere uitwerking was het bedrag begroot op 161.500. Dit verschil van € 32.500 valt terug in de reserve. De werkelijke uitgaven zijn in 2022 €91.309 geweest. Ook dit verschil, € 70.191,- valt terug in de reserve lokaal minimabeleid. De uitgaven zijn lager omdat niet alle mensen die daar recht op hadden (510 huishoudens) de pas in 2022 hebben opgehaald. De maatregel is daarom verlengd tot 31 mei 2023. Deze kosten vallen in 2023 met dekking uit de reserve lokaal minimabeleid

Grondexploitatie bedrijven Financiële afwijking - €84.118 Toelichting Onder de categorie bedrijven worden resultaten uit grondexploitatie verantwoord zoals deze naar aanleiding van de actualisatie grondexploitatie 2022 en accountantscontrole zijn vastgesteld. Dit wordt via de mutaties reserves in de reserve grondbeleid verantwoord. In de paragraaf grondbeleid wordt nadere duiding gegeven. Zie ook programma 3 voor grondexploitatie woningen en programma 5 storting in reserve grondbeleid.

44

Recapitulatie financiële afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen 2 Economisch domein Openbaar groen, bestekken (onderhoudscontracten) Openbaar groen Snippergroen Woningen statushouders Bijstelling apparaatskosten Bijstelling bijstandsverlening zelfstandigen Bijstelling BUIG budget Bijstelling Bijzondere bijstand/minimabeleid Bijstelling WSW Bijstelling Participatiebudget/re-integratie Loket Wijk Participatie Participatiefonds 18+ Ondersteuningsmaatregel Mutaties grondexploitatie Diversen afwijkingen < € 10.000 Mutaties reserves Totaal afwijkingen

Programmaonderdeel

Incidenteel of structureel

2.1 2.1 2.1 2.3 2.3 2.3 2.3 2.3 2.3 2.3 2.3 2.3 2.3 2.4 2 Reserve 2

S S S S S S S S S S S S S S S I

Verschil - 67 N - 27 N - 35 N 11 V 81 V - 35 N - 93 N 128 V - 40 N - 17 N 10 V - 10 N 103 V - 84 N 85 V - 106 N - 96 N

Bestuurlijke risico’s Schaal van 1 tot 10 Risico's

Beheersmaatregel

Voortgang ontwikkeling

Kans

Impact

Herschikking bijdrage Gesprekken in het kader van de Wordt regionaal opgepakt, 7 participatiebudget; nu nog ingezet Strategische Kaders met de vier andere Vervolg eind 2023 door RDWI op basis van solidariteit. gemeenten over dit onderwerp. Bij (sterke) vermindering van dit budget ontstaat tekort op lokale initiatieven.

7

BIGA: Door minder instroom uit de doelgroep, lagere arbeidscapaciteit van de doelgroep en een, vanwege lagere subsidies, duurder wordende doelgroep, kan het resultaat van Biga in de toekomst gaan verslechteren. De eenheidsprijzen zoals opgenomen in de onderhoudscontracten en ramingen voor de vervangingsprojecten (investeringen) worden niet geïndexeerd. Hierdoor ontstaan tekorten. Schaarste van goederen en diensten kunnen ervoor zorgen dat we niet alle onze taken kunnen uitvoeren en de veiligheid niet kunnen waarborgen.

Gesprekken in het kader van de Strategische Kaders met de vier andere gemeenten over dit onderwerp bij opstellen strategische kaders

7

8

Jaarlijkse indexaties op basis van CBSindexen opnemen voor zowel de onderhouds-budgetten als investeringskredieten. Afstemming gemeentebreed en in de regio hoe we met de prijsstijgingen om gaan.

Indexaties worden jaarlijks 9 inzichtelijk gemaakt door ons beheersysteem icm IMPACT (rekentool met landelijke kentallen). Daarnaast worden prijsstijgingen separaat aangevraagd in de tussentijdse nota’s of kadernota. Indien indexaties niet worden bijgekomen is het mogelijk om de beleidsplannen aan te passen en te voorzien van een lagere ambitie of beeldkwaliteit.

8

45

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

2.01 2.02

Economie Functi emengi ng Ves ti gi ngen

Eenheid

% per 1.000 i nw, 15-74 jr

2020

2021

2022

WBD

NL

WBD

NL

WBD

NL

41,5 135,7

53,2 134,9

41,4 140,9

53,3 140,6

nb nb

nb nb

Legenda Als i ndi cator van gemeente meer dan 5% beter i s dan Nederl and Als i ndi cator van gemeente meer dan 5% s l echter i s dan Nederl and Als i ndi cator van gemeente mi nder dan 5% afwi jkt van Nederl and

46

2.3

Programma 3 – Ruimtelijk domein

Inleiding Wonen Op het terrein van het Wonen kunnen we voor wat betreft het jaar 2022 spreken van een toenemende belangstelling vanuit het rijk. Dit heeft geresulteerd in meerdere wetsvoorstellen die in 2023 ter besluitvorming zullen worden aangeboden. Voor het jaar 2022 kunnen we de volgende zaken memoreren: • In februari 2022 heeft de gemeenteraad de nieuwe Woonvisie vastgesteld. Die beslaat de periode 2021-2030 met een evaluatie in 2026. Op basis van de behoefte wordt uitgegaan van een nieuwbouwproductie van gemiddeld 125 woningen per jaar. • De Woonvisie vormt de basis voor de te maken prestatieafspraken met de beide woningcorporaties die in de gemeente actief zijn, te weten Woonin (voorheen Viveste) en Heuvelrug Wonen (na hun fusie met Woningbouwstichting Cothen). In december 2022 zijn met beide woningcorporaties de afspraken ondertekend. Op verzoek van de gemeenteraad zal vanaf 2023 de raad betrokken worden bij het maken van de prestatieafspraken met de in de gemeente werkzame woningcorporaties. In de prestatieafspraken wordt aan vele onderwerpen aandacht besteed waaronder het thema duurzaamheid waarbij wordt verwezen naar het convenant duurzaam bouwen dat met vele partijen (provincie, gemeenten, woningcorporaties, ontwikkelaars en bouwers) is opgesteld en medeondertekend is door het college. Daarbij heeft de gemeente gekozen voor het label brons.

Dit betekent dat we de huidige regelgeving op het terrein van Duurzaam Bouwen onderschrijven en waar mogelijk een plus toevoegen. • Eind februari 2022 werd de wereld opgeschrikt door de inval van Rusland op buurland Oekraïne. Daardoor kwam er een stroom vluchtelingen op gang. Gemeenten werden gevraagd hun bijdrage te leveren aan de opvang van Oekraïners die zijn gevlucht. Op korte termijn zijn ruim 50 mensen aan onderdak geholpen. Zoals het er nu uitziet zal de gemeente onderdak bieden aan 75 vluchtelingen uit Oekraïne. Hiervoor is tijdelijk voldoende ruimte beschikbaar. Mocht de crisis langer aanhouden, zullen we op zoek moeten naar nieuwe tijdelijke locaties. • Medio november 2022 heeft de gemeente besloten mee te doen aan de regiodeal flexwonen. Op basis hiervan heeft het rijk een bedrag van € 840.000,-- beschikbaar gesteld voor de realisering van 70 flexwoningen. Een groot deel daarvan zal op de locatie Trekweg 1/Het Kleine Ros worden gerealiseerd. Voor de overige woningen moet nog besloten worden op welke locatie die worden gebouwd. Als voorkeur is de gemeentewerf benoemd nadat de eerste locatie in Cothen was afgevallen. Uiterlijk eind 2024 dienen de flexwonen te zijn gerealiseerd. In dit kader worden inloopavonden voor de omwonenden georganiseerd zodat zij rechtstreeks geïnformeerd en gehoord worden. • In 2022 zijn meerdere bouwprojecten verder ontwikkeld of opgesteld.

In dit kader valt te denken aan de realisering van ongeveer 45 appartementen op de Wijkhuislocatie, woningbouw op de locatie Sluis Noord, de appartementen welke door Lidl worden ontwikkeld, herontwikkeling van de locatie van de voormalige bibliotheek en het voormalige postkantoor. Dit heeft nog niet tot een oplevering daarvan geleid maar die is in de komende jaren wel te verwachten waarmee het aantal appartementen aanzienlijk zal toenemen. • Voor de grootschalige nieuwbouw is door de raad een keuze gemaakt uit een tweetal potentiële locaties. Daarbij is de voorkeur uitgesproken voor De Geer III in plaats van de locatie Zuidwijk. In De Geer III is ruimte voor 900 woningen. Op dit moment mag de gemeente er 530 realiseren. Het gaat hier om een locatie in het landelijk gebied waarbij de provincie toestemming moet geven voor de bouw van woningen. We rekenen er op dat de overige 370 op termijn eveneens kunnen worden gerealiseerd.

47

Water en Klimaat In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie staat dat alle gemeenten een klimaatadaptatiestrategie op moeten stellen. De opgave is om te zorgen dat Wijk bij Duurstede in 2050 klimaatbestendig is. Om hier toe te komen doorlopen we 3 stappen: 1. Analyse van waterrobuustheid en klimaatbestendigheid van de gemeente (weten). Een eerste stap is gezet met het uitvoeren van de klimaatstresstesten. 2. Vertaling van deze analyse naar een gedragen ambitie en adaptatiestrategie (willen). Het vaststellen van een visie op de klimaatbestendige stad in 2050 (stip op de horizon). Door middel van Klimaatgesprekken met bewoners en stakeholders wordt de visie opgesteld. Aan de hand van de visie wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. 3. Beleidsmatige en juridische doorwerking van deze ambitie in beleidsuitvoering (werken). Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen zullen de uitgangspunten van de lange termijn visie op de klimaatbestendige stad in 2050 in de plannen moeten worden vertaald. Daarnaast is het een taak van de gemeente om andere partijen te stimuleren en faciliteren maatregelen te treffen om de totale opgave te realiseren. In 2022 is stap 1 afgerond. Van stap 2 zijn de Klimaatgesprekken met interne stakeholders gevoerd, is geïnventariseerd welke kaders en informatie reeds aanwezig is, en zijn er publiekspeilingen uitgevoerd.

Door personele capaciteitsknelpunten is de verdere uitwerking van het klimaatadaptatieplan stil komen te liggen. Dit wordt in 2023 weer opgepakt. Het klimaatadaptatieplan bestaat uit een klimaatadaptatievisie en een uitvoeringsplan. Duurzaamheid Wijk bij Duurstede wil in 2030 evenveel duurzame energie opwekken als we nodig hebben. We zetten hiervoor in op energiebesparing bij bewoners, bedrijven, organisaties en onze eigen gebouwen. De energie die we niet gebruiken hoeven we tenslotte ook niet op te wekken. In 2019 heeft de gemeente een beleidskader zonnevelden vastgesteld voor het opwekken van grootschalige zonne-energie in het buitengebied. We hebben 60 hectare zonnevelden planologisch mogelijk gemaakt en de uitvoering van 2 zonneparken (Cothen en in Wijkerbroek) is gestart. Op deze manier willen we in 2023 16% duurzame energie opwekken in onze gemeente. Het rijk wil dat we uiterlijk in 2050 stoppen met het gebruik van aardgas. Gemeenten hebben een regierol in het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Dit is een enorme opgave waarin we met bewoners, buurgemeenten, woningcorporaties, netbeheerder, en vele andere belanghebbenden willen en moeten samenwerken De Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) is gestopt voor nieuwe aanmeldingen.

Aan de eisen die raad gesteld had aan de 3e tranche, namelijk deelname van een grotere gemeente en afdekken juridisch risico, kon niet worden voldaan. De aanbesteding voor de demontagehal en het innamepunt kringloopgoederen is in 2022 afgerond. De startdatum van de demontagehal is afhankelijk van de realisatie van de nieuwe gemeentewerf en milieustraat. De provincie Utrecht heeft in de zomer van 2022 een brief gestuurd naar alle Utrechtse gemeenten. In deze brief schrijft de provincie dat de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeenten in het huidige tempo niet worden gehaald. Daarom dringt de provincie bij alle gemeenten erop aan om te komen tot locaties voor de opwekking van duurzame windenergie. Deze input kan de provincie dan meenemen in haar planMER dat in oktober 2023 wordt gepubliceerd. In dit planMER staan zoekgebieden voor windenergie in de regio Utrecht.

48

In antwoord op de brief van de provincie heeft het college in overleg met de raad voorgesteld in 2023 een participatietraject te starten als onderzoek naar de kansen, (on)mogelijkheden en eventuele randvoorwaarden van duurzame opwek. Omgevingswet Een belangrijke opgave in dit domein is de invoering van de Omgevingswet. Na jaren van uitstel is de invoeringsdatum definitief gemaakt: op 1 januari 2024 treedt de omgevingswet in werking. De omgevingswet is de basis voor het nieuwe stelsel van regelgeving voor de fysieke leefomgeving. Deze wet brengt minder en overzichtelijkere regels, meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk met zich mee. En het vraagt ook een omslag in denken en handelen van gemeente, inwoners, bedrijven en andere initiatiefnemers. We hebben al ervaring opgedaan met diverse participatievormen. De omslag van denken die van ons gevraagd wordt bij de Omgevingswet is dus niet nieuw. Maar er is ook nog veel te leren en te verbeteren. Daarnaast is het voor inwoners en ondernemers ook een nieuwe manier van werken en omgaan met elkaar. Naast dit alles vraagt ook de meer ‘technische’ kant van de invoering van deze wet veel van onze kennis en inzet. De omgevingswet gaat vragen om nieuwe/andere competenties van kan leiden tot aanpassing van functies of nieuwe functie. Hiervoor zal externe inhuur van expertise en projectleiding noodzakelijk zijn.

In 2022 zijn we gestart met het onderzoek naar welke aanpassingen van werkprocessen binnen de hele organisatie nodig zijn. Er is gestart met het proces om te komen tot een omgevingsplan en ook is er gestart met de actualisatie van de omgevingsvisie die zich met name richt op het landelijk gebied. Verordeningen voor de advies commissie ruimtelijke kwaliteit en nadeelcompensatie zijn aangepast en vastgesteld. Tevens is gewerkt aan de veranderingen in de IT systemen in het kader van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). Beheer Openbare Ruimte Het jaar 2022 was financieel grillig te noemen, zowel uurlonen, olie- en gasprijzen maar ook de prijzen van materialen zoals hout en ijzer stegen tot soms wel 25%. Deze kosten hebben gevolgen voor de langlopende onderhoudscontracten en prijsafspraken. In 2022 was tevens het voornemen om ook de verouderde eenheidsprijzen met prijspeil 2018-2019 te indexeren naar prijspeil 2022. Er is gekozen om de prijzen te indexeren naar de gemiddelde stijging van de afgelopen jaren. De onderhoudsbudgetten zijn hiermee structureel naar een realistischer prijspeil gebracht. In 2022 is gestart met twee grote integrale onderhoudscontracten: “Groen en Reiniging” en “Maaien bermen, watergangen en biodiversiteit. Beide contracten zijn in 2022 aanbesteed en opgestart. Eind 2022 is het eerste jaar geëvalueerd en zijn verbeteringen doorgevoerd.

Met deze nieuwe contracten en de nieuwe manier van monitoren op beeldkwaliteit houden we de controle over de beeldkwaliteit van onze openbare ruimte. Binnen onze gemeente hebben we er voor gekozen om door te gaan met het verhogen van de klanttevredenheid, dat doen wij met name door de buurtschouwen die ook in 2022 zijn uitgevoerd en waar goede reacties op komen. Ook is in 2022 gestart met het opstellen van het uitvoeringsplan Groen, en het bomenbeleidsplan. Deze worden in 2023 verder uitgewerkt. De Zandweg is de belangrijkste toegangsweg naar het centrum van Wijk bij Duurstede. Op 13 oktober 2021 heeft de gemeenteraad besloten de Zandweg opnieuw in te richten. De gemeente werkte met omwonenden in 2022 het plan om deze weg te verbeteren verder uit. Er zijn 11 momenten geweest waarbij de inwoners over verschillende onderwerpen konden meepraten. In oktober was er een algemene informatie avond die werd bezocht door meer dan 150 inwoners. Ook 49

zijn er veel ‘keukentafel gesprekken’ geweest met inwoners, waarmee we samen tal van vraagstukken hebben opgelost. De Zandweg wordt veiliger, groener en mooier. Zo komt er bijvoorbeeld een rotonde op de kruising Zandweg / Nieuweweg / Frankenweg. Nieuwe bomen, meer groen en geasfalteerde fietspaden zijn een greep uit de verbeteringen. Eind 2022 is gestart met het uitvoeren van voorbereidende werkzaamheden. De werkzaamheden aan kabels en leidingen worden in mei 2023 afgerond. Na de zomer 2023 zullen de civiele werkzaamheden starten, de werkzaamheden zullen naar verwachting in de lente van 2024 gereed zijn. Verkeer In 2019 is het Gemeentelijk Verkeers en Vervoers Plan (GVVP) vastgesteld inclusief het uitvoeringsprogramma voor de periode 2019-2022. Om hieraan een vervolg te geven is in 2022 gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma GVVP 2023-2026. Dit is gedaan in de vorm van een ‘groslijst’. Op de groslijst staan de onderwerpen die worden opgenomen in het uitvoeringsprogramma, de beoordelingssystematiek is de manier waarop deze groslijst in participatie met de samenleving en klankbordgroep is beoordeeld. De participatie bestond uit specifiek uit een uitgebreide enquête, waarin inwoners op een groot aantal punten input konden geven. Daarnaast zijn er meerdere bijeenkomsten met een klankbordgroep gehouden.

De klankbordgroep is een vertegenwoordiging van betrokken inwoners en vertegenwoordigers van belangenverenigingen binnen de gemeente. Eindproduct hiervan is een lijst met geprioriteerde projecten die verwerkt zijn in het uitvoeringsplan 2023-2026 dat inmiddels door de raad is vastgesteld. Parkeren Het onderwerp parkeren raakt vrijwel elke inwoner. Vastgesteld is dat huidige keuzes in het parkeerregime, voortvloeiend uit de parkeernota 2016, de lading niet meer volledig dekken. In 2022 hebben wij onderzoeken naar de parkeerdruk in de binnenstad en de schil daaromheen uitgevoerd, en een analyse gemaakt van de parkeervergunningen/parkeerregime en parkeercapaciteit. Een nieuwe parkeernota met een visie voor de komende jaren geeft meer uniformiteit, duidelijkheid naar de inwoners en de mogelijkheid in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en behoeften van parkeren. Belangrijke onderwerpen zijn de bereikbaarheid van het centrumgebied en de wijze van vervoer (stimuleren en faciliteren van het fietsgebruik bij inwoners om de druk op het openbaar parkeren zo laag mogelijk te houden). Uitvoering van de parkeervisie zal in 2023 plaatsvinden en aan de gemeenteraad worden aangeboden. De resultaten van de onderzoeken naar de parkeerdruk uit 2022 worden hierin meegenomen. Fietsveiligheid Fietsveiligheid is een terugkerend en belangrijk onderwerp bij veel inwoners.

Wij stimuleren andere vormen van vervoer dan automobiliteit. Hierbij is het gebruik van de fiets een belangrijke pijler, waarin er ook aandacht moet zijn voor een veilige omgeving langs de belangrijke schoolroutes in zowel het stedelijk gebied als daarbuiten. Dit geldt specifiek in het buitengebied waar de wegen smal zijn en waarop fietsers, autoverkeer en landbouwverkeer gezamenlijk de bestemming moet zien te bereiken. Op deze buitenwegen is er een groot spanningsveld vanwege de intensiteit van verkeer. Landbouwverkeer is nadrukkelijk aanwezig en heeft deze wegen nodig om de percelen te bereiken, forenzen gebruiken deze wegen als woon-werkverkeer om de drukke provinciale wegen in de regio rondom Wijk bij Duurstede te mijden en scholieren rijden vaak onveilig zonder verlichting of met meer dan twee naast elkaar.

50

Om de bewustwording onder die groepen te vergroten heeft er een verkeersveiligheidsactie in het buitengebied plaatsgevonden. Deze verkeersveiligheidsactie is in samenwerking met de buurgemeente Utrechtse Heuvelrug tot stand gekomen. Naast de politie, BOA’s, ambtenaren van de beide afdelingen verkeer, beide wethouders was ook de lokale afdeling van de VVN (Veilig Verkeer Nederland) aanwezig om meer bewustwording van de (on)zichtbaarheid en de kwetsbare positie ten opzichte van het overige verkeer te creëren bij de fietsers (scholieren). Sterke Lekdijk Voor de Sterke Lekdijk heeft de gemeenteraad gekozen welke koppelkansen men wil benutten. Voor de dijkversterkingsopgave van HDSR is een bouwweg door de weilanden vanaf de Amerongerwetering nodig om materialen op en bij de dijkvakken te krijgen. Als maatregel in het uitvoeringsprogramma 2023-2026 is een landbouwroute van het GVVP opgenomen. Tijdens de participatie (enquête en meerdere bijeenkomsten van de klankbordgroep) is een breed draagvlak ontstaan om deze nieuwe koppelkans te onderzoeken en indien mogelijk uit te voeren. In het Gemeentelijk Vervoer en Verkeersplan (GVVP) is voor 2022 een bedrag opgenomen voor het verwijderen van gevaarlijke en onnodige fietspaaltjes.

Dit bedrag is opgenomen omdat fietspaaltjes zorgen voor verkeersonveilige situaties; door aanrijdingen met fietspaaltjes kunnen er eenzijdige (letsel)ongevallen plaatsvinden. Met de verdere opkomst van de elektrische fiets komen dit soort ongevallen vaker voor. In 2022 is een start gemaakt met het verwijderen en in sommige gevallen vervangen van fietspaaltjes. Omdat het project nog niet in 2022 is afgerond zal dit een vervolg krijgen in 2023. De werkzaamheden vinden plaats door en in overleg met de afdeling Beheer Openbare Ruimte. Voor het bedrag dat in 2022 voor het saneringsproject is vrijgemaakt en nog niet is besteed, wordt een overhevelingsverzoek naar 2023 ingediend. Afval /grondstoffen In onze gemeente zijn de afgelopen jaren stappen gezet naar een circulaire economie waarin al het afval als grondstof wordt hergebruikt. Om dit te stimuleren is in onze gemeente sinds 1 april 2021 de afvalstoffenheffing gesplitst ineen basistarief en een tarief per keer dat er restafval wordt aangeboden. In 2020 werd nog 167 kilo per inwoner ingezameld. In 2021 is dit met 9 maanden nieuw afvalbeleid gedaald naar 134 kilo per inwoner. In 2022 is de hoeveelheid restafval per inwoner nog verder gedaald naar 108 kilo per inwoner. Vanaf 2022 is er gekozen voor een andere wijze van Plastic, Metalen en Drankenkartons (PMD) inzamelen bij hoogbouw en de binnenstad.

In plaats van PMD naar de verzamelcontainers brengen kunnen deze inwoners wekelijks PMD in gratis zakken aanbieden. Dit heeft geleid tot een hoger percentage herbruikbare PMD grondstof. In 2022 heeft in samenwerking met de AVU en andere Utrechtse gemeenten een aanbesteding plaatsgevonden voor de inzameling en verwerking van textiel. Textiel is een kleine fractie/afvalstroom maar heeft wereldwijd een grote impact op het milieu. Het inzamelpunt kringloopgoederen en de bemensing van de demontagehal is in 2022 aanbesteed en gegund aan Kringloop Zeist met als onderaannemer Wijk in contact. Op de nog te bouwen nieuwe milieustraat/gemeentewerf wordt naast het innemen van de kringloopgoederen grof restafval zoveel mogelijk gedemonteerd in grondstofstromen zoals metaal, hout en plastic.

51

Beleidsinhoudelijke verantwoording per product Programmabreed: Areaaluitbreidingen 2019, 2020 en 2021 Bron: Begroting Wat hebben we bereikt De areaaluitbreidingen zijn verwerkt in onze beheersystemen en budgetten. Wat hebben we ervoor gedaan? Alle areaaluitbreidingen op basis van nieuwe inspectiegegevens, extra onderzoeken en controles buiten zijn verwerkt in de beheersysteem (gemuteerd). Overlappingen zijn verwijderd en de nieuwe werkwijze en verdeling in budgetten als gevolg van meerdere integrale onderhoudscontracten zijn verwerkt.

3.1 Ruimtelijk Omgevingswet Bron: Voorjaarsnota en Najaarsnota Wat hebben we bereikt De gemeente Wijk bij Duurstede voldoet aan de minimale eisen die de VNG stelt voor de invoering voor de omgevingswet. Er zijn voorbereidingen getroffen op het gebied van communicatie over hoe om te gaan met initiatieven en vragen na de invoering van de wet. De verordening op de gemeentelijke adviescommissie Commissie Ruimtelijke Kwaliteit is vastgesteld. Ook is de verordening nadeelcompensatie vastgesteld. Wat hebben we ervoor gedaan? Inhuur programmamanager, projectleider Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en specialistische expertise. We hebben kennis en ervaring op gedaan met werken conform de Omgevingswet. Ook hebben we onderzoek verricht naar welke aanpassingen van werkprocessen binnen de hele organisatie nodig zijn. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor planvorming omgevingsvisie en planvorming omgevingsplan.

3.2 Duurzaamheid en Milieu Verduurzamen bedrijven Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Een verkenning is gestart om warmte én elektragebruik op het bedrijventerrein te verminderen. Het beoogde resultaat is een kansenkaart. Dat is een rapport waarin de mogelijkheden staan omschreven om (gezamenlijk) tot een CO2-neutraal bedrijventerrein te komen. In 2022 is een stuurgroep gevormd met leden van de ondernemersverenigingen en de gemeente.

52

Wat hebben we ervoor gedaan? De gemeente heeft een subsidie aangevraagd bij de provincie Utrecht. De subsidie is toegekend. We hebben een adviesbureau geselecteerd om de verkenning voor ons uit te voeren. De stuurgroep is verschillende keren bij elkaar gekomen om de onderzoeksopzet en aanpak te bespreken. Het onderzoeksbureau heeft (als een van de tussenresultaten) een databestand opgesteld over het energiegebruik op het bedrijventerrein.

Energietransitie gebouwde omgeving Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt We hebben de zichtbaarheid en toegankelijkheid van Het Energieloket vergroot. We hebben zelf veel inzicht gekregen in problemen waar inwoners mee worstelen. We hebben de inkoopactie onder de aandacht gebracht die in 2023 plaatsvindt. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben de campagne ‘Gas terug. Samen vooruit.’ visueel helemaal uitgewerkt. We zijn met honderden inwoners in gesprek geweest tijdens de pop up tour ‘Isoleer en bespaar’. We hebben 200 energietassen uitgedeeld en energiebesparende producten ingekocht.. Ook is de campagne twee keer in driehoeksborden langs de weg te zien geweest om de zichtbaarheid van de campagne te vergroten. We hebben de inkoopactie die is gepland in 2023, waarvoor 4400 huishoudens per brief voor zijn uitgenodigd, voorbereid door gesprekken met aanbieders te voeren en een partij te selecteren. Energiearmoede Bron: Voorjaarsnota en Najaarsnota Wat hebben we bereikt Een afgestemd plan van aanpak over hoe we de specifieke uitkering (SPUK) voor het ondersteunen van kwetsbare huishoudens in energiearmoede gaan besteden via (fysieke) woningaanpassingen. Wat hebben we ervoor gedaan? Om tot het plan te komen hebben we extern input opgehaald bij onze samenwerkingspartners Stichting Binding, Viveste/Woonin, Heuvelrug Wonen en Energieloket en dit intern bestuurlijk afgestemd.

Uitvoering nieuwe milieu(bodem)taken Bron: Begroting Wat hebben we bereikt? De locaties waar vanuit de provincie een bodemsanering heeft plaatsgevonden of een besluit is genomen over urgentie zijn bekend. Met de provincie is overeenstemming over de over te dragen locaties en taken. Het bodeminformatiesysteem is op orde en ondergebracht bij de ODRU. Vanuit dit systeem zijn de bodemrapporten digitaal beschikbaar. Wat hebben we ervoor gedaan? Bodemrapporten gedigitaliseerd, mutatiebeheer bij de ODRU ondergebracht. Gesprek gevoerd met provincie en ODRU over de bodembeheer locaties waar de gemeente per 1-1-2024 bevoegd gezag worden. 53

Demontagehal Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Een afgeronde aanbesteding waarbij we het participatiedeel van het project demontagehal definitief gegund hebben. Naast de exploitatie van de demontagehal zit in de opdracht ook de exploitatie van het innamepunt kringloopgoederen. Deze opdracht gaat lopen op het moment dat de nieuwe milieustraat in gebruik is. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben de aanbestedingsprocedure mededinging met onderhandeling uitgevoerd.

Toezicht milieubelastende activiteiten Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen bevatten een goede onderbouwing op de milieuthema’s. Actuele thema’s zoals stikstof en spuitzones zorgen voor meer inzet dan voorzien in het Uitvoeringsprogramma 2022 met de Omgevingsdienst. Milieutoezicht op milieubelastende activiteiten vanuit bedrijven is programmatisch uitgevoerd. Wat hebben we ervoor gedaan? Ontwerp bestemmingsplannen en aanvragen Omgevingsvergunning (afwijkingen) zijn voor advies voorgelegd aan de Omgevingsdienst Regio Utrecht. Het aantal adviesverzoeken is toegenomen ten opzichte van de jaren hiervoor.

Energieloket Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Een Energieloket waar inwoners naar binnen kunnen lopen voor vrijblijvend advies over het verduurzamen van de (huur) woning. Wat hebben we ervoor gedaan? De gemeente en Woonin (voorheen Viveste) zijn samen de opdrachtgever van het Energieloket. Samen financieren we de dienstverlening van het Energieloket om inwoners en huurders te helpen met het verduurzamen van hun woning. Er zijn in totaal 265 uitgebreide energiegesprekken gevoerd door vrijwillige energiecoaches. De energiecoaches hebben trainingen gevolgd, gratis energietassen uitgedeeld aan inwoners en advies gegeven over het verduurzamen van de woning binnen verschillende projecten van de gemeente. Zoals de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) en de gemeente campagne ‘Gas terug. Samen vooruit’.