Jaarverslag en Programmarekening 2023

Wettelijke basis voor dit programma • Gemeentewet • Wet ruimtelijke ordening • Omgevingswet Betrokken partijen Betrokken partijen bij dit programma zijn onder meer: • Inwoners en ondernemers

51

• • • • • • • • • • • • •

Iedereen die van de gemeente grond wil kopen, huren, pachten of gebruiken. Aanwonenden van de betreffende weggedeeltes (sanering wegverkeerslawaai) Eigenaren van woningen (sanering wegverkeerslawaai) Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&A) Regio Gooi en Vechtstreek Metropoolregio Amsterdam (MRA) Provincie Noord-Holland Provincie Utrecht Nood- en hulpdiensten Scholen Veilig Verkeer Nederland (VVN) Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek Omgevingsdienst Noord-Holland Noord

2.7.2 Wat wilden we bereiken? • • • • •

Realiseren van woningbouwopgave passend bij ons dorpse karakter en binnen de vastgestelde kaders Ter Sype, zoveel mogelijk woningen Afronden van projecten, zoals Nedervecht Gedragen stappen zetten in project Porseleinhaven Groenewoud: duidelijkheid over saneren

2.7.3 Wat hebben we gedaan en wat hebben we daarmee bereikt? Ruimtelijke ordening In 2023 zijn een groot aantal aanvragen die nog onder de oude Provinciale regeling vallen (de PRV) op een zorgvuldige wijze afgerond. Zo heeft de rechtbank de weigering om een omgevingsvergunning te verlenen voor een woonwijk in Nederhorst den Berg Noord in stand gelaten en is er geen hoger beroep ingesteld. Een aantal aanvragen, waaronder voor de Nieuw-Loosdrechtsedijk 6 (het realiseren van een zorgcentrum in het voormalig gemeentehuis Loosdrecht) en de Nieuw-Loosdrechtsedijk 105b (vergroten van een camping), wachten nog op een uitspraak dan wel een zittingsdatum bij de Raad van State. In 2021 is de Omgevingsvisie vastgesteld en is er besloten deze in 2022 te evalueren. In 2022 is het niet gelukt om daar capaciteit op in te zetten. Door het ontbreken van voldoende vast personeel zijn we in 2023 ook niet toegekomen aan het evalueren, herzien en aanvullen van de visie. Ook is er geen start gemaakt met de programma’s die zijn aangekondigd in de visie. Wonen en bouwen De gemeente Wijdemeren is een groene gemeente waar veel mensen willen wonen. Er is nog steeds een tekort aan betaalbare, duurzame en toegankelijke woningen. Het afgelopen jaar is gewerkt aan de voorbereiding van projecten in onze kernen in het kader van onze woningbouwopgave.

Begin 2024 zijn een aantal plannen door de gemeenteraad goedgekeurd, waarmee weer stap is gezet in de realisatie van onder andere sociale woningbouw in onze kernen. In 2023 zijn er helaas maar heel beperkt (8) sociale woningen aan de voorraad toegevoegd, ondanks inspanningen. De procedure om te komen tot realisatie en daadwerkelijke bouw van een woning duurt erg lang. Om het tekort aan woningen op te lossen, kijken we naar verdichting in de kernen. Het is bekend dat hiervoor ook weinig ruimte is in Wijdemeren.

52

We stimuleren de bouw van gelijkvloerse woningen voor onze oudere inwoners. Ter voorbereiding op de plannen die komende jaren worden gerealiseerd hebben we in 2023 met de corporaties gesproken over de inzet van wooncoaches die senioren informeren over de verhuismogelijkheden. Zo willen we doorstroming bevorderen, zodat deze woningen beschikbaar komen voor andere doelgroepen. Om senioren te ondersteunen langer in de woning te blijven biedt de gemeente de Verzilverlening aan. Deze kan gebruikt worden voor woningaanpassingen in combinatie met verduurzaming. Hier is het afgelopen jaar tweemaal gebruik van gemaakt. Ook hebben we oog voor jongeren die in onze gemeente willen blijven wonen. Voor hen bieden we de Starterslening aan die het mogelijk maakt bij woningen tot de NHG grens, een eventueel verschil in leencapaciteit te overbruggen, zodat jonge mensen toch een woning in Wijdemeren kunnen kopen. Hier is het afgelopen jaar vijf maal gebruik van gemaakt. Woningbouwopgave Ook in 2023 hebben we gewerkt aan het realiseren van woningbouw. Onder andere het project aan De Kwakel voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, dat nu in uitvoering is. Tevens is er voortgang gemaakt met de ontwikkelingen aan de Dennenlaan, de Kastanjelaan en de Terpstraschool. De ontwerp bestemmingsplannen van de Meenthof en ’t Achtererf zijn ter inzage gelegd en de ingekomen zienswijzen zijn verwerkt.

In 2024 worden deze plannen vastgesteld. Aan de Loodijk 9 zijn 25 tiny houses gerealiseerd. We zijn gestart met de planvorming voor de verplaatsing van de huisartsenpraktijk in Nederhorst den Berg. Ontwikkeltrajecten die al enige tijd op de plank lagen zoals Ter Sype, kregen prioriteit in 2023. Afgelopen jaar is de ontwikkeling van Ter Sype weer opgepakt en wordt in 2024 onder de Omgevingswet verder uitgewerkt. De bedoeling is om op Ter Sype zoveel mogelijk woningen te bouwen. Onderzoek van de ontwikkelaar zal moeten aantonen of voor deze woningen een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd. Omgevingswet We hebben in de voorbereidingen voor de Omgevingswet veel stappen gezet. Bij de uitvoering zijn de minimale acties die de VNG voorschrijft gehanteerd. De belangrijkste voorbereidingen waren: - Omgevingswet-proof maken van de verordeningen - ICT-pakketten voorbereiden - Handboek ‘Wijzigen omgevingsplan’ opstellen - Nieuwe besluiten genomen, zoals voor het bindend adviesrecht Grondexploitaties Project Porseleinhaven: het plan voorziet in nieuwe woningen en commerciële functies aan een aantrekkelijk plein aan het water. Er loopt een hoger beroep tegen de verleende omgevingsvergunning voor de woningbouw aan de Spinaker bij de Raad van State. Er is nog geen concreet zicht op een zittingsdatum.

Project Nedervecht: de woningbouwopgave op deze locatie is reeds enige tijd afgerond. Voor het afsluiten van de grondexploitatie wordt gewacht op afronding van de laatste werkzaamheden voor de waterhuishouding van de wijk. De benodigde vergunningprocedure daarvoor heeft afgelopen jaar vertraging opgelopen en loopt door in 2024. Aansluitend kunnen de laatste werkzaamheden plaatsvinden en kan de grondexploitatie worden afgesloten.

53

Groenewoud Het college heeft in 2023 haar grote zorgen aangegeven bij de provincie Noord-Holland over het gebrek aan zicht op de genoemde potentiële risico's. Deze ziet zij met name op verspreiding in het grondwater, de geconstateerde bedreiging voor het Natura2000 en Natuurnetwerk Nederland (NNN) gebied. Ook zijn er zorgen over de dreigende risico's voor de Horstermeerpolder en/of toekomstige waterwinning. De gemeente dringt aan bij de provincie op een spoedige en positieve besluitvorming over sanering en ontwikkeling van het gebied. De Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek heeft in opdracht van de provincie Noord-Holland onderzocht of op de verontreinigde voormalige stortplaats Groenewoud (Kortenhoef) risico’s zijn voor de volksgezondheid, ecologie of verspreiding via het (grond)water. Uit dit onderzoek blijkt begin 2024 dat bij huidig gebruik op basis van de Wet bodembescherming geen sprake is van risico’s voor de volksgezondheid en ecologie. Of er verspreidingsrisico’s zijn, wordt verder onderzocht. Dit zal de provincie Noord-Holland doen door het gebied te monitoren.

2.7.4 Wat heeft het gekost / Financiën? (bedragen in de tabellen * € 1.000--) Tabel 007 programma Ruimtelijke ontwikkeling Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

Taak Taakveld omschrijving veld

P007 Ruimtelijke ontwikkeling 8.1 P007 Ruimtelijke ontwikkeling 8.2 P007 Ruimtelijke ontwikkeling 8.3 Saldo lasten exclusief mutaties reserves

Ruimtelijke ordening Lasten Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Lasten Wonen en bouwen Lasten

Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma Taak Taakveld omschrijving veld

P007 Ruimtelijke ontwikkeling 8.1 P007 Ruimtelijke ontwikkeling 8.2 P007 Ruimtelijke ontwikkeling 8.3 Saldo baten exclusief mutaties reserves

Code programma

Lasten/baten

Lasten/baten

Ruimtelijke ordening Baten Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Baten Wonen en bouwen Baten

Omschrijving programma Taak Taakveld omschrijving veld

Lasten/baten

P007 Ruimtelijke ontwikkeling 0.10 Mutaties reserves P007 Ruimtelijke ontwikkeling 0.10 Mutaties reserves Saldo mutaties reserves

Lasten Baten

Saldo inclusief mutaties reserves

Rek 2022 880 718 1.569 3.167

Rek 2022 -232 -20 -1.125 -1.377

Begr Rek 2023 Verschil V=voordeel 2023 na Begr na N=Nadeel wijziging wijz-Rek -1.036 0 -788 -1.824

-242 -5 -753 -1.001

-794 5 -35 -823

N V N N

Rek 2022

Begr Rek 2023 Verschil V=voordeel 2023 na Begr na N=Nadeel wijziging wijz-Rek 245 0 66 -66 N 0 -5 -70 66 V 245 -5 -5 0 V

2.035

54

Begr Rek 2023 Verschil V=voordeel 2023 na Begr na N=Nadeel wijz. wijz-Rek 2.043 1.044 1.000 V 9 88 -79 N 1.995 2.162 -167 N 4.047 3.293 754 V

2.219

2.288

-69

N

2.7.5 Verschillen tussen begroting 2023 en realisatie 2023 (P007 Ruimtelijke ontwikkeling) Bij dit onderdeel treft u voor dit programma de verschillen aan tussen de begrotingscijfers 2023 en de rekeningcijfers 2023. Toelichting per taakveld N

Bedragen x € 1.000

Bedrag

V/

Baten 8.1 Ruimtelijke ordening De begroting ging nog uit van een baten vanuit de leges van de bestemmingsplannen. Hier zijn echter geen inkomsten op binnen gekomen. Wel zijn er baten verantwoord vanuit de enterieure overeenkomsten . Uiteindelijk is er 794K minder binnengekomen aan baten. Tegenover deze lagere baten staan ook lagere lasten op inhuur voor ondersteuning bij de bestemmingsplannen.

-794

N

8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Het betreft hier een in rekening gebrachte factuur voor verrichte werkzaamheden. Zie voor grondexploitatie ook de toelichting bij de lasten.

5

V

-35

N

Totaal baten exclusief mutaties reserves

-823

N

Saldo

-69

N

8.3 Wonen en bouwen Binnen het taakveld zijn de legesinkomsten op WABO en welstand de voornaamste reden van de tegenvallende baten (83K)

Mutaties reserves: De mutaties betreffen vrijval van (-) of stortingen in (+) onderstaande reserves. Bedragen x € 1.000 Af/Bij V/N

Reserve

Toelichting

Bedrag

Bij Af

Stimuleringsreserve ruimtelijke Via exp. reserve Gebiedsontwikkeling overgeboekt naar naar Stimuleringsreserve R.O. Reserve Gebiedsontwikkeling Via exploitatie overboeking reserve naar Stimuleringsreserve R.O. Saldo mutaties reserves Saldo inclusief mutaties reserves

55

66 -66

V N

0

V

-69

N

2.8 Programma 998: Algemene Baten &Lasten, dekkingsmiddelen en onvoorzien 2.8.1 Beschrijving en relevante informatie Betreft de ontvangsten uit de algemene uitkering en de diverse belastingen Relevante bedrijfsstukken • Financiële verordening • Nota reserves en voorzieningen • Nota paragraaf risicomanagement • Nota afschrijvingsbeleid Wettelijke basis voor dit programma • Gemeentewet • Besluit begroting en verantwoording (BBV) • Gemeenschappelijk Financieel Toezicht Kader (GTK) Betrokken partijen • Provincie Noord-Holland • Rijk

2.8.2 Wat heeft het gekost / Financiën? (bedragen in de tabellen * € 1.000--) Tabel 998 programma Algemene baten en lasten Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten Saldo lasten exclusief mutaties reserves Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten Saldo baten exclusief mutaties reserves Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

P998 Algemene baten en lasten P998 Algemene baten en lasten Saldo mutaties reserves

Taak Taakveld omschrijving veld

Lasten/baten

Rek 2022

0.3 0.5 0.61 0.64 0.8

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

7 63 2 845 288 1.206

Lasten/baten

Rek 2022

Beheer overige gebouwen en gronden Treasury OZB woningen Belastingen overig Overige baten en lasten

Taak Taakveld omschrijving veld 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8

Treasury Baten -125 OZB woningen Baten -6.352 OZB niet-woningen Baten -1.628 Belastingen overig Baten -246 Algemene uitkering en overige uitkeringenBaten gemeentefonds -33.737 Overige baten en lasten Baten -107 -42.195

Taak Taakveld omschrijving veld

Lasten/baten

0.10 Mutaties reserves 0.10 Mutaties reserves

Lasten Baten

Saldo inclusief mutaties reserves

Begr Rek 2023 Verschil V=voordeel 2023 na Begr na wijz- N=Nadeel wijziging Rek -604 -7.028 -2.106 -196 -34.832 -450 -45.215

-663 -6.959 -2.112 -248 -36.067 -121 -46.170

59 -69 6 52 1.235 -329 955

V N V V V N V

Rek 2022

Begr Rek 2023 Verschil V=voordeel 2023 na Begr na wijz- N=Nadeel wijziging Rek 540 540 540 0 V 0 0 0 0 V 540 540 540 0

-40.450

56

Begr Rek 2023 Verschil V=voordeel 2023 na Begr na wijz- N=Nadeel wijz. Rek 135 153 -18 N 1 45 -45 N 9 10 -1 N 594 929 -335 N -374 432 -806 N 365 1.570 -1.205 N V

-44.311

-44.061

-250

N

2.8.3 Verschillen tussen begroting 2023 en realisatie 2023 (P998 Algemene baten en lasten) Tabel 998 programma Algemene baten en lasten Toelichting per taakveld Bedrag V/N

Bedragen x € 1.000

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Door hogeren kosten en de nieuwe kostenmethodiek is er per saldo 18K meer aan lasten op dit onderdeel verantwoord.

-18

N

0.5 Treasury Het saldo op de rente van de langlopende leningen laat en nadelig saldo zien van 45K. Dit wordt veroorzaakt doordat we, na overleg met de accountant ,de voorcalculatorische rente-omslag van de begroting tevens in de rekening hebben toegepast. Dit levert overigens bij de baten een extra opbrengst op bij het schatkistbankieren en de uitgezette leningen bij overige gemeenten.

-45

N

0.61 OZB woningen Toelichting niet noodzakelijk.

-1

N

0.64 Belastingen overig Het gasthouderschap belastingen heeft meer gekost dan begroot. Deze kosten zijn volledig toe te schrijven aan het feit dat het aantal bezwaarschriften met 50% is gestegen waardoor de kosten die door Hilversum in rekening worden gebracht voor deze werkzaamheden met 335K zijn gestegen.

-335

N

0.8 Overige baten en lasten Binnen deze post is er aan stelposten een bedrag geraamd van 426K die elders over de programma's is verdeeld. Binnen dit programmaonderdeel levert het echter 426K nadeel op. De post onvoorzien is slecht gedeeltelijk gebruikt gedurende het jaar. Dit levert een voordeel op van 51K. Voor het opnieuw op niveau brengen van de voorziening dubieuze debiteuren is een bedrag aan de voorziening gevoteerd van 230K. Daarnaast is in het kader van de BBV voor het eerst binnen onze rekening een voorziening voor verlofsparen verantwoord. De lasten van 158K waren niet geraamd. Door hogeren kosten en de nieuwe kostenmethodiek is er per saldo 43K meer aan lasten op dit onderdeel verantwoord.

-806

N

-1.205

V

Totaal lasten exclusief mutaties reserves

57

Bedragen x € 1.000

Toelichting per taakveld V/N Bedrag

Baten 0.5 Treasury Doordat we in 2023 de beschikbare niet benutte lening van 10mln euro hebben kunnen uitzetten bij diverse gemeenten, is er een positief voordeel ontstaan op rente-inkomsten van afgerond 59K. In de najaarsnota was al rekening gehouden met 500K.

59

V

0.61 OZB woningen Bij de najaarsnota hebben we een inschatting gemaakt voor de uiteindelijke opbrengsten van de OZB woningen. Deze bijstelling is 69K te hoog geweest.

-69

N

0.62 OZB niet-woningen Toelichting niet noodzakelijk.

6

V

0.64 Belastingen overig Voor de inkomsten door verhaal en dwanginvordering was geen directe baten geraamd. Er is echter toch 50K nog geincasseerd. Daarnaast zijn er kleinere afwijkingen tot een bedrag van 2K positief.

52

V

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds In de decembercirculaire zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor de energie armoedebestrijding 979K. Deze incidentele extra middelen zullen bij de bestemming van het resultaat gereserveerd worden,daar deze middelen in het eerste gedeelte van 2024 aan onze burgers betaald moeten gaan worden. De overige 256K zijn per saldo incidentele extra inkomsten vanuit het Rijk voor de verrekening van de energietoeslag 2022 en de afrekening van de diverse componenten binnen de algemene uitkering over voorgaande jaren.

1.235

V

0.8 Overige baten en lasten Aan belasting debiteuren heeft er een correctie plaatsgevonden die resulteert in een voordel van 86K. Deze correctie komt voort uit de aansluiting van de financiele-administratie en de subadministratie. Aan verkoop gronden was in eerste instantie een bedrag geraamd van 450K. Uiteindelijk is er 13K ontvangen aan verkopen. Het verschil is hier dus een nadelige baat van 436K. Daarnaast resteert er aan andere kleinere afwijkingen 22K (voordeel).

-329

N

Totaal baten exclusief mutaties reserves

955

N

Saldo

-250

N

0

N

-250

N

Mutaties reserves: De mutaties betreffen vrijval van (-) of stortingen in (+) onderstaande reserves. Bedragen x € 1.000 Af/Bij Bedrag

Reserve

Toelichting

V/N

Saldo mutaties reserves Saldo inclusief mutaties reserves

58

2.9 Programma 999: Overhead 2.9.1 Beschrijving en relevante informatie Onder overhead verstaan wij het geheel van taken en activiteiten gericht op de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Globaal gaat het dan om de kosten van de Bedrijfsvoering (huisvesting, facilitair, ICT, overig), directie en teammanagement. Relevante bedrijfsstukken Het (interne) beleid voor de uitvoering van dit programma is onder meer beschreven in: • • •

IV-Visie (gemeentelijke visie op informatievoorziening, 2019) Uitvoeringsplan IV-visie 2019-2022 Ambitiedocument toekomstige huisvesting

Wettelijke basis voor dit programma Het beleid voor de uitvoering van dit programma is onder meer beschreven in: • •

Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht

Betrokken partijen • Gemeente Hilversum • Inwoners en ondernemers

2.9.2 Wat wilden we bereiken? Om uitvoering te kunnen geven aan de opdracht van de gemeenteraad om een toekomstbestendige organisatie te worden hebben we ingezet op de aspecten, zoals deze in het financieel herstelplan en het organisatieherstelplan zijn geformuleerd. Een nadere duiding van deze aspecten is uitgebreid beschreven in de paragraaf bedrijfsvoering.

2.9.3 Wat hebben we gedaan en wat hebben we daarmee bereikt? Dit jaar is begonnen met de implementatie van een nieuw systeem t.b.v. HR gerelateerde zaken. Voor medewerkers is het inmiddels eenvoudiger geworden om hun eigen personeelsdossier in te zien én om declaraties, verlof, etc. digitaal aan te vragen en te laten accorderen. In 2024 zal dit systeem nog verder ontwikkeld en geoptimaliseerd (moeten) worden. Er is een vervolg gegeven aan de ingezette organisatieontwikkeling, o.a. door het in dienst nemen van strategische afdelingsmanagers. Eveneens is gestart met het uitzetten en invullen van een flink aantal openstaande vacatures met behulp van een recruitmentbureau. In 2024 wordt hier verder vervolg aan gegeven en kunnen we nog meer uitdragen dat de gemeente een aantrekkelijke werkgever is die alle ruimte biedt aan nieuwe medewerkers, zowel de hele ervaren als de jong professionals.

59

Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt én om sommige teams de zo benodigde stabiliteit te kunnen blijven bieden, is er voor gekozen om op een aantal cruciale functies de daartoe aangetrokken ingehuurde krachten voor langere tijd aan onze organisatie te binden.

2.9.4 Wat heeft het gekost / Financiën? (bedragen in de tabellen * € 1.000--) Tabel 999 programma Overhead Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

Taakveld Taakveld omschrijving

P999 Overhead 0.4 Saldo lasten exclusief mutaties reserves Kostensoort

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

(Meerdere items)

Code programma

Omschrijving programma

P999 Overhead Saldo mutaties reserves

Overhead

Lasten

Taakveld Taakveld omschrijving

P999 Overhead 0.4 Saldo baten exclusief mutaties reserves Kostensoort

Lasten/baten

Lasten/baten

Overhead

Baten

Taakveld Taakveld omschrijving

Lasten/baten

0.10

Baten

Mutaties reserves

Saldo inclusief mutaties reserves

Rek 2022

9.330 9.330

Rek 2022

-14 -14

Begr Rek 2023 2023 na wijz. 10.756 11.873 10.756 11.873

Verschil V=voordeel Begr na N=Nadeel wijz-Rek -1.117 N -1.117 N

Begr Rek 2023 2023 na wijziging

Verschil V=voordeel Begr na N=Nadeel wijz-Rek

-18 -18

-41 -41

Rek 2022

Begr Rek 2023 2023 na wijziging -83 -141 -95 -83 -141 -95

9.233

10.597

11.737

24 24

V V

Verschil V=voordeel Begr na N=Nadeel wijz-Rek -46 N -46 N

-1.139

N

2.9.5 Verschillen tussen begroting 2023 en realisatie 2023 (P999 Overhead) Bij dit onderdeel treft u voor dit programma de verschillen aan tussen de begrotingscijfers 2023 en de rekeningcijfers 2023.

60

Tabel 999 programma Overhead Toelichting per taakveld

Bedragen x € 1.000

Bedrag

Lasten 0.4 Overhead Taakveld 0.4 Overhead gemeentehuis Door uitbreiding aan vakliteratuur/abonnementen en toegepaste indexen door leveranciers zijn deze kosten met 23K toegenomen. De huisvestingskosten zijn per saldo toegenomen met 228K. Dit is volledig veroorzaakt door de gestegen energiekosten. Op met name de onderhoudskosten zijn er minder middelen uitgegeven (72K). Deze incidentele besparing heeft mede te maken met de op hande zijnde bijstelling van het MJOP plan dat in de loop van 2024 zou worden gepresenteerd en tevens de op hande zijnde fusie. Voor de kapitaallasten was in de begroting al een stelpost opgenomen van -500K. Deze besparing is binnen de jaarrekening binnen de overige programma's gerealiseerd. Binnen dit programma dient het als een nadeel beschouwd te worden. De werkelijke kapitaallasten binnen dit hulpprogramma zijn 125 K lager uitgevallen.

V/N

-1.117

N

-1.117

N

Taakveld 0.4 Overhead financiën Binnen de overheadkosten financiën is een overschrijding in de kosten van 111K. Dit wordt veroorzaakt door een correctie op kosten uit 2022 van 33K. Daarnaast zijn er niet begrote kosten gemaakt voor controle van de administratie van de laatste 5 jaar, een opdracht voor het in kaart brengen van de mogelijkheden van een inhuurmonitor (afspraak uit 2022), alsmede de inzet van belastingexperts en afkoop van een contract. Totaal hiervoor 78K. Taakveld 0.4 P&O In 2023 is er een medewerkerstevredenheidsonderzoek geweest met een kostenplaatje van 19K. Deze kosten waren niet begroot. Daarnaast is er aan implementatie van AFAS een bedrag uitgegeven van 116K(cloudomgeving mag je niet activeren maar lasten ineens nemen conform BBV). Verder zijn er forse overschrijdingen voor bedrijfsgeneeskundige en bedrijfsmaatschappelijke zorg en kosten voor werving van nieuw personeel (100K). Aan uitkeringen van het UWV en Loyalis (ziekte/wazo) is 60K ontvangen. Het ter beschikking staande opleidingsbudget is niet volledig uitgegeven. Hier resteert 90K. Het resterende verschil bestaat uit diverse kleinere componenten (22K). Taakveld 0.4 Overhead ITP Door uitgestelde investeringen in het verleden is er een onderuitputting op de kapitaallasten van 59K. Daarnaast zijn er kosten begroot t.b.v. het gastheerschap met Hilversum t.w.v. 100K.

Deze zijn echter opgenomen onder programma 998. Op het gebied van hardware, software en telefonie is er in totaliteit 57K meer uitgegeven. Dit wordt met name veroorzaakt doordat lopende contracten/overeenkomsten zijn geïndexeerd. Aan expertise op het gebied van ICT is voor 27 K hogere kosten gemaakt. Taakveld 0.4 Organisatieontwikkeling De kosten voor organisatieontwikkeling zijn slechts tot een bedrag van 3K uitgegeven. Dit veroorzaakt een besparing van 47K aan voordeel. Taakveld 0.4 Toegerekende kosten Door een wijziging in de toedeling van de kosten hebben er verschuivingen plaatsgevonden in de loon- en inhuurlasten binnen de programma's. De extra kosten die nu binnen overhead vallen, leveren een verlaging op binnen overige programma's. (462K nadeel) Tot slot zijn er een aantal afrondingen tot een bedrag 5K (nadeel) Totaal lasten exclusief mutaties reserves Toelichting per taakveld

Bedragen x € 1.000

Bedrag

V/N

Baten 0.4 Overhead Taakveld 0.4 Overhead gemeentehuis Inzake de verhuurde zendmast op het dak van het gemeentehuis is ruim 10K meer aan doorbelaste energiekosten ontvangen

24

V

24

V

-1.093

N

Taakveld 0.4 Financiën Aan invorderingskosten is in 2023 een bedrag van ruim 13K ontvangen. Deze baten worden nooit begroot. Tot slot is er een kleine afronding van 1K aan voordeel. Totaal baten exclusief mutaties reserves Saldo

61

Mutaties reserves: De mutaties betreffen vrijval van (-) of stortingen in (+) onderstaande reserves. Bedragen x € 1.000 Af/Bij

Reserve

Toelichting

Af

Reserve Afschrijving activa

46K minder onttrokken. Deze ontrekking staat rechtstreeks op de hulpkostenplaatsen als een extra voordeel. Saldo mutaties reserves

Bedrag

Saldo inclusief mutaties reserves

62

V/N

-46

N

-46

N

-1.139

N

3. Beleidsindicatoren Met de wijziging van het Besluit begroting en verantwoording van 5 maart 2016 moeten gemeenten voortaan de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd toelichten aan de hand van beleidsindicatoren. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten te kunnen vergelijken zijn conform de ministeriële regeling een aantal beleidsindicatoren verplicht gesteld. Deze beleidsindicatoren zijn in onderstaand overzicht opgenomen. Via de website ‘waar staat je gemeente’ zijn de gegevens te raadplegen. Op deze website staat ook meer achtergrondinformatie over de gekozen beleidsindicatoren en de bronnen. Voor de beleidsindicatoren van het taakveld ‘bestuur en ondersteuning’ beschikt de gemeente zelf over informatie. #

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Indicator

Jaar

1 2 3 4a 4b 5 6 8 9 10 11 14 16

0. Bestuur en burger 0. Bestuur en burger 0. Bestuur en burger 0. Bestuur en burger 0. Bestuur en burger 0. Bestuur en burger 1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid 3. Economie 3. Economie

Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Externe inhuur Overhead Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen Functiemenging Vestiging (van bedrijven)

8,58 6,25 € 584 55,83% € 7.500 25,2% 40 9,73 2,2 7,32 21,49 45,80% 219,5

2023 2023 2023 2023 2023 2023 2022 2023 2023 Q4-2023 2023 2022 2022

17 18 19

4. Onderwijs 4. Onderwijs 4. Onderwijs

0 14 1,80%

2022 2022 2022

20 21 22 23 24

5. Sport, cultuur & recreatie 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein

Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-er) Niet-sporters Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

40,50% 507,90 1,00% 2% 73,60%

2022 2022 2022 2022 2023

26

6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

1,00%

2021

27 28 29 30 31 32

6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein

130 80,7 10,30% 0,50% 0,00% 640

2023 2023 2023 2023 2021 2022

33 34 35 36 37 38 39

7. Volksgezondheid 7. Volksgezondheid 8. Vhrosv 8. Vhrosv 8. Vhrosv 8. Vhrosv 8. Vhrosv

Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit Gemiddelde WOZ-waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten Gemeentelijke woonlasten

Fte per 1000 inwoners Fte per 1000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van de totale loonsom Totale kosten inhuur externen \9x € 1.000) % van totale lasten Aantal per 10.000 jongeren Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners % Aantal per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs % Aantal per 1.000 inwoners van 15-74 jaar % 12 t/m 21-jarigen % kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de (potentiële) beroepsbevolking % 16 t/m 22-jarigen (bron: CBS jeugdmonitor) Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners Aantal kg per inwoner % X € 1.000 Aantal per 1.000 woningen % Meer persoons huishouden Eénpersoons huishouden

149 27,40% 537 2,5 84,00% € 1.295 € 1.198

2021 2021 2023 2022 2023 2023 2023

63

4. Verantwoording van de paragrafen 4.1 Lokale heffingen Inleiding De belastingtaken van de gemeente Wijdemeren worden met ingang van 2020 uitgevoerd door de gemeente Hilversum, onder de naam gastheerschap belastingen Hilversum. In 2020 heeft het gastheerschap belastingen Hilversum voor het eerst de heffing, inning en invordering van alle belastingen verzorgt. De heffing, inning en invordering van de leges volgend uit lijkbezorging en burgerzaken en de leges omgevingsvergunningen zijn volledig door de gemeente Wijdemeren uitgevoerd. In deze paragraaf vindt u een overzicht van de belastingen en leges, die zijn opgelegd aan inwoners, ondernemingen, organisaties en toeristen. Beleidskader We onderscheiden gemeentelijke heffingen in ongebonden heffingen en heffingen die gebonden zijn aan bepaalde leveringen en diensten van de gemeente. Ongebonden heffingen behoren tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Dit zijn onroerendezaakbelastingen (OZB), roerende-ruimtebelastingen (RRB), hondenbelasting, toeristenbelasting en de forensenbelasting. Kenmerkend voor de gebonden heffingen is dat de geraamde opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de geraamde lasten van de leveringen en diensten. In onze gemeente gaat het om afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges en lijkbezorgingsrechten. Tarievenbeleid In de begroting is gerekend met een inflatiecorrectie van 4 %.

Voor een aantal heffingen en leges is dit percentage nog eens extra verhoogd. Variërend van 4 procent bij de leges, tot 11 procent bij de heffingen. De inflatiecorrectie is gebaseerd op de cijfers uit de septembercirculaire van het Rijk. Omdat de begroting van 2023 niet structureel en reëel in evenwicht was is de gemeente Wijdemeren sinds 1 januari 2023 onder preventief toezicht gesteld van Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord-Holland. In juli 2023 is het financieel herstelplan vastgesteld in de Raad en vanaf begroting 2024 is het financieel toezicht door de Provincie Noord-Holland opgeheven. Ongebonden heffingen. (On)roerend zaakbelastingen In de begroting 2023 en bij de vaststelling van de verordeningen is bepaald dat het OZB tarief 2023 t.o.v. de raming 2022 voor woningen is verhoogd met 8% (regulier 4% en 4% extra). Voor de niet woningen is naast de inflatiecorrectie van 4%, het tarief voor niet woningen eigenaren met 11 procent extra is verhoogd en het tarief voor niet woningen gebruikers met 6 procent extra is verhoogd. Bij de tariefberekening is daarbij rekening gehouden met de waardeontwikkeling van woningen en nietwoningen. Voor de woningen bedroeg de verwachte waardeontwikkeling op waarde peildatum 1-1-2022 t.o.v. de waarde peildatum 1-1-2021 gemiddeld 12,7%. Voor de niet-woningen werd een stijging van de waarde met 1,5 % geraamd.

De verwachte stijging van de waarde volgde uit verkoopcijfers over de jaren 2020 en 2021 en de voorlopige uitkomsten van de herwaardering van de woningen en niet-woningen. Het tarief voor de OZB woningen is mede op basis van de verwachte waardestijging t.o.v. 2022 verlaagd van 0,1198 % tot 0,1148% (afname 4%).

64

De tarieven voor niet-woningen zijn daarentegen mede op basis van de verwachte waardestijging verhoogd t.o.v. de tarieven 2022. Voor het eigenarendeel van 0,2251% tot 0,2550%, en voor het gebruikersdeel van 0,1724% tot 0,1868% Toeristenbelasting De toeristenbelasting is verhoogd met de geraamde inflatiecorrectie van 4%. Forensenbelasting De heffingssystematiek voor de forensenbelasting is volledig herzien. De tot en met 2021 gehanteerde staffelmethode is losgelaten en er is overgegaan op een heffingsmaatstaf, die uit gaat van een vast percentage van de WOZ-waarde van het object. Dit vaste percentage is 0,27% van de WOZ-waarde. Daarbij wordt voor 2023 een tarief gehanteerd met een minimum van € 378 er is geen maximum bedrag. Hondenbelasting De tarieven hondenbelasting zijn verhoogd met de geraamde inflatiecorrectie van 4% en een extra verhoging van 4%. Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Het inzamelen van de afvalstoffen wordt niet door de gemeente uitgevoerd, maar door de GAD (Gewestelijke afvalstoffendienst). De kosten worden omgeslagen over de belastingplichtigen. De tarieven 2022 nemen t.o.v. 2023 met 3% toe. In het Loosdrechts plassengebied wordt het huisvuil opgehaald door het Plassenschap Loosdrecht in opdracht van de gemeente. De tarieven 2023 bedroegen voor meerpersoonshuishoudens € 354,96 en voor éénpersoonshuishoudens € 257,64.

Het tarief voor het afvoeren van huisvuil in het plassengebied is voor 2023 bepaald op € 281,52 Rioolheffing Voor 2023 is besloten het tarief van de rioolheffing laag te houden. De rioolheffing is voor 2023 gelijk aan 2022 zijnde € 235,00. Het lage tarief voor de rioolheffing had voor 2023, evenals voor 2022, als doel het totaal aan lokale heffingen voor de burger op peil te houden. Lijkbezorgingsrechten. In 2023 zijn de tarieven ten opzichte van 2022 verhoogd met de inflatiecorrectie van 4% Leges De leges zijn verhoogd met de geraamde inflatiecorrectie van 4% Onderstaande tabel geeft een overzicht van de ontwikkeling van de tarieven in de afgelopen jaren en de tarieven 2023.

65

Heffing

OZB/RZB woningen Toeristenbelasting Forensenbelasting Hondenbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten leges Waarvan inflatiecorrectie

Tariefsontwikkeling in % ten opzichte van het voorgaande jaar 2020 2021 2022 2023 -3,77 7,6 1,5 -4 2 1,5 1,5 4 2 1,5 1,5 4 2 6,5 1,5 8 5,1 7,4 12,5 3 0 -13 0 0 2 13,5 1,5 4 2 1,5 1,5 4 2,4

2

1,5

Tarief 2023 0,1148 1,32 297,00 94,56 354,96 235,00 Diversen Diversen

4

Ad.1 Betref forensenbelasting object zonder WOZ waarde Ad.2 Betreft het tarief eerste hond Ad.3 Betreft het tarief afvalstoffenheffing meerpersoonshuishoudens Ad. 4 Betreft eigenaren aangesloten op het riool

Ontwikkeling in gemeentelijke belastingen Opbrengsten In onderstaande tabel zijn ook bedragen die nog betrekking hebben op verrekeningen uit voorgaande jaren opgenomen. Het is dus niet in alle gevallen de zuivere opbrengst van het belastingjaar 2023.

Onroerendzaakbelasting Roerende zaakbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Hondenbelasting Rioolheffing Afvalstoffenheffing Lijkbezorging leges Totaal Opbrengsten

Raming Raming 2023 Opbrengst 2023 na 2022 oorspronk rapportage elijk najaar 7.979.869 8.633.500 9.133.500 68.352 72.700 72.700 390.496 317.000 317.000 668.963 684.000 828.000 116.041 123.000 123.000 3.191.538 2.940.000 2.974.000 3.318.705 3.370.000 3.454.000 274.604 320.000 275.000 1.656.574 972.400 1.247.400 17.665.143 17.432.600 18.424.600

Ongebonden heffingen Gebonden heffingen Totaal opbrengsten

9.223.722 9.830.200 8.441.421 7.602.400 17.665.143 17.432.600

Omschrijving

10.474.200 7.950.400 18.424.600

66

Opbrengst 2023 9.071.168 80.481 397.341 918.124 117.769 2.982.317 3.455.436 314.894 1.427.919 18.765.448 10.584.883 8.180.566 18.765.448

Onroerendzaakbelastingen In de najaarsnota 2023 zijn de opbrengsten onroerendzaakbelastingen op begrotingsbasis met € 500.000 opwaarts bijgesteld in verband met naheffing, herwaardering, areaaluitbreiding en een completer adressenbestand. In de jaarrekening 2023 blijkt dat de meeropbrengst ten opzichte van de najaarsnota 2023 € 438.000, een relatief kleine minderopbrengst van afgerond € 62.000. Land- en watertoeristenbelasting De aanslagen voor de land- en watertoeristenbelasting worden in het jaar volgend op het betreffende belastingjaar opgelegd. In de jaarrekening zijn de opbrengsten 2023 verantwoord op basis van verwachte op te leggen aanslagen land- en watertoeristenbelasting voor respectievelijk € 97.000 en € 220.000. Het resterende voordelige verschil van € 80.000 heeft betrekking op de werkelijke land- en watertoeristenbelasting. Forensenbelasting In de primitieve begroting 2023 is rekening gehouden met een opbrengst van € 684.000 voor de forenzenbelasting. In de najaarsnota 2023 is er een meeropbrengst ingeboekt van € 144.000 als gevolg van waardestijgingen van het onroerend goed dat als basis geldt voor de heffing en opgelegde kohieren van belastingen uit voorgaande jaren.

In de jaarrekening is er sprake van een voordelig verschil van afgerond € 90.000 als gevolg van hogere opgelegde aanslagen over het jaar 2022 ten opzichte van de verwachte opbrengst forenzenbelasting over het jaar 2022. Hondenbelasting De werkelijke opbrengsten hondenbelasting 2023 zijn afgerond € 5.000 lager dan waarmee in de begroting 2023 rekening is gehouden. Rioolheffing De opbrengsten van de rioolheffing zijn in 2023 € 8.000 hoger dan geraamd. Leges afvalstoffen Ten opzichte van de begroting 2023 inclusief najaarsnota 2023 is er op rekeningbasis een marginale afwijking. Leges lijkbezorging De legesopbrengsten van de lijkbezorging zijn ruim € 40.000 hoger dan de raming. In het herstelplan is de raming neerwaarts bijgesteld met € 45.000. Achteraf blijkt deze aanpassing te hoog. Leges omgevingsvergunningen De leges m.b.t. de verlening van omgevingsvergunningen zijn dit jaar afgerond € 117.000 lager dan oorspronkelijk geraamd. Leges glasvezel Met ingang van 2022 is in de legesverordening een vergoeding per strekkende meter voor de aanleg van glasvezelkabels in de gemeente opgenomen. Met een start in 2022 is glasvezel in grote delen van de gemeente uitgerold. De bij de kabelaars, op grond van de verordening, in rekening gebrachte leges bedragen voor het jaar 2023 afgerond € 178.000.

67

Leges burgerzaken In de primitieve begroting 2022 is een bedrag geraamd voor leges Burgerzaken van € 196.000. De basis voor de begroting 2023 is de primitieve begroting 2022 en de mutaties uit het herstelplan 2023. In werkelijkheid zijn de gerealiseerde leges Burgerzaken 2023 € 316.000. In de raming is als nasleep van de coronapandemie in eerste instantie uitgegaan van lagere opbrengsten van met name de reisdocumenten

Kwijtschelding van belastingen Kwijtschelding wordt verleend voor de hondenbelasting en de afvalstoffenheffing. Het kwijtscheldingsbeleid is niet gewijzigd. Wijdemeren hanteert de maximale kwijtscheldingsnorm, wat betekent dat 100% van de bijstandsnorm tot de kosten van bestaan worden gerekend. In 2023 heeft belastingen Hilversum kwijtscheldingsbeleid voor de gemeente uitgevoerd. In 2023 bedroeg het totaalbedrag aan verleende kwijtschelding € 84.335. In 2022 was dit € 70.614 en in 2021 € 70.010.

68

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beleidskader Het wettelijk kader van BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) stelt dat de paragraafbetreffende het weerstandsvermogen ten minste moet bevatten: A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; B. Een inventarisatie van de risico’s; C. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s; D. Een kengetal voor de: - Netto schuldquote - Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - Solvabiliteitsratio - Grondexploitatie - Structurele exploitatieruimte - Belastingcapaciteit E. Een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen kan worden omschreven als het vermogen van de gemeente om financiële risico’s/tegenvallers op te kunnen vangen. Dit vermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit, dit zijn de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken, en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. De mate van flexibiliteit van de gemeentebegroting speelt een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandvermogen: hoe snel kunnen tegenvallers worden opgevangen door ombuigingen van bestaand beleid al dan niet in combinatie met belastingverhogingen. Ook de omvang van de vrij aanwendbare reserves is daarbij van belang.

Vanuit het provinciaal toezicht zijn geen directe normen voor het weerstandsvermogen aangegeven. Weerstandscapaciteit Met de beschikbare weerstandscapaciteit bedoelen we de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten te dekken. Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan wel andere risico beperkende acties. Risico’s en reserves zijn continu aan verandering onderhevig, het weerstandsvermogen is dan ook een momentopname. Berekening weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de 69

gemeente kan beschikken om niet begrote kosten op te vangen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende componenten: • • • •

Algemene reserve Bestemmingsreserve ruimtelijke ontwikkelingen Onvoorzien Stille reserves uit voor verkoop beschikbaar zijnde activa

Algemene reserve De algemene reserve bedraagt € 3.623.000 (stand per 31 december 2023). Het verloop van de Algemene reserve staat in de toelichting op de balans. Stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkelingen De stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkelingen maakt deel uit van het weerstandsvermogen en bedraagt € 526.400 (stand per 31 december 2023). Het verloop van deze reserve staat in de toelichting op de balans. Onvoorzien De post onvoorzien is een incidenteel budget dat dient als dekking van optredende risico’s. In de begroting is hiervoor in de verschillende jaarschijven een budget van € 50.000 opgenomen. Stille reserves uit voor verkoop beschikbaar zijnde activa Conform de nota risicomanagement kunnen stille reserves uit voor verkoop beschikbaar zijnde activa worden meegenomen in de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit. Een aantal legakkers zijn in het bezit van de gemeente, getaxeerd en voor verkoop beschikbaar. Deze stille reserves worden vooralsnog geschat op € 100.000. Op basis van bovenstaande informatie komen we tot de volgende berekening van de beschikbare weerstands-capaciteit in deze jaarrekening:

Weerstandscapaciteit a b c d e f

Bedrag (x € 1.000)

Algemene reserve Stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkelingen Stille reserves Saldo rekening/begroting onvoorzien Beschikbare weerstandscapaciteit

3.623 526 100 pm 50 4.299

Risicobeheersing Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de paragraaf Weerstandsvermogen o.a. een inventarisatie van de risico’s dient te bevatten en het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s. In onderstaand overzicht treft u het resultaat van de inventarisatie van de risico’s waarvoor geen of geen volledige beheersmaatregelen zijn getroffen. 70

Berekening Risicobedrag (kans effect) De gewenste weerstandscapaciteit is bepaald conform de Nota risicomanagement 2019, die op 19 september 2019 door de raad is vastgesteld. Hierbij is gebruik gemaakt van kans-klassen. Op grond van de kansen van optreden zijn de risico’s bepaald tussen de 20% en 60%. Risico’s waarbij de kans van optreden groter is dan 60% zijn uit voorzichtigheid volledig voorzien. Bij de waardering van grondexploitaties worden de risico’s waarbij de kans van optreden groter is dan 60% uit voorzichtigheid volledig meegenomen in de waardering van de grondexploitaties en in de risicoanalyse niet verder meegenomen. Bedragen in euro

Omschrijving Risico A B C D E F G H I J K L M

Gronden in exploitatie Ruimtelijke projecten Financiële risico's Hogere uitgaven Sociaal domein Asbest en bodemverontreiniging Wet Sociale Werkvoorziening Riolering Bruggen Beschoeiingen Onderhoud kapitaalgoederen Provinciale bodemtaken Feitelijke bestuursdwang Informatiebeveiliging

Totaal alle risico's:

Omvang Omvang na Kans in % Risicobedrag maximum in beheersmaatvan obv kanseffect € regel in € kansklassen in € 2.906.000 922.500 2.091.500 1.090.000 400.000 50.000 200.000 400.000 400.000 1.327.500 50.000 50.000 445.000

2.406.000 551.000 1.148.000 940.000 250.000 50.000 100.000 100.000 150.000 742.500 50.000 50.000 445.000

10.332.500

6.982.500

gem. 30% gem. 40% gem. 30% variërend 50% 20% 50% 30% 30% variërend 40% 30% variërend

703.600 229.600 486.200 387.000 125.000 10.000 50.000 30.000 45.000 294.250 20.000 15.000 175.500

2.571.150

In de nota Risicomanagement 2019 zijn de kansen en financiële gevolgen ingedeeld in klassen. Deze staan in onderstaand overzicht vermeld. Kans klassen

Klasse

Frequentie dat risico zich Kans Te hanteren percentage voordoet (waarschijnlijkheid) in risicoprofiel Financieel gevolg (in euro) 1 < of 1x per 10 jaar Zeer klein 20% < 50.000 2 1x per 5 - 10 jaar klein 30% > 50.000 en < 100.000 3 1x per 2 - 5 jaar Gemiddeld 40% > 100.000 en < 250.000 4 1x per 1 - 2 jaar Groot 50% > 250.000 en < 500.000 5 1x per jaar of meer Zeer groot 60% > 500.000

71

Ratio weerstandsvermogen Berekening beschikbare ruimte Algemene reserve Op basis van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit kunnen we een berekening maken van de ruimte in de Algemene reserve per 31 december 2023. In onderstaand overzicht treft u het resultaat van die berekening. Bedragen x € 1.000

a b c d e f

Algemene reserve Stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkelingen Stille reserves Saldo rekening/begroting onvoorzien Beschikbare weerstandscapaciteit

Begroting Rekening 2023 2023 769 843 3.623 526 526 526 100 100 100 pm pm pm 50 70 50 1.446 1.539 4.299

g h i

Totaal risico's minus correctie kansberekening Benodigde weerstandscapaciteit

6.983 -5.034 1.949

6.288 -4.021 2.267

6.983 -4.411 2.571

j

Beschikbare ruimte Alg. reserve

-503

-728

1.728

Omschrijving

2022

Toelichting: Uit het overzicht blijkt dat op basis van de gegevens uit de jaarrekening 2023 de vrij beschikbare ruimte in de Algemene reserve positief is. Dit is in lijn met het financieel herstelplan. Ratio weerstandsvermogen De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de gekwantificeerde risico’s. Dit wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal. De ratio van het weerstandsvermogen kan per 31 december 2023 als volgt worden berekend:

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 4.299

----------------------------------------------- =

------- =

Benodigde weerstandscapaciteit

€ 2.571

1,67 (was 1,61)

Het is van belang te weten of er sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Om de ratio van het weerstandsvermogen te beoordelen, gebruiken we onderstaande normering van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement:

72

Ratio weerstandsvermogen Ratio > 2,0 1,4 < ratio < 2,0 1,0 < ratio < 1,4 0,8 < ratio < 1,0 0,6 < ratio < 1,0 Ratio < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Bij een ratio van 1,0 is de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. In de nota risicomanagement 2019 is de ondergrens van de ratio weerstandsvermogen op 1,0 vastgesteld. Geconcludeerd kan worden dat het weerstandsvermogen van Wijdemeren “ruim voldoende” in staat is om de onderkende risico’s op te vangen.

Toelichting op de risico's A. (Grond)exploitaties Aan de grondexploitaties zitten hoge risico’s verbonden. Voor de gronden die al in exploitatie zijn genomen zijn voorzieningen gevormd ter hoogte van het geprognosticeerd tekort. Daarnaast is per grondexploitatie een risicoanalyse gemaakt. Gestreefd wordt naar het elimineren of verminderen van een risico. In het voorkomende geval moet een risico geaccepteerd worden. Indien het resultaat hierdoor dusdanig verslechtert dat een verhoging van een voorziening noodzakelijk is, zal deze bij de eerstvolgende herziening (of tussentijds) worden bijgesteld. Meerdere risico’s die bij de grondexploitaties worden onderkend hebben een relatie met een tijdige doorlooptijd. De uitvoering kan vertraging oplopen als gevolg van het stopzetten of aanpassen van deelplannen maar ook door vertraging van de vergunningverlening. De kans van optreden van de diverse risico’s zijn vertaald naar percentages variërend tussen de 20% en 50% voor het bepalen van de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen. B. Ruimtelijke projecten Aan de uitvoering van projecten zijn risico’s verbonden. De uitvoering kan vertraging oplopen als gevolg van het stopzetten of aanpassen van deelplannen maar ook door vertraging van de vergunningverlening.

De kans van optreden van de diverse risico’s zijn vertaald naar percentages variërend tussen de 20% en 60% voor het bepalen van de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen. C. Financiële risico's Onder deze risico’s valt onder andere het risico bij gegarandeerde geldleningen. Dit risico is gering, omdat in veel gevallen het Waarborgfonds Sociale Woningbouw eerst garant staat. En bij hypotheken het Waarborgfonds Eigen Woningen. Andere risico’s kunnen zich voordoen op gebied van renteontwikkeling als gevolg van hoge inflatie en onzekerheden in de algemene uitkering. 73

D. Hogere uitgaven Sociaal domein Binnen de uitvoering van het sociaal domein, bestaande uit de WMO, de Jeugdzorg en de uitvoering van de participatiewet, bestaan er meerdere risico’s. Daarnaast is een kentering in de landelijke trend dat de zorgvraag stijgt, nog niet waargenomen. Ook naar de toekomst wordt ondanks een raming van een toename van de kosten, rekening gehouden met het risico van extra stijging. E. Asbest en bodemverontreiniging Bij reconstructie projecten is de kans aanwezig op asbest en bodemverontreiniging wat niet op voorhand bekend is ondanks de bodemonderzoeken die vooraf worden verricht. Tot op heden heeft dit risico zich niet voorgedaan. F. Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) De WSW is ondergebracht in de Participatiewet. Het Werkvoorzieningschap Tomingroep voert dit voor de deelnemende gemeenten uit. Er bestaat een risico dat de Tomin-groep in enig jaar tegenvallende resultaten heeft. Maatregelen worden blijvend ingezet om te zorgen dat de opbrengsten de kosten blijven dekken. Toch resteert er voor de gemeenten een risico dat zij eventuele onvoorziene tekorten moeten aanvullen. G. Riolering Het rioolstelsel is afgelopen jaar veel beter in kaart gebracht. Hierdoor weten we beter hoe het functioneert en kunnen we risico's verkleinen. Grote calamiteiten hebben zich de laatste jaren niet voorgedaan.

De meest waarschijnlijke calamiteiten zijn het gedeeltelijk instorten van het stelsel, een onvoorziene langdurige buiten gebruikstelling en milieuschade. De komende jaren zullen we vanuit het vastgestelde water- en rioleringsplan (WRP) onder meer rioolgemalen renoveren, planmatig het stelsel reinigen en inspecteren en foutieve lozingen op het oppervlaktewater reduceren. Voor normale onderhoudskosten en kapitaallasten van investeringen is een onderhoudsvoorziening beschikbaar. In de voorziening is geen rekening gehouden met calamiteiten. H. Bruggen Jaarlijks inspecteren wij onze bruggen en voeren reparaties uit. Bij onvoldoende onderhoud en/of een te zware aslast kan een brug beschadigen. In dat geval moeten omleidingen worden ingesteld, wellicht een noodbrug geplaatst worden, reparaties worden uitgevoerd of een nieuwe brug worden gebouwd. In de afgelopen drie jaar hebben zich geen calamiteiten met bruggen voorgedaan. I. Beschoeiingen De gemeente heeft een grote hoeveelheid beschoeiingen in onderhoud. De staat van een aantal delen is nog slecht. De achterstanden in het onderhoud zijn in kaart gebracht in het "Beheerplan overige waterwerken". Met de uitvoering van dit beheerplan worden gedurende de jaren 20242028 fasegewijs de achterstanden ingelopen. Hiermee wordt de hoogte van eventuele schades beperkt.

Het risico is dat door het wegslaan van beschoeiing de aanliggende wegconstructie ernstig verzakt. 74

J. Onderhoud kapitaalgoederen Naast de genoemde risico’s bij riolering, bruggen en beschoeiingen, is of wordt het onderhoud van de overige zaken, zoals wegen, speeltoestellen andere aspecten binnen de openbare ruimte, in kaart gebracht. Ook hieruit blijken achterstanden, waarbij vanuit de eind 2023 vastgestelde beheerplannen deze achterstand gefaseerd wordt ingelopen. Hiermee wordt de hoogte van eventuele schades zoveel mogelijk beperkt. K. Provinciale bodemtaken Tezamen met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 januari 2024) worden de provinciale bodemtaken overgedragen aan de gemeenten. In het Algemeen Bestuur van de OFGV is met de deelnemers afgesproken dat met de overdracht het budget dat uit het provinciefonds naar het gemeentefonds wordt overgeheveld, leidend is voor de bijdragen voor deze taak bij de OFGV. Er wordt van uitgegaan dat het Rijk op de overheveling van het budget van provincie naar gemeenten geen korting toepast. Dit is echter nog geen garantie. L. Feitelijke bestuursdwang Bij het toepassen van feitelijke bestuursdwang mag het aspect van het kostenverhaal in principe niet meewegen of kan niet meewegen. Het wordt namelijk toegepast in zeer spoedeisende gevallen of in die gevallen waar het dreigende verbeuren van een last onder dwangsom geen soelaas biedt om tot beëindiging of herstel van een overtreding te komen. M.

Informatiebeveiliging In 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in werking getreden. Om datalekken te voorkomen zijn er technische en organisatorische maatregelen getroffen. Echter, er blijft altijd een risico op een datalek. Indien de gemeente succesvol aansprakelijk wordt gesteld voor een datalek dan is de vervolgschade gedekt op de aansprakelijkheidspolis. Voorts de organisatie bewust maken door te (blijven) stimuleren en naleven van verantwoordelijkheden (zoals bijhouden verwerkingsregister, melden datalekken, actief rekening houden met privacyaspecten bij projecten, DPIA’s uitvoeren, etc. ). Een eventuele boete is niet verzekerd. Aan de gemeente zijn nog geen boetes opgelegd.

Financiële kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een overzicht van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Bij deze kengetallen worden een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De kengetallen en de beoordeling geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht in de financiële positie van de gemeente. De vijf kengetallen zijn: 1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit 75

1a. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De hoogte van de inkomsten bepaalt namelijk in belangrijke mate hoeveel schulden een gemeente kan dragen. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en 100%. Voor een gemeente geldt dat het licht op oranje springt boven de 100% en op rood springt als deze quote hoger is dan 130%. 1b. Wanneer de netto schuldquote wordt gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is sprake van onderstaande quote: De netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt eind 2023 46%. Met iedere € 1.000.000 die geleend wordt, neemt de schuldquote met 1,6% toe. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 BBV uit de reserves (algemene reserve en bestemmingsreserves) daarbij opgeteld het resultaat uit het overzicht van en lasten en baten (saldo per 31-12).

Een solvabiliteitsratio van onder de 30% wordt als laag aangemerkt. De solvabiliteitsratio van de gemeente Wijdemeren bedraagt dit jaar 24%, wat als te laag wordt aangemerkt. Het voldoen aan de financiële verplichtingen staat hiermee wat meer onder druk. 3. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten. In deze jaarrekening is nog sprake van twee exploitaties, te weten Porseleinhaven en Nedervecht. Op deze exploitaties zijn de reeds getroffen voorzieningen in mindering gebracht. Dat bedrag wordt gedeeld door de totale baten uit de jaarrekening en uitgedrukt in een percentage. Een percentage van meer dan 10% wordt gezien als kwetsbaar. Naar verwachting wordt de laatste grondexploitatie voltooid in 2025.

76

4. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en de structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De cijfers en de kengetallen geven aan dat er een nagenoeg structureel evenwicht is tussen de lasten en de baten. 5. Belastingcapaciteit (verhouding woonlasten Wijdemeren versus landelijk gemiddelde) Dit kengetal gaat over de ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen, dit wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t= 2024 te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 =2023 en uit te drukken in een percentage.

De woonlasten voor een gemiddelde woning in Wijdemeren bedraagt voor 2024 € 1.576,00. Het landelijk gemiddelde is door COELO voor 2023 berekend op € 994,00. (bron: Atlas lokale lasten 2024 Coelo, pagina 19) Het daaruit volgende percentage bedraagt 158%. Dit betekent dat de lastendruk voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden in Wijdemeren 58% hoger ligt dan het landelijk gemiddelde.

77

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen Beleidskader De gemeente draagt wettelijke verantwoordelijkheid voor het beheer van de openbare ruimte. Deze ruimte bestaat in Wijdemeren uit veel water en natuurgebied waarvoor de verantwoordelijkheid bij andere (overheids-)organisaties ligt. De openbare ruimte vertegenwoordigt een grote kapitaalswaarde. Efficiënt en effectief beheer en onderhoud is van groot belang om kapitaalvernietiging te voorkomen.

Openbare ruimte algemeen De voornaamste kapitaalgoederen betreffen de wegen, riolering, civiele kunstwerken en beschoeiingen, openbare verlichting, groenvoorziening, speel- en beweegvoorzieningen, straatmeubilair en openbare gebouwen. Het beheer hiervan is complex en begint bij het vastleggen van diverse gegevens in beheersystemen. In deze systemen worden gegevens bijgehouden als materiaal, ouderdom, locatie en staat van onderhoud. Op basis hiervan worden onderhouds- en vervangingsplannen opgesteld en op elkaar afgestemd vanuit een integrale benadering. Deze plannen vormen de input voor de begroting en het investeringsplan. Naast de gemeente zijn ook andere instanties verantwoordelijk voor de openbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. Het beleid en beheer van de waterwegen valt merendeels onder verantwoording van het Plassenschap Loosdrecht e.o. en het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht (Waternet). Andere betrokken partijen zijn onder andere het Rijk, provincie, Natuurmonumenten, nutsbedrijven en hulpverleningsdiensten. Tevens dragen particulieren als eigenaar/huurder, of d.m.v. participatie steeds meer bij aan het onderhoud van de openbare ruimte. Met deze partijen wordt, vanuit een integrale benadering en verantwoordelijkheid én efficiency, naar samenwerking gezocht in beheer en onderhoudswerkzaamheden.

Er is de komende jaren sprake van een aanzienlijke vervangingspiek van de objecten in de openbare ruimte, met de nadruk daarbij op wegen, riolering en beschoeiingen. Dit samen met het achterstallige onderhoud dat in de afgelopen jaren is opgebouwd maakt dat er sprake is van een aanzienlijke opgave voor de gemeente.