Document · PDF

Bijlage 3 Bijlagenboek B Herindelingsontwerp

gemeenteraad 11 december 2024, gemeente WijdemerenBij agendapunt: Raadsvoorstel Herindelingsontwerp Wijdemeren-Hilversum28.124 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Wijdemeren

Overige vlottende activa

Hilversum

Wijdemeren

Totaal activa

525

549

590

Eigen vermogen

100

101

103

Hilversum

Wijdemeren

Voorzieningen

Hilversum

Wijdemeren

Schulden en overlopende passiva

400

424

464

Hilversum

306

323

342

Wijdemeren

101

122

Totaal passiva

525

549

590

Baten voor mutatie reserves

450

451

453

Hilversum

382

Wijdemeren

Bron: Begroting 2025 gemeente Hilversum en gemeente Wijdemeren

| 37 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Solvabiliteitspercentage na herindeling Bovenstaande balansindeling laat zien dat het solvabiliteitspercentage na de herindeling naar verwachting rond de 19% bedraagt en zal dalen naar ongeveer 17%. Netto-schuldquote De netto-schuldquote komt hiermee naar verwachting uit op (400 -/- 44) / 450 = 79% per ultimo 2026. Bij ongewijzigd beleid stijgt de netto-schuldquote naar 93% per ultimo 2028. De gecorrigeerde netto-schuldquote zal hier enkele procentpunten onder liggen.26 Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte beweegt zich voor de heringedeelde gemeente in de jaren 2027 en 2028 tussen de 0,6% en 1%. Woonlastenniveau Het woonlastenniveau komt voor de heringedeelde gemeente uit op circa 110% van het landelijk gemiddelde.

6.2 Herstelplan Wijdemeren - de periode na 2028 Het financieel herstelplan in Wijdemeren In het financieel herstelplan geeft de gemeente Wijdemeren aan dat het financieel perspectief op de langere termijn niet gunstig is. Met name op het gebied van de openbare ruimte is in het plan rekening gehouden met een inhaalslag. De gemeente geeft aan dat de kwaliteit van het openbaar gebied niet verder achteruit mag gaan. Het herstelplan geeft aan dat uitstel geen optie meer is. In de onderstaande tabel zijn de verschillende onderdelen van het herstelplan weergegeven. Tabel 27: Effecten financieel herstelplan Wijdemeren (bedragen x € 1.000) (negatieve bedragen zijn tekort of tekortverhogend) 2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

Kapitaallasten nw. inv.

-960

-1.547

-1.704

-1.910

-3.434

-4.942

-6.719

-8.316

-10.229

-11.970

-13.392

-14.801

Groot en klein onderhoud

-600

Autnome ontw.

1.943

1.240

-471

Kostendekkende heffingen

1.600

671

1.333

1.986

2.629

3.264

3.889

4.505

5.112

Kostendekking nieuwe rioleringsinv. Potentieel

164

Taakstelling Sociaal Domein

-250

500

Taakstelling bedrijfsvoering

-550

In de geprognosticeerde balansen is bij de financiële vaste activa geen uitsplitsing gemaakt tussen de verstrekte leningen en de deelnemingen. 26

| 38 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Maatregelen omgeving

-1.010

-720

-520

Taakstelling overhead

200

420

Verkoop vastgoed

100

200

400

500

OZB-verhoging

468

935

1.403

1.870

2.338

2.600

Toeristenbelasting ca.

500

750

800

900

1.000

Saldo herstelplan

1.605

2.694

2.375

2.495

2.210

1.626

502

-452

-1.730

-2.846

-3.652

–4.454

-584

-1.708

-2.662

-3.940

-5.056

-5.862

-6.664

Effect in latere jaren t.o.v. 2028

Het herstelplan is tot en met de jaarschijf 2027 in de meerjarenbegroting van Wijdemeren verwerkt. De bovenstaande tabel leert dat in 2035 een aanvullend tekort ontstaat van ongeveer € 7 miljoen wanneer de maatregelen uit het herstelplan onverkort worden doorgevoerd ten opzichte van de (laatste) jaarschijf 2027 uit de meerjarenbegroting 2024-2027. Dat betekent dus niet alleen dat de onderhoudsplannen in de begroting zijn opgenomen, maar ook dat: a. de tarieven voor de rioolheffing meer dan verdubbeld zijn ten opzichte van 2024; b. een taakstelling van € 500.000 op het Sociaal Domein is gerealiseerd; c. een taakstelling van € 420.000 op de overhead is gerealiseerd; d. een structurele besparing van € 500.000 op de exploitatie van het vastgoed is gerealiseerd; e. een OZB-stijging (bijna 30% ten opzichte van 2023) tot het niveau van de artikel 12-norm is gerealiseerd; f. een taakstellende verhoging van de tarieven voor toeristenbelasting en de forensenbelasting is gerealiseerd. Doorkijk voor de periode na 2028 Dit alles maakt dat het financieel beeld in de periode na 2028 wezenlijk kan afwijken van het beeld zoals dat in de huidige begroting tot en met 2027 is geschetst. Dat betekent dat in de analyse ook de periode na 2028 wordt betrokken. Het spreekt voor zich dat naarmate het perspectief verder weg ligt, ook de onzekerheidsmarge toeneemt.

6.3 Begrotingssaldi Voor het vertrekpunt van de analyse gaan we uit van de gepresenteerde saldi bij de meerjarenbegroting 2025. De begrotingssaldi zijn als volgt:

| 39 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Tabel 28: Begrotingssaldi van de verschillende gemeenten (bedragen x € 1.000) (negatieve bedragen zijn tekort of tekortverhogend)

Omschrijving

2025

2026

2027

2028

-2.812

1.617

2.738

Wv. structureel

1.797

-2.725

2.227

3.348

Begrotingssaldo Wijdemeren

1.636

-694

1.148

Wv. structureel

1.948

-357

415

1.513

Begrotingssaldo Hilversum

Gemeenten zijn verplicht om aan te geven in hoeverre het begrotingssaldo structureel van aard is. Dat wil zeggen in hoeverre de lasten die ieder jaar terugkeren, gedekt worden door baten die ieder jaar terugkeren. Incidentele baten zijn bijvoorbeeld grondverkopen of onttrekkingen uit reserves. Incidentele lasten zijn eenmalige projectsubsidies of het treffen van een verliesvoorziening. De toezichthouder baseert zijn oordeel in de regel op het structurele karakter van de begroting. In de begrotingen van Hilversum en Wijdemeren is het effect van het 'ravijnjaar' 2026 duidelijk zichtbaar. De vergoeding uit het gemeentefonds zal in dat jaar gaan dalen. De VNG heeft becijferd dat de gemeenten er in reële zin ongeveer € 3 miljard op achteruitgaan. Voor een gemeente met 25.000 inwoners gaat het gemiddeld om een bedrag van circa € 3,5 miljoen. Voor een gemeente met 60.000 inwoners gaat het gemiddeld om een bedrag van circa € 9 miljoen. Voor een gemeente van 100.000 inwoners gaat het om een bedrag van circa € 15 miljoen. Dat beeld zien we ook terug in de cijfers van Hilversum en Wijdemeren.

6.4 Reserves Hilversum De huidige meerjarenbegroting laat zien dat Hilversum geen stijging of daling ervaart in de algemene reserve. De algemene reserve blijft daarmee naar verwachting gelijk. Daarnaast wordt in Hilversum gereserveerd voor toekomstige stedelijke ontwikkelingen. De reserve Stedelijke Ontwikkeling loopt op tot bijna € 18 miljoen in 2028.

| 40 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Tabel 29: Reserves gemeente Hilversum per 31 december27 (bedragen x € 1.000) (negatieve bedragen zijn tekort of tekortverhogend)

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Algemene reserve

62.839

63.905

Reserve Stedelijke Ontwikkeling

11.881

15.032

15.951

16.869

17.788

Overige bestemmingsreserves

20.303

16.051

15.112

14.546

13.980

Totaal reserves

95.023

94.988

94.968

95.320

95.673

Per inwoner

1.007

1.006

1.009

1.013

Wijdemeren Met een bedrag van € 8 miljoen heeft Wijdemeren een veel lagere algemene reserve, ook wanneer het wordt uitgedrukt in een bedrag per inwoner. Voor het rationeel wegbeheer heeft de gemeente een aparte reserve gevormd, evenals voor de dekking van de afschrijvingslasten van bepaalde activa28. Het totaal aan reserves bedraagt per begin 2028 ruim € 20 miljoen. Tabel 30: Reserves Wijdemeren per 31 december29 (bedragen x € 1.000) (negatieve bedragen zijn tekort of tekortverhogend)

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Algemene reserve

8.039

8.625

10.261

9.567

9.617

Reserve rationeel wegbeheer

747

Reserve afschrijving activa

3.733

3.492

3.251

3.018

2.796

Overige bestemmingsreserves

2.184

2.117

2.153

2.188

2.224

Totaal

14.700

14.981

16.412

15.520

15.384

Per inwoner

598

609

667

631

625

6.5 Taakstellingen in de begroting In de begrotingen is nog een aantal stelposten of taakstellingen opgenomen. In deze fase is alleen gekeken naar de grote taakstelling die nog moet worden gerealiseerd en waar nog geen voorgenomen (Rijks)beleid tegenover staat. Een stelpost die betrekking heeft op het (nog) toerekenen van investeringen is eveneens buiten beschouwing gelaten. Het gaat vooral om de grote risicoposten die nog moeten worden gerealiseerd en een structureel effect hebben op het meerjarenbeeld.

Bron: Begroting 2025 gemeente Hilversum De financiële verordening van de gemeente Hilversum staat deze variant niet toe. Daar zal in het proces van harmonisatie rekening mee moeten worden gehouden. 29 Bron: Begroting 2025 gemeente Wijdemeren 27 28

| 41 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Tabel 31: Overzicht van taakstellingen in de begroting per 2027

Hilversum

Wijdemeren Verkoop vastgoed (€ 500.000)

Taakstelling Sociaal Domein (€ 500.000)

Hilversum en Wijdemeren hebben daarnaast in hun begroting ruimte gereserveerd voor loonen prijsstijgingen.

6.6 Risico’s en risicoafdekking In de paragraaf Weerstandsvermogen moeten de gemeenten aangeven in hoeverre zij in staat zijn de risico’s die ze voorzien op te vangen. Dit wordt uitgedrukt in de zogenoemde ratio voor het weerstandsvermogen. Omdat er geen strakke voorschriften zijn voor de inventarisatie van de risico’s, maar ook niet voor de samenstelling van de buffer waarmee de risico’s moeten worden opgevangen (de beschikbare weerstandscapaciteit), kunnen niet zonder meer alle waarden bij elkaar worden opgeteld. Tabel 32: Ratio weerstandsvermogen (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Hilversum

Wijdemeren

Na herindeling

Benodigde weerstandscapaciteit

4.801

2.811

7.612

Beschikbare weerstandscapaciteit

63.980

8.899

72.879

13.3

3.17

10.4

Ratio weerstandsvermogen

Samenstelling van de benodigde weerstandscapaciteit In de onderstaande tabel is weergegeven welke risico’s de samenstelling van de benodigde weerstandscapaciteit beïnvloeden en wat hun aandeel hierin is. We zijn hierbij uitgegaan van de tien grootste risico’s zoals die door de gemeenten zijn aangegeven. Dat levert een divers beeld op. Financiële risico’s, waaronder de uitkering uit het gemeentefonds, worden door alle gemeenten genoemd. Ook de risico’s in het Sociaal Domein spelen in Hilversum en Wijdemeren. In Hilversum vormen ICT-ontwikkelingen en grondexploitaties een belangrijk aandeel. In Wijdemeren nemen de risico’s met betrekking tot het beheer van de openbare ruimte een groot aandeel in.

| 42 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Tabel 33: Top 5 risico’s

Hilversum

Wijdemeren

Datalekken en informatieveiligheid

Gronden in exploitatie

BUIG - negatief saldo inkomsten - uitgaven bijstand

Hogere uitgaven Sociaal Domein

Ontwikkelingen in de Grex

Financiële risico’s

Tegenvallende uitkering gemeentefonds

Ruimtelijke projecten

Meer gebruik van voorziening jeugdzorg

Onderhoud kapitaalgoederen

Samenstelling van de beschikbare weerstandscapaciteit Gemeenten zijn vrij om te bepalen hoe de beschikbare weerstandscapaciteit wordt vormgegeven. In de onderstaande tabel hebben we de elementen benoemd die in de betreffende gemeente deel uitmaken van de beschikbare weerstandscapaciteit. Gemeente Wijdemeren kan geen gebruik meer maken van de onbenutte belastingcapaciteit, want die is tot en met 2029 definitief ingezet. Tabel 34: Opbouw van de beschikbare weerstandscapaciteit (+ is wel opgenomen, - is niet opgenomen)

Omschrijving

Hilversum

Wijdemeren

Algemene reserve

Overige bestemmingsreserves

Onvoorzien

Saldo lopende begroting

Stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkeling

Onbenutte belastingcapaciteit30

Stille reserves

6.7 Onderhoud kapitaalgoederen 6.7.1 Onderhoudsplannen voor de openbare ruimte Als eerste stap hebben we vastgesteld voor Hilversum en Wijdemeren voor welke onderdelen er onderhoudsplannen zijn vastgesteld en in hoeverre deze onderhoudsplannen daadwerkelijk zijn vertaald in de begroting (en dus onderdeel uitmaken van het eerder gepresenteerde financieel meerjarenbeeld). De onderhoudsplannen zelf zijn niet inhoudelijk getoetst; dat zou te ver voeren in het kader van deze analyse.

Hilversum benoemt daarnaast ook nog de potentiële weerstandscapaciteit. In die opgave wordt de onbenutte belastingcapaciteit wél meegenomen. 30

| 43 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

In het algemeen geldt dat naarmate de onderhoudsplannen ouder zijn, de onzekerheidsmarge groter wordt, zeker ten aanzien van de vraag of de effecten van de grote prijsstijgingen van de afgelopen jaren in voldoende mate zijn verwerkt. Tabel 35: Overzicht van de onderhoudsplannen

Omschrijving

Hilversum

Wijdemeren

Looptijd

Verwerkt

Looptijd

Verwerkt

Bebording/bewegwijzering

2027

Civiele kunstwerken

2027

Groen

2027

Openbare verlichting

2027

Spelen

2027

Wegen

2027

Riolering

2027

Water

2027

Gebouwen

202731

202732

Onderwijshuisvesting

2027

Overig maatsch. vastgoed

2034

2027

6.7.2 Kwaliteitsniveau Hilversum en Wijdemeren hanteren onderling een wisselend uitgangspunt als het gaat om het vereiste kwaliteitsniveau van de openbare ruimte: ● Hilversum: onderhoudsniveau B en op bepaalde gebieden onderhoudsniveau A; ● Wijdemeren: onderhoudsniveau C en op bepaalde gebieden onderhoudsniveau B. Harmonisatie van de verschillen in kwaliteitsniveaus heeft financiële consequenties. Dit is niet nader gekwantificeerd. De gemeenteraad heeft nog steeds de mogelijkheid om gebiedsgerichte kwaliteitsniveaus vast te stellen, waardoor de financiële impact beperkt kan blijven.

6.7.3 Kapitaallasten onderhoudsinvesteringen na 2028 Hilversum Voor de Hilversumse situatie gaan we ervan uit dat het structurele deel van het investeringsniveau in 2028 ook wordt doorgezet in latere jaren. Het gaat hierbij om een investeringsbedrag van ruim € 9 miljoen voor de openbare ruimte en € 12 miljoen voor Bij Hilversum zijn de in de tabel genoemde gebouwen en overig maatschappelijk vastgoed onderdeel van de MOP 2020. De onderhoudsplanning vastgoedobjecten loopt tot en met 2034 en die voor sportparken tot en met 2024. 32 Het onderhoudsplan is vastgesteld door de gemeenteraad op 11 juli 2024 en verwerkt in de begroting 2025. 31

| 44 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

onderwijs. Voor de rioolinvesteringen hanteert Hilversum voor een belangrijk deel een ideaalcomplex33. Dat wil zeggen dat de investeringen ineens kunnen worden gedekt uit de jaarlijkse opbrengst van de rioolheffing. Daardoor komen er relatief weinig ‘oude kapitaallasten’ ten laste van de rioolexploitatie. Of dit langjarig houdbaar blijft is niet getoetst. Tabel 36: Investeringen in Hilversum 2028 (exclusief riolering) (Bedragen x € 1.000)

2028

Afschr.

Kapitaallast

6.124

380

Wegwerkzaamheden i.c.m. rioleringen

412

Infrastructurele maatregelen

610

Vervanging bebording en VRI

219

Biodiverse vijvers

169

Renovatie groenvoorzieningen

336

In stand houden bomenbestand

379

Speelvoorzieningen

657

IHP Onderwijs

11.983

800

Totaal34

20.964

Vervanging lichtmasten Vervanging afgeschreven wegen

1.447

Inverdieneffect wegvallende kapitaallasten35

450

Netto (afgerond)

1.000

Wijdemeren Voor de mutatie van de onderhoudslasten na 2027 baseren we ons voor Wijdemeren op de gegevens uit het financieel herstelplan. Dat leidt tot het volgende beeld: Tabel 37: Financiële effecten onderhoudsplannen Wijdemeren ten opzichte van 2028 (exclusief riolering) (bedragen x € 1.000) (negatieve bedragen zijn tekort of tekortverhogend)

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

IHP Onderwijs

-257

-363

–799

-1.076

-1.049

-1.022

MJOP wegen

-550

-1.100

-1.650

-2.200

-2.750

-3.300

-3.850

MJOP bruggen

-160

-319

-475

-628

-780

-929

-1.076

Zie ook tabel 16. Hilversum houdt rekening met 3,4 miljoen aan investeringen vanuit een ideaalcomplex. Hilversum rekent voor 2027 met een rente voor nieuwe financiering van 3,75%. Met dat rentepercentage is hier ook gerekend, en niet met de omslagrente. 35 Dit betreft een inschatting en is verder niet cijfermatig onderbouwd. 33 34

| 45 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

MJOP groen

-115

-229

-340

-448

-555

-659

-761

Oevers

-99

125

-162

-193

-223

-253

-283

Totaal

-912

-2.036

-2.990

-4.268

-5.384

-6.190

-6.992

MJOP gebouwen36

Bovenstaande tabellen leiden tot het volgende beeld: Tabel 38: Inschatting van de mutatie kapitaallasten onderhoudsinvesteringen ten opzichte van 2027 van Hilversum en Wijdemeren (bedragen x € 1.000) (negatieve bedragen zijn tekort of tekortverhogend)

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

Hilversum

-1.000

-2.000

-3.000

-4.000

-5.000

-6.000

-7.000

Wijdemeren

-912

-2.036

-2.990

-4.268

-5.384

-6.190

-6.992

6.8 Sociaal Domein In de onderstaande figuur zijn Hilversum en Wijdemeren onderling vergeleken op een aantal indicatoren in het Sociaal Domein. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde, maar ook ten opzichte van de grootteklasse 100.000 tot 150.000 inwoners, kent Hilversum minder kinderen in een uitkeringsgezin. De samenvoeging met Wijdemeren laat dit nog wat verder dalen. Het aandeel jongeren met jeugdhulp ligt rond het landelijk gemiddelde, maar onder het gemiddelde van de grootteklasse. Het aandeel jongeren in Wijdemeren ligt hier nog weer iets onder. Hilversum kent gemiddeld meer huishoudens met een voorziening in de Wmo. Dat wordt verklaard door de grijze druk, zoals die ook bij de structuurkenmerken is beschreven. Het aandeel van de bevolking dat een beroep doet op de Participatiewet ligt in Wijdemeren een stuk lager.

Op 11 juli 2024 heeft de gemeenteraad van Wijdemeren het onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen vastgesteld. Dit onderhoudsplan is verwerkt in de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026 - 2028. Het plan voorziet niet in een hoger onderhoudsniveau voor de jaren na 2028. 36

| 46 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Figuur 6: Indicatoren Sociaal Domein37

Geen grote verschillen bij Wmo en Jeugd De begrotingscijfers 2024 voor Jeugd en Wmo geven het volgende beeld: Tabel 39: Vergelijking van Hilversum en Wijdemeren op het Sociaal Domein (Netto-uitgaven in bedragen per inwoner, o.b.v. begroting 2024)

Beleidsterrein

Hilversum

Wijdemeren

Basisvoorzieningen

188

103

Participatie

278

141

Wmo

243

198

Wmo-opvang

195

Jeugd

288

236

1.192

678

Totaal Sociaal Domein

Deze begrotingscijfers geven geen aanleiding om te veronderstellen dat er bij Jeugd en Wmo grote verschillen zullen ontstaan in geval van herindeling. Dat bleek al uit het rapport van mei dit jaar. Dat wordt mede veroorzaakt door het feit dat Jeugd en Wmo vooral regionaal zijn georganiseerd en de inkoop van de trajecten regionaal wordt vormgegeven. Hilversum en 37

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

| 47 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Wijdemeren maken deel uit van dezelfde regio. Over en weer zijn er wel lokale contractafspraken boven op de regionale afspraken. Daar zal een harmonisatieslag moeten plaatsvinden. Het effect wordt echter vooralsnog ingeschat als overzienbaar. Dat is in dit stadium verder niet getoetst. Voorliggend veld en loketvoorzieningen Het voorliggend veld en de toegang zijn in Wijdemeren anders georganiseerd dan in Hilversum. Dat vraagt bij een samengaan van de gemeenten wel om integratie. Dat is een aandachtspunt. De loketvoorzieningen (wijkteams) zijn gedeeltelijk ook anders georganiseerd. Daar zal sprake zijn van een harmonisatieopgave. Aan de andere kant moeten synergie-effecten hier niet worden uitgesloten. Armoedebeleid Op het gebied van het armoedebeleid heeft Wijdemeren de verschillende regelingen van Hilversum en Wijdemeren al in kaart gebracht. De resultaten hiervan hebben we weergegeven. Overigens is de financiële impact betrekkelijk gering.

6.9 Verbonden partijen Verbonden partijen zijn die partijen waar de gemeente zowel een bestuurlijk belang als een financieel belang heeft. Deelname aan verbonden partijen kan risico’s met zich meebrengen. Daarom is het van belang om een inventarisatie te maken van de verbonden partijen en het risicoprofiel. Voor de verbonden partijen waar Hilversum en Wijdemeren gezamenlijk in participeren is er geen effect. Het risicoprofiel van de gemeente blijft in dat geval ongewijzigd, ongeacht voor welke herindelingsvariant wordt gekozen. Bij de verbonden partijen waar een van beide gemeenten niet in deelneemt, ligt dat uiteraard anders. Bij de beoordeling van het risicoprofiel hebben we ons gebaseerd op de paragraaf Verbonden partijen uit de begroting 2025. Er is geen eigen analyse uitgevoerd. Tabel 40: Deelname verbonden partijen

Omschrijving

Hilversum

Wijdemeren

Risicoprofiel

VR Gooi en Vechtstreek.

N.v.t

Regio Gooi en Vechtstreek

N.v.t

Omgevingsdienst FGV

N.v.t

Tomingroep

N.v.t

BNG Bank

N.v.t

GEM Crailo BV

Redelijk

Regionale ontw.mij. Regio Utrecht BV

Beperkt

Coöperatie Parkeerservice

Beperkt

Vitens

Gooisch Natuurreservaat

| 48 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

N.v.t Redelijk

Omschrijving Uitvaartstichting Hilversum

Hilversum +

Plassenschap Loosdrecht en Omstreken Archief Gooi en Vechtstreek

Wijdemeren

Risicoprofiel Beperkt

Redelijk

N.v.t

6.10 Grondexploitaties 6.10.1 Hilversum Zes perspectiefgebieden De gemeente kent op dit moment zes gebiedsontwikkelingen die zich kwalificeren als perspectiefgebied: ● Stationsgebied ● Anna’s Hoeve ● Crailo ● Sportpark ● Bruisend Hart ● Circusterrein Perspectiefgebieden zijn gebiedsontwikkelingen waarin de gemeente een belangrijke rol in de ontwikkeling speelt, dan wel waar sprake is van gemeentelijk grondeigendom of waar de gemeente uitzonderlijk grote financiële betrokkenheid heeft en daarbij ook een belangrijke financiële risicodrager is. Twee lopende grondexploitaties Per 1 januari 2025 zijn er twee lopende grondexploitaties: Anna’s Hoeve Bouwplan en Stationsplein. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties 2024 (Raadsbesluit 14 mei 2024) is de verwachting dat de grondexploitatie Anna’s Hoeve Bouwplan wordt afgesloten in 2025 met een positief resultaat van € 630.000, inclusief tussentijdse winstneming tot en met 2023. In 2023 is een tussentijdse winst genomen van € 2,2 miljoen en in 2024 is een tussentijdse winst begroot voor € 71.000. De verwachting is dat de in 2021 geopende grondexploitatie Stationsplein in 2029 met een negatief resultaat van € 3,2 miljoen wordt afgesloten. GEM Crailo De gemeenteraden van Hilversum, Laren en Gooise Meren hebben op 18 december 2017 de Intergemeentelijke grondexploitatie Crailo vastgesteld.

Voor de samenwerking is op 1 mei 2018 een gezamenlijke privaatrechtelijke entiteit ingericht: GEM Crailo BV. De kapitaal- en risicodeelname voor de gemeenten Hilversum, Gooise Meren en Laren bedraagt respectievelijk 45%, 45% en 10%. Deze grondexploitatie wordt elk jaar door de GEM Crailo BV geactualiseerd. Dit is ook meegenomen in het overzicht van de verbonden partijen. Overige perspectiefgebieden De overige drie perspectiefgebieden zijn Bruisend Hart, Circusterrein en Sportpark. Bruisend Hart kan naar verwachting budgettair neutraal worden gerealiseerd en heeft financieel een beperkte impact.

| 49 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Het gemeentelijk terrein langs de Diependaalselaan, ‘Circusterrein’ genoemd, gaat herontwikkeld worden. Het wordt een mix van wonen, werken en maatschappelijke functies. De flexwoningen zijn gepland binnen het noordelijk gelegen deel van het Circusterrein (fase 1). Het noordelijk gelegen deel is het deel waar de fysieke ruimte aanwezig is om flexwoningen op korte termijn te kunnen realiseren. Op het Circusterrein worden op dit moment bodemonderzoeken uitgevoerd om in kaart te brengen wat er in de bodem zit en eventueel verwijderd moet worden. Deze stap was al ingepland vanwege de herontwikkeling van het Circusterrein. Veel (gemeentelijke) functies, zoals het gronddepot, worden verplaatst naar een andere locatie. Onderzoek naar een geschikte locatie hiervoor loopt. Door het tijdelijk plaatsen van flexwoningen, is de locatie voor de definitieve woningbouw straks voorzien van de benodigde infrastructuur zoals wegen en water- en elektriciteitsvoorzieningen. Naar verwachting zou het mogelijk moeten zijn om hier ten minste een budgettair neutrale planexploitatie te realiseren. In 2023 heeft de gemeenteraad van Hilversum het Stedenbouwkundig Plan Sportpark vastgesteld. In het plan staat beschreven hoe dit kantorenpark de komende jaren een transformatie ondergaat. In de toekomst worden hier 850 tot 900 woningen gebouwd en er komt 70.000m2 extra ruimte om te ondernemen.

Ook komen er voorzieningen bij. Er is in totaal 37.000m2 ruimte voor onder andere sport, onderwijs, een hotel en 6.000m2 voor kleinschalige voorzieningen. De realisatie is onder meer afhankelijk van de vraag in hoeverre externe financiering kan worden verkregen voor de realisering van de gewenste openbaar-vervoervoorzieningen, de mate waarin de gewenste maatschappelijke investeringen gedekt kunnen worden uit de reguliere begroting en de mate waarin onder meer kostenverhaal mogelijk zal zijn. In de Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkelingen (MPG) 2024 is een prognose gemaakt van de benodigde financiering voor de onderscheiden perspectiefgebieden. Dat is in de onderstaande figuur weergegeven. Deze figuur geeft de verwachte financieringsbehoefte weer voor de komende tien jaar. De prognose van dit jaar is in blauw weergegeven en afgezet tegen de prognose van vorig jaar (MPG 2023). In het jaar 2023 zijn kosten gerealiseerd ten laste van de grondexploitaties Anna’s Hoeve en Stationsplein, ten laste van het krediet Busstation en de verwervingskredieten Koninginneweg en Bruisend Hart. Tegelijkertijd zijn in 2023 opbrengsten gerealiseerd ten gunste van de grondexploitatie Anna’s Hoeve (grondopbrengst) en het krediet Busstation (subsidie). De gemaakte kosten vallen grotendeels weg tegen de gerealiseerde opbrengsten.

Deze in 2023 gerealiseerde kosten en opbrengsten zijn geen onderdeel meer van de financieringsbehoefte vanaf het jaar 2024 en daarmee geen onderdeel van de MPG 2024. Kenmerkend voor de grafiek is dat in veel jaren de uitgaven substantieel hoger zijn dan de inkomsten. Dit zorgt voor de meeste jaren dat er per saldo vooral een financieringsbehoefte is. Dominant in de voornamelijk oplopende cumulatieve lijn zijn de kosten van de ondergrondse fietsenstalling in het Stationsgebied en de OV-knoop (brede spoorse onderdoorgang bij het Sportpark).

| 50 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Figuur 7: Financieringsbehoefte perspectiefgebieden MPG 202438

Solvabiliteitsratio zal dalen In de MPG is de verwachting uitgesproken dat de solvabiliteit in Hilversum in 2027 met 8% zal dalen. De daling van het jaar 2026 naar het jaar 2027 wordt voornamelijk veroorzaakt door de opening van de verlieslatende grondexploitatie Koninginneweg en de grondexploitatie Bruisend Hart in het jaar 2027. Voor deze grondexploitaties moet een voorziening getroffen worden ten laste van de algemene reserve. De daling van de algemene reserve zorgt voor een afnemende solvabiliteit. Deze daling is in de meerjarige balans van de gemeente Hilversum, zoals weergegeven in tabel 26 in paragraaf 6.1, nog niet verwerkt. Schuldquote boven 100% De voorgenomen investeringen uit de MPG en het IHP hebben eveneens gevolgen voor de schuldquote. De schuldquote in Hilversum komt daarmee naar verwachting vanaf 2031 uit boven de 100%. Dat houdt in dat de renteverplichtingen toenemen en de gemeentebegroting vatbaarder wordt voor rentestijgingen.

6.10.2 Wijdemeren Porseleinhaven Het project Porseleinhaven kent een lange historie. Het project betreft de realisatie van een kleinschalig dorpscentrum. Het plan voorziet zowel in ruimte voor woningen als voor winkels en andere commerciële activiteiten aan een aantrekkelijk plein aan het water. De gemeente heeft een ontwikkelovereenkomst met een ontwikkelaar gesloten, waarbij het uitgangspunt is 38

Bron: MPG 2024 gemeente Hilversum

| 51 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

dat de gemeente de gronden bouw- en woonrijp maakt en de ontwikkelaar het beoogde bouwprogramma realiseert. Het project kent een negatief resultaat op een eindwaarde van € 9.336.700. Hiervoor is een verliesvoorziening getroffen. Nedervecht De grondexploitatie Nedervecht kent een tekort van € 2 miljoen op eindwaarde en is met een jaar verlengd. Hiervoor is een risicovoorziening getroffen. De grondexploitatie Nedervecht wordt eind 2024 afgesloten. Met andere ontwikkelingen is nog geen rekening gehouden Ook in Wijdemeren staat de wereld na de vaststelling van de herindelingsscan niet stil. Met verdere toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen is nog geen rekening gehouden.

6.11 Bedrijfsvoering De door de diverse accountants uitgebrachte managementletters geven voor Hilversum en Wijdemeren aan dat aandacht moet worden geschonken aan de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en de eisen die dat stelt aan de ontwikkeling van de VIC-functie. Daarnaast is ook informatiebeveiliging een standaard aandachtspunt. Overige aspecten die door de accountants worden benoemd zijn ook in deze analyse betrokken, zoals de actualiteit van de onderhoudsplannen, de risico’s met betrekking tot de grondexploitaties en de risico’s met betrekking tot de verbonden partijen. Tabel 41: Beleidsindicatoren met betrekking tot de bedrijfsvoering39

Omschrijving

Hilversum

Wijdemeren

Fte per 1.000 inwoners

7.5

8.6

Bezetting in fte per 1.000 inwoners

7.5

6.3

Apparaatskosten per inwoner

€ 786

€ 584

Externe inhuur in % van de totale loonsom

19,7%

55,8%

12%

25%

Overhead in % van de totale lasten

6.12 Vergelijking met andere gemeenten In bijlage 1 zijn de begrotingen 2024 van Hilversum en Wijdemeren afgezet tegen min of meer vergelijkbare gemeenten. Daaruit kan worden geconcludeerd dat het besparingspotentieel zeker in Hilversum en Wijdemeren lager ligt dan in vergelijkbare gemeenten. Hilversum scoort lager op de maatstaven van de algemene uitkering, wat zich ook vertaalt in lagere uitgaven op de diverse onderdelen. Daar komt bij dat Hilversum daarnaast een bedrag van € 74 per inwoner weet te reserveren, terwijl de referentiegroep gemiddeld € 50 per inwoner onttrekt aan de reserve. Wijdemeren kent over bijna de hele linie een lager uitgavenniveau dan de referentiegemeenten. Het besparingspotentieel ligt daarmee lager dan bij de referentiegemeenten.

Bron: Begroting 2025 gemeente Hilversum en jaarstukken 2023 gemeente Wijdemeren

| 52 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

6.13 Samenvattende conclusies Financiële ratio’s ● De gecorrigeerde netto-schuldquote loopt in Hilversum op naar 82%. Dat wordt veroorzaakt door de financiering van de investeringen in latere jaren. Dit is weliswaar hoger dan het huidige landelijk gemiddelde van 40%, maar bevindt zich dan altijd nog in de minst risicovolle categorie. Hiervoor wordt een percentage van 90% of lager aangehouden. De netto gecorrigeerde schuldquote in Wijdemeren loopt in latere jaren fors op en bevindt zich vanaf 2027 in de meest risicovolle categorie (hoger dan 130%). De heringedeelde gemeente Hilversum komt uit op een ratio van ruim 100%. ●

De solvabiliteitsratio beweegt zich in Hilversum net boven de 20%. Daarmee zit Hilversum in de middencategorie. Het landelijk gemiddelde bedraagt 40%. Wijdemeren kent een solvabiliteitspercentage van rond de 12% en bevindt zich daarmee in de meest risicovolle categorie. Het solvabiliteitspercentage kan evenwel niet los gezien worden van de ratio weerstandsvermogen. De ratio van de heringedeelde gemeente Hilversum zakt onder de 20%.

●

De huidige boekwaardes van de grondexploitatie zijn bij beide gemeenten momenteel minimaal. Dat betekent dat er relatief weinig risico’s worden gelopen ten aanzien van het terugverdienen van in eerdere jaren gemaakte kosten voor grondexploitaties.

●

De woonlasten liggen in Wijdemeren fors hoger dan het landelijk gemiddelde. In Hilversum liggen de woonlasten een paar procent onder het landelijk gemiddelde.

Financieel herstelplan Wijdemeren ● Met name in de periode na 2027 kent het financieel herstelplan Wijdemeren een forse financiële opgave. De termijn 2029-2035 dient dan ook expliciet in de analyse te worden betrokken. ●

Het financieel herstelplan Wijdemeren gaat ervan uit dat er in de huidige meerjarenperiode 2024-2027 nog een aantal bezuinigingstaakstellingen moet worden gerealiseerd.

●

Het financieel herstelplan gaat uit van een OZB-verhoging tot aan de artikel 12-norm in 2029.

●

Het financieel herstelplan gaat uit van een verhoging van de toeristen- en forensenbelasting na 2024. Dit is inmiddels in de begroting verwerkt. Hilversum voert de toeristenbelasting in per 2026.

Uitgangspunt begroting 2025-2028 ● Hilversum en Wijdemeren hebben een structureel sluitende begroting. Alleen de jaarschijf 2026 vertoont in beide gemeenten een tekort. ●

De cijfers zijn gebaseerd op de begroting 2025. Latere ontwikkelingen zijn in

| 53 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

deze analyse nog niet meegenomen, maar kunnen het beeld uiteraard wel veranderen. ●

De reservepositie van de gemeente Hilversum blijft naar verwachting de komende jaren gelijk. Dat komt mede door het feit dat Hilversum in zijn meerjarenbegroting weet te sparen voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen.

●

De reservepositie van Wijdemeren stijgt van € 598 per inwoner naar € 625 per inwoner.

●

Wijdemeren dient op korte termijn nog een paar taakstellingen te realiseren: ○ Verkoop vastgoed € 500.000 ○ Sociaal Domein € 500.000

●

De ratio van de weerstandscapaciteit is in beide gemeenten boven de waarde van 1. De kwaliteit van de risico-inventarisatie is verder niet onderzocht. Hier is wel een harmonisatieslag noodzakelijk. De opbouw van de weerstandscapaciteit varieert weliswaar in samenstelling, maar de onderliggende verschillen zijn niet groot.

Onderhoudsplannen ● De onderhoudsplannen zijn actueel en zijn verwerkt in de begroting. De onderhoudsplannen lopen af in 2026. ●

De grootste onzekerheid bij het onderhoud zit in de financiële opgave na 2028. Voor Wijdemeren kon worden teruggevallen op het financieel herstelplan. Voor Hilversum is de opgave gebaseerd op enkele beredeneerde aannames. Geadviseerd wordt om in het vervolgtraject de onderhoudsplannen te harmoniseren voor de betreffende herindelingsvariant(en) en de looptijd tot en met 2035 in beeld te brengen.

●

Hilversum en Wijdemeren kennen bovendien nog een wisselend kwaliteitsniveau als vertrekpunt.

Sociaal Domein ● Voor Jeugd en Wmo geven de begrotingscijfers geen aanleiding om te veronderstellen dat er grote verschillen zullen ontstaan in geval van samenvoeging. Dat wordt mede veroorzaakt door het feit dat Jeugd en Wmo vooral regionaal zijn georganiseerd. ● ●

Het voorliggend veld en de loketvoorzieningen zijn in Wijdemeren anders georganiseerd dan in Hilversum. De armoederegelingen verschillen in Wijdemeren ten opzichte van Hilversum. Bezien binnen het totale financiële beeld zal het budgettaire effect van harmonisatie naar verwachting beperkt zijn.

| 54 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Verbonden partijen ● De deelname aan verbonden partijen varieert bij beide gemeenten. De meeste verbonden partijen waar beide gemeenten niet gezamenlijk aan deelnemen kennen een beperkt risicoprofiel. Bij het Plassenschap, GEM Crailo (gebiedsontwikkeling) en Gooisch Natuurreservaat (i.v.m. de hogere onderhoudslasten als gevolg van het terugtreden van Amsterdam en Noord-Holland) is het risicoprofiel wat groter. Ruimtelijke ontwikkelingen ● De verliezen in de grondexploitaties zijn in Hilversum en Wijdemeren afgedekt door middel van verliesvoorzieningen. De nieuwe gebiedsontwikkelingen in Hilversum (Bruisend Hart, Circusterrein en Sportpark) moeten zich nog verder uitkristalliseren. Hier is op termijn sprake van een potentieel risico. Wel moet worden bedacht dat er in dit stadium nog voldoende knoppen zijn om bij te sturen en dat Hilversum bovendien middelen gereserveerd heeft voor nieuwe gebiedsontwikkelingen. Met name vanwege de financieringsbehoefte van deze planexploitaties zal het solvabiliteitspercentage verder dalen en de netto-schuldquote toenemen.

| 55 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

H7 | Toezicht bij herindeling De betrokken gemeentebesturen moeten voor de datum van herindeling tijdig de benodigde voorbereidingen treffen. De Wet arhi schrijft voor dat Gedeputeerde Staten van de betrokken provincie bevorderen dat er onderling overleg tussen gemeenten plaatsvindt om deze voorbereidingen tijdig voor de herindeling te treffen (Wet arhi, art. 79, lid 2). Hiervoor wordt doorgaans het zogenaamde ‘bestuurlijk overleg’ in het leven geroepen. Dit is een periodiek overleg tussen de herindelende gemeenten en de provincie om de voortgang van de herindeling en eventuele knelpunten te bespreken. Ook worden in het bestuurlijk overleg afspraken gemaakt over het aanleveren van het herindelingsadvies, het preventieve financiële toezicht, en het ontslag van secretarissen en griffiers. Bij een reguliere herindeling is er sprake van preventief toezicht. Bij een lichte herindeling blijven de burgemeester, secretaris, griffier en het ambtelijk apparaat in functie van een niet op te heffen gemeente en is er geen preventief financieel toezicht op grond van artikel 21 Wet arhi. Daarnaast blijven rechtsvoorschriften van kracht. Er dienen wel herindelingsverkiezingen te worden georganiseerd40. Een gemeente die blijkens een herindelingsontwerp voor opheffing in aanmerking komt, komt automatisch onder preventief financieel toezicht van de provincie te staan (art. 21 lid 1 Wet arhi).

Dit houdt in dat Gedeputeerde Staten categorieën van besluiten van de gemeente moeten aanwijzen die hun goedkeuring behoeven. Het kan daarbij gaan om besluiten die leiden tot nieuwe uitgaven, verhoging van bestaande uitgaven, verlaging van bestaande inkomsten of vermindering van vermogen (art. 21 lid 2 Wet arhi). De provincie kan aan besluiten goedkeuring onthouden als deze in strijd zijn met het financiële belang van de nieuwe gemeente (art. 21 lid 3 Wet arhi) of met het recht. Onderdeel van het preventieve arhi-toezicht is dat de financiële besluiten die ter goedkeuring aan de provincie moeten worden voorgelegd, vooraf ook door de partnergemeente ter instemming aan elkaar worden voorgelegd. Voor het aangaan van het financieel arhi-toezicht worden afspraken gemaakt (zogenoemd Arhi-protocol) tussen de betrokken gemeenten en de provincie. De afspraken in dit protocol zijn bindend en hebben onder andere betrekking op de wijze waarop de gemeenten elkaar informeren dan wel betrekken bij de besluitvormingsprocessen met (financiële) consequenties die relevant kunnen zijn voor de nieuwe gemeente.

Het protocol bevat in dat geval onder andere: ● welke (financiële) besluiten instemming behoeven van de fusiepartners voordat zij ter kennisneming of goedkeuring aan Gedeputeerde Staten worden voorgelegd; ● drempelbedragen waarvoor instemming van de fusiepartner vereist is; ● mandatering van de portefeuillehouders Financiën van de betrokken gemeenten voor het tekenen van het instemmingsformulier. Het kabinet hanteert het Beleidskader gemeentelijke herindeling aan de hand waarvan een herindelingsadvies wordt beoordeeld en getoetst. Dit Beleidskader is door de lokale omstandigheden die bij elke herindeling spelen echter geen ‘checklist’ die tot een eenduidige

Zie ook: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Handboek gemeentelijke herindeling, Stappen, bouwstenen en kaders voor het herindelingsproces, pagina 53. 40

| 56 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

uitkomst zal leiden. Het huidige Beleidskader uit 2018 kent de volgende criteria waaraan een voorstel tot gemeentelijke herindeling wordt getoetst door de minister van BZK: ● Draagvlak: in welke mate is sprake van, hoe is aandacht besteed aan en geïnvesteerd in lokaal bestuurlijk, maatschappelijk en regionaal draagvlak? ● Bestuurskracht: is de nieuwe gemeente in staat om haar maatschappelijke opgaven op te pakken? ● Interne samenhang en nabijheid van bestuur: kent de nieuwe gemeente een interne samenhang en wat is de plek van buurten, dorpen en/of kernen? ● Regionale samenhang: welke positie heeft de nieuwe gemeente in de regio en welke gevolgen heeft de voorgenomen herindeling voor omliggende gemeenten? Voor de variant van een lichte samenvoeging, waarbij een van de betrokken gemeenten niet wordt opgeheven, hanteert het Beleidskader twee aanvullende beoordelingscriteria: ● Er moet overeenstemming bestaan tussen de gemeenten over de toepassing van deze variant. ● Er moeten afspraken zijn gemaakt over de rechtspositie van het personeel.

| 57 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Bijlage 1 | Vergelijking met andere gemeenten Iv3-benchmark In deze paragraaf vergelijken we de gemeenten Hilversum en Wijdemeren met min of meer vergelijkbare gemeenten. Deze vergelijking vormt een indicatie voor de mate waarin er naar verwachting nog besparingspotentieel kan worden gevonden in de begroting. De benchmark is gebaseerd op de Iv3-informatie die door de gemeenten is aangeleverd bij het CBS. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat de vergelijking is gebaseerd op de primitieve begroting 2024. Dat zijn de meest recente vergelijkingscijfers die voorhanden zijn. Hilversum Hilversum is vergeleken met andere gemeenten met dezelfde kenmerken: ● 50.000 tot 150.000 inwoners; ● een matige sociale structuur; ● zeer sterk stedelijke gemeente; ● sterke centrumfuncties. De gemeenten die identiek scoren op deze aspecten zijn: Dordrecht, Gouda, Leiden en Zoetermeer. Tabel 42: Iv3-benchmark Hilversum op basis van de begroting 2024 Netto-bedragen per inwoner Negatieve bedragen zijn lasten, positieve bedragen zijn baten

Op basis van deze analyse lijkt het besparingspotentieel lager dan in de referentiegemeenten. Hilversum scoort lager op de maatstaven van de algemene uitkering, wat zich ook vertaalt in lagere uitgaven op de diverse onderdelen. Daar komt bij dat Hilversum daarnaast een bedrag van € 74 per inwoner weet te reserveren, terwijl de referentiegroep gemiddeld € 50 per inwoner onttrekt aan de reserve.

| 58 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Wijdemeren Wijdemeren is vergeleken met andere gemeenten met dezelfde kenmerken: ● 20.000 tot 50.000 inwoners; ● een sterke sociale structuur; ● weinig stedelijk; ● weinig centrumfuncties. De gemeenten die identiek scoren op deze aspecten zijn: De Ronde Venen, Drimmelen, Kaag en Braassem, Laarbeek, Nieuwkoop en Voorst. Tabel 43: Iv3-benchmark Wijdemeren op basis van de begroting 2024 Netto-bedragen per inwoner Negatieve bedragen zijn lasten, positieve bedragen zijn baten

Bovenstaande tabel laat zien dat Wijdemeren op de meeste beleidsterreinen minder uitgeeft dan de referentiegemeenten. Dat zijn de groen gemarkeerde terreinen. Het besparingspotentieel is daar relatief laag. Alleen op de beleidsterreinen overhead en veiligheid geeft de gemeente verhoudingsgewijs meer uit dan de referentiegemeenten. Verder vallen de hoge belastingopbrengsten op, en de hoge batige saldi bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

| 59 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Bijlage 2 | Maatstaven algemene uitkering In de onderstaande tabel zijn de structuurkenmerken weergegeven. De kenmerken zijn ontleend aan de maatstaven voor de algemene uitkering op basis van de septembercirculaire 2024, voor het jaar 2025. Tabel 44: Structuurkenmerken van Hilversum en Wijdemeren

Hilversum

Wijdemeren

Na herindeling

Bedrijven

16.870

5.052

21.922

Bewoonde oorden 1930

13.746

2.057

188

2.245

514

594

19.191

3.496

22.687

313

441

Huishoudens met een laag inkomen met drempel

7.682

1.305

8.987

Inwoners

95.420

24.862

120.282

Inwoners 75+ met drempel

3.293

1.626

4.919

Jongeren

19.203

4.574

23.777

1742

Laag opleidingsniveau met drempel

5.946

1.565

7.511

Leerlingen (voortgezet) speciaal onderwijs

3.830

Leerlingen voortgezet onderwijs

6.528

Loonkostensubsidie

146

163

Migratieachtergrond

16.690

1.577

18.267

Landelijke centrumfunctie

104.529

1.213

130.71443

Lokale centrumfunctie

103.913

17.076

123.55344

Historische woningen in bewoonde oorden 1930 Bijstandsontvangers Doelgroepenregister gemeentelijke doelgroep Eenpersoonshuishoudens Extra groei jongeren Extra groei leerlingen voortgezet onderwijs Grote woonkernen

Kernen

Op basis van opgave CBS (maatwerkopdracht). Op basis van opgave CBS (maatwerkopdracht) 43 Op basis van de opgave CBS (maatwerkopdracht). De waarde van 2024 is met 1% verhoogd naar het verwachte niveau 2025. 44 Op basis van de opgave CBS (maatwerkopdracht). De waarde van 2024 is met 1% verhoogd naar het verwachte niveau 2025. 41 42

| 60 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Hilversum

Wijdemeren

Na herindeling

Regionale centrumfunctie

100.518

1.162

123.58345

(Oeverlengte+2*veen/kleiveengebied)*bf.ge meente*dh.factor

15.624

29.886

45.510

767

8.218

8.985

126.914

7.517

133.42346

4.002

465

4.467

Oppervlak bebouwing buitengebied

Oppervlak bebouwing buitengebied* bodemfactor buitengebied

Oppervlak bebouwing woonkern

394

147

541

Oppervlak bebouwing woonkern* bodemfactor woonkern

394

149

543

Oppervlak binnenwater

2.883

2.972

Oppervlak land * bodemfactor gemeente

4.547

4.848

9.39347

Oppervlak land

4.547

4.753

9.300

OZB niet-woningen eigenaren

1.937.073.641

409.538.393

2.346.612.034

OZB niet-woningen gebruikers

1.900.916.842

382.331.297

2.283.248.139

OZB woningen eigenaren

17.150.826.023

5.271.257.802

22.422.083.825

Woonruimten

45.343

12.466

57.809

Woonruimten ∗ bodemfactor woonkern

45.343

12.715

58.387

Oeverlengte*bodemfactor gemeente Omgevingsadressendichtheid Onderwijsachterstand

Vast bedrag

Op basis van de opgave CBS (maatwerkopdracht). De waarde van 2024 is met 1% verhoogd naar het verwachte niveau 2025. 46 De nieuwe waarde van de omgevingsadressendichteid (2.308) is vermenigvuldigd met het aantal woonruimten/1.000. 47 De nieuwe oppervlakte is vermenigvuldigd met de nieuwe bodemfactor. 45

| 61 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Bijlage 3 | Overzicht van tabellen en figuren Tabel 1: Samenvattende analyse op hoofdlijnen van de begrotingen 2025 van Hilversum en Wijdemeren

Tabel 2: Classificering van de twee gemeenten

Figuur 1: Demografische druk

Figuur 2: Prognose ontwikkeling demografische druk

Figuur 3: Aandeel hoogste en laagste inkomens

Tabel 3: Bevolkingsprognose Hilversum en Wijdemeren

Figuur 4: Woonkernen Hilversum en Wijdemeren

Tabel 4: Gewijzigde maatstaven na herindeling (stand 2024)

Tabel 5: Overzicht opbouw uitkering gemeentefonds 2025

Tabel 6: Ruimte binnen de artikel 12-norm per 2029 voor de heringedeelde gemeente

Tabel 7: Ruimte binnen de artikel 12-norm per 2029 (Wijdemeren)

Tabel 8: Ruimte binnen de artikel 12-norm per 2029 (Hilversum)

Figuur 5: Overzicht woonlasten meerpersoonshuishoudens

Tabel 9: Overzicht WOZ-waardes en tarieven 2025

Tabel 10: OZB-opbrengst op basis van WOZ-waarde en tarieven

Tabel 11: Tarief bij harmonisatie uitgangspunt 2025

Tabel 12: Effecten voor de OZB t/m 2029 bij een gelijkblijvend areaal en gelijkblijvende opbrengsten

Tabel 13: Overzicht van de tarieven voor afval en riool

Tabel 14: Overzicht kostendekkendheid afvalstoffenheffing

Tabel 15: Overzicht kostendekkendheid afvalstoffenheffing meerjarig

Tabel 16: Overzicht kostendekkendheid rioolheffing

Tabel 17: Overzicht kostendekkendheid rioolheffing meerjarig

Tabel 18: Opbrengst rioolheffing in Wijdemeren

Tabel 19: Gevolgen voor de woonlasten

Tabel 20: Overzicht geraamde opbrengsten overige belastingen en heffingen

Tabel 21: Gefaseerde invoering van de woonlasten

Tabel 22: Overzicht van de consequenties voor huurders en eigenaren van woningen

Tabel 23: Overzicht van de consequenties voor eigenaren en gebruikers van niet-woningen

Tabel 24: Gevolgen van variant 2b voor de woonlasten ten opzichte van de huidige meerjarenbegroting

Tabel 25: Overzicht financiële kengetallen Hilversum en Wijdemeren

Tabel 26: Geprognosticeerde balans na herindeling

Tabel 27: Effecten financieel herstelplan Wijdemeren

Tabel 28: Begrotingssaldi van de verschillende gemeenten

Tabel 29: Reserves gemeente Hilversum per 31 december

Tabel 30: Reserves Wijdemeren per 31 december

Tabel 31: Overzicht van taakstellingen in de begroting per 2027

Tabel 32: Ratio weerstandsvermogen

Tabel 33: Top 5 risico’s

Tabel 34: Opbouw van de beschikbare weerstandscapaciteit

Tabel 35: Overzicht van de onderhoudsplannen

Tabel 36: Investeringen in Hilversum 2028 (exclusief riolering)

Tabel 37: Financiële effecten onderhoudsplannen Wijdemeren ten opzichte van 2028 (exclusief riolering) 45 Tabel 38: Inschatting van de mutatie kapitaallasten onderhoudsinvesteringen ten opzichte van 2027 van Hilversum en Wijdemeren 46

| 62 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Figuur 6: Indicatoren Sociaal Domein

Tabel 39: Vergelijking van Hilversum en Wijdemeren op het Sociaal Domein

Tabel 40: Deelname verbonden partijen

Figuur 7: Financieringsbehoefte perspectiefgebieden MPG 2024

Tabel 41: Beleidsindicatoren met betrekking tot de bedrijfsvoering

Tabel 42: Iv3-benchmark Hilversum op basis van de begroting 2024

Tabel 43: Iv3-benchmark Wijdemeren op basis van de begroting 2024

Tabel 44: Structuurkenmerken van Hilversum en Wijdemeren

| 63 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

Bijlage 4 | Geraadpleegde documentatie ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Gemeente Wijdemeren, Financieel Herstelplan en Kadernota 2024 -2027 Gemeente Wijdemeren, Kadernota 2025 Gemeente Wijdemeren, Raadsvoorstel beheerplannen openbare ruimte 2024-2027 Gemeente Wijdemeren, Raadvoorstel meerjarenonderhoudsplan gebouwen Gemeente Wijdemeren, Begroting 2024 Gemeente Wijdemeren, Begroting 2025 Gemeente Wijdemeren, Groenbeheerplan 2024-2027 Gemeente Wijdemeren, Accountantsverslag 2022 Gemeente Wijdemeren, Managementletter 2023 Gemeente Wijdemeren, 1e begrotingswijziging 2024 Gemeente Wijdemeren, financiële verordening ex artikel 212 Gemeente Wijdemeren, toelichting grondexploitatie Porseleinhaven Gemeente Wijdemeren, Beheerplan Openbare Verlichting Gemeente Wijdemeren, Algemene uitkering septembercirculaire Gemeente Wijdemeren, Renteberekening begroting 2024 Gemeente Wijdemeren, Nota reserves en voorzieningen Gemeente Wijdemeren, Beheerplan Wegen Gemeente Wijdemeren, Beleidsplan integraal beheer openbare ruimte Gemeente Wijdemeren, Toelichting grondexploitatie Nedervecht Gemeente Wijdemeren, Samenvatting beheerplannen Openbare Ruimte 2024-2027 Gemeente Wijdemeren, Overzicht risicoinventarisatie 2023 Gemeente Wijdemeren, Jaarstukken 2022 Gemeente Wijdemeren, Raadsvoorstel fusie Wijdemeren Gemeente Wijdemeren, Begroting 2023 Gemeente Wijdemeren, Financiële begroting 2024 Gemeente Wijdemeren, Financiële begroting 2025 Gemeente Hilversum, Programmabegroting

2024 Gemeente Hilversum, Programmabegroting 2025 Gemeente Hilversum, Notitie beheerplannen VJN 2023 Gemeente Hilversum, Overzicht stelposten Gemeente Hilversum, Overzicht algemene uitkering Gemeente Hilversum, Nota Financieel Beleid 2022 Gemeente HIlversum, Jaarstukken 2022 Gemeente Hilversum, Voorjaarsnota 2023 Gemeente Hilversum, Voorjaarsnota 2024 Gemeente Hilversum, Financiële verordening Hilversum 2022 Gemeente Hilversum, Renteberekening 2024 Centraal Bureau voor de Statistiek: IV 3-statline www.waarstaatjegemeente.nl Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Toelichting op de maatstaven van het gemeentefonds Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Begrotingsanalyse 2024

| 64 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon 29 oktober 2024 Classificatie

Openbaar

Namen adviseurs

● ●

Projectnummer

PO043820

Erwin Ormel Jayant Goeder

| 65 | Herindelingsscan Hilversum - Wijdemeren

B3. Impactanalyse ruimtelijke structuren

Impactanalyse ruimtelijke structuren (verkenning) Wijdemeren, Hilversum, oktober 2024

Inhoudsopgave Aanleiding ....................................................................................................................................................... 3 1. Samenvatting en conclusies ...................................................................................................................... 4 2. Landschap .................................................................................................................................................. 6 3. Landbouw .................................................................................................................................................. 9 4. Stedenbouw ............................................................................................................................................ 10 5. Beschermde structuren en objecten ....................................................................................................... 12 6. Wonen ..................................................................................................................................................... 13 7. Economische structuren .......................................................................................................................... 16 8.

Infrastructuur en mobiliteit ..................................................................................................................... 18 Bijlagen .......................................................................................................................................................... 19 Bijlage A. Korte samenvatting Omgevingsvisie Wijdemeren ........................................................................... 20 Bijlage B. Korte samenvatting Omgevingsvisie Hilversum ............................................................................... 22 Bijlage C. Deelregio Gooi en Vechtstreek uit verstedelijkingsconcept MRA.................................................... 26

Aanleiding In deze ‘quick scan’ ruimtelijke analyse zijn belangrijkste ruimtelijke en economische structuren in Wijdemeren en Hilversum in beeld gebracht. Uit deze analyse blijkt welke kansen door de herindeling ontstaan en welke aandachtspunten er zijn, die in een volgende fase om verdere verdieping vragen. De quick scan is uitgevoerd door ambtenaren van Wijdemeren en Hilversum en onder andere gebaseerd op: • De Omgevingsvisie Wijdemeren 2040 (2021, samenvatting in bijlage A) • De Omgevingsvisie Hilversum 2040 (2024, samenvatting in bijlage B) • Het verstedelijkingsconcept MRA (2021, samenvatting in bijlage C) • Regionaal koersdocument Gooi en Vechtstreek (2022) • Regionale propositie Gooi en Vechtstreek (2024)

Kaart: Landschapsbeeld (bron: provincie Noord-Holland, 2020)

1. Samenvatting en conclusies Wijdemeren is een landelijke gemeente, bestaande uit verschillende dorpen zoals Loosdrecht, Kortenhoef, ’sGraveland, Ankeveen en Nederhorst den Berg. Wijdemeren heeft een overwegend landelijk en recreatief karakter, met nadruk op water, natuur en kleinschalige dorpsstructuren. De historie van veenontginning, turfwinning, en de aanleg van buitenplaatsen is goed zichtbaar in het unieke cultuurlandschap van water, bossen en akkers. Een goede balans tussen natuur, wonen, landbouw en recreatie is wordt gezien als onderdeel van de identiteit van Wijdemeren. Hilversum is de grootste gemeente in de Gooi en Vechtstreek; een complete gemeente met stedelijke en dorpse kenmerken. Hilversum is de Mediastad van Nederland, maar heeft ook een rijke historie op het gebied van architectuur en stedenbouw, waarbij de tuinwijken van Dudok landelijk bekendheid genieten. Het stedelijke gebied is compact, om de omliggende natuur te beschermen. Dit is deel van de Hilversumse identiteit. Met het toevoegen van Wijdemeren aan Hilversum ontstaat in één keer een grotere gemeente, die in potentie het beste van twee werelden biedt: stedelijke dynamiek en landelijke rust in een groenblauwe, goed verbonden omgeving.

In de ‘nieuwe’ ruimtelijke structuur liggen de dorpen van Wijdemeren en de Hilversumse Meent als ‘satellieten met een landelijk karakter’ om de compacte, stedelijke kern van Hilversum. In die structuur kunnen de kernen betere verbindingen krijgen met het stedelijk gebied, zonder hun identiteit te verliezen. De diverse groene en blauwe landschappen van bos, hei en water liggen in de toekomst niet alleen om het bebouwde gebied, maar nadrukkelijker ook tussen gebied en kernen. De overgangsgebieden worden zo belangrijker. De ruimtelijke basis voor de toekomstige gemeente is goed. Functies liggen ruimtelijk gezien over het algemeen op de goede plek. De Omgevingsvisies van Wijdemeren en Hilversum onderkennen en koesteren de diverse kwaliteiten binnen de gemeenten. Beide gemeenten willen een groene en leefbare omgeving behouden en zoeken naar een goede balans tussen behoud/bescherming, gebruik en ontwikkeling. Tussen de gebieden zien we geen botsende functies, noch liggen er ruimtelijke claims op het gebied van de ‘buren’. Het is daarom goed mogelijk de Omgevingsvisie van Wijdemeren na 1 januari 2027 integraal en herkenbaar in de Omgevingsvisie van Hilversum op te nemen. Uiterlijk in 2032 maken we daarvan één document.

Kansen De grotere gemeente kan in een groter gebied beter de balans bewaken tussen natuur, wonen, werken, voorzieningen en mobiliteit en inzetten op gecontroleerde verbeteringen: ruimtelijk maatwerk en combinaties van kwaliteiten die tot meerwaarde leiden. Uit de analyse komen als kansen naar voren: • Beter verbinden van natuurgebieden, wat leidt tot betere ecologische verbindingen, robuustere bufferzones en meer recreatieve mogelijkheden. • Meer regie op watermanagement en landschapsbeheer, door betere samenwerking met gebiedspartners vanuit een éénduidig natuurbeleid. • Een duidelijker functie van villagebieden en buitenplaatsen als ‘overgangsgebieden’ van stad naar dorp. • Een steviger en breder economisch profiel: o Meer en jaarronde toeristische aantrekkingskracht, door versterking van recreatieve routes en koppeling aan een gevarieerder cultureel erfgoedprofiel en mediaprofiel;

•

Meer schuifruimte en vernieuwing van werklocaties, zodat kleine groeiende bedrijven met een ruimtevraag in de gemeente kunnen blijven; o Beter aansluiten van de bedrijvigheid/werkgelegenheid op de arbeidsmarkt. Het verbeteren en vergroten van vervoersmogelijkheden tussen Hilversum en de dorpen in Wijdemeren (doorfietsroutes, OV-busverbindingen, deelmobiliteit, mobiliteitshubs) en het duurzaam versterken van het OV knooppunt Hilversum. Ruimtelijk maatwerk voor behoud en versterking van diverse woonmilieus, passend bij de karakteristieken van het betreffende gebied.

Aandachtspunten We zien twee samenhangende aandachtspunten. De eerste is: balans tussen het ontwikkelen van wonen, mobiliteit, economie en recreatie, waarbij we tegelijk de natuur en cultuurhistorische waarden versterken en benutten. Daar is nu al veel aandacht voor en dat moet blijven. De Omgevingsvisies geven voldoende houvast en bieden ruimte voor maatwerk, maar wel op een hoog abstract niveau. Bij de integratie van de Omgevingsvisies na 1 januari 2027 kan goed gewerkt worden aan een iets concretere, samenhangende, gecontroleerde ruimtelijke planning van woningbouw, mobiliteit, recreatie, economie en natuur. Nu en straks helpt het als we beeldvorming wegnemen dat door de herindeling ‘stedelijke druk’ zou ontstaan op het landelijke gebied. Dat is niet het geval. In de Omgevingsvisie en andere ruimtelijke kaders van beide gemeenten is voor zo’n beeld geen enkele aanleiding te vinden. Integendeel: beide Omgevingsvisies pleiten voor het oplossen van eigen vraagstukken op eigen gebied en voor een ruimtelijke ordening met een goede balans.

Conclusie Samenvattend zien we in de analyse een grotere gemeente, die in potentie het beste van twee werelden biedt: stedelijke dynamiek en landelijke rust in een groenblauwe, goed verbonden omgeving. We zien een complementaire ruimtelijke basis, op voorhand geen conflicterende functies, mogelijkheden voor verbetering of versterking van belangrijke structuren en enkele aandachtspunten om in de toekomst aan te blijven werken.

2. Landschap Landschappelijke structuren Wijdemeren Plassen en waterwegen als hart van het watersportgebied en beschermd natuurgebied Open veenweidegebieden, doorsneden door sloten en kanalen, waarin de historie van turf- en veenwinning afleesbaar is Polderstructuren

Hilversum

Landgoederen, buitenplaatsen en bossen: groene buffers in de regio van landschappelijk en cultuurhistorisch belang Heiden en bossen die het stedelijk gebied van Hilversum omringen en compact houden Groene wiggen: stadsarchitect Dudok zorgde voor zachte overgangen tussen stad en landschap, met groene vingers de stad in. Ecoducten en -passages die de natuurgebieden verbinden

Voorbeelden Loosdrechtse Plassen en Kortenhoefse plassen Deze ontginningen bepaalden de kenmerkende rechtlijnige indeling van het landschap met sloten en dijken. Ankeveense en Kortenhoefse polders, met molens als cultuurhistorische elementen (historisch waterbeheer) Gooilust, landgoed Einde Gooi

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14803949/1