Boekwerk jaarstukken 2021

Beheersmaatregel Geen. Gemeente heeft geen invloed op rijksbeleid.

De CAO aanpassingen in de sociale sector zijn inmiddels bekend. De loonaanpassingen zijn fors en hoger dan de beschikbare indexatie-

De loon- en prijsindexaties via de Algemene Uitkeringen in een specifieke bestemmingsreserve.

Voortgang Ontwikkeling Rijk heeft in de septembercirculaire 2019 de financiële consequenties aangekondigd, deze zijn in de begrotingen 2020 en 2021 verwerkt. Bestemmingsreserve methodiek is in de begroting 2020 verder uitgewerkt en verwerkt in de meerjaren begroting 2021 en verder.

Kans 10

Impact 2

5

5

30

middelen in het Gemeentefonds.

Aanvullende jeugduitkeringen 2022 en 2023 zijn door het rijk nog niet definitief gedekt.

Stichting Binding: Druk op personeelskosten door krapte op de arbeidsmarkt.

Stichting Binding wordt wellicht met hogere werkgeverslasten geconfronteerd door aanpassing van een verzekeraar. Met invoering van het abonnementstarief ontstaat ook ongewenste ontwikkeling op andere producten/ diensten.

Gezonde exploitatie van dorpshuizen. Door krimpende of gelijkblijvende subsidies en sterk stijgende kosten komt

Op advies van het Ministerie de baten in de exploitatie opgenomen met een 100% risicovoorziening.

Op 11 maart 2021 had de VNG een bestuurlijk overleg met een brede delegatie van het kabinet over de tekorten op de jeugdhulp. Tijdens dit overleg zou het kabinet een aanbod doen om de huidige financiële nood te lenigen en een structurele oplossing op de lange termijn. De gemeente heeft in 2021 uiteindelijk een tegemoetkoming van het rijk ontvangen van €530.000 voor de kosten van jeugdhulp. In 2022 krijgt de gemeente een incidentele compensatie van €1.593.819. Stichting Binding Hiermee wordt rekening heeft beperkt eigen gehouden in de vermogen om subsidietoekenning en in schommelingen op te onze risicoparagraaf vangen. Meerdere offertes Hiermee wordt rekening aanvragen en beheer gehouden in de op verzuim. subsidietoekennin en in onze risicoparagraaf. Kosten zijn in beeld.

8

8

7

4

7

7

Mogelijke aanscherping van de verordening en lobby richting politiek dat dit besluit forse gevolgen heeft voor gemeenten. Herziening subsidietoekenning en/of uitbreiding

8

3

6

4

In de verordening 2022 is opgenomen dat voor diverse Wmovoorzieningen de eigen bijdragen voor inwoners blijven gelden tot de voorziening is afbetaald. Er is opdracht gegeven om accommodatiebeleid te ontwikkelen, zodat we in samenhang kunnen

31

de exploitatie van onze voorzieningen onder druk te staan.

exploitatiemogelijkheden.

kijken naar (gebruik van) onze accommodaties en de kosten.

Schaal van 1 tot 10

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

Eenheid

Onderwijs 1.01 Absoluut verzuim 1.02 Relatief verzuim 1.03 Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

per 1.000 leerplichtigen per 1.000 leerplichtigen %

Sport, cultuur en recreatie 1.04 Niet-sporters

%

1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15

Sociaal domein Banen Bijstandsuitkeringen Re-integratievoorzieningen Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Netto arbeidsparticipatie Kinderen in uitkeringsgezin Werkloze jongeren Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met delict voor rechter Jongeren met jeugdreclassering

2019

2020

2021

WBD 3,6 31 1,2

NL 2,4 26 1,7

WBD 2,2 nb nb

NL 2,7 nb nb

WBD nb nb nb

NL nb nb nb

nb

nb

nb

49,3

nb

nb

per 1.000 inw, 15-74 jr per 10.000 inw, 18 jr eo per 1.000 inw, 15-65 jr per 10.000 inw %

386 185 17,2 530 70,8

678,6 381,7 17,7 680 68,8

389,5 256,2 14,2 540 69,9

679,3 459,7 17,2 700 68,4

nb 195 nb 500 nb

nb 431,2 nb 649 nb

%, tot 18 jaar %, tot 18 jaar % 12 t/m 22 jaar % 12 t/m 22 jaar

12,7 1,2 1 nb

12,3 1,2 1 0,4

12,5 1,3 1 nb

11,9 1,2 1 0,4

9,3 nb nb nb

10,5 nb nb 0,3

32

1.2 Programma 2 - Economisch domein Inleiding (Bron: Begroting 2021) De coronacrisis deelt overal in het land harde economische klappen uit. Bepaalde bedrijfssectoren, zoals de kunst, cultuur, recreatie en toerisme, zakelijke dienstverlening en luchtvaart zijn en worden hard getroffen. Op dit moment zien we (nog) geen schokkende veranderingen in onze gemeente. Dat komt enerzijds door de structuur van de Wijkse economie, waarin bedrijfssectoren die onder vuur liggen zijn ondervertegenwoordigd. Anderzijds moet de klap van de coronacrisis nog komen. Werkloosheid en faillissementen reageren namelijk met vertraging op de crisis. Voor 2021 voorziet het Centraal Planbureau (CPB) landelijk een toename van de werkloosheid naar 7 Ook in Wijk bij Duurstede zal het aantal werklozen stijgen. In welke mate is op dit moment nog niet te voorzien. Daarnaast zal een aantal bedrijven mogelijk de crisis niet overleven. Als gemeente zal onze focus de komende tijd in eerste instantie moeten liggen op het ondersteunen en faciliteren van onze ondernemers. En op het snel toeleiden naar ander werk van inwoners die hun baan zijn verloren. In die zin heeft de Regionale Dienst voor Werk en Inkomen (RDWI) een druk jaar voor de boeg. Voor het herstel van onze lokale economie zijn we afhankelijk van de ontwikkelingen in de regio.

Hierbij is samenwerking met onze regionale partners in de U10 maar ook op het gebied van recreatie en toerisme van groot belang. Wij zijn erg blij met de lokale initiatieven die in de samenleving zijn ontstaan die tot doel hebben onze lokale economie te stimuleren en te versterken. Niet alleen door meer aandacht te vragen voor lokale producten, maar ook door het delen van de lokaal aanwezige expertise. Alleen als we samen optrekken kunnen we proberen om de negatieve gevolgen van de pandemie zoveel mogelijk te beperken. Naast deze (tijdelijke) maatregelen vragen een aantal projecten de aandacht die een structurele doorwerking hebben op onze economie. Op dit moment zijn vrijwel alle bedrijfskavels verkocht. Dat betekent dat we sterk moeten inzetten op de uitbreiding van ons bedrijvenareaal. Uitbreiding van bedrijventerrein (tweede deel Broekweg) zou daarbij een eerste prioriteit moeten krijgen. Ook verkennen we de mogelijkheid van een eventuele ruiloptie met een buurgemeenten. Overigens zijn we daarbij sterk afhankelijk van de provincie Utrecht, die de nadruk legt op herstructurering en transformatie ten aanzien van bedrijventerreinen. In het najaar van 2020 verwachten we de resultaten van de evaluatie van het ondernemersfonds. De uitkomsten van het onderzoek leggen we aan de gemeenteraad voor, op basis waarvan keuzes kunnen worden gemaakt over de toekomst van dit fonds.

Deze keuzes hebben vanzelfsprekend invloed op de voorliggende begroting. Ook op het gebied van recreatie en toerisme staat het nodige op de rol. Graag brengen we onze mooie gemeente nog meer onder de aandacht van een breder publiek. Met onze lokale partners willen we nadenken hoe dit verder vorm kan krijgen. Onze prachtige ligging kan bij uitstek kansen bieden voor uitbreiding van de recreatiemogelijkheden. We denken hierbij aan bijvoorbeeld de vestiging van nieuwe verblijfsrecreatie in onze gemeente. Daarmee wordt het nog aantrekkelijker om Wijk bij Duurstede te bezoeken. Voor 2021 en verder zullen we een oplossing moeten vinden voor het beheer van de Gravenbol. Insteek hierbij is dat we de natuurwaarden willen blijven respecteren en een goede en betaalbare recreatievoorziening willen behouden.

33

Beleidsinhoudelijke verantwoording 2.1 Cultuur en recreatie

Markt 24 Wat hebben we bereikt? De voorbereidingen voor de verbouwing van Markt 24 zijn gereed. De juridische procedures voor de omgevingsvergunning zijn afgerond, wat begin 2022 geleid heeft tot een onherroepelijke omgevingsvergunning. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben een omgevingsvergunning verleend. We hebben nauw contact onderhouden met omwonenden van Markt 24. We hebben een vaststellingsovereenkomst opgesteld met één belanghebbende. Voor een andere belanghebbende hebben we de rechtszaak voorbereid voor het beroep dat tegen de omgevingsvergunning is ingesteld. We hebben de laatste bezuinigingen op het ontwerp van de restauratie doorgevoerd. We hebben afspraken gemaakt met de aannemers. We hebben de besluitvorming door de gemeenteraad voor een aanvullend krediet en de actualisatie hiervan voorbereid.

Recreatiegebied Gravenbol Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Tot 2026 is het beheer en onderhoud van het Recreatiegebied de Gravenbol uitbesteed. Daardoor blijft dit recreatiegebied in stand voor iedereen die van dit gebied wil genieten. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben samen met de provincie en Vereniging Natuur en Milieu Wijk bij Duurstede een programma van eisen opgesteld. Bij het opstellen van het programma van eisen hebben we rekening gehouden met de grote natuurwaarde die het Natura 2000 gebied kent. Daarna hebben we een aanbesteding georganiseerd. Hiervoor konden verschillende (lokale) partijen inschrijven. Deze inschrijving is gewonnen door Costa del Luna. Met Costa del Luna is een concessieovereenkomst afgesloten tot 2026. Het gebied is klaargemaakt voor recreatief gebruik in 2021. Hiervoor was onder andere nodig dat het zand van het recreatiestrand opnieuw werd aangevuld. Omdat afgerotte en gebroken meerpalen een gevaar vormden voor de zwemmers, hebben we deze verwijderd. In 2021 vielen de kosten van het aanvullen van het zandstrand eenmalig onder de concessieovereenkomst met de beheerder.

34

Subsidie theater Calypso Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Een divers cultureel aanbod (film, theater, voorstellingen) voor verschillende doelgroepen en verdere professionalisering van Calypso. Wat hebben we ervoor gedaan? Ondanks dat Calypso de deuren in 2021 (deels) moest sluiten is het erin geslaagd om een divers aanbod te bieden voor diverse doelgroepen. Daarnaast heeft Calypso een eerste stap gezet in het verder professionaliseren van het theater. Een aantal voorbeelden: er is een zakelijk leider aangesteld, het bestuur is ingericht volgens de governance code cultuur, huurverlaging gerealiseerd, introductie van een nieuw kaartjessysteem en een verbeterde positionering op social media. We hebben hiervoor een aanvullende subsidie beschikbaar gesteld.

Zorgplicht bomen Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Het actualiseren en inzichtelijk maken het bomenbestand. Dit is belangrijk voor de leefomgeving, het klimaat en de biodiversiteit. Wat hebben we ervoor gedaan? De inspecties van bomen vallen onder de wettelijke zorgplicht. Elk jaar wordt een derde deel van de bomen geïnspecteerd. Daarnaast worden bomen geïnspecteerd die vanwege hun verminderde conditie elk jaar bekeken moeten worden. Ook wordt nader onderzoek gedaan bij bomen waarvoor de visuele inspectie onvoldoende inzicht geeft of de boom veilig kan worden behouden. Verder zijn inspecties gedaan bij aanrijschade, vandalisme en andere onvoorziene omstandigheden.

Onderhoud bomen Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Alle bomen, inclusief de bomen die eerder niet in beeld waren, zijn geïnspecteerd op veiligheid en hebben het noodzakelijke onderhoud gehad. Wat hebben we ervoor gedaan? Na de inventarisatierondes zijn de nog ontbrekende bomen toegevoegd in het beheersysteem, zijn zij geïnspecteerd en is het noodzakelijke onderhoud uitgevoerd.

35

Invasieve plantensoorten Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? We zijn de verspreiding van Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw tegengaan. Hierdoor houdt inheemse flora voldoende ruimte en wordt overlast en schade voor bewoners beperkt. Wat hebben we ervoor gedaan? Het beperken en/of saneren van plaatsen met Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw. Ook inventariseren we locaties waar invasieve soorten voorkomen en bestrijden we deze planmatig.

Stormschade / noodweer Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? We hebben de schade die door de valwind is veroorzaakt hersteld. Wat hebben we ervoor gedaan? Op 18 juni 2021 trok er noodweer over de regio, landelijk bekend door de valwind in Leersum, waarbij duizenden bomen omwaaiden. Op de Amerongerwetering en Gooyerdijk zijn in onze gemeente 36 bomen omgewaaid. Daarnaast zijn 10 bomen dermate beschadigd dat ze moesten worden gekapt. Door de hele gemeente zijn takken uit bomen gewaaid. Aannemers hebben de omgewaaide bomen opgeruimd, beschadigde bomen veilig gesnoeid en de wegen begaanbaar gemaakt. Na een technische inspectie bleken er uiteindelijk 63 stuks (in plaats van 46) bomen vervangen te moeten worden. Naast schade aan de bomen(lanen) zijn ook delen van de grasbetonstroken en slootkanten beschadigd. Deze beschadigingen zijn ook gerepareerd.

Openbaar groen Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? Per 1 januari 2022 is het nieuwe integrale bestek groen en reiniging gestart. Bij aanvang dient het gehele areaal op een minimaal onderhoudsniveau te zijn. Door het op tijd wegwerken van de achterstand in het groen, met name veroorzaakt door het extreem groeizame weer van 2021, zijn hogere kosten voorkomen. De nieuwe aannemer heeft het werk geaccepteerd, waardoor bij de start van het nieuwe contract geen extra onderhoud nodig was (zogenaamde 0-beurt). Wat hebben we ervoor gedaan? Achterstanden in het onderhoud van groen, onkruidbeheersing in plantvakken en boomspiegels, zijn in het laatste kwartaal van 2021 weggewerkt door aannemers. Per 1 januari 2022 lag daardoor het groen op het vereiste kwaliteitsniveau B.

36

2.2 Beheer Stimuleren economie en werkgelegenheid U10 Bron: Begroting Wat hebben we bereikt? De economische ambities (en Regionaal Economisch Programma) zijn onderdeel geworden van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). Met het IRP heeft de gemeenteraad op 14 december 2021 ingestemd. De input uit de bestuurstafels van de U10 is hierin verwerkt. Binnen het proces en bij al onze contacten van regionaal programmeren vragen we hier steeds aandacht voor om de gewenste planologische mogelijkheden te verkrijgen die nodig zijn om het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven uit te kunnen breiden. Wat hebben we ervoor gedaan? Aan de U10 bestuurstafel Economische Positionering is afstemming gezocht over de programmering van werklocaties, werkgelegenheid en de regiostrategie recreatie en toerisme. De samenwerking verloopt via diverse thematische bestuurstafels. In 2021 hebben we onder meer de uitbreidingsbehoefte van onze lokale bedrijven specifiek onder de aandacht gebracht en dit blijven we doen.

Op een andere wijze voortzetten ondernemersfonds Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Aan de hand van een uitgevoerd verkenningsonderzoek heeft de gemeenteraad gekozen om, na een jaar pauze, het Ondernemersfonds de komende vijf jaar voort te zetten. Per 1 januari 2022 is er een extra OZB-heffing ingevoerd (bij eigenaren en gebruikers van niet-woningen) die tot doel heeft het Ondernemersfonds te voeden. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor de financiering van gebiedsgerichte ondernemersinitiatieven en deze voorgelegd aan de raad. In de Verkenning Toekomstperspectief Ondernemersfonds Wijk bij Duurstede zijn de mogelijke varianten van fondsvorming onderzocht.

2.3 Sociale zaken Gebundelde uitkering BUIG/Participatie Bron: Voorjaarsnota en Najaarsnota Wat hebben we bereikt? Door een andere risicodeling tussen de deelnemende partijen, waarbij alleen verliezen worden verdisconteerd en positieve saldi voor de gemeenten blijven, ontstond er in 2021 een voordeel van € 236.000 ten opzichte van de begroting.

37

In de Najaarsnota 2021 is gerapporteerd dat op de BUIG een voordeel werd verwacht van € 40.405. Er was enerzijds sprake van een stijging van de uitkeringen, anderzijds was de bijdrage van het rijk voorzichtig geraamd. Op de Wet Sociale Werkvoorziening werd een voordeel verwacht van € 19.288. In totaal werd er een positieve financiële afwijking van € 59.693 verwacht. Het daadwerkelijke verschil op de BUIG zal duidelijk moeten worden uit de Jaarrekening 2021 van de RDWI. Deze verwachten we in april 2022. Wat hebben we ervoor gedaan? Verwerkt in de voorjaarsnota 2021 en in de najaarsnota 2021.

Kosten Regionale Sociale Dienst Kromme Rijn Heuvelrug Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? In de Najaarsnota 2021 is gerapporteerd dat de apparaatskosten van de Regionale Dienst Werk & Inkomen (RDWI) € 25.560 hoger uit komen dan begroot, mede door extra taken voor de uitvoering van de regeling TONK en de Wet inburgering. Voor de uitvoering van de TONK en de Wet inburgering worden we gecompenseerd door het rijk. Dit is verwerkt in paragraaf coronacrisis. Het daadwerkelijke verschil op de apparaatskosten van de RDWI zal duidelijk moeten worden uit de Jaarrekening 2021 van de RDWI. Deze verwachten we in april 2022. Wat hebben we ervoor gedaan? Het verschil hebben we verwerkt in de najaarsnota 2021.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De RDWI heeft de landelijke regeling ‘Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers’ (Tozo) uitgevoerd. Met deze regeling hebben we zelfstandig ondernemers kunnen ondersteunen tijdens de coronacrisis. Wat hebben we ervoor gedaan? Net als vorig jaar voerde de RDWI in 2021 noodregelingen uit in het kader van corona. Het gaat om de regelingen Tozo 3, 4 en 5. Tozo 3 liep van 1 oktober 2020 tot en met 31 maart 2021, gevolgd door Tozo 4 van 1 april 2021 tot 1 juli 2021. Daarna is de regeling nog één keer verlengd: Tozo 5 liep tot eind september 2021. Vanaf 1 oktober schakelde de RDWI weer over op het bestaande instrumentarium.

38

Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De RDWI heeft de landelijke regeling ‘Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten’ (TONK) uitgevoerd. De regeling was bedoeld om een terugval in inkomsten als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Wat hebben we ervoor gedaan? Nadat de regeling in maart 2021 met terugwerkende kracht werd opengesteld bleven de aanvragen achter. Het lage gebruik van de regeling was in heel Nederland een opvallende kwestie. Het kabinet heeft de regeling verlengd tot eind september 2021. Tevens heeft de RDWI in juli de beleidslijn verruimd. De regeling liep tot eind september 2021. Met ingang van 1 oktober is de RDWI weer overgeschakeld op het bestaande instrumentarium voor ondersteuning van huishoudens in financiële nood.

Wat heeft het programma gekost? bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten 2.1 Cultuur en recreatie 2.2 Beheer 2.3 Sociale zaken 2.4 Bedrijven Totaal Lasten

- 1.701 - 645 - 7.863 - 1.649 - 11.858

- 2.184 - 505 - 9.271 227 - 11.733

- 2.178 - 433 - 8.098 - 344 - 11.053

5V 73 V 1.174 V - 570 N 681 V

- 1.892 - 613 - 10.303 - 395 - 13.203

Baten 2.1 Cultuur en recreatie 2.2 Beheer 2.3 Sociale zaken 2.4 Bedrijven Totaal Baten

89 52 3.976 2.635 6.752

90 49 5.480 383 6.002

134 43 4.720 329 5.226

44 V -6N - 760 N - 54 N - 776 N

149 46 6.629 1.324 8.148

- 5.106

- 5.731

- 5.826

- 95 N

- 5.055

Mutatie reserves Toevoegingen

-8

- 35

- 52

- 16 N

- 516

Onttrekkingen

15

137

86

- 51 N

175

Mutatie reserves

7

102

35

- 67 N

- 341

- 5.099

- 5.630

- 5.792

- 162 N

- 5.396

2 Economisch domein

Saldo van baten en lasten

Resultaat

39

Toelichting op financiële afwijkingen 2.1 Cultuur en recreatie

Openbaar groen Financiële afwijking -€ 15.194 Toelichting Dit tekort betreft de reguliere verkopen snippergrond. Net als vorig jaar heeft er geen incidentele verkoop van snippergrond plaatsgevonden als gevolg van het project Snippergrond waarbij door een extern bureau projectmatig snippergrond is verkocht. Hierdoor zijn geen inkomsten geboekt op deze post. Zie verder de financiële verantwoording Snippergrond.

Bouw, beleef en geniet Financiële afwijking € 19.696 Toelichting Dit budget is gevormd uit een eerdere particuliere gift aan de gemeente van de opgeheven Stichting Speelhoek in Cothen. Met als opdracht aan de gemeente om hiervoor in co-creatie natuurspelen en educatie in de gemeente te ontwikkelen en te stimuleren. Dit project is grotendeels gerealiseerd maar is nog niet klaar. Het is vertraagd vanwege de coronaregels in een groot deel van het jaar, waardoor co-creatieprojecten met en in de samenleving niet hebben kunnen plaatsvinden en verschuiven naar 2022.

Recreatievoorzieningen Financiële afwijking -€ 23.727 Toelichting De Gravenbol moest worden klaargemaakt voor het recreatieseizoen 2021. De extra uitgaven zijn besteed aan een zandsuppletie voor het bruikbaar maken van het strand en het verwijderen van gevaarlijk afgebroken (rottende en beschadigde) meerpalen. De kosten voor zandsuppletie voor de komende jaren zijn opgenomen in de concessieovereenkomst met de beheerder van de Gravenbol.

40

Snippergrond Financiële afwijking € 33.617 Toelichting In 2019 is de beleidsnota Snippergrond vastgesteld en ook het plan van aanpak uitvoering project snippergrond. Doel is om zoveel mogelijk tot rechtmatige situaties te komen door in gebruik genomen gronden te verkopen of te verhuren. Hierbij is vooraf de inschatting gemaakt dat de kosten voor de inhuur van het adviesbureau welke de gesprekken met de bewoners voert en de administratie voert gelijk staan aan de inkomsten van de verkoop. In 2021 zijn er echter iets meer gronden verkocht dan ingeschat.

75 jaar vrijheid Financiële afwijking € 15.404 Toelichting In 2020 herdachten we dat we 75 jaar geleden zijn bevrijd. We waren van plan om 75 jaar vrijheid te vieren. Daarvoor zijn er verschillende initiatieven in de samenleving ontstaan. Hiervoor is een subsidie van de provincie ontvangen. Door corona hebben deze activiteiten helaas geen doorgang kunnen vinden. We weten nog niet of we het budget alsnog mogen besteden of moeten terugbetalen aan de provincie. 2.2 Beheer Walplantsoen Onderhoud Financiële afwijking € 26.103 Toelichting Voor het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) opgesteld. Voor deze uitgaven is een bestemmingsreserve onderhoud gebouwen gevormd. De jaarlijks geplande uitgaven voor het groot onderhoud wordt uit deze reserve gehaald. Aangezien dit een ontwikkellocatie betreft zijn bepaalde werkzaamheden niet uitgevoerd en doorgeschoven. De overgebleven gelden worden verrekend met de reserve om het toekomstig onderhoud te kunnen blijven uitvoeren. In paragraaf onderhoud kapitaalgoederen staat een totaaloverzicht.

41

Stadspromotie Financiële afwijking € 10.745 Toelichting In 2021 is er minder uitgegeven op Stadspromotie dan oorspronkelijk begroot. Als gevolg van corona en het anders inrichten van de externe overlegstructuur hebben er minder bijeenkomsten plaatsgevonden. Daarbij is in 2021 geïnvesteerd in de voorbereiding van het project Vitale Binnenstad (uitrol in 2022) die hetzelfde promotionele doel dient. 2.3 Sociale zaken Kosten RDWI Financiële afwijking Totaal € 341.227 Bestaande uit: € 160.000 Apparaatskosten € 39.000 Bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) € 196.000 BUIG gebundelde uitkering (I-deel/IOZA/IOAW) -€ 9.000 Bijzondere bijstand/Minima- en armoedebeleid -€ 64.000 Wet Sociale Wervoorziening (WSW) € 18.000 Participatiebudget / reintegratie Toelichting Op basis van de voorlopige jaarcijfers 2021 van de RDWI wordt hieronder het positieve verschil verklaard. De definitieve jaarrekening 2021 van de RDWI ontvangen we in april 2021. Apparaatskosten RDWI Tijdens de coronamaatregelen dit voorjaar heeft de organisatie door herschikking in inzet en taken de noodregelingen Tozo en TONK (deels) met eigen mensen uitgevoerd. Mede daardoor is op de reguliere taken sprake van een onderschrijding; taken die eerder afgeschaald waren vanwege de coronamaatregelen, worden nu ingehaald voor zover nodig.

De inzet op de Tozo en TONK wordt gedekt uit de vergoedingen die voor de uitvoering van deze regelingen ten laste van de programmabudgetten zijn gebracht. Over 2020 is er een afrekening geweest met betrekking tot de uitvoeringskosten Tozo. Hierdoor is er € 100.000 teruggestort naar de gemeente. De implementatiekosten van de Wet inburgering zitten ook in dit budget. Deze kosten zijn gemeld in de voorjaarsnota 2021 van de RDWI. Hoewel deze kosten van tevoren niet waren begroot, blijft er een positief verschil. Bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) De verwachting was dat inwoners een groter beroep zouden doen op de Bbz, wanneer de noodmaatregelen in verband met corona zouden stoppen. Dit lijkt mee te vallen; de economie lijkt zich sneller te herstellen dan werd verwacht. Op basis van de voorlopige jaarcijfers van de RDWI zien we een onderschrijding op deze 42

kostenpost, maar voor de daadwerkelijke verantwoording moeten we de jaarrekening 2021 afwachten van de RDWI (verwacht in april 2022). BUIG gebundelde uitkering (I-deel/IOAZ/IOAW) Er is een minder grote instroom in de bijstand dan verwacht, waardoor de voorlopige jaarcijfers een onderschrijding laten zien op deze kostenpost. Daarnaast is er in onze eigen begroting te ruim begroot vergeleken met de primaire begroting van de RDWI, waardoor het positieve verschil groter is. Bijzondere bijstand/Minima- en armoedebeleid Op de bijzondere bijstand zit een kleine overschrijding. In de najaarsnota 2021 RDWI werd aangegeven dat de Bijzondere bijstand, Individuele Inkomenstoeslagen (IIT) en Collectieve Ziektekostenverzekeringen (CAZ) voor gemeenten beperkt af zullen wijken van de begroting 2021. We zullen de jaarrekening 2021 RDWI (verwacht in april 2022) moeten afwachten voor een verklaring. Mogelijk is de verklaring dat er meer kosten zijn gemaakt voor het uitvoeren van de TONK. Participatiebudget Re-integratie Op het participatiebudget is een kleine onderschrijding. Dit is ontstaan door de soms nog beperkte mogelijkheden vanwege de coronamaatregelen en doordat het aantal klanten dat naar werk begeleid moet worden op dit moment relatief laag is door het gedaalde klantenbestand. Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Op dit budget zit een overschrijding.

De kosten in 2021 zijn hoger dan begroot, wat de RDWI zal verantwoorden in de jaarrekening 2021. Ook was er in onze eigen begroting een lager bedrag begroot vergeleken met de primaire begroting van de RDWI.

Aanpak schulden Financiële afwijking € 20.025 Toelichting Door de coronamaatregelen zijn de diverse budgetcursussen niet door gegaan. In verband met de aanpak van onderwijsachterstanden heeft geldeducatie op het Revius momenteel geen prioriteit. Daardoor is er pas later gestart met acties rondom communicatie voor de doelgroep.

43

Woningen statushouders Financiële afwijking € 21.330 Toelichting Voor het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) opgesteld. Voor deze uitgaven is een bestemmingsreserve onderhoud gebouwen gevormd. De jaarlijks geplande uitgaven voor het groot onderhoud wordt uit deze reserve gehaald. In 2021 zouden de onderhoudswerkzaamheden meeliften met de werken van Viveste, dit is anders gelopen waardoor er minder budget is uitgegeven dan verwacht. De overgebleven gelden worden verrekend met de reserve om het toekomstig onderhoud te kunnen blijven uitvoeren. In paragraaf onderhoud kapitaalgoederen staat een totaaloverzicht.

Grondexploitatie Toelichting Onder de categorie bedrijven worden resultaten uit grondexploitatie verantwoord zoals deze naar aanleiding van de actualisatie grondexploiaties 2021 en accountantscontrole zijn vastgesteld. Dit wordt via de mutaties reserves in reserve grondbeleid verantwoord. In de paragraaf grondbeleid wordt nadere duiding gegeven. De resultaten uit programma 2 moeten in samenhang met resultaten in programma 3 worden bezien. Recapitulatie financiële afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen 2 Economisch domein Openbaar groen Bouw, beleef en geniet Recreatievoorzieningen Snippergroen 75 jaar vrijheid Walplantsoen onderhoud Stadspromotie Kosten RDWI Aanpak schulden Woningen statushouders Mutaties grondexploitaties Mutaties reserves Diversen afwijkingen < € 10.000 Totaal afwijkingen

Incidenteel of structureel

Verschil

I I I I I I I I I I I I I

- 15 N 20 V - 24 N 34 V 15 V 26 V 11 V 341 V 20 V 21 V - 626 N - 67 N 82 V

- 162 N

44

Bestuurlijke risico’s Risico’s De eenheidsprijzen zoals opgenomen in de onderhoudscontracten en ramingen voor de vervangingsprojecten (investeringen) worden niet geindexeerd. Hierdoor ontstaan tekorten. Naast de normale indexaties, zijn in 2021 ook flinke prijsstijgingen ontstaan als gevolg van de coronapandemie. Hierdoor onstaan tekorten. Schaarste van goederen en diensten kunnen ervoor zorgen dat we niet alle onze taken kunnen uitvoeren en de veiligheid niet kunnen waarborgen. Herschikking bijdrage participatiebudget n.a.v. analyse naar inbreng en besteding

Schaal 1 tot 10 Beheersmaatregel Voortgang Ontwikkeling Kans Impact Jaarlijkse indexaties op In 2021 is een incidentele 9 8 basis van CBS-indexen indexatie van 1,9 % (niet opnemen voor zowel de toereikend) opgenomen op onderhoudsbudgetten alleen de als kredieten onderhoudsbudgetten. Dit is /investeringen. niet afdoende. Als gevolg Afstemming gemeente van de coronapandemie, zijn breed en in de regio de prijzen aan het stijgen hoe we met de met soms wel prijsstijgingen om gaan. (aangekondigde) prijsstijgingen van meer dan 10% (bijv. bitumen/staal/kunststoffen). Hierin is de situatie van de oorlog in Oekraïne met mogelijke gevolgen overigens nog niet meegenomen.

Gesprekken met de vier andere gemeenten over dit onderwerp.

Na de verkiezingen worden de gesprekken hierover opgepakt.

10

8

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

2.01 2.02

Economie Functiemenging Vestigingen

Eenheid

% per 1.000 inw, 15-65 jr

2019 WBD 41,5 156,1

NL 53,3 151,3

2020 WBD 41,4 164

NL 53,2 158,4

2021 WBD nb nb

45

NL nb nb

2.3

Programma 3 – Ruimtelijk domein

Inleiding (Bron: Begroting 2021) Binnen het Ruimtelijk domein hebben we te maken met ontwikkelingen die zowel op onze organisatie als onze inwoners grote invloed hebben. Het gaat om de duurzaamheidsopgave en de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Hiermee samenhangend hebben we te maken met de opgaven rond hitte- en wateroverlast als gevolg van de klimaatverandering. Vanwege de krapte op de woningmarkt willen we voldoende betaalbare woningen realiseren. Als laatste is de invoering van de nieuwe Omgevingswet te noemen, die vraagt om een nieuwe benadering van ruimtelijke ontwikkelingen waarvoor nieuw beleid en andere werkprocessen ontwikkeld worden. Bij al deze ontwikkelingen vormt onze Toekomstblik de leidraad voor strategische keuzes. Door de coronacrisis is de manier waarop we werken sterk veranderd, maar het werk zelf loopt door. We zien geen daling in bijvoorbeeld het aantal aanvragen voor vergunningen of ruimtelijke procedures. Dit kan nog veranderen afhankelijk van de economische ontwikkeling. Wonen Wijk bij Duurstede is een fijne plek om te wonen en te werken. Vitaal en levendig. Een woongemeente voor generaties met voldoende eigen voorzieningen. Om de leefbaarheid op peil te houden en vanwege de grote vraag naar woningen is het nodig dat we kunnen blijven bouwen.

In de nieuwe Omgevingsvisie voor het stedelijk gebied leggen we vast waar, hoeveel en hoe we de komende jaren willen bouwen. We zullen nieuwe wegen moeten inslaan om sneller en inventiever te bouwen. Zowel voor jongeren als voor ouderen. We willen tenminste ons inwoneraantal op peil houden en zien een groei naar 25.000 inwoners. Hierbij zijn we overigens sterk afhankelijk van het provinciaal en regionaal U10 beleid ten aanzien van wonen, met name voor de kern Wijk bij Duurstede. Duurzaamheid Wijk bij Duurstede wil in 2030 evenveel duurzame energie opwekken als we nodig hebben. We zetten hiervoor in op energiebesparing bij bewoners, bedrijven, organisaties en onze eigen gebouwen. Het beleidskader zonnevelden maakt de opwek van grootschalige zonne-energie in het buitengebied mogelijk. We hopen voor maart 2022 60 hectare zonnevelden planologisch mogelijk te maken. Op deze manier willen we in 2023 16% duurzame energie opwekken in onze gemeente. Het rijk wil dat we uiterlijk in 2050 stoppen met het gebruik van aardgas. Gemeenten hebben een regierol in het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Dit is een enorme opgave waarin we met bewoners, buurgemeenten, woningcorporaties, netbeheerder, en vele andere belanghebbenden willen en moeten samenwerken. Wij krijgen echter geen middelen van het rijk voor de uitvoering van deze taken.

Om die reden hebben wij alle kosten opgenomen in de stelpost ‘Het rijk moet over de brug komen’. Water en klimaat In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie staat dat alle gemeenten een klimaatadaptatiestrategie op moeten stellen. De opgave is om te zorgen dat Wijk bij Duurstede in 2050 klimaatbestendig is. Om hier toe te komen doorlopen we 3 stappen. 1. Analyse van waterrobuustheid en klimaatbestendigheid van de gemeente (weten). Een eerste stap is gezet met het uitvoeren van de klimaatstresstesten 2. Vertaling van deze analyse naar een gedragen ambitie en adaptatiestrategie (willen). 46

Het vaststellen van een visie op de klimaatbestendige stad in 2050 (stip op de horizon). Door middel van risicodialogen met bewoners en stakeholders wordt de visie opgesteld. Aan de hand van de visie wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. 3. Beleidsmatige en juridische doorwerking van deze ambitie in beleidsuitvoering (werken). Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen zullen de uitgangspunten van de lange termijn visie op de klimaatbestendige stad in 2050 in de plannen moeten worden vertaald. Daarnaast is het een taak van de gemeente om andere partijen te stimuleren en faciliteren maatregelen te treffen om de totale opgave te realiseren. Omgevingswet Een belangrijke opgave in dit domein is de invoering van de Omgevingswet vanaf 1 januari 2022. De Omgevingswet is de basis voor het nieuwe stelsel van regelgeving voor de fysieke leefomgeving. Deze wet brengt minder en overzichtelijkere regels, meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk met zich mee. En het vraagt ook een omslag in denken en handelen van gemeente, inwoners, bedrijven en andere initiatiefnemers. Startpunt bij initiatieven is bijvoorbeeld het ‘ja, mits’-principe in plaats van ‘nee, tenzij’ en de participatie mogelijkheid voor inwoners en andere betrokkenen aan de voorkant bij beleidsontwikkeling. We hebben al ervaring opgedaan met diverse participatievormen.

De omslag van denken die van ons gevraagd wordt bij de Omgevingswet is dus niet nieuw. Maar er is ook nog veel te leren en te verbeteren. Daarnaast is het voor inwoners en ondernemers ook een nieuwe manier van werken en omgaan met elkaar. Naast dit alles vraagt ook de meer ‘technische’ kant van de invoering van deze wet veel van onze kennis en inzet. Al met al dus een grote en belangrijke klus om te klaren. In 2021 willen wij de Omgevingsvisie stedelijk gebied laten vaststellen. Deze visie vormt de beleidsmatige basis voor het nieuwe Omgevingsplan dat de huidige bestemmingsplannen moet vervangen. Wij krijgen echter geen middelen van het rijk voor de uitvoering van deze taken. Om die reden hebben wij alle kosten opgenomen in de stelpost ‘Het rijk moet over de brug komen’. Beheer Openbare ruimte Sinds 2020 is het Beheer Kwaliteits Plan (hierna: BKP) in werking. Hiermee zijn de beeldkwaliteiten van alle verschillende beheeronderdelen (groen, wegen, riolering, verkeersborden, verlichting etc) vastgesteld. Het BKP is het uitgangspunt voor alle onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte. Deze werkzaamheden worden deels uitgevoerd door aannemers en deels door de eigen dienst.

In 2019 zijn alle arealen gedetailleerder in kaart gebracht en zijn hier kentallen en normen aan toegekend die in 2020 en 2021 verder worden uitgewerkt in nieuwe werkpakketten, werkomschrijvingen of bestekken. Dit houdt in dat we ons ook in 2021 nog in een overgangsperiode bevinden omdat er nog diverse meerjarige contracten doorlopen die pas later overgezet kunnen worden naar de nieuwe beleidskaders. Met het op orde komen van de gegevens en de vastgestelde kaders staat 2021 in het teken van het verder uitwerken van de integrale werkprocessen binnen het team en daarbuiten. Nadrukkelijk wordt hier ingezet op communicatie en participatie. We laten zien wat we doen en waarom we het doen en vragen ook feedback van inwoners. Om een goed beeld te krijgen hoe onze openbare ruimte wordt onderhouden voeren we vanaf 2021 een monitoringsplan in, waarbij we toetsen of we doen wat wij moeten doen, uitgesplitst in technische kwaliteit, beeldkwaliteit en beleving. Technische kwaliteit en beeldkwaliteit kan je meten, controleren met methodes en vastleggen maar hoe meet je daarnaast of de inwoners tevreden zijn over hoe hun woonomgeving er uit ziet? Dit gaan we doen door het gesprek aan te gaan en dit vast te leggen en te analyseren. Het vraagt een andere manier van werken, meer inzet, contact en communicatie en dat is even wennen. Maar met zowel de technische informatie als 47

de informatie over hoe de inwoners de openbare ruimte beleven kan het onderhoud van de openbare ruimte zo goed mogelijk worden ingezet binnen de vastgestelde kaders. Beleidsinhoudelijke verantwoording 3.1 Ruimtelijk Opstellen kerkenvisie Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bood de gemeente de mogelijkheid om via het gemeentefonds middelen aan te vragen ter ondersteuning van het opstellen van een kerkenvisie. We willen ook nadenken over een duurzame toekomst voor onze gebedshuizen in de gemeente. Daarom hebben we de uitkering aangevraagd. Deze is in de meicirculaire toegekend en bedraagt voor onze gemeente € 25.000. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben middelen aangevraagd bij het rijk omdat we willen nadenken over een duurzame toekomst voor onze gebedshuizen in de gemeente. We hebben de uitkering ontvangen. De uitvoering van de werkzaamheden vindt plaats in 2022.

Leges bouw- en woningtoezicht Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? In 2021 zijn in totaal 213 omgevingsvergunningen verleend. Dat is een toename van 38 omgevingsvergunningen ten opzichte van 2020. De leges bouw- en woningtoezicht zijn niet evenredig toegenomen. Ten opzichte van 2020 is een geringe meeropbrengst gerealiseerd. Dit is te verklaren door een afname van aanvragen met een hoge bouwsom (grote projecten). Door de afname van grote projecten is minder werk uitbesteed aan externe partijen en is minder geld uitgegeven. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben vergunningaanvragen beoordeeld en afgehandeld. Door afname van grote projecten zijn meer werkzaamheden intern uitgevoerd en hebben we de capaciteit in de flexibele schil niet hoeven benutten.

48

3.2 Duurzaamheid en milieu Voortgang programma Duurzaamheid Wat hebben we bereikt? 1. 2. 3. 4.

Regionale Energie Strategie (RES): de RES 1.0 is vastgesteld. Zonnevelden: We hebben 52 hectare zonneveld vergund. Er is een Gebiedsfonds opgericht. Transitievisie Warmte: de Transitievisie Warmte is vastgesteld. Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW): We hebben een RREW subsidie verkregen van €200.000 voor 2000 huishoudens. Daarnaast hebben 44 gezinnen (waaronder 1 schoolklas) deelgenomen aan het spel Junior Energiecoach om energie in huis te besparen. 5. We hebben de Heel Wijk in de zon geëvalueerd en besloten om dit project voorlopig stop te zetten. 6. De Samenwerkingsovereenkomst Lokale Laadkracht is getekend en de tweede tranche van 26 laadpalen is in voorbereiding. 7. We communiceren met een eenduidige boodschap vanuit het programma aan de hand van een communicatiestrategie. Wat hebben we ervoor gedaan? 1. RES: We hebben een inwoners enquête gedaan naar de gewenste energiemix in Wijk bij Duurstede. Daarnaast hebben we in samenwerking met de Kromme Rijn Streek (KRS) een participatief traject uitgevoerd voeren voor het in kaart brengen van de randvoorwaarden en zoekgebieden voor wind en zonne-energie in de hele streek. We hebben de bijdrage van de gemeente voor duurzame elektriciteit opwek aangeleverd bij de RES-U16. 2.

Zonnevelden: We hebben vergunningstrajecten doorlopen inclusief een financiële toets en onderhandeling met initiatiefnemers over een gebiedsfonds. We hebben informatieavonden voor inwoners georganiseerd. We hebben het Gebiedsfonds ingericht in nauwe afstemming met EigenWijkse Energie Coöperatie (EWEC), dit is de partij die het fonds formeel zal oprichten. 3. Transitievisie warmte: We hebben afstemming gehad met de Kromme Rijngemeenten en een raadsvoorstel voorgelegd aan uw raad. Na vaststelling hebben we hierover gecommuniceerd aan inwoners. 4. RREW: We hebben een subsidie aangevraagd en ontvangen. We hebben een visueel overzicht met energiebesparende maatregelen laten maken en inzet gepleegd op de verschillende activiteiten om huishoudens te bereiken. 5. We hebben een evaluatie uitgevoerd met parkmanagement beheer en EWEC. De resulaten van het programma vielen tegen. Naast praktische bezwaren (constructie van de daken was in sommige gevallen niet toereikend bijvoorbeeld) was de hoofdreden voor het niet willen investeren in pvpanelen de situatie m.b.t. corona. De zorgen over de economische toekomst zorgden in de meeste gevallen voor een rem om te verduurzamen, ondanks een positieve business case. 6. We hebben een subsidie van € 25.000 verleend aan EWEC voor de realisatie van 26 laadpalen.

We hebben overleggen georganiseerd met inwoners waar we weten dat een laadplek tot eventuele extra parkeerdruk kan leiden. 7. We hebben een communicatiestrategie gemaakt en een eenduidige communicatieboodschap voor het programma duurzaamheid.

49

Soortenmanagementplan Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Op 8 februari 2021 heeft de gemeente een ontheffing Wet Natuurbescherming gekregen van de provincie op basis van het soortenmanagementplan voor de duur van 10 jaar. De provincie stelt als randvoorwaarde dat inspectie van massawinterverblijfplaatsen voor vleermuizen, en de tellingen voor vleermuizen jaarlijks moet gebeuren. Door het uitvoeren van de inspecties hebben we voldaan aan de randvoorwaarden van de ontheffing en hebben we een aanvullend beeld van de verblijfplaatsen van gierzwaluwen, huismussen en vleermuizen. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben voor 1/5 deel van de gemeente een algemene monitoringsronde gedaan voor de soorten waarvoor de ontheffing gegeven is. Daarnaast is voor de hele gemeente een inspectie uitgevoerd naar de massawinterverblijfplaatsen voor vleermuizen en zijn de tellingen voor vleermuizen verricht.

Milieubeheer programma diffuus lood in de bodem Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De provincie Utrecht heeft een subsidie ter waarde van ongeveer € 65.000,- uitgekeerd voor de eerste fase van de uitvoering van het gemeentelijk programma diffuus lood in de bodem van (moes)tuinen in de binnenstad. Wat hebben we ervoor gedaan? De gemeentelijke projectgroep is opgericht. De provincie is nog bezig met een onderzoek naar de ‘biobeschikbaarheid’ van lood in de bodem en de daaruit voortvloeiende onderzoeksstrategie. Zij heeft de gemeente gevraagd nog niet te starten met het bodemonderzoek in de binnenstad van Wijk bij Duurstede 3.3 Woningbouw Voortgang Omgevingswet en omgevingsplan Bron: Begroting Wat hebben we bereikt? De Omgevingsvisie voor het Stedelijk gebied is door de Raad vastgesteld. Voor wat betreft de invoering van de minimale eisen die de VNG heeft bepaald lopen we nog steeds op schema. We hebben de programmaorganisatie en -sturing aangepast waardoor rollen en verantwoordelijkheden beter belegd zijn. Er is door de stuurgroep een geactualiseerd programmaplan vastgesteld. Hierin is de invoeringsdatum, transitiefase en een doorkijk naar de lange termijneffecten van de Omgevingswet opgenomen. Wat hebben we ervoor gedaan? We zijn verder gegaan met de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet, ondanks dat deze opnieuw werd uitgesteld tot 1 januari 2023.

We hebben verschillende bijeenkomsten voor de organisatie gehouden, we hebben een opleidingsplan gemaakt en hebben stappen gezet op verschillende onderdelen van de Omgevingswet. 50

Programma woningbouw Wat hebben we bereikt? Bij de vaststelling van de gemeentelijke structuurvisie in 2010 is gestart met een het Programma woningbouw en de inrichting van een gemeentelijk grondbedrijf. Opgaven die voortvloeien uit de Woonvisie worden zo vertaald naar uitvoering en vinden hun neerslag in grondexploitaties. De ambitie is om jaarlijks circa 125 woningen toe te voegen aan de woningvoorraad, waarvan 35% sociaal (conform Woonvisie 2016 – recent heeft de raad een nieuwe Woonvisie vastgesteld). In 2021 zijn volgens het woningbouwprogramma 53 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad. Het CBS geeft aan dat er in totaal 61 woningen aan de woningvoorraad zijn toegevoegd. Het verschil in aantallen wordt veroorzaakt doordat het woningbouwprogramma de grotere bouwlocaties monitort, maar niet alle locaties waar woningen worden toegevoegd omvat. Het CBS geeft het daadwerkelijk gerealiseerde aantal. Het gerealiseerde aantal woningen ligt lager dan het streefaantal van 125. Ook in 2022 zullen er heel weinig nieuwe woningen worden opgeleverd, tenzij alsnog een fors aantal “noodwoningen” kan worden gerealiseerd. In april 2022 is dit nog niet duidelijk, maar vast staat dat bouwkosten significant stijgen en de inflatie groot is. De kans is groot dat dit een negatieve invloed heeft op het aantal nieuwbouwwoningen.

In U10/U16 verband hebben we de regionale woningbouwopgave besproken en onze lokale woningbouwopgave ingebracht. Er is een regionaal woningbouwprogramma opgesteld: het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW). Voor de periode 2025 tot en met 2029 hebben we aangegeven 400 woningen extra te willen realiseren. De provincie heeft daarvan 280 woningen toegekend, zodat de gemeente nu 530 woningen in het landelijk gebied (De Geer III) mag bouwen (er was al toestemming voor 250 woningen). Wat hebben we ervoor gedaan? Binnen grondexploitaties zoals De Engk, Oranjehof en De Kamp is gewerkt aan het faciliteren van bouwprojecten. Daarnaast werkten we aan de voorbereidingen van nieuwe grondexploitaties (Sluis-Noord, Frankenhof, De Heul) met ontwikkelende partijen, de woningbouwcorporaties en de provincie. We zijn in gesprek met de provincie over onze woningbouwopgave en -programma.

3.4 Verkeer Watergangen en beschoeiingen Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De ingezakte taludbekleding nabij de veerstoepen is aan beide zijde van de rivier hersteld. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben opdracht gegeven aan een aannemer om de taludbekleding met spoed laten herstellen.

51

Waarschuwingslichten nabij het Wijkse Veer vervangen Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De signaallichten bij de veerponten worden begin 2022 vervangen. Wat hebben we ervoor gedaan? Offertes aangevraagd en opdracht gegeven voor het vervangen van de signaallichten zodat deze weer voldoen aan de nieuwe veiligheid- en zichtbaarheidseisen. In verband met een langere levertijd kunnen de signaallichten pas in 2022 worden geplaatst.

Gladheidsbestrijding Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? We hebben ervoor gezorgd dat tijdens vorst- en sneeuwperiodes de hoofdwegen en de belangrijkste fietspaden begaanbaar zijn gebleven. Wat hebben we ervoor gedaan? Daar waar nodig zijn extra aannemers ingehuurd. En er is meer zout ingekocht.

3.5 Openbaar groen Inwonertevredenheid openbare ruimte Bron: Begroting Wat hebben we bereikt? De buurtschouwen en het meten van beleving zijn uitgesteld tot 2022. Wat hebben we ervoor gedaan? De buurtschouwen konden vanwege de coronamaatregelen niet op een verantwoorde manier plaatsvinden. Het meten van de beleving stond voor 2021 op de planning om verder uit te werken en vervolgens uit te voeren. Andere projecten vroegen onverwachts zoveel extra capaciteit van team BOR dat is besloten het meten van beleving uit te stellen tot 2022.

3.6 Riolering Riolering opstellen nieuw Basis Rioleringsplan (BRP) Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt? Het opstellen van het nieuwe Basis Rioleringsplan (BRP) is uitgesteld naar 2022. De inhaalslag met betrekking tot het jaarlijks onderhoud van de rioolpompen en gemalen is in 2021 uitgevoerd. 52

Wat hebben we ervoor gedaan? In 2021 zijn we niet aan het opstellen van het BRP toegekomen, vanwege capaciteitsbeperkingen hebben we prioriteiten gesteld. Doordat de aannemer met meerdere ploegen het onderhoud heeft uitgevoerd is er een inhaalslag op het pomponderhoud gemaakt.

Riolering spoedherstel bij Langbroek Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De twee zwaar aangetaste rioolbuizen met de bijhorende inspectieputten gelegen in de Langbroekerdijk in Langbroek zijn hersteld. Hierdoor is de rioolwaterafvoer geborgd. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben een aannemer opdracht gegeven om de rioolbuizen en inspectieputten met spoed door middel van relining (een nieuwe binnenbuis) te laten herstellen.

3.7 Afvalverwijdering Nieuw afvalbeleid Wat hebben we bereikt? Per 1 april 2021 is nieuw afvalbeleid ingevoerd met een vast basistarief en een variabel tarief voor restafval in de afvalstoffenheffing (diftar; gedifferentieerde tarieven). De hoeveelheid restafval is gedaald van 167 kilo per inwoner in 2020 naar 134 kilo per inwoner in 2021. We hebben met bewoners van de hoogbouw en een deel van de binnenstad het scheiden van groente-, fruiten tuinafval (GFT) voor hen mogelijk gemaakt. Zij konden per 1 april 2021 nog geen GFT scheiden. De financiële compensatie voor deze inwoners is vastgesteld. De inzameling van Plastic, Metalen en Drankenkartons (PMD) is veranderd. Voor inwoners met babyluiers of medisch afval zijn speciale regelingen beschikbaar gesteld. De ingezamelde luiers worden vanaf medio 2021 gerecycled (voorheen verbrand). We hebben de invoering van het nieuwe afvalbeleid tussentijds geëvalueerd. Een deel van de aanbevelingen is direct uitgevoerd, waaronder meer communicatie over afvalscheiden. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben inwoners gestimuleerd om beter afval te scheiden. We hebben rondom de invoering van het nieuwe afvalbeleid gespreksavonden gehouden en een communicatiecampagne uitgevoerd. Gerichte communicatie over de maatwerkregelingen (waaronder luiers en medisch afval) waren onderdeel van de campagne.

We hebben een afvalcoach ingezet om inwoners te ondersteunen bij afval scheiden.

53

We hebben geïnvesteerd in het zorgvuldig registereren van de containeraanbiedingen en -inworpen, in het vernieuwen van een aantal verouderde ondergrondse containers. Ook zijn er oude kliko’s met technische gebreken vervangen. We hebben met bewoners van hoogbouwwoningen en een deel van de binnenstad de mogelijkheden voor het inzamelen van GFT besproken en hoe we de inzameling van PMD kunnen verbeteren. Beiden zijn gerealiseerd. We hebben een compensatieregeling opgesteld voor bewoners die per 1 april nog geen GFT konden scheiden. Voor de tussentijdse evaluatie zijn we op verschillende wijzen in gesprek gegaan met inwoners over hun ervaringen met het nieuwe afvalbeleid en hebben we contact gehad met een burgercollectief. We hebben de resultaten van de tussentijdse evaluatie gedeeld met de raad. We zijn gestart met het opvolgen van de aanbevelingen uit de tussentijdse evaluatie.

Wat heeft het programma gekost? bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten 3.1 Ruimtelijk 3.2 Duurzaamheid en milieu 3.3 Woningbouw 3.4 Verkeer 3.5 Openbaar groen 3.6 Riolering 3.7 Afvalverwijdering Totaal Lasten

- 923 - 914 - 1.920 - 2.639 - 1.116 - 1.615 - 2.547 - 11.674

- 1.023 - 1.153 - 1.919 - 2.740 - 1.100 - 1.831 - 2.380 - 12.147

- 885 - 1.176 - 2.870 - 2.737 - 1.079 - 1.855 - 2.750 - 13.351

138 V - 22 N - 951 N 3V 22 V - 24 N - 369 N - 1.203 N

- 749 - 1.034 - 2.552 - 2.455 - 1.008 - 1.756 - 2.151 - 11.706

Baten 3.1 Ruimtelijk 3.2 Duurzaamheid en milieu 3.3 Woningbouw 3.4 Verkeer 3.5 Openbaar groen 3.6 Riolering 3.7 Afvalverwijdering Totaal Baten

713 32 268 318 2.391 3.267 6.987

473 111 250 315 23 2.630 3.070 6.871

480 138 1.747 294 2.625 3.462 8.747

8V 27 V 1.497 V - 21 N - 23 N -5N 393 V 1.876 V

870 94 1.263 324 2.396 2.814 7.761

- 4.687

- 5.276

- 4.604

672 V

- 3.945

Mutatie reserves Toevoegingen

- 34

- 276

- 295

- 19 N

- 547

Onttrekkingen

98

629

652

24 V

379

Mutatie reserves

63

353

358

5V

- 168

- 4.624

- 4.923

- 4.246

677 V

- 4.113

3 Ruimtelijk domein

Saldo van baten en lasten

Resultaat

54

Toelichting op financiële afwijkingen

3.1 Ruimtelijk Stadstoren en - muren Financiële afwijking € 31.880 Toelichting Voor het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) opgesteld. Voor deze uitgaven is een bestemmingsreserve onderhoud gebouwen gevormd. De jaarlijks geplande uitgaven voor het groot onderhoud wordt uit deze reserve gehaald. In 2021 is het herstel van de wijzerplaat van de klokken uitgesteld, omdat we nog in afwachting waren van een subsidietoekenning. De overgebleven gelden worden verrekend met de reserve om het toekomstig onderhoud te kunnen blijven uitvoeren. In paragraaf onderhoud kapitaalgoederen staat een totaaloverzicht.

Monumenten Financiële afwijking € 26.218 Toelichting We hebben eenmalig budget ontvangen voor het opstellen van een kerkenvisie. Dit project start in 2022.

Ruimtelijke ordening werkbudget Financiële afwijking € 48.842 Toelichting We hebben dit jaar beperkt gebruik hoeven maken van dit werkbudget. Er is veel geïnvesteerd in de voorbereiding op de Omgevingswet. Vandaar dat we hier een onderschrijding zien en een overschrijding bij het budget voor invoering van de Omgevingswet.

55

Ruimtelijke ordening, procedures Financiële afwijking -€ 12.545 Toelichting Er zijn minder leges ontvangen dan verwacht. Dit komt omdat er minder principeverzoeken en Ruimtelijke Ordening-procedures (zoals bestemmingsplannen) zijn afgehandeld dan voorzien. Dit werd veroorzaakt door moeilijk in te vullen vacatures. In het tweede halfjaar zijn we gestart met een inhaalslag door middel van externe inhuur.

Archeologie Financiële afwijking € 21.590 Toelichting In 2021 hebben we eenmalig budget toegewezen gekregen van € 23.000 ten behoeve van de actualisatie van de gemeentelijke archeologische waardenkaart. De werkzaamheden zijn in 2021 opgestart en worden in 2022 afgerond.

Bosscherwaarden Financiële afwijking -€ 13.584 Toelichting In 2021 hebben we juridisch advies ingewonnen over de gemeentelijke rechtspositie ten opzichte van het initiatief Bosscherwaarden.

Invoering Omgevingswet Financiële afwijking -€ 15.716 Toelichting We hebben veel geïnvesteerd in de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. De overschrijding wordt veroorzaakt omdat meer budget dan voorzien is uitgegeven aan opleidingen en trainingen. 56

Vergunningverlening bouw- en woningtoezicht Financiële afwijking € 16.983 Toelichting Door het achterblijven van grote bouwprojecten in 2021 is er minder geld uitgegeven aan externe inhuur voor onder andere vergunningverlening en controle van de constructieberekeningen. Volkshuisvesting en wonen Financiële afwijking -€ 14.170 Toelichting De overschrijding is het gevolg van hogere kosten voor de externe ondersteuning bij het opstellen van de Woonvisie. 3.4 Verkeer Verkeersmaatregelen verkeer Financiële afwijking -€ 17.032 Toelichting In 2021 hebben we de verkeersveiligheid op de fietsoversteek bij Rotonde De Geer verbeterd door de aanleg van een verkeersplateau, het aanpassen van markering en het iets verleggen van het fietspad naast de Geerweg. Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden bleek het naastgelegen asfalt en onderliggende asfalt veel slechter van kwaliteit dan vooraf werd aangenomen. Er zijn hierdoor veel meer vierkante en kubieke meters asfalt vervangen dan de bedoeling was. We voorkomen hiermee dat op korte termijn aparte asfaltwerkzaamheden moeten worden uitgevoerd.

57

Verkeersmaatregelen uitvoering Financiële afwijking - € 35.057 Toelichting Op verzoek van de VRU is de te smalle doorgang bij het begin van de Mazijk aangepast om zodoende meer ruimte te geven aan de bredere brandweerwagens. Hiervoor is de oude (niet-historische) muur gesloopt en is een nieuwe muur gebouwd. De werkzaamheden zijn in 2021 nagenoeg afgerond.

Wegen Financiële afwijking € 80.628 Toelichting Bij de bouw van project de Hortus is schade ontstaan aan de weg en het omliggende gebied. Hiervoor hebben we een herstelbedrag ontvangen van de aannemer. Deze werkzaamheden worden gecombineerd met het vernieuwen van een deel van de weg Hortus om kosten te besparen. De update van de wegenlegger (€ 20.000) is uitgesteld van 2021 naar 2022 vanwege capaciteitsbeperkingen. Daarnaast is er ten tijde van de najaarsnota een verlaging op de begrote kapitaallasten doorgevoerd. Een eerdere verhoging van de kapitaallasten is hierin abusievelijk niet gecorrigeerd. Hierdoor is er een voordeel van € 60.000 op de begrote kapitaallasten.

Straatreiniging Financiële afwijking -€ 39.598 Toelichting Het straatreinigen en vegen is in 2017 voor 4 jaar ondergebracht in een bestek. Met het vaststellen van het nieuwe Beheer Kwaliteits Plan (BKP) in 2020 zijn de nieuwe budgetten op beeldkwaliteit B vastgesteld met de daar bijbehorende onderhoudsbudgetten. Het nog lopende meerjarig bestek Straatreiniging is niet conform BKP maar kon niet opengebroken worden.

58

Gladheidsbestrijding Financiële afwijking -€ 11.297 Toelichting Er is in 2021 veel inzet geweest t.b.v. de gladheidbestrijding. We hebben in week 7 een zeer extreme week gehad, waarbij extra capaciteit ingezet moest worden. Ook is hierdoor een grotere hoeveelheid zout ingekocht. Er is goed onderhoud aan het materieel (zoutstrooiers, voertuigen e.d.) geweest, dit heeft niet voorkomen dat er 1 zoutstrooier niet meer te gebruiken was. Hiervoor is tijdelijk vervangend materieel ingehuurd.

Bruggen en damwanden beheer Financiële afwijking € 10.977 Toelichting We hebben 2021 opdracht gegeven voor een draagkrachtonderzoek van de Rhijnensteinsebrug te Cothen. Het ingenieursbureau had in 2021 onvoldoende capaciteit om de opdracht uit te voeren.

Stadshaven Financiële afwijking € 24.782 Toelichting In 2021 is gewerkt aan de herziening van het bestemmingsplan voor de Stadshaven uit 2010, maar de noodzakelijke onderzoeken en adviezen zijn niet geheel in 2021 uitgevoerd. Het steigerareaal is in 2021 deels uitgebreid; het tweede gedeelte van de uitbreiding vindt plaats in 2022. De geplande aanschaf van maaimaterieel en voorzieningen voor het afvalbeheer op de haven heeft ook niet in 2021 plaatsgevonden.

59

Wegen- en degeneratiegelden Financiële afwijking -€ 23.479 Toelichting Bij het uitvoeren van werkzaamheden door kabel en leidingbedrijven betalen zij de gemeente een vergoeding voor (toekomstig) onderhoud aan wegen. Dit jaar is er per saldo € 15.000 meer onderhoud uitgevoerd dan aan opbrengst is ontvangen. Dit wordt verrekend met de Bestemmingsreserve Degeneratievergoeding. Daarnaast hebben we € 8.000 minder leges ontvangen doordat er minder werkzaamheden zijn uitgevoerd door derden dan ingeschat.

Lening woningbouwvereniging Financiële afwijking -€ 46.479 Toelichting De begroting voor de te ontvangen rente van Viveste is niet aangepast in 2021 en is de rentebijstelling in de loop van het jaar evenmin doorgevoerd. De verschillen hebben echter de tegenhanger in programma 5 waardoor het gemeentebreed neutraal is. 3.5 Openbaar groen

Tractie Financiële afwijking -€ 28.493 Toelichting Beoogde vervanging van het wagenpark heeft in 2021 niet plaatsgevonden vanwege langere levertijden ( 1 jaar in plaats van 3 maanden). Het huidige, sterk verouderde, wagenpark heeft tot meer incidenteel onderhoud geleid. De stijgende brandstofprijzen en de verhoogde prijzen van de verzekeringen hebben een negatieve afwijking veroorzaakt. De voertuigen stilzetten was geen optie.

60

3.6 Riolering Riolering, algemeen en beleid Financiële afwijking € 116.900 Toelichting We hebben € 20.000 gereserveerd voor de subsidieverordening "Regeling aanleg groene daken en afkoppelen hemelwater - 2021". De gemeenteraad heeft echter de subsidieverordening in 2021 niet vastgesteld. Vanuit de gemeenteraad is wel het verzoek gedaan om het niet gebruikte budget van 2021 van € 20.000 over te hevelen naar 2022. Via de dotatie aan de voorziening is dit georganiseerd. De subsidieverordening wordt in 2022 opnieuw aan de nieuwe raad voorgelegd. We hebben € 55.000 geraamd voor integraal werken. Om werkzaamheden gelijktijdig uit te voeren moeten we planningen op elkaar afstemmen en werkzaamheden anders uitvoeren. Wanneer hier meerkosten uit voortkomen worden deze kosten uit deze post bekostigd. In 2021 zijn er echter geen werkzaamheden en projecten geweest waarbij meerkosten van toepassing waren. Daarnaast nog diverse incidentele onderschrijding binnen de riolering. Het saldo van de rekening is verrekend met de voorziening riolering. In de paragraaf lokale heffingen staat de verdere opstelling van de kostendekkendheid.