Boekwerk jaarstukken 2021

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 7 1 Deel I Programmaverantwoording .................................................................................................. 9 1.1 Programma 1 - Sociaal domein ............................................................................................. 10 1.2 Programma 2 - Economisch domein ..................................................................................... 33 2.3 Programma 3 – Ruimtelijk domein ........................................................................................ 46 1.3 Programma 4 – Veiligheid ..................................................................................................... 66 1.4 Programma 5 – Dienstverlening en Bedrijfsvoering ............................................................. 71 2 Deel II Paragrafen ..........................................................................................................................

86 2.1 Inleiding ................................................................................................................................. 87 2.2 Lokale heffingen .................................................................................................................... 88 2.3 Financiering ........................................................................................................................... 95 2.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 99 2.5 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................. 105 2.6 Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 116 2.7 Verbonden partijen ............................................................................................................. 119 2.8 Grondbeleid ......................................................................................................................... 126 2.9 Coronacrisis ......................................................................................................................... 132 3 Deel III Jaarrekening 2021 ...........................................................................................................

140 3.1 Waarderingsgrondslagen .................................................................................................... 141 3.2 Overzicht baten en lasten.................................................................................................... 146 3.3 Bestemming rekeningresultaat ........................................................................................... 148 3.4 Balans per 31 december 2021 ............................................................................................. 151 3.5 Toelichting op de balans...................................................................................................... 153 3.6 Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................................................ 166 3.7 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ....................................................... 167 4 Deel IV Toelichtingen en Begrotingsrechtmatigheid................................................................... 169 4.1 WNT verantwoording .......................................................................................................... 170 4.2 Incidentele baten en lasten .................................................................................................

172 4.3 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserve .............................................. 175 4.4 Structureel resultaat............................................................................................................ 175 4.5 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................... 176 5 Bijlagen ........................................................................................................................................ 177 5.1 Baten en lasten per taakveld ............................................................................................... 178 5.2 Staat van over te hevelen kredieten ................................................................................... 180 5.3 Kerngegevens ...................................................................................................................... 183 5.4 Taakveldindeling rubriek 6 en 7 .......................................................................................... 184 5.5 Specifieke uitkeringen (SISA) ............................................................................................... 186

2

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening over het jaar 2021 aan. Het coronavirus heeft gedurende het hele jaar een behoorlijke impact gehad. Waar we in de zomer nog dachten dat corona achter ons lag, werden we in het najaar opnieuw geconfronteerd met hoge besmettingsaantallen en stevige maatregelen vanuit het rijk. De impact op onze samenleving was opnieuw groot, net als op onze organisatie. Het jaar 2021 kende zowel hoogte- als dieptepunten. Daarom kijken we met gemengde gevoelens terug op het afgelopen jaar. Het nu voorliggende jaarverslag en de jaarrekening geven u inzicht in de mate waarin de bij de begroting gestelde doelen zijn gehaald. Het gaat hierbij zowel om de beleidsmatige als de financiële doelstellingen. Daarnaast leest u welke invloed de coronacrisis op onze bedrijfsvoering en dienstverlening heeft gehad. Volgens de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) volgt het jaarverslag de opzet van de Begroting. Dat betekent dat dit jaarverslag en de jaarrekening zijn gebaseerd op de Programmabegroting 2021 ‘Sturen in de storm’. En op de bijstellingen in de Voorjaars- en Najaarsnota 2021. Financiële afwijkingen hierin zijn verantwoord.

Resultaat veel minder negatief dan verwacht Waar we met de Najaarsnota nog dachten dat we het jaar 2021 met een flink tekort zouden afsluiten, sluiten we het jaar nu af met het saldo baten en lasten van € 274.000. Dit resultaat wordt mede veroorzaakt door taken die in het jaar 2021 wel waren begroot maar nog niet zijn uitgevoerd. Deze taken stellen we voor alsnog uit te voeren in 2022 en het budget hiervoor beschikbaar te stellen. Dit zijn de voorgestelde budgetoverhevelingen en bedragen gezamenlijk € 471.000. In ogenschouw nemende dat deze overheveling een onderdeel vormt van het resultaat 2021, is het reële resultaat negatief € 197.000. Dit verschil komt grotendeels door een onverwachte uitkering via het gemeentefonds in de decembercirculaire (ongeveer € 600.000). We ontvingen deze gelden zo laat in het jaar, dat we deze niet meer rechtmatig konden besteden. Zoals bij u bekend zijn de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds en de financiële geldstroom vanuit het rijk al jaren onstabiel en lastig om op te koersen. Dit is dan ook een voortdurend aandachts- en agendapunt voor de VNG. Daarnaast had het coronavirus opnieuw invloed op onze activiteiten en uitgaven in 2021. Dankzij de ervaringen die we inmiddels hebben opgedaan met hybride werken en alternatieve werkvormen passend binnen de maatregelen, hebben we zoveel mogelijk door kunnen laten gaan.

Ook vanwege uitval door ziekte in onze eigen organisatie en bij onze partners en toeleveranciers zijn sommige projecten vertraagd of uitgesteld. Bovenstaande ontwikkelingen leiden ertoe dat u bij deze jaarrekening het voorstel voor diverse overhevelingen ontvangt. Bij een positief besluit worden deze verwerkt in de Voorjaarsnota 2022. Vanuit het rijk hebben wij compensatie ontvangen voor corona-uitgaven. Dit maakt dat wij eind 2021 over voldoende coronareserve beschikken en u voorstellen om het door de gemeenteraad beschikbaar gestelde krediet van € 300.000 volledig terug te laten vloeien naar de algemene reserve. Structureel blijft onze gemeente echter onder financiële druk staan.

3

Schaarste De invloed van schaarste op onze samenleving en onze werkzaamheden neemt toe. We ervaren al langer dat ruimte een schaars goed is. De grote opgaven waar we voor aan de lat staan zoals wonen, duurzaamheid, natuur en landbouw hebben ieder een groot ruimtebeslag. Dit maakt de opgaven extra complex. In de loop van 2021 merkten we dat ook grondstofprijzen en levertijden toenamen. Deze inflatie werkt door in de indexatie van onze uitgaven. Daarnaast is de beperkte beschikbaarheid van arbeidskrachten landelijk een steeds groter probleem. In de zorg en in het onderwijs is dit al langer bekend. Inmiddels ervaren we ook langere doorlooptijden bij de uitvoering van opdrachten door derden (uitval door ziekte, personeelstekort) en meer moeite bij het vervullen van vacatures in de ambtelijke organisatie. Het verloop op de arbeidsmarkt is landelijk, net als in Wijk, hoog. Hoogte- en dieptepunten Deze jaarrekening is het laatste financiële product van de bestuursperiode 2018-2022. Waarin ‘Denken, Durven en Daadkracht’ het uitgangspunt waren. De afgelopen vier jaar waren turbulent in verschillende opzichten. Het jaar 2021 kende zowel hoogte- als dieptepunten. Wethouder Eric Balemans is ons ontvallen. Kort erna nam wethouder Hans Marchal afscheid. Hans Buijtelaar en Henk Vreeswijk werden als wethouder benoemd.

2021 was ook het jaar waarin… - De bouw van het Vikingschip werd afgerond en het schip een mooie ligplaats kreeg in de Stadshaven. Drie jaar werkte een grote groep vrijwilligers aan de bouw van het schip. - De Omgevingsvisie Stedelijk Gebied is vastgesteld. Samen met inwoners en ondernemers vormden we een visie op hoe Cothen, Langbroek en Wijk bij Duurstede er over 10 jaar uit kunnen zien. - De Langbroekerdijk en de Koninginnebuurt een flinke renovatie ondergingen. Aan de Langbroekerdijk werd groot onderhoud gepleegd. In de Koninginnebuurt is de riolering vervangen en zijn in overleg met omwonenden verbeteringen aangebracht in de inrichting. - Veel inwoners en andere schaatsliefhebbers genoten van een prachtig schaatsweekend op de uiterwaarden. Door de combinatie van hoogwater en vorst ontstond tijdelijk een uniek schaatsgebied. - Bijna 30 partners uit de drie kernen het lokale preventieakkoord ‘Wij(k) Gezond’ ondertekenden. Samen zetten we ons in voor preventie en gezondheid, in het bijzonder op het gebied van overgewicht, genotmiddelen en mentale gezondheid. - Het Oude Raedthuys in Cothen voor iedere kern een eigen snack bedacht ter ere van het 25 jarig jubileum van de gemeente Wijk bij Duurstede: de Wijkse knakker, de Langbroekse snoeshaan en de Cothense peer.

- De EigenWijkse Energie Coöperatie en de gemeente een samenwerkingsovereenkomst tekenden voor een dekkend netwerk van openbare laadpalen. De komende paar jaar worden de huidige 24 laadpunten uitgebreid naar 50 tot 70 laadpunten. - We meededen aan het NK Tegelwippen en in onze gemeente ruim 3.000 tegels hebben gewipt. De speciale actie ‘tegel eruit, gratis plant erin’ voor inwoners was een succes. - 129 junior Cyber Agents meededen aan het spannende spel HackShield. Zij leerden over de gevaren van internet en ontwikkelden vaardigheden om deze gevaren tegen te gaan. - De drie historische kernen werden voorzien van passende LED-verlichting. - We richting de zomer dachten dat corona achter ons lag. En de snel toenemende besmettingen en daarop volgende lock-down voor onze inwoners, ondernemers en organisatie een flinke klap was.

4

-

-

Tot onze grote spijt de kermis in juli niet door kon gaan. En we in oktober gelukkig alsnog konden genieten van de Wijkse Kermis. De Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Limes de status UNESCO Werelderfgoed kregen. Een bekroning op onze rijke geschiedenis. FC Utrecht, Stichting WijkSport en de gemeente nauwer zijn gaan samenwerken op sportief en maatschappelijk gebied. De buurtsportcoaches zijn iedere week in de wijk samen met de jongerenwerkers, de cultuurcoach en met FC Utrecht voor meer beweegplezier. Een valwind in Leersum ernstige schade veroorzaakte. Op de Amerongerwetering sneuvelden veel bomen en een deel van de berm raakte beschadigd. De Regionale Energiestrategie 1.0 is vastgesteld. Onze inbreng is 60 hectare zonnevelden en we zetten in op zon op dak. Inmiddels is 52 van de 60 hectare zonnevelden vergund. Ondermijning breed aanpakten in samenwerking met de politie en andere partners. Bij de onaangekondigde controle in het buitengebied werden geen bijzonderheden gevonden. De 27 appartementen van Residentie Stadszicht werden opgeleverd en het laatste deel van de watergang in de Engk is gerealiseerd. Het Energieloket energietassen uitdeelde bij de Voedselbank. 300 bewoners van huurwoningen deden mee aan de actie ‘Gloeilamp eruit, gratis ledlamp erin’; in totaal werden 750 lampen omgeruild.

Financieel resultaat Het saldo van baten en lasten geeft een positief resultaat van € 274.000 (saldo vóór bestemming en vóór budgetoverheveling). Het eigen vermogen van de gemeente is gedaald met € 1,5 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt doordat er vanuit de reserve een voorziening gevormd is voor eventuele terugbetaling geheven precariogelden Vitens (€1,7 miljoen). Het verschil tussen de actuele begroting en de realisatie 2021 is € 1,3 miljoen. Dit verschil wordt veroorzaakt door diverse posten binnen de programma’s: bedragen x € 1.000 Samenvatting financieel resultaat

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

1 Sociaal Domein 2 Economisch domein 3 Ruimtelijk domein 4 Veiligheid 5 Dienstverlening en bedrijfsvoering Resultaat

- 21.253 - 5.630 - 4.923 - 2.207 32.958 - 1.055

- 21.541 - 5.792 - 4.246 - 2.227 34.081 274

- 289 N - 162 N 677 V - 20 N 1.123 V 1.329 V

De verschillen betreffen over het algemeen een veelheid aan diverse posten. Bij de programmaverantwoording zijn deze onderwerpen en alle andere relevante onderwerpen per programma zowel inhoudelijk als financieel gedetailleerd toegelicht. Binnen programma 1 waren de kosten voor jeugdzorg een tegenvaller. Binnen de overige onderdelen van het programma zijn we niet in staat geweest alles uit te voeren in 2021. Bij programma 2 zorgen de lagere kosten RDWI / Gebundelde uitkering (BUIG) voor een positieve impact. In programma 3 is een voordeel op verkeer en diverse posten. Door verschuiving van de grondexploitatie van programma 2 ( -626 N) naar programma 3 ( 568) leidt dit tot een negatief saldo in programma 2 en een positief saldo in programma 3. In programma 5 zien we met name de impact van het gemeentefonds naar aanleiding van de september en decembercirculaire, welke in de begroting niet zijn meegenomen.

5

In paragraaf 3.2 Overzicht baten en lasten worden deze grote posten nogmaals nader toegelicht en in paragraaf 4.4 staat een opstelling van het structurele resultaat.

Vaststelling, resultaat en verantwoording jaarrekening 2021 Conform de Gemeentewet stelt uw raad de rekening vast in het jaar volgend op het dienstjaar. Het jaarverslag 2021 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening en jaarverslag zijn gecontroleerd door accountantskantoor Astrium. De controleverklaring is in de rapportage opgenomen. Het jaarverslag is na het opstellen van de begroting het sluitstuk van de planning- en control cyclus 2021. Voorstel bestemming resultaat 2021 Het voordelige resultaat over 2021 zal ten gunste komen van de algemene reserve. Raadsvoorstel Wij stellen de raad voor: 1. De jaarstukken 2021 vast te stellen en aan het college van burgemeester en wethouders decharge te verlenen voor het gevoerd beleid. 2. De mutaties in de reserves, zoals opgenomen en gespecificeerd is in hoofdstuk 3.5 van de jaarrekening 2021 vast te stellen. 3. Het jaarrekeningresultaat van € 274.088 ten gunste te brengen aan de algemene reserve. 4. De volgende mutatie in de reserve door te voeren: Storting van € 300.000 in de algemene reserve, dekking vanuit de bestemmingsreserve Covid-19 5. Een bedrag van € 471.092 beschikbaar te stellen als over te hevelen budgetten vanuit 2021 naar 2022 en deze te dekken uit de algemene reserve. 6. De begrotingswijziging 2022 als gevolg van de budgetoverheveling naar 2022 vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede,

Judith de Jonge Gemeentesecretaris

Iris Meerts Burgemeester

6

Leeswijzer Met deze leeswijzer willen we u door de jaarstukken laten navigeren. De jaarstukken bestaan uit vier onderdelen en bijlagen. In het eerste deel wordt de programmabegroting behandeld. In de programmaverantwoording wordt eerst de tekst weergegeven zoals in de begroting 2021 is opgenomen. In de verantwoording wordt aansluitend zowel het beleid als de financiën verantwoord. In het tweede deel staan de paragrafen. De paragrafen zijn een soort dwarsdoorsnede van de programma’s. Hierin staat onder meer informatie over de financiële positie van de gemeente, over beheersmatige aspecten en over risico’s. Daarna treft u in het derde deel de jaarrekening aan. In het vierde deel wordt een toelichting gegeven en begrotingsrechtmatigheid behandeld. In de bijlagen treft u tot slot naast specificaties vanuit de jaarstukken, ook verplichte informatie aan zoals de taakvelden en rapportage over de specifieke uitkeringen (SISA). Hieronder volgt een verdere uitleg per onderdeel. Programmaverantwoording De gemeenteraad legt verantwoording af op programmaniveau. Per programma wordt de verantwoording zowel beleidsmatig als op financieel gebied vermeld.

Er zijn 5 programma’s: Programma 1: Sociaal domein Programma 2: Economisch domein Programma 3: Ruimtelijk domein Programma 4: Veiligheid Programma 5: Dienstverlening en bedrijfsvoering Paragrafen In de paragrafen staat informatie over de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico’s. Er zijn 7 (verplichte) paragrafen: ▪ Lokale heffingen In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners. Ook worden hier de tarieven voor het komende begrotingsjaar genoemd. ▪ Financiering In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan. ▪ Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de omvang van de risico’s. In deze paragraaf zijn ook de financiële kengetallen opgenomen. ▪ Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is.

▪ Bedrijfsvoering Deze paragraaf gaat in op allerlei interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de burgers te kunnen verstrekken en een zorgvuldige besluitvorming te kunnen garanderen. ▪ Verbonden partijen De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke- of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen nader toegelicht. 7

▪

Grondbeleid De gemeente speelt een actieve rol in het kopen en verkopen van gronden. In deze paragraaf wordt dieper op het grondbeleid van de gemeente ingegaan.

Daarnaast is een niet verplichte paragraaf opgenomen inzake de coronacrisis, daar deze effecten door de verschillende programma’s lopen. Jaarrekening 2021 In dit onderdeel worden de waarderingsgrondslagen gepresenteerd, het overzicht van de baten en lasten, de balans en de verder toelichtingen hierbij. Ook staat hier de controleverklaring van de accountant op de jaarrekening. Toelichting en begrotingsrechtmatigheid In dit onderdeel worden de verplichte toelichtingen gepresenteerd, waaronder de verantwoording vanuit wet normering topinkomens (WNT). Tevens staat hier het overzicht begrotingsrechtmatigheid. Bijlagen In de bijlagen wordt onder meer verplichte informatie gegeven over informatie per taakveld, kerngegevens en de specifieke uitkeringen (SISA). Daarnaast is het overzicht van over te hevelen kredieten gepresenteerd. Dit betreft kredieten die in volgende boekjaren worden afgerond.

8

1

Deel I Programmaverantwoording

Programma 1 - Sociaal domein Programma 2 - Economisch domein Programma 3 - Ruimtelijk domein Programma 4 - Veiligheid Programma 5 - Dienstverlening en Bedrijfsvoering

9

1.1 Programma 1 - Sociaal domein (Bron: Begroting 2021) Inleiding We weten niet hoe de coronacrisis zich zal ontwikkelen en hoe lang hij zal voortduren. Voorlopig zullen we dus die onzekerheid als uitgangspunt moeten nemen en flexibel moeten inspelen op de situatie zoals die zich voordoet. Hoe dan ook is de impact van de coronacrisis groot. Faillissementen en oplopende werkeloosheid lijken onvermijdelijk, zeker met een geleidelijke afbouw van de landelijke steunmaatregelen. We weten dat onzekerheid over werk en inkomen grote gevolgen heeft voor hoe mensen in het leven staan en dat geldt nog sterker wanneer mensen werkloos worden. De Regionale sociale dienst ondersteunt bij het vinden van nieuw werk en eventueel omscholing en indien nodig een uitkering. We hebben informatie en ondersteuning beschikbaar voor mensen met betalingsachterstanden en (dreigende) schulden, zodat grotere problemen voorkomen worden. Kwetsbare inwoners die hun baan of vrijwilligerswerk kwijt zijn, en waar schulden, armoede en eenzaamheid op de loer liggen, proberen we via Stichting Binding actief te bereiken. We zoeken daarbij naar integrale oplossingen op het gebied van zorg en welzijn. Corona raakt aan de kwaliteit van het bestaan en aan het sociale fundament van de Wijkse samenleving. Er is nog weinig bekend over de gevolgen van een pandemie als corona en de genomen maatregelen.

Gebrek aan sociale contacten en isolatie kan leiden tot eenzaamheid en depressie maar er zijn ook mensen die rust vonden in de lockdown. Veel hangt af van de persoon, zijn of haar mogelijkheden en omstandigheden. Onze gemeente is een sociale gemeente met een goed uitgeruste sociale infrastructuur, dat wil zeggen: maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en mantelzorgers zien om naar veel groepen. En ieder heeft daarbij zo zijn specialiteit. We proberen met Stichting Binding, de dorpshuizen, de sportorganisaties en vele andere partners om zoveel mogelijk activiteiten overeind te houden, indien nodig op een andere manier. De Maatschappelijke agenda geeft handvatten om die sociale infrastructuur verder te ontwikkelen, met de focus op preventie en vroege signalering van mogelijke problemen. Om niet ‘aan de achterkant’ voor voldongen feiten te staan en zwaardere zorg in te moeten zetten. In drie preventieagenda’s hebben we maatregelen hiervoor opgenomen. Het onderwijs wordt weer op de scholen gegeven, zodat de broodnodige contacten tussen leerlingen en docenten en tussen leerlingen onderling er ook weer zijn. Voor wat betreft de zorg monitoren we of en hoe de zorg in het kader van Jeugdwet en Wmo gegeven blijft worden door de zorgaanbieders. Onderwijs en zorg hebben inmiddels een digitale revolutie doorgemaakt, die waarschijnlijk zal blijven.

We voorzien hier een mix van ‘echte’ contacten en digitale vormen (online leren, online overleggen, beeldbellen). Digitale vaardigheid is dus belangrijker dan ooit voor onze inwoners, om deel te blijven nemen aan de samenleving en om indien nodig (aanvullende) zorg en ondersteuning te ontvangen. Er zijn nog steeds zorgen over de tekortschietende middelen voor het sociaal domein. Ons project Grip op het sociaal domein heeft echter - met een scala van maatregelen - daadwerkelijk geleid tot grip op de uitgaven. Die maatregelen hebben vrijwel allemaal te maken met goede werkprocessen en een goede, integrale samenwerking. En we blijven nadenken over mogelijkheden om zorg, zowel Wmo als jeugdhulp, anders in te kopen, te bekostigen en anders vorm te geven. Met als doel om minder zorg en ook minder dure zorg in te zetten. Tegelijkertijd zien we dat we structureel nog steeds te weinig geld krijgen voor Jeugdzorg en geen compensatiekrijgen voor het vervallen van de eigen bijdrage WMO. Deze hebben we opgenomen in de stelpost ‘Het rijk moet over de brug komen’.

10

Programmabreed Zorg- en Welzijnsstichting (financieel) laten voldoen aan CAO voorwaarden Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Stichting Binding is in staat gesteld om aan de CAO-voorwaarden te voldoen. Te weten: compensatie van de loonstijging, de periodieke salarisverhogingen en de tredestijgingen. Plus compensatie van de kosten als gevolg van herwaardering functies. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben de subsidie opgehoogd met een bedrag van € 130.000.

Passende formatie voor team samenleving Bron: Begroting Wat hebben we bereikt De formatie van team Samenleving was in 2021 voldoende om de wettelijke en bestuurlijk gewenste taken te kunnen uitvoeren. Dit betreft in het bijzonder het toezicht op de kinderopvang, de bestrijding van zorgfraude en taken op de grens van het sociaal en veiligheidsdomein. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben dankzij de beschikbaar gestelde middelen à € 50.000 de formatie uitgebreid.

Indexatie WMO en Jeugd uit bestemmingsreserve Sociaal Domein Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt Het realiseren van reële en kostendekkende tarieven voor onze aanbieders WMO en Jeugd. Wat hebben we ervoor gedaan? Voor 2021 zijn de budgetten Jeugd en Wmo geïndexeerd. Dit is een jaarlijks terugkerend proces, waar van te voren rekening mee is gehouden. Het college van burgemeester en wethouders stelt jaarlijks het dan geldende indexcijfer vast. De indexatie is gefinancierd uit de bestemmingsreserve Sociaal Domein.

11

1.1 Maatschappelijke ondersteuning (maatwerk) Wmo wonen Bron: Voorjaarsnota en Najaarsnota Wat hebben we bereikt Vanuit de wettelijke Wmo-taken ontvangen kwetsbare inwoners een woonvoorziening of vindt een woningaanpassing plaats. Wat hebben we ervoor gedaan? Er is een grote woningaanbouw voorbereid. Deze kon niet van start gaan in 2021. Daarom is € 61.000 overgeheveld vanuit de begroting 2021 naar 2022. De overige vrijval heeft als reden dat het moeilijk van tevoren is in te schatten hoeveel aanvragen aan woningaanpassingen te verwachten zijn.

Aanpak dak- en thuisloosheid Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt De ambitieverklaring Uitstroom (uit) Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) regio Zuid Oost Utrecht (ZOU) is in mei door de gemeenteraad vastgesteld. Daaruit voortvloeiend zijn er werkafspraken gemaakt om hier uitvoering aan te geven. Het doel is dat cliënten die uit MOBW uitstromen, tijdig, voldoende en passend worden ondersteund bij het krijgen van een thuis in onze regio. Dat betekent dat er tijdig voldoende passende woonplekken zijn en dat er tijdig voldoende passende ondersteuning is in wijken en dorpen die de kracht hebben om cliënten te ontvangen. Wat hebben we ervoor gedaan? In de regio ZOU hebben we een onderzoek laten uitvoeren naar de uitstroom van cliënten uit MOBW in de regio ZOU. Hierin is bekeken of de regio ZOU de afspraken uit het zogenaamde regioconvenant nakomt. Uit dit onderzoek is gebleken dat we het target om 89 mensen te laten uitstromen niet helemaal halen. De resultaten zijn wel beter waren dan verwacht. De target voor Wijk bij Duurstede was 1, deze is wel behaald.De woningen zijn beschikbaar maar het toewijzingsproces verloopt nog niet optimaal. Hierdoor komen de uitstromende cliënten niet altijd in de juiste regio.

Ook zijn in onze regio afspraken gemaakt tussen woningcorporaties, zorgaanbieders en gemeenten over het ondersteunen van kwetsbare personen in het zelfstandig wonen, bijvoorbeeld met een begeleidingsovereenkomst tussen cliënt, verwijzer en begeleidende organisatie.

12

Ambulantisering GGZ Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt De werkwijze ‘GGZ in de wijk’ is vanaf medio 2021 geïmplementeerd. De procesbegeleiding is belegd bij Stichting Binding. Wat hebben we ervoor gedaan? De samenwerking is versterkt met als doel dat onze inwoners tijdig de juiste zorg en ondersteuning krijgen bij (complexe) ggz en/of Licht Verstandelijke Beperking (LVB). Het middel om dit te bereiken is het driewekelijks casuïstiekoverleg ‘GGZ in de wijk’. We zijn gestart met de doorontwikkeling van Verbonden Buurt. Dit is oorspronkelijk gestart vanuit de opgave van het terugdringen van eenzaamheid. In Wijk bij Duurstede, Cothen en Langbroek worden Burenteams opgezet die de ‘ogen, de oren en de handen’ in de wijk zijn. Zij kunnen hulp en ondersteuning bieden aan hun buurtgenoten. 1.2 Maatschappelijke ondersteuning en jeugd Invoering nieuwe Wet inburgering, onderdeel maatschappelijke begeleiding Bron: Begroting en Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt Voor de implementatie van de nieuwe Wet inburgering ontvingen we een bedrag van € 31.640. Samen met onze partners (U16, regiogemeenten Zuidoost Utrecht, Regionale Sociale Dienst Kromme Rijn Heuvelrug, Vluchtelingenwerkgroep) zijn we goed voorbereid op de inwerkingtreding van de nieuwe Wet. Wat hebben we ervoor gedaan? De nieuwe Wet inburgering is in werking getreden op 1 januari 2022.

In 2021 hebben we ons samen met onze partners voorbereid op de invoering van deze Wet. De Regionale Sociale Dienst gaat de Wet inburgering uitvoeren. Op het niveau van de U16 is het taalonderwijs ingekocht en is een taalaanbieder geselecteerd. De lokale Vluchtelingenwerkgroepen zullen de maatschappelijke begeleiding van nieuwkomers op zich nemen. Dit is op zich geen nieuwe taak voor hen, maar deze taak is onder de nieuwe wet wel geformaliseerd.

Onderzoek fase 2 accommodatiebeleid en de benchmark van Stichting Binding Bron: Voorjaarsnota en Najaarsnota Wat hebben we bereikt? De eerste fase van het onderzoek accommodatiebeleid is afgerond met oplevering en vaststelling van een beleidskader accommodaties (met uitgangspunten en een leidraad voor de afhandeling van accommodatievragen). Fase 2 is in oktober 2021 gestart en zal het volgende opleveren: een advies over het optimaliseren van het gebruik van de maatschappelijke accommodaties en een overzicht van de investeringen voor vervanging en reservering ten behoeve van de begroting 2023. 13

De benchmark van Stichting Binding is uitgevoerd en is besproken met de gemeenteraad. Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben beide opdrachten extern uitgezet. Bij het onderzoek accommodatiebeleid fase 1 waren we actief betrokken in de opdrachtverlening aan de externe adviseur, monitoring van de voortgang en voorbereiding van de besluitvorming. In een projectgroep namen alle betrokken collega’s deel. De start van fase 2 hebben we samen met de externe adviseur voorbereid en doorgesproken met de beide portefeuillehouders. Onderwijszorgarrangement Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt Leerlingen op Brede School Het Anker krijgen onderwijs op de voor hen meest passende plek: daar waar zij zich in een veilige omgeving maximaal cognitief en sociaal emotioneel kunnen ontwikkelen. Dichtbij huis en tevens in of dichtbij het regulier basisonderwijs, waar nodig ondersteund met specialistische hulp. Wat hebben we ervoor gedaan? Het Onderwijs Zorg Arrangement (OZA) op Brede school Het Anker is structureel voortgezet. Het OZA voorziet in het bieden van hulp zo thuisnabij mogelijk. Dit is een van de speerpunten van de regionale transformatieagenda jeugd en van het projectplan ‘geen kind Wijk uit’ van de gemeente, de schoolbesturen, het samenwerkingsverband primair onderwijs en het bestuur van de kinderopvang.

Binnen het OZA wordt jeugdhulpverlening op de school uitgevoerd (door Stichting Binding). Zo kunnen kinderen met een indicatie voor het speciaal onderwijs in gemeente Wijk bij Duurstede onderwijs volgen. Het OZA draagt er zo aan bij dat minder kinderen naar het speciaal onderwijs buiten onze gemeente moeten.

Regionaal programma taaleducatie Bron: Voorjaarsnota Wat hebben we bereikt In 2020 is het Taalhuis door de coronacrisis tot stilstand gekomen en deze stilstand heeft veel langer geduurd dan verwacht. Het Taalhuis dankt zijn succes aan de vrijwilligers en velen zijn (tijdelijk) gestopt. Ook zijn sommige deelnemers (tijdelijk) gestopt. Het was lastig om fysiek samen te komen door de coronamaatregelen. Het online begeleiden van deze doelgroep is heel moeilijk. De deelnemers (en/of de vrijwilligers) waren niet digivaardig genoeg of hadden geen toegang tot de technische voorzieningen. Wat hebben we ervoor gedaan? Er zijn enkele taalkoppels doorgegaan met oefenen van de taal. In 2021 zijn 24 volwassen deelnemers begeleid vanuit het Taalhuis. Het gaat daarbij om 1 NT1 (Nederlands als eerste taal) en 23 NT2 (Nederlands als tweede taal) deelnemers. Vorm van begeleiding: individueel door een vrijwillige taalcoach. Op het moment dat de coronamaatregelen dat toelieten zijn deelnemers weer begeleid vanuit het Taalhuis. Verder is een proces gestart om het Taalhuis te certificeren. De ambitie is om hiermee een professionaliseringsslag te maken met het Taalhuis.

14

Regionale uitvoering Zuid-Oost Utrecht Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt Het regionale inkooptraject om tot nieuwe contracten te komen voor (ambulante) jeugdhulp en Wmobegeleiding is afgerond. Op 1 juni 2021 zijn de meeste contracten ingegaan. Er is een nieuw programmaplan opgesteld voor de regionale samenwerking: “Samen sterker voor inwoners. Pragmatisch door”. Het Regionale Inkoop- en contractmanagement (ICM) is doorontwikkeld tot een professionele organisatie. Wat hebben we ervoor gedaan? Met veel regionale collega’s is gewerkt aan het nieuwe programmaplan, inclusief de aanscherping van rollen en verantwoordelijkheden en een transparant model om tot evenredige inzet van capaciteit in de regio te komen. Voor het ICM is een beleidskader opgesteld en is besloten tot uitbreiding van de formatie. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt zijn nog niet alle vacatures vervuld. Met name deze inhuur heeft tot hogere uitgaven geleid ten opzichte van de regionale begroting.

Compensatie corona Sociaal Domein Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt In de meicirculaire heeft de gemeente een extra budget ontvangen van € 360.000 om de gevolgen van corona te compenseren. We hebben hiermee onze lokale partners ondersteund zodat zij de komende jaren hun activiteiten kunnen blijven aanbieden. Voorts hebben we extra ondersteuning geboden aan die groepen die het meeste te lijden hebben (gehad) onder de coronacrisis. Wat hebben we ervoor gedaan? De middelen zijn ingezet voor extra inzet op jeugd- en jongerenwerk (bestrijden eenzaamheid jongeren). Verder voor compensatie van lokale sociaal-culturele instellingen, kwetsbare groepen (jeugd en jongeren, doorontwikkeling project Verbonden Buurt, inzet personeel bij de Wijkse Inloop en heractivering van vrijwilligers bij Stichting Binding). Verder hebben we ingezet op projecten ter bevordering van een gezonde leefstijl.

15

1.3 Jeugd

Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt De uitvoering van de gemeentelijke taken in 2021 rond jeugdbescherming, jeugdreclassering en huiselijk geweld was gewaarborgd, waarbij nadrukkelijk aandacht was voor het zoveel mogelijk voorkomen van de noodzaak tot inzet van jeugdbeschermingsmaatregelen. Wat hebben we ervoor gedaan? Subsidiering van de instelling voor jeugdbescherming Samen Veilig Midden-Nederland. Op deze manier kunnen de zogenaamde SAVE teams hun werk doen: uitvoering rechterlijke uitspraken zoals onder toezicht stelling en voogdij. Voorts het faciliteren van het meldpunt Veilig Thuis, zodat een ieder 24/7 de gelegenheid heeft om advies en/of hulp te vragen bij (vermoedens van) kindermishandeling en huiselijk geweld. Stichting Binding heeft ook een grote rol als het gaat om veiligheid. In 2021 is als pilot een SAVE medewerker bij Stichting Binding geplaatst voor een betere samenwerking en afstemming.

Individuele voorzieningen natura jeugd Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt We hebben goede en laagdrempelige zorg geleverd voor de jeugdigen in onze gemeente. Wat hebben we ervoor gedaan? Bij het opstellen van de begroting 2021 is er bewust voor gekozen om ‘scherp aan de wind’ te begroten en dit als risico op te nemen in de risico-paragraaf. Daarbij speelde de gedachte dat de coronacrisis voorbij zou zijn en het beroep op jeugdvoorzieningen zou afnemen. Ook bij het opstellen van de raming voor de najaarsnota leek het einde van de coronacrisis in zicht. Maar we zien nu het tegendeel. De coronacrisis trok in 2021 een grote wissel op kinderen, jongeren en gezinnen, waardoor ook het beroep op al onze voorzieningen jeugd sterk toenam en daardoor een toename van de kosten. Deze uitkomst zien ook de andere gemeenten in de regio Zuid-Oost Utrecht en het komt overeen met het landelijke beeld. Verklaring op hoofdlijnen van de overschrijding Voor 2021 hadden we te maken met een indexatie van 3,24% én hogere tarieven als gevolg van de nieuwe aanbesteding van (onder meer) de ambulante jeugdhulp per 1 juli 2021. Deze verhoging van de kosten was onvermijdelijk, omdat we gehouden zijn reële tarieven te betalen. Deze was op voorhand lager meegenomen in onze ramingen. Een deel van het extra budget van het rijk voor jeugd is hiervoor ingezet.

In de najaarsnota is €273.000 van de € 530.000 toegevoegd. De rest van de tegemoetkoming blijft bij de algemene middelen in programma 5. In het gebruik van de jeugdvoorzieningen is er sprake van een mengvorm van bewegingen die elkaar versterken. Al in 2020 was er een toegenomen druk op de voorzieningen voor jeugd. We hebben in onze gemeente bewust ingezet op een laagdrempelige en lokale infrastructuur voor jeugd, met jongerenwerk, loket en lokaal team bij Stichting Binding, een diagnostisch team voor screening op geestelijke gezondheidszorg (ggz) vragen bij jeugd en een flexibele schil met lokale jeugdhulpaanbieders. Het beroep op deze voorzieningen door kinderen, jongeren en gezinnen werd met het aanhouden van de coronacrisis groter en we zien in 2021 oplopende wachttijden bij het lokaal team en diagnostisch team. 16

Ook bij de gespecialiseerde jeugdhulpaanbieders (met verwijzing van arts of lokaal team) zagen we meer kinderen die gebruik maken van jeugdhulp en daarbij ook intensievere en langere hulptrajecten. In 2021 maakten ongeveer 7% meer kinderen gebruik van ggz-hulp en is er duidelijk meer zwaardere hulp, aangeduid met specialistische-ggz (s-ggz,) geboden. Ook voor kinderen die al gebruik maakten van s-ggz zien we een stijging van de duur en intensiteit (uren behandeling) van de hulp. Dit is ook het landelijke beeld. Het Nederlands Jeugdinstituut laat weten dat voor kinderen die al problemen hadden/ervoeren, deze door de coronacrisis zijn verdiept. De grootste verschuiving is te zien bij de ambulante jeugdhulp (behandeling en begeleiding).1 Het aantal kinderen met deze vormen van jeugdhulp is met ruim 23% toegenomen. En ook hier is sprake van duurdere en langere trajecten. De ontwikkeling naar langere trajecten is al in 2020 begonnen en in 2021 doorgegaan. Het ‘loslaten’ van jeugdigen en gezinnen is moeilijk. Dat zien we bij onze lokale voorzieningen en ook bij de gespecialiseerde hulp. Samen met de gevolgen van de coronacrisis in 2020 en 2021 geeft dit een duidelijke toename van het aantal kinderen met hulp. Er zijn ook lichtpuntjes. Het aantal kinderen met crisishulp was stabiel en het aantal kinderen dat in een instelling hulp krijgt (jeugdhulp met verblijf) is gedaald.

Waar kinderen voorheen niet meer thuis konden blijven wonen en hulp in een verblijfsinstelling kregen, zetten we nu alles op alles om dat te voorkomen. Dit leidt – begrijpelijk - tot meer ambulante hulp en dat ook vaak langdurig en intensief. In de Najaarsnota 2021 hebben we u hierover geïnformeerd. We blijven investeren in preventieve en vrij toegankelijke, lokale voorzieningen voor kinderen en gezinnen. Zo is Stichting Binding, na een raadsinitiatief, begin 2022 met het Startpunt Scheiden begonnen. We weten immers dat veel van de geboden jeugdhulp samenhangt met (forse aantallen) complexe scheidingen van ouders. Ook met de preventieagenda’s sturen we bewust op het voorkomen van problemen. En met het Nationaal Programma Onderwijs richten we ons samen met het onderwijs op ‘het herpakken van de veerkracht’ bij kinderen en jongeren.

1.5 Onderwijs Huisvesting Onderwijs Bron: Najaarsnota Wat hebben we bereikt Voldoende huisvesting voor de scholen in Wijk bij Duurstede en (de aanzet voor) een onderwijshuisvestingsplan voor de kern Wijk bij Duurstede. Wat hebben we ervoor gedaan? Het schoolgebouw aan de Zigzagoven 86 is geschikt gemaakt voor gebruik door basisschool De Wegwijzer. Verder is in samenspraak met de betrokken schoolbesturen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld om de kwaliteit van de huisvesting van de scholen voor de komende 15 jaar te borgen. Dit plan is specifiek voor de kern Wijk bij Duurstede; voor de kernen Cothen en Langbroek is in 2015 een plan opgesteld. Het nieuwe IHP sluit hierbij aan.

1

Per 1 juli 2021 is de nieuwe inkoop ambulant ingegaan. Dat maakt een analyse over 2021 en een vergelijking met eerdere jaren lastig. Op basis van de productieverantwoordingen 2021 van de betrokken jeugdhulpaanbieders zullen we een nadere analyse doen. Deze verantwoordingen komen vanaf april 2022 binnen.

17

1.6 Sport In gesprek met deelnemers voor opties besparingen kosten zwemvervoer Bron: Begroting Wat hebben we bereikt Vanaf 2022 een besparing van € 11.000 op zwemvervoer. Wat hebben we ervoor gedaan? In de begroting 2021 was een taakstelling opgenomen om te besparen op de kosten voor zwemvervoer. We hebben gesprekken gevoerd met de zwemgroep. Helaas konden zij geen lesgever meer vinden via de zwemvereniging, waarna de groep is opgeheven. Er is dus geen zwemvervoer meer nodig en daarmee is de besparing behaald.

18

Wat heeft het programma gekost? bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten 1.1 Maatschappelijke ondersteuning (maatwerk) 1.2 Maatschappelijke ondersteuning en jeugd 1.3 Jeugd 1.4 Volksgezondheid en milieu 1.5 Onderwijs 1.6 Sport Totaal Lasten

- 3.514 - 4.372 - 5.468 - 1.059 - 2.590 - 806 - 17.808

- 3.694 - 4.493 - 6.297 - 1.077 - 2.516 - 930 - 19.006

- 3.533 - 4.358 - 7.030 - 1.001 - 2.680 - 1.099 - 19.700

161 V 135 V - 733 N 76 V - 164 N - 170 N - 694 N

- 3.324 - 4.288 - 6.097 - 995 - 2.538 - 916 - 18.158

Baten 1.1 Maatschappelijke ondersteuning (maatwerk) 1.2 Maatschappelijke ondersteuning en jeugd 1.3 Jeugd 1.4 Volksgezondheid en milieu 1.5 Onderwijs 1.6 Sport Totaal Baten

103 47 175 440 15 780

130 80 176 481 87 953

148 116 31 212 714 260 1.482

19 V 36 V 31 V 36 V 233 V 173 V 528 V

156 84 183 922 127 1.472

Saldo van baten en lasten

- 17.028

- 18.053

- 18.219

- 166 N

- 16.686

Mutatie reserves Toevoegingen

- 4.102

- 4.275

- 4.051

224 V

- 793

Onttrekkingen

304

1.075

728

- 347 N

227

Mutatie reserves

- 3.798

- 3.200

- 3.323

- 123 N

- 567

Resultaat

- 20.826

- 21.253

- 21.541

- 289 N

- 17.252

1 Sociaal Domein

Toelichting op financiële afwijkingen 1.1 Maatschappelijke ondersteuning (maatwerk) Wmo Wonen Financiële afwijking € 152.294 Toelichting Als gevolg van materiaaltekorten in de bouwwereld is een beoogde grote Wmo-aanpassing aan een woning niet van start gegaan in 2021. Daarvoor is € 61.500 aan overhevelingsverzoek ingediend. De overige vrijval heeft als reden dat het moeilijk tevoren is in te schatten hoeveel aanvragen van woning-aanpassingen te verwachten zijn.

19

Wmo huishoudelijke hulp Financiële afwijking -€ 61.141 Toelichting We hebben in 2021 ruim 680 cliënten van huishoudelijke hulp voorzien, ruim 50 meer dan in 2020. Het aantal cliënten blijft stijgen vanwege de vergrijzing en het landelijke abonnementstarief, waardoor cliënten een lage bijdrage van € 19/maand betalen voor Wmo-ondersteuning.

Regiotaxi Financiële afwijking € 11.759 Toelichting Er zijn in 2021 vanwege corona minder ritten gereden voor Wmo-cliënten.

Begeleiding individueel en groep Financiële afwijking € 8.249 Toelichting Het aantal cliënten met begeleiding individueel is opgelopen van 278 clienten in 2020 naar 310 in 2021. Dat is vooral het gevolg van de vergrijzing en van wachtlijsten/bezuinigingen in de ggz-behandeling. Maar vanwege veel minder deelname aan dagbesteding als gevolg van corona is er per saldo sprake van een onderschrijding.

Wmo Eigen bijdrage maatwerkvoorziening Financiële afwijking € 18.568 Toelichting Het aantal Wmo-cliënten neemt toe, mede door de vergrijzing. De toename zit vooral in begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en vervoer. Dat leidt ook tot hogere inkomsten uit eigen bijdragen.

20

Aanpak dak- en thuisloosheid Financiële afwijking € 43.846 Toelichting De aanpak van dak- en thuisloosheid heeft een relatie met de doordecentralisatie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (MOBW). Per 1-1-2023 krijgen alle gemeenten eigen budget om Beschermd Wonen voor nieuwe cliënten uit te gaan voeren. Ter voorbereiding op deze doordecentralisatie maken gemeenten in 2022 samenwerkingsafspraken voor 2023 en 2024. De doordecentralisatie heeft als doel om een beweging in gang te zetten van beschermd wonen in een instelling naar beschermd wonen in een eigen huis of een andere woonplek in de wijk: Beschermd Thuis. Om dit mogelijk te maken zijn lokale sturing en aansluiting bij de lokale situatie cruciale succesfactoren. Doordat de gemeenten bevoegdheden en eigen budget krijgen, wordt de gewenste beweging mogelijk. De doordecentralisatie wordt georganiseerd in U16-verband en in samenspraak met de gemeenten in regio Zuid-Oost Utrecht (ZOU). De aanpak van dak- en thuisloosheid maakt deel uit van de opgave maatschappelijke opvang. We hebben vanuit de Wmo de wettelijke taak om kwetsbare inwoners opvang te bieden.

Het kan gaan om: • (jong)volwassenen die tijdelijk een woonplek nodig hebben omdat ze even niet thuis kunnen wonen • om opvangplekken voor mensen die een tijdelijk huisverbod opgelegd hebben gekregen • om zogenaamde ‘bankslapers’, mensen die bijvoorbeeld vanwege een scheiding geen eigen woonplek meer hebben. We zien in onze gemeente dat deze doelgroep groeit. Dit is ook een landelijk beeld. Omdat we nauwelijks over deze plekken beschikken, kost het veel tijd in de uitvoering om de doelgroep ‘onder dak te krijgen’. Het sluiten van recreatieparken voor permanente bewoning speelt hier ook een rol in. De aanpak van dak- en thuisloosheid heeft daarmee ook een relatie met de concept-woonvisie en de lokale plannen voor flexwonen. Ook daar blijkt dat er behoefte is aan tijdelijke woonplekken voor inwoners die tijdelijk niet over woonruimte beschikken. Zolang er geen lokale (flex)woonplekken of woonvormen beschikbaar zijn, moet andere opvang worden ingezet. Bijvoorbeeld het huren van tijdelijke woonruimte of het onderbrengen van mensen in een hotel. Vanuit Wonen is een taskforce Flexwonen ingericht. In 2022 kan het budget voor de aanpak van dak- en thuisloosheid worden ingezet voor: • het mede financieren van enkele flexwoonplekken voor de beschreven doelgroep • de daarmee samenhangende begeleiding • het inregelen van werkprocessen voor de toegang in samenwerking met netwerkpartners

21

1.2 Maatschappelijke ondersteuning en jeugd Beleid Sociaal Domein (Onderzoek accommodatiebeleid, Stichting Binding en fraudeonderzoek) Financiële afwijking -€ 42.687 Toelichting De overschrijding betreft de advies- en consultancykosten. Naast het traject accommodatiebeleid en de benchmark van Stichting Binding is hier ook de externe ondersteuning ten behoeve van een fraudeonderzoek op geboekt.

Regionale uitvoering Financiële afwijking € 46.495 Toelichting Uit dit budget wordt onze bijdrage aan de regionale samenwerking in Zuid-Oost Utrecht (ZOU) betaald. In 2021 hebben we een deel van de uitgaven van 2020 meegenomen in dit budget, zodat we hierna synchroon lopen met begroting en uitgaven. Er lijkt nu een onderschrijding te zijn in plaats van een overschrijding, doordat elders geboekte (loon)kosten voor de regionale uitvoering nog niet hier verwerkt zijn maar binnen de loonkosten.

Vernieuwing Financiële afwijking € 62.010 Toelichting In 2021 zijn er weinig nieuwe pilots gestart of pilots voortgezet.

22

Regionale inkoop Financiële afwijking -€ 23.219 Toelichting Het verschil wordt veroorzaakt door de factuur van meerkosten van zorgaanbieders 2020 vanwege corona. Deze meerkosten worden gedekt uit bijdrage coronamiddelen vanuit het rijk. Dat wordt in de paragraaf Coronacrisis verantwoord. Bovendien is uit dit budget de bijdrage betaald aan een regionaal onderzoek naar de gelden die gemeenten ontvangen en doorzetten naar de RDWI (P-budget).

Jeugdwerk Financiële afwijking € 11.140 Toelichting Er is minder uitgegeven dan begroot, omdat vanwege corona verschillende activiteiten niet doorgingen. Zo verviel bijvoorbeeld de Jeugdweek in Cothen en het Kindervakantiekamp. In het kader van corona was er subsidie vanuit het rijk om extra activiteiten voor jeugd en jongeren te organiseren. Daar zijn een Valentijnsdagactie, de Wijkse Spelen en een kookactiviteit met jongeren van georganiseerd. Deze kosten zijn niet uit het Jeugdwerkbudget gehaald.

Loket Wijk Wmo en jeugd Financiële afwijking € 37.147 Toelichting Er zijn op dit budget minder kosten gemaakt voor de inzet van lokale jeugdhulpverlening (de “flexibele schil”). De inzet is wel gedaan, de kosten daarvoor zijn terug te zien bij het onderdeel jeugd (zie 1.3).

23

Persoonsgebonde budget (PGB) Wmo Financiële afwijking -€ 68.456 Toelichting De overschrijding is grotendeels het gevolg van een omvangrijke casus die (na tussenkomst van de rechter) geleid heeft tot een groot aantal uren begeleiding met een PGB. Dat was nog niet voorzien toen met de Najaarsnota eenmalig € 40.000 werd afgeraamd op dit budget.

PGB jeugd Financiële afwijking € 92.899 Toelichting In 2021 zijn minder PGB’s afgegeven. Er is een groot aanbod van Zorg in Natura (hulp die is ingekocht bij jeugdhulpaanbieders), zodat er voor de inwoners voldoende keuzevrijheid is.

Wet inburgering Financiële afwijking € 67.446 Toelichting We hebben middelen ontvangen van het rijk en geraamd voor de invoering en implementatie van de nieuwe Wet inburgering. De Regionale Sociale Dienst, die de nieuwe Wet gaat uitvoeren, heeft hiervoor geen extra middelen nodig gehad van de gemeente.

24

1.3 Jeugd Individuele voorzieningen natura jeugd Financiële afwijking Totaal -€ 556.209 Bestaande uit: € 16.403 Vervoerskosten - € 88.753 Jeugd GGZ - € 23.908 Landelijke zorg € 8.190 Verblijf - € 127.280 Ambulante hulp -€ 413.839 Dagbehandeling -€ 58.502 Dyslexie -€ 9.020 Respijtzorg € 140.500 Stelposten

Toelichting -

-

-

Er zijn in 2021 minder kinderen vervoerd naar dagbesteding. Voor de jeugd GGZ zien we een tekort, dit ondanks de investering in het diagnostisch team dat het aantal rechtstreekse doorverwijzingen naar de jeugd GGZ daadwerkelijk heeft verminderd. Reden hiervoor is de coronacrisis waardoor meer jongeren (toename van circa 7%) een beroep deden op deze vorm van jeugdhulp. Daarbij zien we dat de hulptrajecten langer zijn en dat er veel meer zwaardere hulp, specialistische-ggz, is geboden. Zie ook de beleidsmatige verantwoording. Het budget voor Verblijf is in de Najaarsnota iets te ver naar beneden bijgesteld na de sluiting van een jeugdinstelling op ons grondgebied. Ook voor de ambulante hulp zien we een financieel tekort en een toename van het aantal kinderen met ambulante hulp met circa 23%. Belangrijke oorzaak hiervoor is de coronacrisis, maar ook doordat we steeds meer jeugdigen ambulant kunnen worden geholpen en dus minder in jeugdhulp met verblijf belanden. De daling op de uitgaven bij jeugd Verblijf is al verwerkt in de Najaarsnota. Behandeling is in 2021 nieuw opgenomen in de begroting vanwege de nieuwe aanbesteding die is afgerond. Voorheen viel behandeling onder ambulante hulp. Dyslexie en respijtzorg zijn in 2021 nieuw opgenomen in de begroting vanwege de nieuwe aanbesteding die is afgerond (inkoop ambulant). Voorheen viel dyslexiezorg onder jeugd GGZ.

De stelpost is voor de kosten van coronacompensatie. Dit kon ten tijde van de tussentijdse rapportage nog niet exact worden toebedeeld. Hier staan uitgaven tegenover binnen dit programma. In de paragraaf coronacrisis staat een totaal overzicht weergegeven.

25

Veiligheid, jeugdreclassering en opvang Financiële afwijking Totaal -€ 136.852 Bestaande uit: - € 181.656 € 29.209 € 63.293 - € 47.697

Kinderbeschermingsmaatregelen Jeugdreclassering Crisisopvang Cluster 1/ Essentiële functies Pleegzorg

Toelichting -

-

-

Hogere kosten kinderbeschermingsmaatregelen jeugdreclassering bestaat uit: o In 2021 is overproductie uit 2020 ontvangen voor extra kosten van € 60.000 en is het jaar 2021 al volledig meegenomen. o Het aantal ondertoezichtstellingen (OTS’en) is in 2021 met 35 procent gestegen. In de praktijk blijkt vaak dat de OTS’en meerdere keren verlengd worden. In 2021 heeft Wijk bij Duurstede door de OTS’en ongeveer 43.000 euro meer aan kosten t.o.v. 2020. De oorzaak van het hoge aantal OTS’en komt m.n. door de vele complexe echtscheidingen. De stijging in de eerste jaars OTS’en komt ook doordat de Raad voor de Kinderbescherming zijn wachtlijsten aan het wegwerken is. o In vergelijking met 2020 is er in 2021 een stijging van 31,4 procent geweest op het aantal SAVE- begeleidingen. Het lokale team heeft dus meer gebruik gemaakt van de expertise van SAVE. Samen Veilig Midden-Nederland geeft aan dat de problematiek verzwaard is door Corona. o Bij de subsidieaanvraag is op regioniveau meer subsidie aangevraagd voor de dienst van Veilig Thuis (VT) beschikbaarheid 18-, waar lumpsum afspraken over zijn gemaakt. Deze stijging komt onder meer door de verscherping van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. o De instelling voor jeugdbescherming Briedis is in 2021 failliet gegaan. Vanuit Wijk bij Duurstede waren bij deze instelling 3 kinderen onder toezicht.

Voor een gecontroleerde overdracht van de jeugdigen die Briedis onder haar hoede had en om de zorg gedurende de periode van overdracht te kunnen continueren, moest de gemeente kosten maken. De ontwikkeling van de uitgaven voor crisishulp is onvoorspelbaar. Er zijn in 2021 relatief weinig kinderen in de crisisopvang terecht gekomen. Voor de jeugdhulp essentiële functies, geboden door YEPH (samenwerking Youke, Pluryn en ’s Heerenloo) was de stand van de voorlopige afrekening 2021 dat we € 3.315 meer hebben betaald aan voorschot dan is ingezet aan hulp in 2021. De definitieve afrekening volgt in april 2022. Het overschot van € 63.293 komt door een verrekening over 2020 welke in 2021 is betaald. De extra uitgaven pleegzorg komt vooral door de intensivering van de begeleiding van pleeggezinnen en hogere tarieven.

26

1.4 Volksgezondheid en milieu Basisgezondheidszorg Financiële afwijking € 35.765 Toelichting In de begroting is de bijdrage voor de basisgezondheidszorg als uitgangspunt genomen. Hierbinnen waren de taken voor toezicht kinderopvang ook opgenomen, die echter binnen toezicht zijn begroot. In komende voorjaarsnota word dit gecorrigeerd.

Jeugdgezondheidszorg Financiële afwijking € 26.037 Toelichting Vanwege corona is er in 2020 minder maatwerk afgenomen. Daarom heeft de GGD regio Utrecht een gedeelte van het maatwerkbudget in 2021 gerestitueerd.

Begraafplaatsen Financiële afwijking € 14.589 Toelichting Eens in de 2 à 3 jaar worden graven grootschalig geruimd, het hiervoor benodigde budget zit berekend in het jaarlijkse budget voor de begraafplaatsen.

Begraafrechten Financiële afwijking € 37.168 Toelichting In 2021 waren er meer begrafenissen/bijzettingen dan verwacht. Daarnaast zijn er meer graven gereserveerd dan verwacht. Dit heeft geleid tot hogere inkomsten dan begroot. 27

1.5 Onderwijs Huisvesting onderwijs Financiële afwijking -€ 20.282 Toelichting De afwijking zit in de extra kosten om het schoolgebouw aan de Zigzagoven 86 geschikt te maken voor gebruik door de Wegwijzer. Deze leidden tot een overschrijding van het budget. In 2020 heeft de gemeente wel compensatie ontvangen van schoolbestuur Het Sticht voor het uitgesteld onderhoud van dit schoolgebouw. Maar deze opbrengsten zijn bij de jaarrekening 2020 naar de algemene middelen gegaan.

Brede school Cothen Financiële afwijking € 43.803 Toelichting Door een omissie heeft over 2020 geen verrekening met het schoolbestuur plaatsgevonden voor de materiële instandhouding van het schoolgebouw van de brede school Cothen. Deze kosten zijn eind 2021 alsnog aan het schoolbestuur gefactureerd en verwerkt conform BBV. Hierdoor is er eenmalig een hogere opbrengst dan begroot. Deze zal toegevoegd worden aan de bestemmingsreserve onderhoud scholen.

Brede school Het Anker Financiële afwijking € 49.251 Toelichting Door een omissie heeft over 2020 geen verrekening met het schoolbestuur plaatsgevonden voor de materiële instandhouding van het schoolgebouw van de Brede School Het Anker. Deze kosten zijn eind 2021 alsnog aan het schoolbestuur gefactureerd en verwerkt conform BBV. Hierdoor is er eenmalig een hogere opbrengt dan begroot. Deze zal toegevoegd worden aan de bestemmingsreserve onderhoud scholen.

28

Leerplicht Financiële afwijking -€ 10.777 Toelichting Er zijn extra kosten, ca € 9.000, geweest voor het thuisblijverstraject ten opzichte van 2020. Het budget voor leerplicht was voor 2021 met € 10.000 afgeraamd op basis van de uitgaven voor leerplicht in 2020. Als gevolg van corona hebben deze cijfers een vertekend beeld gegeven. 1.6 Sport Gymlokaal Walplantsoen Financiële afwijking € 26.448 Toelichting Voor het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) opgesteld. Voor deze uitgaven is de bestemmingsreserve onderhoud gebouwen gevormd. De jaarlijks geplande uitgaven voor het groot onderhoud wordt uit deze reserve gehaald. Dit gebouw is een ontwikkellocatie, daarom wordt steeds bekeken welke werkzaamheden wel of niet uitgevoerd worden in relatie tot de ontwikkeling. Daarnaast kwamen diverse ontvangen prijsopgaves voor onderhoudswerkzaamheden boven de raming in de begroting uit. In 2021 zijn daarom bepaalde werkzaamheden niet uitgevoerd en uitgesteld naar 2022. De overgebleven middelen worden verrekend met de reserve om het toekomstig onderhoud te kunnen blijven uitvoeren. In paragraaf onderhoud kapitaalgoederen staat een totaaloverzicht.

Sportcomplex Marienhoeve Financiële afwijking € 12.650 Toelichting De pachtvergoeding werd voorgaande jaren verrekend met de exploitatiesubsidie. Deze is in 2021 losgemaakt en apart gefactureerd. Deze wijziging is nog niet verwerkt in de begroting, waardoor er eenmalig een klein voordeel is ontstaan.

29

Recapitulatie financiële afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Incidenteel of structureel

1 Sociaal Domein Wmo Wonen Wmo Maatwerkvoorziening natura Wmo Eigen Bijdragen maatwerkvoorzieningen Aanpak dak- en thuisloosheid Beleid Sociaal Domein Regionale uitvoering Vernieuwing Regionale inkoop Jeugdwerk Loket Wijk Wmo en jeugd Wmo PGB PGB jeugd Wet inburgering Individuele voorzieningen natura jeugd Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd Basisgezondheidszorg Jeugdgezondsheidszorg Begraafplaatsen Begraafrechten Huisvesting onderwijs Brede school Cothen Brede school het Anker Leerplicht Gymlokaal Walplantsoen Sportcomplex Marienhoeve Mutatie reserves Diversen afwijkingen < € 10.000 Totaal afwijkingen

Verschil 152 V - 41 N 19 V 44 V - 43 N 46 V 62 V - 23 N 11 V 37 V - 68 N 93 V 67 V - 556 N - 137 N 36 V 26 V 15 V 37 V - 20 N 44 V 49 V - 11 N 26 V 13 V - 123 N - 44 N - 289 N

I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I

Bestuurlijke risico’s Risico’s Uitname gemeentefonds als gevolg van overheveling deel Wmo-hulpmiddelenzorg van de Wmo naar de Wlz per 2020.