Programmarapportage November 2023

Bouwvoorbereiding renovatie en uitbreiding gaan we in 2023 mee beginnen. 9.3 We ondersteunen dit op allerlei manieren, waaronder het beschikbaar stellen van accommodaties. Ontwikkeling MFA’s Hart van Zuid en Westwijzer.

In uitvoering, zie punt 1. Dit wordt meegenomen in de Brede Regeling Combinatiefuncties.

Als dit speelt denken we hier in mee. In uitvoering, continu proces.

In uitvoering. Stichting 't Mozaïek en gemeente hebben een rapport laten opstellen over de manier waarop Stichting 't Mozaïek het beheer van de MFA’s in de kern Wijchen kan overnemen. De proef tot beheer van MFA De Brink door Stichting 't Mozaïek is succesvol verlopen. Stichting De Brink heft zich op. Gemeente en Stichting 't Mozaïek sluiten een contract tot beheer van MFA De Brink. Continue proces. Op basis van het Programma van Eisen op voor renovatie en toegenomen eisen bij duurzaam energiegebruik heeft de raad een meningsvormende nota ontvangen over renovatie of nieuwbouw. We zijn in voorbereiding op het bouwen van nieuwe MFA’s met daarin sportzalen en wijkvoorzieningen. Voor de genoemde MFA’s met sportzalen en wijkvoorzieningen stellen we een Programma van Eisen op.

5.b

Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen initiatieven Nog niet bekend. die de lokale historie in beeld brengen. Het cultuurhistorisch beleid wordt gecontinueerd. De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie worden opgenomen in de omgevingsvisie. Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk wordt geïnventariseerd. Programmarapportage november 2023

26

De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt herzien.

De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt in het najaar van 2024 herzien.

We gaan eigenaren voorlichten en begeleiden bij het verduurzamen van hun monumenten.

Onderzocht wordt in 2024 of de gemeente in samenwerking met de Monumentenwacht Gld, de eigenaren gericht kunnen gaan voorlichten over de mogelijkheden om hun woning/gebouw te verduurzamen en hierin begeleiden. Continue proces.

We steunen initiatieven voor kunst en cultuur. Zoals de creatieve broedplaats. Theater ‘t Mozaïek en museum Kasteel Wijchen koesteren we. We verstrekken een budgetsubsidie aan ’t Mozaïek en aan Museum Kasteel Wijchen. Lokale evenementen, groot en klein, blijven wij ondersteunen. We subsidiëren een aantal evenementen. Daarnaast faciliteren we evenementen, bijvoorbeeld door het uitlenen van materialen (dranghekken e.d.) of het gebruiken van voorzieningen (stroomkasten, wateraansluitingen en rioolafvoersystemen).

Gerealiseerd. Gerealiseerd. Gerealiseerd.

5.c

Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie parels. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Wandelen en fietsen in het buitengebied is steeds populairder. We blijven In uitvoering. daarom werken aan goede wandel- en fietspaden en routes. We realiseren een dekkend wandelroutenetwerk. Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging. Nog niet bekend. We bekijken waar dit een plek kan krijgen. In de regio werken we samen om toerisme naar onze regio te In uitvoering, continu proces. stimuleren. Ook kijken we hoe we recreatie in de regio kunnen spreiden zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere initiatieven hebben we oog voor samenhang en balans Er zijn diverse (potentiele) initiatieven in Alverna. Voor twee toeristische tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze initiatieven is principe-medewerking verzocht aan het college. Samen met een gemeente. Bijvoorbeeld op Alverna, in Bergharen en rondom de Loonse potentiele buurtsuper worden deze initiatieven in samenhang bekeken. Waard.

Onderdelen van de overwegingen van het college zijn twee onderzoeken: 1 verkeerskundige gevolgen situatie Heumenseweg. 2 gevolgen voor het vennengebied. Het college heeft 24 oktober hierover een raadsinformatienota verspreid en gaat verder met de brede afwegingen voor de twee principemedewerkingsbesluiten. 5.d

Groene en gezonde wijken en dorpen Programmarapportage november 2023

27

Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in bestaande wijken. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Het onderhoudsniveau van onze openbare ruimte behouden we. De De extra aandacht voor onkruidbestrijding en zwerfafval is meegenomen in komende jaren hebben we extra aandacht voor onkruidbestrijding en het machinaal onderhoudsbestek qua beheerniveau. zwerfafval. In het machinaal bestek 2023-2026 continueren verhoogd De extra aandacht voor onkruidbestrijding en zwerfafval is meegenomen in beeldkwaliteits-niveau bestrijding onkruid op verharding. het machinaal onderhoudsbestek qua beheerniveau. Uitvoering geven aan vastgesteld Zwerfafvalplan 2023-2032 met extra De afvalteams zijn structureel actief geweest, ook in 2023 op de hotspots. De aandacht voor burgerparticipatie en samenwerking met derden. activiteiten met vrijwilligers zijn gecontinueerd. Twee keer per jaar is er een Afvalteams effectief inzetten op hotspots. special uitgebracht met aandacht voor de samenwerking en participatie. Begin oktober zijn alle vrijwilligers bedankt met koffie/thee, gebak en een presentje. We stimuleren de biodiversiteit.

Bijvoorbeeld door het voortzetten van Ecologische bermbeheer is sinds dit jaar de norm in het buitengebied. Alleen ecologisch bermbeheer. Uiteraard mogen hogere bermen niet zorgen als het niet anders kan wordt daar vanaf geweken. voor onveilige verkeerssituaties. Voortzetten en uitbreiden pilots ecologisch bermbeheer. We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Het terug planten van 2 bomen voor iedere gekapte boom is in onze Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen werkwijze verwerkt. twee terug. Dit nemen we op in onze werkwijze. Als groen ergens verdwijnt zorgen we dat het op een andere plek Bij verwijderen van groen wordt altijd gezocht naar vervangende locaties. terugkomt. Bij onverhoopt verwijderen van groen voor verharding zoeken we in de omgeving een plek voor compensatie van het verdwenen groenareaal. We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen In vierde kwartaal is hiermee een start gemaakt. in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie. 5.e

Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd. We willen de drempel van cultuurparticipatie verlagen voor kinderen voor wie dat niet zo vanzelfsprekend is. Ieder kind in het (basis)onderwijs neemt deel aan cultuureducatie waardoor het een brede kennismaking met kunst en cultuur krijgt. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We subsidiëren culturele activiteiten die gericht zijn op kinderen. We Gerealiseerd. maken deelname aan culturele activiteiten voor ouders betaalbaarder. We faciliteren het Cultuurknooppunt om een brede kennismaking met Gerealiseerd. kunst en cultuur te realiseren. We zorgen dat er een aanbod is van alle kunstdisciplines. Via Sjors Creatief hebben alle basisschoolkinderen de kans zich op een Conform. laagdrempelige manier te oriënteren op muziek, dans, knutselen, websites bouwen en nog meer creatieve uitingen. Programmarapportage november 2023

28

5.f

Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio werken we met de regiogemeenten aan duurzame structuurversterking van de hele culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat onze acties een regio-breed en blijvend effect moeten hebben op de keten van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld voor Gerealiseerd. uitvoering van de activiteiten in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtelijke capaciteit beschikbaar ter ondersteuning bij de uitvoering. Innovatie in productie, marketing en presentatie. De GMR heeft een begeleidend traject aangeboden om innovatieve ideeën van de culturele sector in de cultuurregio 025 op weg te helpen, om tot een aanvraag te komen. Vervolgens is er een (eenmalige) subsidieregeling Innovatie cultuur opengesteld tot 1 juli 2023. De Wijchense culturele sector is hierop geattendeerd en kon van de regeling gebruik maken. Scholing van personeel om zo culturele organisaties verder te Cultuur Academy heeft onderzoek gedaan naar de scholingsbehoeften bij professionaliseren. professionals in de culturele sector in de regio. Versterken van cultuureducatie. Het strategisch netwerk van cultuurpunten in de cultuurregio 025 heeft de aandachtspunten voor het versterken van cultuureducatie benoemd. Er zijn twee sporen.

Het eerste spoor is via een impuls 4 deelgebieden te versterken op cultuureducatie daar waar dat vanuit de organisatiestructuur en/of inhoud het meest nodig is. Het tweede spoor is het inzetten op voldoende en adequaat geschoolde kunstvakdocenten. Ondersteuning van amateurs en vrijwilligers in de amateurkunst- en De ondersteuningsbehoefte is geïnventariseerd. We laten de ondersteuning op erfgoedsector. regionaal niveau aansluiten / aanvullend te zijn op, de invulling van de lokale ondersteuning. Hiernaar doen we ook een verkenning. De verhaallijn Romeinen beleefbaar maken. De acties vinden plaats via Er komt een Masterplan Romeins verleden. GMR, provincie Gelderland en De Groene Metropool Regio. gemeente Nijmegen hebben hiervoor opdracht verstrekt. Het masterplan heeft als doel het Romeinse verleden van de regio beter beleefbaar te maken en de regio op de kaart te zetten. 5.g

Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Transitie naar ecologisch groenbeheer In 2022 is het ecologisch bermbeheerplan opgesteld. Door de invoering dit 1. Maaibeleid aanpassen naar meer ecologisch. jaar neemt het aandeel ecologisch beheerde bermen in het buitengebied fors 2. Bepalen maatregelen voor ontwikkeling natuurwaarde in beplantingen. toe. Maatregelen voor natuurlijke ontwikkeling zijn in het onderhoudsbestek opgenomen. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema Het soorten management plan (smp) kon niet worden vastgesteld omdat de Programmarapportage november 2023

29

1. Biodiversiteitsscan invoeren bij ruimtelijke ontwikkelingen. 2. Soortmanagement-plan (smp) is vastgesteld. 3. Stimuleren natuurinclusief bouwen. Natuurlijke bestrijding overlastgevende soorten 1. Natuurlijke aanpak van de eikenprocessierups (epr) door ander maaibeleid en stimuleren ontwikkeling natuurlijke vijanden. 2. Invasieve exoten aanpakken. Versterken groenblauw netwerk 1. Ecologische structuren ontwikkelen in de bebouwde kom. 2. Extra aandacht voor EVZ Heumen-Horssen door aanleg stapsteen. Stimuleren van initiatieven en samenwerking 1. Biodiversiteit in de wijk (pilotproject). 2. Stimuleringsregeling kleinschalige landschapselementen. 3. Stimuleren van verschillende beschermde diersoorten. Versterken groenblauw raamwerk Mede vormgeven aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk binnen de Groene Metropool.

provincie goedkeuring onthoudt. Ondertussen werkt de provincie aan richtlijnen om een andere vorm van smp mogelijk te maken. Bij bouwplannen en omgevingsvergunningen wordt standaard gewezen op natuur inclusief bouwen. Door het ecologisch bermbeheer wordt de ontwikkeling van natuurlijke vijanden van de eiken processie rups bevorderd. Het gebiedsplan invasieve exoten is opgesteld. Daarin is de aanpak van de bestrijding uitgewerkt. Stap voor stap wordt ecologisch groenbeheer in de groenstructuren ingevoerd (hoofdwegenstructuur en parken). De aanleg van een stapsteen bij Bergharen is in voorbereiding. Er is in het voorjaar op 20 erven landschapselementen aangeplant (91 fruiten laanbomen en 2350 struiken). In overleg met Natuur Wijchen is nestgelegenheid voor steenuilen en bijen aangelegd. In overleg met de regiogemeenten en de GMR worden voorstellen voor input aan het Vitaal Landelijk Gebied Gelderland uitgewerkt.

Programmarapportage november 2023

30

Financieel:

TV 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Taakveld Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Resultaat

Begroot 235 2.487 689 318 54 890 2.698 7.371

(Bedragen x € 1.000) Budget overheveling Saldo

JEV 220 2.252 564 318 54 890 2.610 6.908

0 0 124 0 0 0 99 223

15 235 1 0 0 0 -10 240

5.2

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Voordeel op sportstimulering, wat we inzetten op speelbeleid (taakveld 5.7). Hogere kosten voor het onderhoud aan onze sportgebouwen, onder andere vanwege extra brandweercontroles.

5.2

Onderhoudskosten rekenen we af met de egalisatiereserve onderhoud gebouwen.

0

49

5.2

0

28

5.2

Voordeel op de exploitatiekosten bij onze gymzalen. Zwembad: een voordeel hierop mede door subsidie 2022 en 2023 van het rijk ter compensatie voor de gestegen energiekosten en afrekeningen Meerval van de jaren voorheen.

0

318

5.2

Hogere dotatie renovatieplan sportaccommodaties, doordat het prijspeil voor de vervangingen is bijgesteld.

0

-45

5.2

Verzekeringen: nadeel op de verzekeringen bij MFA Arcus door gestegen premies afgelopen jaren. Afschrijvingsreserves sportaccommodaties: aansluiting van de afschrijvingsreserves met de betreffende activa.

0

-6

0

-66

Speelbeleid, gedekt uit sportstimulering (taakveld 5.2). Door een langdurig zieke medewerker wordt 60k gevraagd om de achterstand in het bomenonderhoud weg te werken. Dit wordt gedekt uit de egalisatiereserve Groen. Vrijval budget implementatiekosten soorten managementplan i.v.m. aanpassing richtlijnen Provincie, restant valt vrij in de bestemmingsreserve Landschapsontwikkelingsplan. Overig

0

0 0

-15 60 -60 19 -19 11

Totaal

0

240

TV 5.1

5.2 5.7 5.7 5.7

Programmarapportage november 2023

Structureel

Incidenteel 0

15

0

-49

0

31

3.6

Programma 6 Sociaal Domein

Speerpunten: 6.a

Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen blijf je lichamelijk en mentaal fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en kunnen meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Activiteiten die bijdragen aan een gezonde leefstijl ondersteunen wij. We Verschillende preventieve activiteiten en interventies zijn ondersteund vanuit werken bijvoorbeeld aan gezond gewicht, een rookvrije generatie, het Lokaal Preventieakkoord. Er heeft een Preventiecafé plaatsgevonden om mentale gezondheid of het terugdringen van problematisch samenwerking tussen organisaties te stimuleren. Het Preventieakkoord alcoholgebruik. Dit doen we onder andere met het Lokaal. We richten ons wordt opgevolgd door het Gezond en Actief Leven Akkoord om integrale daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht voor gezinnen met een preventie de komende jaren (2023-2026) door te zetten en te versterken. krappe beurs. We zetten ons in om eenzaamheid te voorkomen of te verminderen bij Samen met de Kerngroep Eenzaamheid werken we structureel aan het alle leeftijdscategorieën. Dit doen we bijvoorbeeld samen met de verminderen of voorkomen van eenzaamheid.

Om gezondheid te bevorderen Kerngroep Eenzaamheid en MeerVoormekaar. Laagdrempelig en zo veel en de sociale basis (o.a. voorkomen en verminderen eenzaamheid) te mogelijk in de buurt. versterken, ontvangen we extra financiën vanuit het Rijk (SPUK-regeling). We organiseren de week van de gezondheid met onze netwerkpartners De week van de gezondheid heeft geplaats gevonden in de week van 30 (zoals bijvoorbeeld Wijchen gezond), met als doelstelling bewustwording oktober - 3 november 2023 en keer jaarlijks terug. en verbetering van de algemene gezondheid en de invloed hiervan op je totale functioneren als inwoner van Wijchen. 6.b

Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. We streven naar een dementievriendelijke gemeente. Samen met de We blijven ons ontwikkelen naar een dementievriendelijke samenleving. De Kerngroep Dementie werken we hier continu aan. We onderzoeken nu Kerngroep Dementie speelt hierin een belangrijke rol. Op basis van inzichten wat zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie van het onderzoek zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met zijn. Op basis van dit onderzoek ontwikkelen we een Plan van Aanpak. dementie, blijven we door ontwikkelen. Zo onderzoeken we via een pilot wat nodig is om het Kasteel en het museum Dementievriendelijk te maken. 6.c

Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart preventie zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. Programmarapportage november 2023

32

In 2023 doen we (begroting) We werken aan preventie met een laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de voorkeur. Mantelzorgers zijn goud waard en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning en waardering voor mantelzorgers en kijken naar de behoefte vanuit de mantelzorger zelf, zoals bijvoorbeeld logeren of opvang functies. We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding. Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg. De toegang is laagdrempelig en efficiënt ingericht. We halen de wettelijke termijnen bij vragen van burgers aan het SWT. Voor goede zorg aan onze jeugd en volwassenen werken we samen in de regio. We werken samen aan regionale programma’s op jeugd en Wmo waarin duidelijke doelen en te bereiken resultaten benoemd staan en waarin de aansluiting op het lokale beleid gemaakt is. We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien. Waar veilig opgroeien in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, bieden we steunvormen aan zoals steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer gaat bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. We hebben voldoende kwalitatief goede ondersteuning en zorg en houden de betaalbaarheid in het oog.

We onderhouden de samenwerking tussen het Sociale Wijkteam (SWT) en MeerVoormekaar over het vrij toegankelijk aanbod en zetten extra in op een dorpsondersteuner). We meten klanttevredenheid. We monitoren continu en geven duiding aan de cijfers. Het contractmanagement van de regio stelt de reële tarieven vast en stuurt op kwaliteit. Daarnaast stuurt zij op de inhoudelijke ontwikkelingen passend bij de het regionaal werkprogramma en de transformatie van zorg passend bij de regionale visie (norm van opdrachtgeverschap/kracht door verbinding). We willen hulp bij het huishouden voor de langere termijn betaalbaar en beschikbaar houden voor mensen die het echt nodig hebben. We leveren maatwerk waar nodig. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we samen met regiogemeenten. We toetsen alle aanbieders (zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budget (PGB)) op kwaliteit bij binnenkomst. We maken een verbinding tussen woonzorgvisie en het verhuren van panden

Verantwoording We zetten in op het stimuleren van inloop en ontmoeten in de buurt. Bij een ondersteuningsvraag wordt steeds beoordeeld of steun uit het sociale netwerk of welzijnsaanbod passend is. In het najaar is de Mantelzorgconsulent gestart in het Sociaal Team. Samen met de Mantelzorgconsulent, het Sociaal Team, MeerVoormekaar en andere organisaties werken we doelgericht aan een betere ondersteuning voor mantelzorgers. We hebben een besliskader voor de jeugd-consulenten en schoolmaatschappelijke werkers (SMW-ers), waaruit de afbakening blijkt. We hebben consulturen beschikbaar op het gebied van strategie en juristen, indien consulenten en smw-ers vragen hebben over de afbakening. We werken aan het behalen de wettelijke termijnen. Dit doen we door spreekuren ingericht om inwoners zo sneller te helpen en om processen te vereenvoudigen en voldoende deskundig personeel beschikbaar te hebben. Het meerjarig regio programma jeugd is aan de raden aangeboden en wordt hierna definitief vastgesteld We hebben het aanbod steungezinnen beschikbaar en ingezet. Het aantal kinderen in verblijf stijgt licht dit analyseren we. We hebben de zorgvormen pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistisch landelijk aanbod via regionale en bovenregionale Contractering beschikbaar voor Wijchense jeugdigen.

Aan al deze benoemde thema’s geven we duiding in de twee informatie nota’s en monitor verslagen die we jaarlijkse opstellen en delen met college en raad. We geven zowel inhoudelijk als cijfermatige duiding op al deze onderwerpen.

We passen het Indicatieprotocol toe. In verband met het tekort aan hulpen blijft maatwerk nodig bij de verdeling van de beschikbare hulpen. In april 2023 is de kwartiermaker aanpak zorgfraude gestart vanuit een initiatief van 14 gemeenten in Gelderland Zuid. In opdracht van deze gemeenten werkt zij aan het plan om 'de basis' op orde te krijgen en aanbevelingen te doen aan de colleges. In voorkomende gevallen

Programmarapportage november 2023

33

door derden aan zorgpartijen binnen Wijchen. Op deze wijze houden we zicht op de partijen die zich vestigen in onze gemeente en kunnen bij signalen in samenspraak met Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) en handhaving oppakken.

onderzoekt het IBO mogelijke gevallen van fraude op het gebied van zorg.

6.d

Iedereen draagt een steentje bij Ons uitgangspunt is dat iedereen kan meedoen. Door werk, of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We zetten in op een inclusieve samenleving, dit betekent dat iedereen We hebben de capaciteit van de participatiecoaches structureel uitgebreid. mee mag en kan doen. Dit bereiken we door samen met onze inwoners Samen met hen en de inkomensconsulenten investeren we in een goede en ketenpartners te werken aan een actielijst die hoort bij het lokale samenwerking met bedrijfsdienstverleners van WerkBedrijf. Samen vastgestelde inclusie programma. We willen meer mensen met afstand met de lokale belangengroep 'HetWerkt!Wijchen' en WerkBedrijf tot werk ondersteunen om ervaring op te doen. Zo maken we hen werkfit organiseerde we 21 september de lokale banenmarkt. In het nieuwe voor de arbeidsmarkt. In overleg met ons regionaal WerkBedrijf bezien beleidskader besteden we aandacht aan initiatieven voor inclusie. we welke toegevoegde waarde lokale initiatieven kunnen hebben. We zorgen voor een goede aansluiting tussen lokale initiatieven en regionale arbeidsbemiddeling. Daarnaast houden we ook 2023 aandacht voor jongeren in de Participatiewet die op meerdere levensdomeinen kampen met problemen.

Initiatieven die mensen effectief trainen of helpen bij het zoeken naar We ondersteunen onder meer het ontwikkelen van een buurtsuper in werk ondersteunen we. We hebben regelmatig overleg met lokale Bergharen die ook trajecten uitvoeren voor mensen met een initiatieven. Daarnaast organiseren onze participatiecoaches diverse arbeidsbeperking. (groeps-) activiteiten. We versterken de samenwerking met lokale ondernemers om mensen Dit krijgt gestalte in periodieke bestuurlijke afstemming. met een uitkering sneller aan het werk te krijgen. De contacten met ondernemers stemmen we af met ons WerkBedrijf, zodat we korte lijnen houden richting de vraag van onze ondernemers. We werken systematisch aan het organiseren van mogelijkheden om werkzoekenden te plaatsen. We overwegen, in samenwerking met WerkBedrijf, initiatieven voor “jobcarving”. De komende jaren bekijken we op welke wijze we optimaal kunnen In voorbereiding. De griffies hebben met de agendacommissie van de MGR samenwerken in de regio op het gebied van de arbeidsmarkt. aangegeven te opteren voor besluitvorming in januari 2024. Bijvoorbeeld om personeelstekorten terug te dringen. In 2023 leggen we de gemeenteraad, mede n.a.v. het evaluatieonderzoek bij WerkBedrijf, een nieuw beleidskader voor arbeidsbemiddeling. Op basis hiervan gaan we een nieuwe DienstVerleningsOvereenkomst aan met WerkBedrijf voor 2024.

We maken de mogelijkheden om te kunnen omgaan met wisselende De inventarisering van lokale mogelijkheden in de Divosa-scan is afgerond. inkomsten eenvoudiger. Samen met de andere gemeenten in onze arbeidsmarktregio onderzoeken we wat het digitale instrument Programmarapportage november 2023

34

“Huishoudboekje” hierin kan betekenen. Lokaal implementeren we de aanbevelingen uit de Divosa-scan die eind 2022 plaatsvindt. Volwaardig inburgeren. Alle inburgeringsplichtigen doen snel en volwaardig mee in de maatschappij. Liefst via betaald werk. We zorgen ervoor dat inburgeringsplichtigen het hoogst haalbare taalniveau (eis is B1) behalen en dat zij naar vermogen participeren vanaf het begin van het inburgeringstraject, bij voorkeur middels betaald werk. Mensen uit de doelgroep statushouders bieden we een plek bij de WDW. Wij bieden een Wijchense statushouder een kans op succes op de arbeidsmarkt door de kandidaat bij de WDW onder te brengen. Bovendien willen wij (de WDW) een voorbeeld zijn voor andere werkgevers, door een proefplaats speciaal voor een statushouder aan te bieden. In 2022 zijn we met de uitwerking gestart. In 2023 geven we hieraan een vervolg.

De Wet Inburgering 2021 is inmiddels ingevoerd. Via regionaal gecontracteerde taalscholen bieden we aan de doelgroep taalonderwijs aan. Naar vermogen nemen zij deel aan de activiteiten die met het inburgeren gepaard gaan. Een voorstel daartoe is aangehouden in afwachting van de exploitatieopzet van het kasteel.

6.e

We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We houden extra aandacht voor kindregelingen in het armoede- en In de 'Week van het Geld' hebben een eerste activiteit opgepakt richting minimabeleid. We hernieuwen ons contact met scholen in Wijchen zodat basisscholen. Voor het komende schooljaar zullen we hier verder op bouwen. de bekendheid van de Kindregeling niet wegzakt. Daarbij hebben we ook Hierover zijn we in overleg met de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). aandacht voor kinderen van Oekraïense vluchtelingen. Vanwege stijgende energieprijzen houden we bijzondere aandacht voor De uitbetaling van de energietoeslag heeft praktisch alle huishoudens in de energiearmoede. De energieprijzen en de landelijke ondersteuning zijn doelgroep bereikt. De 'energie-klusteams' (aanbrengen van voortdurend in beweging. Waar mogelijk bieden wij lokaal aanvullend energiebesparende maatregelen bij huishoudens met energie-armoede) hulp. Ook in de lijn van “verduurzamen”. Ook in 2023 komen Fix-teams hebben hun activiteiten afgerond. De raad is hierover geïnformeerd.

In het (expert die energiebesparende maatregelen toepast aan huis) op verzoek beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden' hebben we een voorstel langs bij huishoudens met energiearmoede. Dit doen we in overleg met gedaan voor verduurzaming van de regeling huishoudelijke apparaten. Talis. Daarnaast overwegen we onze “witgoedregeling” te verduurzamen. We bieden een vangnet op basis van vertrouwen. Een foutje bij een Misbruik en oneigenlijk gebruik van uitkeringsgelden onderzoek wij. De aanvraag kan altijd gemaakt worden. Maar bewuste fraude met menselijke maat is een begrip wat steeds meer gestalte krijgt. Medewerkers uitkeringen pakken we aan. We hebben aandacht voor de menselijke trainen en adviseren we om gebruik te maken van de 'omgekeerde toets'. maat binnen de bijstandverlening. Op het departement is hierover volop De participatiewet wordt aangepast. De menselijke maat en omzien naar discussie gaande. De uitkomst ervan leidt tot aanpassingen van de elkaar worden sleutelbegrippen. Naar verluid treedt de aangepaste wet in huidige participatiewet. Gemeenten moeten per individueel geval bepalen 2025 in werking. in hoeverre er strikt genomen sprake is van frauduleuze handelingen of van een menselijke vergissing die vervolgens leidt tot een overtreding van de regels. Programmarapportage november 2023

35

Mensen met financiële zorgen of schulden helpen we vroegtijdig om grip op hun huishoudboekje te krijgen. Initiatieven uit de samenleving zijn daarbij zeer waardevol. We benaderen de inwoners waarover we een signaal van betalingsachterstand ontvangen, actief met een hulpaanbod door ze te bellen of een sms of brief te sturen. We vinden het belangrijk om gezinnen met een kleine beurs beter te ondersteunen. In 2023 zullen we een vervolg geven aan de uitkomst van een verdere uitwerking van de inwonerspas (combinatie met ‘digitaal platform’, specificering kosten), op basis van besluitvorming in de raad. We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen. In 2023 gaan we verder met het uitvoeren van de ‘Iedereen doet mee agenda’. We houden en versterken onze (herstelgerichte) inloop GGZ en werken met een WijkGGZ team. We zorgen ook voor meer betaalbare woningen voor psychisch kwetsbare inwoners. Samen met de huidige lokale adviesraden (voor Wmo en Participatiewet) willen we naar één vernieuwende werkwijze zodat het college meer integraal wordt geadviseerd op het sociaal domein.

In het beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden' leggen we de nadruk op preventie en het bereiken van huishoudens met een laag inkomen. Dit doen me samen met maatschappelijke partners in Wijchen. Een businesscase is afgerond. We leggen de raad een voorstel voor vóór de Perspectiefnota 2024. Dit wordt een vast onderdeel van de aangepaste participatiewet. Intern hebben we de formatie participatiecoach structureel uitgebreid waardoor meer mensen voor een traject aan bod komen. Hierbij gaat het juist om die mensen die niet via het WerkBedrijf bemiddeld kunnen worden. We evalueren frequent de inzet van de inloop GGZ en WijkGGZ team. Dit blijven we in 2024 doen waarbij we de koers afstemmen op de doordecentralisatie per 1 januari 2025. Spectrum heeft in 2023 gesprekken gehad met leden van de huidige adviesgroepen en er zijn verschillende werksessies geweest. Er ligt nu een voorstel voor een nieuw adviesorgaan voor het sociaal domein. In december wordt dit voorstel gedeeld met de gemeenteraad.

6.f

Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. In 2023 doen we (begroting) Verantwoording We werken samen met onderwijs, politie, jongerenwerk, regieteam, Het aantal overlast gevende groepen jongeren of overlast gevende boa’s, straatcoaches, veilig thuis en zorgpartijen. Hiervoor hebben we jeugdigen is stabiel. Wel bemerken we dat de overlast gevende jeugdige diverse overlegorganen. Met bovenstaande partners werken we samen jonger zijn en de problematiek hardnekkiger is. Door de partijen zoals om overlast gevende jeugdigen en volwassenen te voorkomen of op te beschreven wordt actief samengewerkt via diverse overlegstructuren. lossen. Via regieteam en ketenpartners zetten we trajecten in gang, zoals Het regie team is beschikbaar voor complexe multi-problemen casussen en bemoeizorgtraject en GGZ in de Wijk voor zorgmijders en bij inwoners wordt hier actief op in gezet. De inzet van Wijk GGZ is positief ervaren met met complexe problematiek. de inzet naar inwoners. Wel is er geconstateerd dat er een verbeteringsslag gericht op registratie en ketensamenwerking nodig was.

Deze verbeterslag wordt momenteel geëvalueerd met de bedoeling de verbeterde werkwijze door te voeren in de inzet voor 2024 en verder.

Programmarapportage november 2023

36

AANTAL BIJSTAND ONTVANGERS

BUIG Belangrijkste ontwikkelingen beleid lopende jaar In de primitieve begroting van 2023 is rekening gehouden met een gemiddeld aantal van 686 bijstandontvangers. We zijn gestart in 2023 met 698 bijstandsgerechtigden. In Q1 t/m Q3 van 2023 is er gemiddeld nauwelijks veranderingen in het bestand opgetreden. Per 1 november 2023 zijn 681 personen afhankelijk van een bijstandsuitkering. Bij de Perspectiefnota 2023 hebben we de verwachting bijgesteld naar gemiddeld 696 bijstandontvangers in 2023. Ondanks de sterk oplopende inflatie blijft de stijging van het aantal mensen in de bijstand uit. Landelijk gezien daalt het aantal mensen wat een beroep moet doen op een bijstandsuitkering zelfs licht. Wijchen loopt met de landelijke ontwikkelingen redelijk in de pas.

720

700

680

660 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

2023 Realisatie 2022

Begroot '23 prim.

Realisatie 2023

JEV (prognose) 2023

Begroot '23 bijgest. PPN 23

Wat is de verwachte afwijking t.o.v. begroting? In de geactualiseerde begroting 2023 wordt uitgegaan van gemiddeld 696 bijstandsgerechtigden. We zien een lichte afwijking t.o.v. de vastgestelde perspectiefnota 2023. Vooralsnog gaan we voorzichtigheidshalve uit van een hele lichte groei van de aantallen. In de Perspectiefnota hebben we de opbrengsten bijgesteld aan het nader voorlopig BUIG-budget. Het definitieve budget BUIG voor het jaar 2023 is vastgesteld op € 11.225K. Dit levert een voordeel op van €148K op aan opbrengsten kant. Op basis van extrapolatie stellen we de kostenkant van het budget bij. Dit levert een nadeel op van € 191K. Per saldo is dat een nadeel van € 43K zie de tabel hieronder.

Programmarapportage november 2023

37

Tabel resultaat BUIG, excl. Effect gemeentefonds x € 1.000 Begroting 2023 saldo BUIG

nov-23 -548

Opbrengsten BUIG Kosten BUIG* Saldo BUIG Perspectiefnota 2023

11.248 12.049 -801

Opbrengsten BUIG Kosten BUIG SALDO BUIG NOV 2023

11.396 12.241 -845

Inzet reserve BUIG Mutatie PPN 23 t.o.v. begroting 2023 Mutatie NOV 23 t.o.v. perspectiefnota 2023

184 -254 -43

*De hier gepresenteerde kosten BUIG stamt uit de Perspectiefnota 2023, waarbij ook de effecten van LKS en IBO als mutatie uit de Perspectiefnota zijn meegenomen Bijzondere bijstand Afgezien van de uitgaven voor de energietoeslag, zijn in de uitgaven van ons armoedebeleid de beleidswijzigingen naar aanleiding van de in april (geamendeerd) vastgestelde nota ‘Geldzorgen, armoede en schulden’ nog niet duidelijk terug te zien. De stijging van de uitgaven op de Geldterugregeling (+ € 24K) is goeddeels terug te voeren op de, ambtelijk verstrekte, verhoging van € 100,- naar € 150,-. De verruiming van de doelgroep (niet langer minimaal 3 jaar onder de inkomensgrens maar minimaal 1 jaar) en daarmee het bereiken van meer inwoners is nog niet echt terug te zien. Ditzelfde geldt eveneens voor de verruiming van de individuele inkomenstoeslag; de verruiming van de doelgroep (niet langer minimaal 5 jaar een inkomen tot de bijstandsnorm, maar 3 jaar) in deze regeling is sinds eind oktober dit jaar van kracht. In hoeverre het totaal aantal gebruikers van de voorzieningen in ons armoedebeleid groeit is op dit moment moeilijk te zeggen, aangezien dat gebruik fluctueert afhankelijk van periode (bijvoorbeeld: veel gebruik van de Geldterugregeling in het begin van het jaar, veel gebruik van de Kindregeling bij de start van een nieuw schooljaar).

Eind oktober dit jaar maakten 1.036 huishoudens gebruik van één of meer regelingen (afgezien van de energietoeslag en de Kindregeling). Over het jaar 2022 als geheel waren dit 1.075 huishoudens. Tot dusver hebben in 2023 365 kinderen gebruik gemaakt van de Kindregeling; over het jaar 2022 als geheel was dit 374. Zoals verwacht kunnen we de energietoeslag 2023 aan aanzienlijk meer huishoudens automatisch uitbetalen dan de energietoeslag 2022. De energietoeslag 2022 betaalden we aan 985 huishoudens automatisch uit. Voor de toeslag van 2023 doen we dit aan 1.546 huishoudens op grond van bij ons bekende gegevens.

Programmarapportage november 2023

38

Jeugd In Q1 van 2023 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd en WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2023 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2023 (en verder) bepaald. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. In dit thema komt het onderdeel Jeugd aan de orde. In voorliggende rapportage brengen we de laatste ontwikkelingen in het zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten in beeld (zorggebruik stand t/m augustus 2023). Wat is de verwachte afwijking t.o.v. de begroting? Voor het lopende jaar 2023 verwachten we op het thema Jeugd € 2.418k nadeel ten opzichte van de actuele begroting. (Bij de septemberrapportage was het verwachte nadeel € 2.321k op basis van het zorggebruik stand t/m juni 2023) In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

2023 Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig

-25 -315 -627 -313 -2 -25 -1.110 -2.418

Dit verwachte resultaat leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten Jeugd. Het vrije gedeelte van de reserve ad afgerond € 1,8 miljoen, is niet voldoende om dit totale tekort op te vangen. Er resteert een verwacht tekort ad afgerond € 0,6 miljoen. Hieronder per categorie de inhoudelijke toelichting: Dagbehandeling Het verwachte nadeel bij deze categorie is geheel te wijten aan de lokale bouwstenen Eerste Stap. We hebben gesignaleerd dat dit in toenemende mate wordt ingezet om ouders te ontlasten. We gaan hier kritisch kijken of we andere mogelijkheden van ontlasten en financieren kunnen gaan inzetten. Denk hierbij aan SMI (sociaal medische indicatie) en reguliere kinderopvang. Daarnaast wordt deze categorie ook gebruikt om kinderen lokaal op te vangen i.p.v. naar een regionale aanbieder buiten Wijchen. Bij deze groep is er wel sprake van een extra zorgvraag bij de jeugdigen en is de indicatie ingezet zoals bedoeld.

Programmarapportage november 2023

39

Verblijf We zien nieuwe instroom bij de gezinshuizen, moeder-kind huis en toename van maatwerkcontracten en kamertraining. Bij jeugdzorg met verblijf is de beïnvloedbaarheid op het gebruik minimaal. Vaak is er sprake van verwijzingen via gecertificeerde instellingen en medisch specialisten. Of het sociaal team verwijst vanuit een samenwerking met zorgprofessionals die mede adviseren. De zorg is dan al vaak zo intensief dat het een behoorlijke tijd in beslag gaat nemen om jeugdigen weer terug naar huis te krijgen, of naar een alternatieve vorm van gezinsgericht wonen. Het is daarom van belang goed te bekijken wat de zorgpaden zijn geweest voor verblijf. Dit gaan we nader onderzoeken. Eind 2023 komt hiervoor een tool beschikbaar waardoor we uit het systeem de samenloop kunnen halen. Hiermee bedoelen we behalve een indicatie voor verblijf, ook andere indicaties erbij op gestapeld zoals begeleiding en behandeling. Hierna gaan we in gesprek met het ROB (Regionaal ondersteuningsbureau) om te bepalen wat we regionaal met deze gegevens aan gerichte acties kunnen ontwikkelen. Ambulant Bij de categorie ambulant zien we een stijging van het zorggebruik van ambulante behandeling, dyslexie en specialistische begeleiding. Meer jeugdigen maken gebruik van ambulante behandeling voor jeugdigen met een reguliere intelligentie en met een beperkte intelligentie (J&O en JLVG).

Minder jeugdigen stromen uit. Daarnaast neemt ook de intensiteit van zorg toe, waardoor het zorggebruik ook stijgt. Dit wordt veroorzaakt door toename in complexiteit van de problemen van de jeugdigen, maar ook door het moeizaam tot afsluiting of afbouw van de zorg kunnen komen. Ouders lijken het in toename lastig te vinden de zorg weer zelf volledig voor rekening te nemen. Daarnaast lijken aanbieders in toenemende mate nieuw zorgvragen te constateren met een hogere of een langere indicatie. Samen met sociaal team, ouders en zorgaanbieders zullen we hier het gesprek over moeten aangaan. Er is een eindigheid aan zorg in de gevallen waarbij er geen sprake is van een chronische aandoening. Het gezin moet het weer zelf durven oppakken en ook de tijd krijgen zich hierin weer te settelen. Daarbij lijkt het ook dat we steeds meer streven naar hoge mate van welbevinden maar soms is een 6 hoog genoeg. Als laatste hebben we geconstateerd dat bij een aanbieder ambulante behandeling wordt ingezet terwijl de uitvoeringsvorm specialistische begeleiding is. Dit gaan we niet meer toestaan. Het zorggebruik van het product dyslexie stijgt opvallend t.o.v. het stabiele verloop van voorgaande jaren. Dit komt door alle lesuitval gedurende de coronamaatregelen. Jeugdigen hebben hierdoor ingeboet op normale klassikale lesuren en zijn daardoor meer aangewezen op deze behandelingen.

We verwachten dat dit een tijdelijke toename is doordat de lessen nu zonder beperkingen gegeven worden. We zien een behoorlijke toename van zorggebruik bij specialistische begeleiding. De categorie reguliere begeleiding is daarentegen stabiel. We zien dat er meer uren specialistische begeleiding per jeugdige worden toegekend, ook maken jeugdigen langer gebruik van deze zorg. Deels komt dit doordat de problematiek verergert. Maar ook omdat deze zorg wordt ingezet om kinderen, met intensieve zorgvragen, maatwerkzorg te kunnen bieden binnen verblijf. Daarnaast merken we ook hier dat ouders en aanbieders het lastig vinden om zorg af te bouwen, of niet steeds nieuwe vraagstukken op te willen pakken met specialistische hulp. Zoals hierboven beschreven hebben we daarin een opgave met sociaal team, ouders en aanbieders om deze enorme hang naar zorg en ondersteuning te normaliseren. Als laatste zien we een afname van vak therapie ten laste van specialistische begeleiding. Dit omdat vak therapie ingezet werd via de bouwsteen specialistische begeleiding. Dit staan we niet meer toe waardoor dit verschil weer rechtgetrokken wordt. Jeugd GGZ Het gebruik van basis jeugd GGZ is lager dan de septemberrapportage. Dit komt doordat er minder jeugdigen gebruik van maken en er minder uren worden ingezet.

Dit wordt mede veroorzaakt doordat we in het voorveld de SOJ (specialistische ondersteuning jeugd GGZ) inzetten en schoolmaatschappelijk werk. Ook hebben we een aantal cursussen die voorliggend zijn. Programmarapportage november 2023

40

Specialistische jeugd GGZ laat een forse stijging in zorggebruik zien, maar minder dan verwacht in de septemberrapportage. We zien dat de zorgzwaarte (duur en volume) toeneemt, niet het aantal jeugdigen met deze zorg. De verergering van de problematiek lijkt voor een groot deel veroorzaakt te worden door lange wachttijden voor zorgstart, waardoor problemen verergeren. We gaan met huisartsen in gesprek, zij zijn voornamelijk de verwijzer, om te achterhalen wat verdere oorzaken zijn en hoe we het gebruik kunnen gaan verminderen. Daarnaast spreken we de grootste aanbieder van deze zorgvorm om ook van deze kant uit te horen wat de oorzaken zijn van de verzwaring van de problematiek Bescherming / reclassering Per saldo geen bijzonderheden. Binnen de categorie stijgt jeugdreclassering. Bij jeugdbescherming zien we dat er vaker een OTS (ondertoezichtstelling) korter dan een jaar wordt ingezet i.p.v. een OTS meerjarig. Aandachtspunt hierbij is dat het hier gaat over trajecten, dit maakt het tussentijds inschatten en analyseren van zorggebruik lastiger. PGB Op basis van recente informatie van de Sociale verzekeringsbank over de pgb’s Jeugd, verwachten we een toename in kosten. Dit grotendeels als gevolg van de afrekening over het jaar 2022.

Overig Het verwachte tekort bij deze categorie wordt volledig veroorzaakt door een toename van het zorggebruik van het Landelijk transitie arrangement (LTA). We zien een toename van het aantal jeugdigen met deze zeer specialistische zorg, een toename van de verblijfs- en behandelduur en gebrek aan uitstroom. De beïnvloedbaarheid van de gemeente is nihil. De verwijzingen gaan via de gecertificeerde instellingen en de medische specialisten. De toename valt ook regionaal op en is voor ons moeilijk te verklaren. Het grootste aandeel van deze jeugdigen krijgt zorg gerelateerd aan GGZ of gedragsproblematiek met een normale intelligentie. Deze zorg wordt landelijk ingekocht omdat hij zeer specialistisch is en er landelijk maar sprake is van een beperkt gebruik. Waarom de jeugdigen in Wijchen in deze aantallen gebruik moeten maken van deze zorg is ons niet duidelijk. We zijn in gesprek met de GGD om hierin een onderzoek te starten. Dit komt echter moeizaam tot stand omdat deze zorg niet door de gemeente wordt verwezen en we deze jeugdigen lokaal ook niet allemaal in beeld hebben. Door privacywetgeving delen instellingen maar beperkt informatie met ons. Met de regio gaan we in gesprek met de VNG om beter contact te krijgen met deze aanbieders van zorg om zo betere analyses te kunnen maken en te kunnen bezien of we de uitstroom kunnen bevorderen.

We begroten deze categorie meerjarig en hanteren daarbij als uitgangspunt het gemiddelde van de afgelopen vier jaren. Het (verwacht) zorggebruik in 2023 is in vergelijk met voorgaande jaren ongekend hoog. Ook weten we niet wat de uitstroomprognose per jeugdige is. Voor 2023 is daarom de lineaire methode gehanteerd. Conclusie We zien een toename van zorggebruik in 2023, meestal veroorzaakt door verlenging van het gebruik en intensivering van het gebruik. Ook zien we dat de uitstroom stagneert. Deels hebben we hier geen invloed op en zullen onze acties zich richten op verklarende analyses, hierbij valt te denken aan LTA en specialistische GGZ. Programmarapportage november 2023

41

Waar we wel invloed hebben als gemeente, gaan we in gesprek met sociaal team, ouders en aanbieders om de hang naar zorg en ondersteuning te verminderen (normaliseren) en voeren we gerichte acties uit. Hier zullen we ook het vrij toegankelijk aanbod, het normale verenigingsleven en het welzijnsaanbod hard nodig hebben. We zullen moeten zorgen dat er geen schaarste gaat ontstaan in zorg, maar we eenieder met een vastgestelde zorgvraag kunnen blijven ondersteunen. Hierbij zullen we ons moeten realiseren dat we beperkte middelen hebben. Vervolg Op 14 december 2023 staat de tweede informatieavond Jeugd en WMO 2023 gepland, waarin de resultaten t/m augustus 2023 worden toegelicht. Ter voorbereiding op de informatieavond wordt u meer in detail geïnformeerd middels een informatienota. De structurele gevolgen zijn uitgewerkt in de Begroting 2024. WMO In Q1 van 2023 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd en WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2023 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2023 (en verder) bepaald. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. In dit thema komt het onderdeel WMO aan de orde.

In voorliggende rapportage brengen we de laatste ontwikkelingen in het zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten in beeld (zorggebruik stand t/m augustus 2023). Wat is de verwachte afwijking t.o.v. de begroting? Voor het lopende jaar 2023 verwachten we € 17k nadeel ten opzichte van de actuele begroting. (In de septemberrapportage verwachtten we geen afwijkingen). In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw per onderdeel:

2023 Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Totaal

17 -20 0 139 -124 -30 0 -17

Dit verwachte resultaat 2023 leidt tot een onttrekking uit de egalisatiereserve WMO, waarmee het resultaat WMO ná egalisatie op nihil uitkomt. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van (verwachte) jaarresultaten WMO.

Programmarapportage november 2023

42

Huishoudelijke verzorging Bij huishoudelijke verzorging treedt een voordeel op van 17K als gevolg van een lagere inzet van het product praktische begeleiding. Sinds 2023 is de bouwsteen praktische begeleiding van ‘Begeleiding’ naar ‘Huishoudelijk verzorging’ verschoven. Eerder dit jaar hebben wij het tarief huishoudelijke hulp voor 2023 in overleg met onze HH aanbieders vastgesteld. Nadien is er een onderhandelingsakkoord bereikt tussen de werkgeversorganisaties en vakbonden over het openbreken van de CAO VVT. Hierbij zijn aanvullende loonafspraken gemaakt. Het HH tarief passen wij voor 2023 niet meer aan. De drie overeengekomen loonsverhogingen worden wel verwerkt in het HH tarief voor 2024. Begeleiding Bij begeleiding zien we een nadeel. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de toename van specialistische begeleiding. Dagbesteding Het voordeel bij dagbesteding wordt mede veroorzaakt door een lagere vaststelling van de subsidie voor dagbegeleiding aan MeerVoormekaar en LuciVer over 2022. Reden hiervan is een hoger aandeel deelnemers met een Wlz-indicatie dan waarvan in de begroting was uitgegaan. Inkomsten uit Wlz worden conform afspraak verrekend met de toegekende Wmo-subsidie. Bij inloop en ontmoeten valt de te betalen huur voor Villa Sterrenbosch over 2023 lager uit dan geraamd doordat het ontmoetingscentrum begin 2023 nog niet altijd op 2 dagen open is geweest.

Woonvoorzieningen Bij woonvoorzieningen zien we een nadeel van 124k. Als gevolg van gestegen materiaal- en personeelskosten zien we de uitgaven van woonvoorzieningen stijgen. We zien ook een toename van aanvragen voor trapliften. Door de toename van uitstaande trapliften stijgen jaarlijks ook de onderhoud- en reparatiekosten van deze trapliften. De toename is een gevolg van de vergrijzing en het feit dat mensen langer in hun eigen huis blijven wonen omdat passende woonruimte ontbreekt. PGB We zien een lichte stijging van de uitgaven PGB begeleiding en een lichte daling van de uitgaven PGB voor Hulp bij het huishouden. Per saldo levert dit een nadeel op van 30k. Vervolg Op 14 december 2023 staat de tweede informatieavond Jeugd en WMO 2023 gepland, waarin de resultaten t/m augustus 2023 worden toegelicht. Ter voorbereiding op de informatieavond wordt u meer in detail geïnformeerd middels een informatienota.

Vluchtelingen, arbeidsmigranten en huisvesting Ontheemden Oekraïne In 2022 hebben we een opvang gerealiseerd met 180 plaatsen in het oude gemeentehuis aan de Kasteellaan. We hebben de capaciteit in 2023 uitgebreid naar 200 plaatsen. De bezettingsgraad schommelt tussen de 192 en maximaal 200 bezette bedden, dit omdat we ruimtes vrij moeten houden voor calamiteiten, zoals ziekte of bijzonder gedrag. In november 2023 zijn de vluchtelingen verhuisd naar de nieuwe locatie van flex- appartementen, die voor 2 jaar wordt gebruikt als noodopvang voor deze vluchtelingen. We hebben daar 220 bedden beschikbaar, inclusief snijverlies. In de praktijk betekent dit dat we streven naar een bezetting van 200 bedden. Het gebouw is overgedragen aan woningcoöperatie Talis per 1 november 2023. Zij zorgen voor het beheer van het gebouw. Zodra de vluchtelingen het gebouw hebben verlaten, wordt het via Talis beschikbaar voor jongeren, starters en andere doelgroepen voor sociale huur. Programmarapportage november 2023

43

Doordat de vluchtelingen in veel gevallen al langer dan een jaar in de opvang verblijven zonder zicht op terugkeer naar huis, ontstaan er spanningen en ongemak. Dit komt deels door de trauma's die zijn opgelopen door de oorlog, maar ook door het gemis van familie en vrienden en de oude situatie in hun land van herkomst. Ook is het moeilijk om lang in gedeelde ruimtes te wonen met weinig privacy. Dit zal verbeteren nu ze zijn verhuisd naar de nieuwe locatie, maar er zal nog steeds sprake zijn van gedeeld wonen voor een aantal vluchtelingen. We proberen hierop in te spelen door gesprekken te voeren, indien nodig hulp in te schakelen en te zorgen voor zingeving, zoals werk, vrijwilligerswerk, recreatieve activiteiten en onderwijs. Ook zetten we zo nodig zorg in, waarvoor we extra middelen hebben gekregen (Wmo- en Jeugdhulp-middelen). We hebben ervoor gekozen om dit niet in de reguliere verantwoording van Wmo en Jeugdhulp op te nemen, maar in dit thema. Momenteel verblijven 3 jongeren in een gezinshuis nadat de Raad van Kinderbescherming hiervoor een maatregel heeft uitgesproken. De jeugdigen gaan naar school en we stimuleren hen om deel te nemen aan sportactiviteiten. Om het leven voor alle vluchtelingen zo veilig en aangenaam mogelijk te maken, hebben we huisregels. Hierin maken we afspraken over hoe we samenleven en wat wel en niet is toegestaan.

Zo is het bijvoorbeeld verboden om alcohol of middelen te gebruiken in de voorziening. We maken duidelijke afspraken gericht op verbetering en het voorkomen van overlast, indien dit aan de orde is. Asielopgave Wij gaan een AZC vestigen voor 300 asielzoekers voor de duur van 5 jaar met een mogelijke verlenging van 5 jaar. Het AZC voorziet in de taakstelling voor zowel de gemeente Druten als Wijchen. Het project bevindt zich in de voorbereidende fase waarin er gesprekken plaatsvinden met omwonende en andere belanghebbenden. Het traject voor de vergunning wordt opgestart er wordt gewerkt met een tijdelijke vergunning waardoor de bestemming niet veranderd hoeft te worden op de plaats waar het AZC gevestigd wordt. COA is volledig verantwoordelijk voor ontwerp ontwikkeling en beheer van de voorziening. Verder zijn we in gesprek met het COA om een bestuursakkoord af te sluiten en een huurovereenkomst van de grond van gemeente aan COA. De opgave hiervoor is urgent en vraagt directe inzet. De verwachting is dat het AZC over een jaar operationeel is. Tegelijkertijd zijn we in gesprek met inwoners van het kleine buurtschapje de Teersdijk zij worden de toekomstige buurtgenoten van het AZC. We zijn met ze in gesprek om ervoor te zorgen dat het woongenot voor asielzoekers en aanwonende behouden blijft.

Statushouders We plaatsen de statushouders volgens de vastgestelde taakstellingen door het rijk. Het lukt de gemeente Wijchen nog steeds om deze taakstellingen te behalen. Het gaat echter wel moeizamer door krapte op de sociale huur markt. Dit maakt dat we regionaal willen optrekken om een aantal knelpunten gezamenlijk op te pakken. Hierbij te denken aan het beter matchen van de statushouders bij de huizen die beschikbaar zijn (grote of kleine huishoudens) en het ontwikkelen van doorstroom locaties. Arbeidsmigranten Er is een wet aangenomen waardoor internationale werknemers recht hebben op fatsoenlijk onderdak. In de praktijk verblijven internationale werknemers vaak op plaatsen met te veel personen in een te kleine ruimte. Hoewel de gemeente niet voor huisvesting zorgt, kan de gemeente het in beleid wel mogelijk maken dat werkgevers en projectontwikkelaars voorzieningen creëren die voldoen aan de wettelijke eisen. Het faciliteren van

Programmarapportage november 2023

44

passende huisvesting kan er tevens voor zorgen dat er meer ruimte komt op de reguliere woningmarkt. We stellen eerst een beleid vast, zodat er handhaving kan plaatsvinden conform beleid. Een verdere financiële en personele uitwerking volgt in een volgende rapportage. Financieel In 2023 hebben we in totaal, door uitbreiding van 180 naar 220, ongeveer € 6,0 miljoen ontvangen. Ook voor geheel 2023 ondervinden we als gemeente geen financieel nadeel door het opvangen van ontheemden Oekraïners. Exploitatie opvang Oekraïne Exploitatiekosten tot november Overige inkomsten Nog te verwachten exploitatiekosten tot en met december Leefgeld GOO tot november Nog te verwachten verstrekkingen leefgeld GOO tot en met december Kosten ambtelijk orgaan Totaal verwachte exploitatiekosten Totale Bijdrage Rijk GOO (Voorschot) Verwacht saldo normvergoeding Particuliere opvang ontheemden Oekraïners Leefgeld tot november Nog te verwachten leefgeld t/m december Uitvoeringskosten POO Vergoeding verstrekking POO Verwacht saldo POO

Bedrag x € 1.000 -3.928 1 -999 -36 -9 -125 -5.096 6.002 906 -26 -7 -5 38 0

De voorbereidingskosten van het AZC t/m oktober zijn doorbelast aan het COA, in onderstaande tabel laten een overzicht van de gemaakte kosten. Asielopgave Bedrag x € 1.000 Ambtelijke inzet proces coördinatie en beleid (513 uur) 33 Ambtelijke inzet AZC Projectleider en ondersteuning (920 uur) 56 Externe kosten Adviseurs 35 Facilitaire kosten 1 Total kosten 126 Bijdrage COA -126 Saldo 0

Programmarapportage november 2023

45

Financieel:

TV

Taakveld

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie

6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

6.71a 6.71b 6.71c 6.71d 6.72a 6.72b 6.72c 6.73a 6.73b 6.73c 6.74a 6.74b 6.74c 6.81a 6.81b 6.82a 6.82b

(Bedragen x € 1.000) Budget overheveling 30

Begroot 3.421

JEV 3.379

Saldo 12

1.726

1.697

18

11

2.930

3.965

195

-1.230

4.545

4.545

0

0

2.565

2.496

0

69

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

2.236

2.161

0

75

Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering

3.773

3.773

0

0

2.940

2.940

0

0

725

725

0

0

Resultaat

68

67

0

1

3.205

3.205

0

0

1.285

1.285

0

0

1.033

1.033

0

0

401

401

0

0

486

486

0

0

2.692

2.692

0

0

3.174

3.174

0

0

841

1.442

0

-600

88

88

0

0

0

-92

92

0

156

57

0

98

670

670

0

0

74

74

0

0

39.033

40.262

335

-1.564

Programmarapportage november 2023

46

TV 6.1

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Lagere onderhoudskosten gebouwen, met name uitstel van onderhoud bij de Zandloper en het Mozaïek, omdat die gecombineerd worden met in voorbereiding zijnde projecten. Onderhoudskosten rekenen we af met de egalisatiereserve onderhoud gebouwen. Op het onderdeel ontmoetingscentrum Villa Sterrenbos vindt een incidenteel voordeel plaats. Lagere huurkosten doordat het ontmoetingscentrum begin 2023 nog niet altijd twee dagen open is geweest. Restbudget ondersteuning accommodatiebesturen kan vrijvallen. Op basis van de werkelijke uitgaven en een inschatting van de nog te maken kosten voor schoonmaakartikelen bij het Sociaal wijkteam, kan de raming met € 1 k worden verlaagd. Op het onderdeel indicaties WMO- voorzieningen vindt een voordeel plaats. Er zijn minder medische adviezen aangevraagd.

Structureel

Incidenteel 0

386

0 0

-386 10

0 1

4 0

0

10

Thema Jeugd: Op het onderdeel Veilig Thuis treedt een incidenteel voordeel op. Thema Jeugd: Op het onderdeel preventief justitieel kader (jeugdbescherming) wordt een nadeel verwacht. Voor een verdere toelichting verwijzen we u naar het thema Jeugd.