Programmabegroting 2026

Hulp bij het huishouden We willen dat mensen, die het echt nodig hebben, hulp bij het huishouden kunnen krijgen. We leveren maatwerk als dat nodig is. We hebben vanaf juni 2025 nieuwe raamovereenkomsten met aanbieders voor het leveren van hulp bij het huishouden. Gezamenlijk zetten we in op het efficiënt leveren van hulp. We helpen mensen met voorzieningen die nodig zijn, naast huishoudelijke hulp kunnen dat bijvoorbeeld ook woonvoorzieningen of rolstoelen zijn.

Fraude met zorg pakken we stevig aan Fraude met zorg pakken we stevig aan. In 2023 startte een onderzoek naar regionale samenwerking hiervoor. Zomer 2025 zijn de aanbevelingen voor samenwerking binnen de Veiligheidsregio

66

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 Gelderland-Zuid door de colleges in de regio overgenomen. In de aanpak van zorgfraude werken we nu samen met gemeenten in de regio. We toetsen alle aanbieders (zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budget (PGB)) op kwaliteit bij de start van de contractering van de betreffende partij. We zorgen dat onze plannen voor woonzorg passen bij het verhuren van panden door anderen aan zorgpartijen binnen Wijchen. Op deze wijze houden we zicht op de partijen die zich vestigen in onze gemeente en kunnen we signalen in samenspraak met Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) en handhaving oppakken.

Iedereen draagt een steentje bij We willen dat iedereen mee kan doen. Door werk of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en kan iets kunnen bijdragen.

Wat gaan we doen? Inclusieve samenleving We willen een inclusieve samenleving. Dit betekent dat iedereen mee mag en kan doen. Dit bereiken we door samen te werken met onze inwoners en ketenpartners aan een actielijst, die hoort bij het vastgestelde inclusie programma. We willen meer mensen met een afstand tot werk ondersteunen om ervaring op te doen. Het ontbreken van voldoende scholing, lichamelijke en geestelijke klachten zijn enkele voorbeelden waarom mensen niet mee kunnen in deze maatschappij. Met de inzet van participatiecoaches zetten we kleine stapjes om de mensen uit het sociaal isolement te halen. Zonder deze inzet blijven deze mensen veelal tot de AOW gerechtigde leeftijd een bijstandsuitkering ontvangen. Zo maken we hen werkfit voor de arbeidsmarkt. In overleg met ons WerkBedrijf Rijk van Nijmegen bekijken we welke toegevoegde waarde plaatselijke ideeën hebben. We zorgen dat deze passen bij de arbeidsbemiddeling in de regio. Daarnaast houden we ook in 2026 aandacht voor jongeren die binnen de Participatiewet vallen en die op meerdere punten kampen met problemen.

Goede ideeën ondersteunen we Goede ideeën die mensen trainen of helpen bij het zoeken naar werk, ondersteunen we. We overleggen regelmatig met plaatselijke partijen. Daarnaast organiseren onze participatiecoaches diverse (groeps-) activiteiten. Deze activiteiten gaan over persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en voeding, gezondheid en beweging, financiën, stress en (chronische) pijn, regelingen en de sociale kaart. Jaarlijks ontvangt u een verslag over de resultaten die de participatiecoaches behaald hebben.

Samenwerken met de plaatselijke ondernemers We gaan meer samenwerken met de plaatselijke ondernemers om mensen met een uitkering sneller aan het werk te krijgen.

Gemeente Wijchen

67

Programmabegroting 2026 Hierbij stemmen we af met ons WerkBedrijf, zodat we aansluiten bij de vraag van onze ondernemers. We nemen daarbij ook onze eigen rol als werkgever onder de loep.

Beleidsplan Arbeidsmarkt en re-integratie, Klaar voor nieuwe kansen! In 2024 stelde de raad een nieuw beleidsplan ‘Arbeidsmarkt en re-integratie, Klaar voor nieuwe kansen!’ vast. Voor de uitvoering hiervan in 2026 gaan we een nieuwe dienstverleningsovereenkomst aan met MGR/WerkBedrijf. In de lokale afspraken maken we ruimte om specifieke groepen uit Wijchen sneller op werk te kunnen plaatsen. Dat doen we onder andere in samenspraak met lokale en regionale ondernemers.

Inburgering Alle mensen met een plicht om in te burgeren, doen snel en volledig mee in de maatschappij. Liefst via betaald werk. We zorgen ervoor dat zij een zo hoog mogelijk taalniveau (eis is B1) behalen. En dat zij, naar wat zij kunnen, vanaf het begin van het traject voor inburgering deelnemen. Het liefste door betaald werk.

We laten niemand vallen Huishoudens in (financieel) kwetsbare situaties kunnen op onze steun rekenen. We bieden een luisterend oor, helpen met advies en werken met de inwoner aan een oplossing. Dit doen wij samen met onze maatschappelijke partners. Zij hebben veel kennis en ervaring op het gebied van geldzorgen, schulden en armoede. Armoedebestrijding is altijd maatwerk.

Wat gaan we doen? Kindregelingen In 2025 is een start gemaakt met de evaluatie van onze Kindregeling. Aan de basis ligt het rekenkamerrapport naar de effectiviteit van het armoedebeleid (voor kinderen) dat in 2025 is uitgekomen. We verwachten in 2026 met een voorstel te komen. Vanuit preventie is de samenwerking met het voortgezet onderwijs gezocht om het onderwerp geldzaken en geldzorgen te bespreken.

Mensen met geldzorgen In 2026 geven we verder uitvoering aan het vergroten van het bereik van onze minimaregelingen en voorzieningen. Enerzijds door de vraag van inwoners te stimuleren. Anderzijds door de aanvragen te vereenvoudigen waar dat kan. We gaan nieuwe ideeën uit de Agenda Dienstverlening inzetten om meer contact met de inwoner te verkrijgen. In 2026 krijgt het onderzoek dat de gemeente met de Voedselbank en andere partners uitvoert een vervolg. Dit onderzoek levert ons inzicht en kennis op. Hiermee willen we de vraag kunnen beantwoorden wat mensen die in armoede leven nu echt op weg helpt naar een nieuw toekomstperspectief. Een perspectief waarin de eigen kracht centraal staat. We continueren de inzet van de financiële hulpkaart en de Geldzorgenlijn.

68

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Vangnet op basis van vertrouwen We bieden een vangnet op basis van vertrouwen. Een foutje bij een aanvraag kan altijd gemaakt worden. Bewuste fraude met uitkeringen pakken we aan. We hebben aandacht voor de menselijke maat binnen de bijstandverlening. Dat doen we door middel van deskundigheidsbevordering aan de groep inkomensconsulenten. Gemeenten moeten per individueel geval bepalen in hoeverre er strikt genomen sprake is van frauduleuze handelingen, of van een menselijke vergissing, die vervolgens leidt tot een overtreding van de regels.

Mensen met financiële zorgen of schulden Mensen met financiële zorgen of schulden helpen we vroegtijdig om grip op hun huishoudboekje te krijgen. We werken intensief samen met de maatschappelijke partners in het veld, zoals welzijns- en zorgorganisaties, de bibliotheek, armoedehulporganisaties en meer. Zo kunnen we samen meer signalen opvangen, mensen naar de juiste hulp leiden en leren van elkaar. Als we signalen van betalingsachterstanden ontvangen dan benaderen we deze inwoners actief met een hulpaanbod. Dit doen we door te bellen, een brief te sturen of een huisbezoek. Met de inkomenskaart laten we concreet, in woord en beeld, zien wat we kunnen bieden.

Gezinnen met een kleine beurs beter ondersteunen Gezinnen in financieel kwetsbare situaties kunnen onze hulp krijgen. De afgelopen jaren zijn met name de werkende armen een groep inwoners die meer armoede ervaren. In 2026 zal de nadruk sterk liggen op het bereiken van de deze financieel kwetsbaren. En op het bieden van bij de behoeften passende ondersteuning en hulp.

Een samenleving waarin iedereen mee kan doen In 2025 is een nieuwe definitie van armoede geïntroduceerd. Hieruit volgt dat armoede onder de werkenden een groter probleem is geworden. We streven ernaar deze groep beter in beeld te krijgen en te bereiken met onze regelingen en hulp. Op vele manieren zetten we ons in om iedereen die hulp kan gebruiken dit ook aan te kunnen bieden. We zijn kritisch en kijken altijd naar wat beter kan.

(Herstelgerichte) inloop GGZ We versterken onze (herstelgerichte) inloop GGZ en werken met een WijkGGZ team. We zorgen ook voor meer betaalbare woningen voor psychisch kwetsbare inwoners.

Eén integrale wijze van adviseren We werken – in het kader van stevige sociale teams – aan één integrale manier van adviseren binnen het sociaal domein. Professionals kijken breed naar de vraag en betrekken daarbij verschillende leefgebieden, zoals zorg, welzijn, inkomen, onderwijs en werk. Deze beweging sluit aan bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Daarin staat dat gemeenten per 2028 stevige sociale teams en een solide sociale basis moeten hebben. Stevige teams zijn vaste plekken waar inwoners terecht kunnen voor vragen over opvoeden, opgroeien en ondersteuning. De teams bieden niet alleen toegang tot hulp, maar ook zelf ondersteuning. Hierdoor kunnen we sneller en dichter bij huis ingrijpen, problemen voorkomen en dure zorg beperken.

Gemeente Wijchen

69

Programmabegroting 2026

Zorg en veiligheid We zetten in op een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. Huiselijk geweld, discriminatie en kindermishandeling signaleren we tijdig met onze ketenpartners en zetten hier passende hulp voor in. Nader beleid wordt hiervoor ontwikkeld.

Wat gaan we doen? Overlast voorkomen of te beheersen We werken samen met onderwijs, politie, jongerenwerk, regieteam, boa’s, straatcoaches, veilig thuis en zorgpartijen. Hiervoor hebben we diverse overlegorganen. Per april 2025 zijn er, voor de duur van één jaar, twee straatcoaches in dienst bij de Werkorganisatie Druten Wijchen. Vanaf begin 2026 onderzoeken we de structurele inzetbaarheid van de straatcoaches. Met bovenstaande partners werken we samen om overlast gevende jeugdigen en volwassenen te voorkomen of te beheersen.

Zorgmijders en inwoners met complexe problematiek Via regieteam en ketenpartners zetten we trajecten in gang, zoals bemoeizorgtraject en GGZ in de Wijk voor zorgmijders en bij inwoners met complexe problematiek.

Plan huiselijk geweld en kindermishandeling Met het regionale en lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling als leidraad, werken we aan het signaleren en aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling.

70

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Begroting Jeugdwet De begroting 2026 van Jeugd laat in totaal een voordeel zien van € 23k in 2026 licht fluctuerend naar € 17k in 2029. De oorzaak zit in de bijstelling van de eenheden zorggebruik (q). Op totaalniveau kan deze bijstelling als zeer gering worden beschouwd, echter op de losse categorieën zien we ontwikkelingen, die leiden tot actualisatie van het meerjarenperspectief. Er is geen sprake van een prijseffect (p), omdat de indexering 2026 (+5,13%) al was meegenomen in de perspectiefnota 2025.

Actuele begroting thema Jeugd

2026 19.987

2027 20.032

2028 20.152

2029 20.656

Begroting 2026: Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig Totaal Jeugd

1.314 5.164 6.077 4.005 1.330 162 1.912 19.964

1.304 5.298 5.888 4.052 1.365 166 1.954 20.028

1.305 5.430 5.691 4.152 1.400 170 1.993 20.141

1.337 5.567 5.827 4.256 1.435 175 2.043 20.639

Mutaties t.o.v. actuele begroting: Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig Totaal mutaties Jeugd Indexering Totaal Jeugd incl index

-225 -230 514 -16 -67 0 47 23 0 23

-231 -236 508 -16 -69 0 49 4 0 4

-236 -242 527 -17 -71 0 50 11 0 11

-242 -248 546 -17 -73 0 51 17 0 17

Tabel: kosten per onderwerp Jeugdzorg (x € 1.000)

Op basis van de halfjaarduiding 2025 stellen we de eenheden zorggebruik bij. Hieronder per categorie de belangrijkste ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven: Dagbehandeling Bij de categorie dagbehandeling geldt vanaf 2025 een gehele set nieuwe producten die de eenheid uren hebben i.p.v. dagdelen. Op basis van aannames hebben we de omslag van de oude naar de nieuwe producten gemaakt. Het bij de nulmeting 2025 ingeboekte voordeel lijkt nu toch anders uit te pakken. Dit komt omdat de omschakeling van dagdelen naar uren in de praktijk amper tot vermindering van uren leidt. De dagbestedingsgroepen zijn namelijk ingericht op de dagdelen waar door we niet in minder uren dan een dagdeel kunnen afnemen. Meerjarig zullen we in gaan zetten op het voorkomen van thuiszitters, omdat dit opvallende gebruikers zijn van deze categorie en kinderen ontwikkelkansen missen omdat ze geen onderwijs volgen. Een positieve ontwikkeling is de inzet van Archimedes waardoor we kinderen snel weer volledig teruggaan naar regulier onderwijs. We willen de inzet van Archimedes gaan verstevigen door het in te gaan zetten als voorliggende voorziening in 2026. Hierdoor versterken we de solide sociale basis zoals opdracht is in de Hervormingsagenda jeugd.

Gemeente Wijchen

71

Programmabegroting 2026 Verblijf Bij de categorie verblijf hebben we in de programmarapportage september 2025 toegelicht dat we het aantal jeugdigen in verblijf zien afnemen. Echter, zien we dat de jeugdigen in verblijf intensievere zorg nodig hebben. Deze lijn zet zich meerjarig voort. Wanneer jeugdigen eenmaal in verblijf zitten is het lastig deze zorg af te bouwen. Ambulant Het voordeel bij de categorie ambulant wordt voornamelijk veroorzaakt door Orthopedagogische behandeling. Vanaf 2025 mag bij deze categorie indirecte tijd worden gedeclareerd. Het uurtarief van het zorgproduct, is daarop aangepast. Over de verwachte effecten hiervan hebben we in de vorige rapportage aannames gedaan. Op basis van het halfjaarbeeld, blijkt de verhouding tussen de verwachte toename van inzet aantal eenheden (q) versus de prijs (p) van deze bouwsteen, voordelig uit te vallen. Belangrijke oorzaak hiervan is dat de grootste zorgaanbieder op dit product vanaf 2025 geen hoger (aanbieder- specifiek) tarief mag hanteren. Het verwachte effect van de invoering van de Essentiele functies (minder stapeling) zien we maar amper in de cijfers. GGZ zorg Bij de categorie GGZ zitten we, na de stijging van afgelopen jaren, nu op beheersing. We zetten vanaf 2026 de POH-jeugd (Praktijk ondersteuner huisartsen) in (in plaats van de SOJ (specialistische ondersteuner jeugd via Karakter)).

Hierdoor kunnen we meer uren inzetten, waardoor we verwachten meer vragen op te kunnen gaan vangen en uit de GGZ te houden. Daarnaast gaan we een gedragsdeskundige koppelen aan het sociaal team. We blijven we inzetten met GEM (Ecosysteem mentale gezondheid). Hierbij verwachten we meer na druk te leggen bij jeugdige op wat er wel goed gaat en meer te handelen vanuit het positieve waardoor de noodzaak tot zorg af zal nemen. Bescherming/ reclassering Bij Jeugdbescherming/ reclassering melden we een structureel nadeel. De oorzaak is tweeledig: stijging van aantal eenheden jeugdreclassering en verschuiving van producten binnen de categorie. De stijging van het aantal eenheden komt door een toename van het aantal jeugdigen met schoolverzuim. PGB Laten we ongewijzigd. Geen bijzonderheden. Overig Genoemd voordeel bij deze categorie wordt veroorzaakt door het naar beneden bijstellen van de categorie Crisis. Beïnvloedbaarheid zorggebruik Er is een onderscheid tussen te beïnvloeden zorggebruik en zorggebruik waar we als gemeente nauwelijks tot geen invloed op hebben. De zorgvormen waar de beïnvloedingsmogelijkheden van de gemeente minimaal zijn, betreft met name jeugdhulp met verblijfszorg, landelijke transitie arrangementen en opgelegde zorg. Juist in deze categorieën zorgt een kleine groep jeugdigen met zware zorg voor een groot deel van de totale kosten van Jeugd.

Lokale aanpak hervormingsagenda Jeugd In de hervormingsagenda wordt gesproken over een sterke sociale teams en solide sociale basis. Voor de lokale implementatie wordt bij de begroting 2026 een bestedingsplan 2026 voorgelegd. Meerjarig bestedingsplan (2027 en verder) wordt bij de Begroting 2027 voorgelegd. Deze inzet

72

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 moeten we doen om de uitgaven binnen de zorgproducten te verminderen en in de komende jaren hierdoor te gaan voldoen aan de wettelijke eisen zoals gesteld in de hervormingsagenda jeugd. Op een aantal onderdelen is in de begroting 2025 (of eerder) al beheersmaatregelen en/of gerichte acties opgenomen om te komen tot kostenreductie/ -beheersing: • •

•

Lokale producten eerste stap: afname met 30% per jaar vanaf 2025. Afname is enkel mogelijk bij nieuwe instroom. Afbouw van lopende casussen is enkel mogelijk als er iets in de situatie van de jeugdige of het gezin is veranderd. Reguliere begeleiding: afnamen met 10% per jaar vanaf 2026 als gevolg van meer begeleiding bieden door het stevige sociale team. Verwachting is dat de reductie mogelijk nog groter zal zijn. In bestedingsplan 2026 stellen we voor 20% van de begeleiding door de stevige lokale teams te laten bieden. Specialistische begeleiding: afname met 10% per jaar vanaf 2026 als gevolg van meer begeleiding bieden door het stevige sociale team. Verwachting is dat de reductie mogelijk nog groter zal zijn. Dit vergt nog wel de nodige aandacht. In bestedingsplan 2026 stellen we voor 20% van de begeleiding door de stevige lokale teams te laten bieden.

Begroting WMO De begroting 2026 van WMO laat in totaal een voordeel zien van € 39k in 2026 oplopend naar € 52k in 2029. De oorzaak zit in de bijstelling van de eenheden zorggebruik (q). Er is geen sprake van een prijseffect (p), omdat de indexering 2026 (+5,13%) al was meegenomen in de perspectiefnota 2025. Actuele begroting thema WMO

Begroting 2026: Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Totaal WMO Mutaties t.o.v. actuele begroting: Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Totaal mutaties WMO Indexering Totaal WMO incl index

2026 11.755

2027 11.930

2028 12.476

2029 12.799

11.755

11.930

12.476

12.799

4.969 3.441 1.155 977 432 414 111

5.481 3.531 1.162 1.006 443 425 115

5.854 3.619 1.191 1.034 455 435 116

6.001 3.710 1.220 1.064 466 446 118

217 11.716

-279 11.884

-279 12.425

-279 12.747

86 -47 0 0 0 0 0

94 -49 0 0 0 0 0

101 -50 0 0 0 0 0

103 -51 0 0 0 0 0

0 39 0 39

0 46 0 46

0 51 0 51

0 52 0 52

Tabel: Actuele begroting WMO (x € 1.000)

Gemeente Wijchen

73

Programmabegroting 2026 Op basis van de halfjaarduiding 2025 stellen we de eenheden zorggebruik bij. Hieronder per categorie de belangrijkste ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven: Huishoudelijke hulp Bij huishoudelijke hulp stellen we het aantal eenheden structureel naar beneden bij. Hierdoor ontstaat een meerjarig voordeel. In de eerste helft van 2025 zien we, geheel tegen de verwachting in, het aantal klanten licht dalen. De verwachte groei in uren blijft hierdoor uit. Er is nog altijd sprake van arbeidskrapte. Aanbieders geven aan dat er een verjonging van het personeelsbestand optreedt met name door het aanbod van studenten. De verwachte loonstijgingen in 2025 en 2026 als gevolg van cao-onderhandelingen zijn verwerkt. Vanaf juni 2025 hebben we nieuwe contracten met acht organisaties voor het leveren van hulp bij het huishouden. Met deze organisaties maken we afspraken over de wijze waarop de beschikbare hulpen zo efficiënt mogelijk ingezet kunnen worden. Ook onderzoeken we het instellen van een centrale wachtlijst. Begeleiding Bij begeleiding zien we de inzet van het product specialistische begeleiding nog steeds stijgen. Een structurele verhoging van de hoeveelheid uren is nodig. Dit leidt meerjarig tot extra kosten. De stijging van het product specialistische begeleiding doet zich bijna in de hele regio voor.

Verwijzers en zorgaanbieders geven aan dat situaties complexer worden en er meer zorg wordt ingezet. Hulpmiddelen Bij de hulpmiddelen doen we vooralsnog geen bijstelling. Regionaal bereiden wij op dit moment een aanbesteding voor om te komen tot nieuwe raamovereenkomsten per juni 2026. Omdat we op dit moment niet weten hoe de tarieven worden na de aanbesteding, gaan we uit van een reguliere indexering. Vergrijzing, het beleid langer thuis wonen en meer inwoners met meer dan 1 chronische aandoening zullen de vraag naar hulpmiddelen doen toenemen. De invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage, die nu voor 2027 is voorzien, kan een dempend effect gaan hebben. Verder zal de krapte op de arbeidsmarkt de uitvoering niet vereenvoudigen. We gaan daarom voor langere contracten om partnerschap en samenwerking met leveranciers beter te borgen. Ook willen we graag twee leveranciers contracteren (in plaats van één zoals nu) die beide de gehele regio bedienen. Persoonsgebonden budget (PGB) Op basis van recente informatie van de Sociale verzekeringsbank blijft deze categorie ongewijzigd. De ministerraad heeft onlangs ingestemd met een wetsvoorstel dat de rechtspositie van zorgverleners met een persoonsgebonden budget (pgb) versterkt. Hierdoor krijgen pgbzorgverleners met een arbeidsovereenkomst voor minder dan 4 dagen per week ook wettelijk recht op WW, Ziektewet en WIA.

Budgethouders zijn werkgeverslasten verschuldigd. Dit zal waarschijnlijk resulteren in hogere pgb-tarieven. We onderzoeken momenteel wat de effecten zijn van het wetsvoorstel. Overig Geen bijzonderheden. Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Bij de categorie stelpost eigen bijdragen vindt (vooralsnog) geen bijstelling plaats. Er zijn wel ontwikkelingen rondom dit onderwerp. Dit leest u in het onderstaande kopje. Herinvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Een ontwikkeling die in het meerjarenperspectief een effect gaat hebben is de aangekondigde invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage WMO vanaf 2027. Zodra

74

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 concreet wordt wat dit voor Wijchen betekent en hoe dit zich verhoudt tot de reeds opgenomen stelposten in dit kader, informeren we de raad en actualiseren we de cijfers. Beinvloedbaarheid zorggebruik Bij WMO zien we dat er sprake is van vergrijzing, langer thuis blijven wonen, verscherping van toetsing op Wlz-toegang en de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Op deze onderdelen hebben we geen invloed op het aantal zorggebruikers, maar kunnen we wel sturen op de juiste grondslag en doorverwijzen naar de Wet langdurige zorg (WLZ) als dit voorliggend is.

Begroting BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Voorafgaand aan het nieuwe jaar ontvangen we van het ministerie van SZW in de maand september de beschikking over het voorlopig budget. Tevens ontvangen we in diezelfde maand de definitieve beschikking over de hoogte van het budget BUIG over het lopende jaar. Het macro budget wordt berekend via een objectief verdeelmodel. Hierbij hanteert het Rijk het uitganspunt dat voor alle gemeenten samen een toereikend macrobudget wordt vastgesteld. Voor deze begroting gaan we uit van het laatst bekende budget Na een stabilisatie van het bestand in 2023 zien we vanaf het voorjaar 2024 een stijging van het bestand die zich in 2025 lijkt voort te zetten. Daarom hebben we een groeipercentage van het verwachte aantal bijstandsontvangers in de begrotingsjaar 2026 opgenomen. De ontwikkelingen rond de bijstand aantallen houden we scherp in de gaten. Participatiewet in Balans De nieuwe Participatiewet, de Participatiewet in Balans, treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2026 in fases in werking. Deze gefaseerde aanpassing van de Participatiewet loopt vooruit op een structurele herziening.

De Tweede Kamer heeft inmiddels ingestemd met het wetsvoorstel en het voorstel op een aantal punten geamendeerd. De menselijke maat en het evenredigheidbeginsel zijn sleutelbegrippen voor de uitvoering van de Participatiewet. Naast de implementatie van beleid en regelgeving vraagt dit ook veel van de uitvoering (front- en backoffice). Het kabinet wil in de dienstverlening aan mensen met een bijstandsuitkering meer uitgaan van vertrouwen. Ook moet de uitvoering voor gemeenten gemakkelijker worden en mogen professionals meer rekening houden met wat er speelt in iemands leven. Tabel aantallen bijstandsontvangers Stand 1 januari Reguliere in/uitstroom Stand 31 december Stand 31 december in Perspectiefnota 2024 Mutatie

Gemeente Wijchen

2026 730 10 740

2027 740 10 750

2028 750 10 760

2029 760 10 770

725

725

725

725

15

25

35

45

75

Programmabegroting 2026 Tabel Resultaat BUIG x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Actueel saldo BUIG perspectiefnota 2025 Inzet vangnetuitkering (T+1) Saldo na Vangnetuitkering (T+1) Perspectiefnota 2025

-2.338 1.000 -1.338

-2.371 1.000 -1.371

-2.404 1.000 -1.404

-2.438 1.000 -1.438

Opbrengsten BUIG Kosten BUIG Saldo BUIG begroting 2026 Inzet Vangnetuitkering (T+1) Saldo na Vangnetuitkering (T+1)

11.928 14.459 -2.531 1.193 -1.338

12.388 14.954 -2.566 1.195 -1.371

12.864 15.461 -2.598 1.194 -1.404

13.355 15.981 -2.626 1.188 -1.438

0

0

0

0

Mutatie structureel t.o.v. perspectiefnota 2025

In de Perspectiefnota presenteerden we na 2024 een stijgende lijn in aantallen. Deze ontwikkeling stabiliseert zich naar verwachting in de loop van 2025. Deze lijn houden we in de begroting 2026 vast. Een steeds groter wordende groep inwoners is onafgebroken afhankelijk van een uitkering. Hierbij speelt ook de verhoogde taakstelling statushouders 2025 mee. Statushouders zijn in de regel afhankelijk van een bijstandsuitkering. Wij verwachten voor 2025 en mogelijk ook voor 2026 in aanmerking te komen voor een Vangnetuitkering ter compensatie van het verwachte tekort. Voor de Vangnetuitkering geldt een eigen risico voor de gemeente van in totaal 10% van het definitieve budget voor het betreffende jaar. De vangnetuitkering en de eigen risico is in de begroting 2026 meegenomen.

Vluchtelingen internationale werknemers en huisvesting

Wat gaan we doen? Continueren opvang ontheemden Oekraïne Er is een vast team van locatie leiders en beveiliging beschikbaar op de locatie. Daarnaast hebben we maatschappelijk werkers beschikbaar in spreekuren en is er een mogelijkheid om een afspraak met vluchtelingenwerk Nederland te maken. Voor overlast gevende ontheemden met psychische problematiek werken wij binnen het Rijk van Nijmegen samen met de locatie de nul-vleugel (opvang met zorg). Dit alles maakt dat de ontheemden op een passende wijze kunnen verblijven in de noodopvang. Samen met het Rijk van Nijmegen zijn we de opties aan het uitwerken voor na de RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming). Dit zal een gefaseerde uitstroom worden vanuit de noodopvang terug naar huis of een andere vorm van tijdelijk verblijf in Nederland. De ontheemden betalen een eigen bijdrage voor de opvang. Het merendeel is aan het werk of gaat naar school. Een aantal kinderen ontvangen zorg met verblijf. Met het ministerie zijn we in overleg over de vergoeding van deze kosten tot nu toe betalen we dit uit de bekostiging voor noodopvang.

76

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Continueren Tussenthuis In september 2024 opende het Tussenthuis voor statushouders. We zetten in op het goed landen van de statushouders in onze gemeenschap door extra aandacht te besteden aan het samenleven in de buurt en het begrijpen van de normen en waarden in Nederland. Ook starten we direct de inburgering op zodat statushouders zo goed mogelijk voorbereid uit kunnen stromen naar hun uiteindelijke woning of appartement. We werken intensief samen met Talis voor doorstroom naar definitieve huisvesting en met de huismeesters voor sociale samenhang in het TussenThuis en de buurt. We gaan uitwerken wat het aangekondigde verbod op voorrang verlenen van statushouders bij sociale huur voor een effect gaat hebben op het tussenthuis. Hier komen we op terug als we duidelijkheid hebben over of deze wet wordt aangepast en per wanneer.

Realiseren AZC We gaan verder met de ontwikkeling van een AZC. We zijn bezig met het voorbereiden van de BOPA procedure. Omdat er dassen zijn aangetroffen in de directe omgeving zijn we aan het bezien wat de compenserende maatregelen moeten zijn in dit gebied. Dit heeft een effect op de planning en het kunnen opstarten van de aanbesteding. We verwachten meer duidelijkheid te kunnen geven in het tweede deel Q4 van 2025. We weten inmiddels dat het openen van het AZC hierdoor niet voor 2027 zal gaan plaats vinden. Deze vertraging hebben we gemeld bij de provincie en het ministerie. We hebben de klankbordgroepen bijgepraat over bovenstaande ontwikkelingen en afgesproken dat we ze blijven informeren als er weer een voortgang te melden is. Dit doen we zowel via mail als in gesprekken met de klankbordgroepen.

Beleidskader huisvesting internationale medewerkers In 2026 is er een beleidskader Internationale Werknemers. Dit kader geeft duidelijkheid over welke vormen van huisvesting mogelijk zijn en onder welke voorwaarden. Het beleidskader sluit aan bij het eerder opgestelde regionale beleidskader.

Statushouders We spannen ons gezamenlijk met Talis in om te voldoen aan de taakstelling. Dit doen we onder andere door de inzet van het TussenThuis.

Hervormingsagenda Jeugd

Wat gaan we doen? De gemeente wil de hulp aan kinderen, jongeren en gezinnen verbeteren. Dat doen we samen met andere organisaties. Dit past bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. In de Hervormingsagenda jeugd staan afspraken om de jeugdhulp kwalitatief beter en betaalbaar te maken. In 2026 en 2027 krijgen gemeenten tijdelijk extra middelen van de Rijksoverheid. Deze middelen zijn bedoeld om de plannen uit de Hervormingsagenda jeugd uit te voeren. We gebruiken het onder andere om ons Sociaal Team te versterken. Zo kan het Sociaal Team jeugdigen en gezinnen sneller ondersteunen. Ook gebruiken we de middelen om het vrij toegankelijk aanbod (sterke sociale basis) te verstevigen. Hierdoor kunnen hulpvragen laagdrempelig opgepakt worden en is het mogelijk duurdere maatwerkzorg te voorkomen.

Gemeente Wijchen

77

Programmabegroting 2026 Het is belangrijk dat de gemeenteraad weet: deze extra middelen zijn eenmalig. Na 2027 stopt deze bijdrage. We moeten het dus verstandig gebruiken. We zetten de middelen in om de jeugdhulp anders en beter te organiseren. Zo zorgen we ervoor dat kinderen en gezinnen ook in de toekomst goed geholpen worden. In 2025 zijn we gestart met de voorbereiding op de uitvoering van de Hervormingsagenda jeugd. We werken aan een visie en een implementatieplan voor hoe we in 2028 de sociale basis in Wijchen willen versterken. Vanaf 2026 starten we met de uitvoering. De Hervormingsagenda jeugd is een langdurig proces. We houden de gemeenteraad hierbij goed op de hoogte.

Sociaal team Sinds 2025 werken we projectmatig om de onderdelen uit de Hervormingsagenda uit te voeren en hebben we al extra geïnvesteerd in een stevige sociale basis. We stellen in 26 een visie op voor de sociale basis waarbij we vooruitkijken naar 2028, met aandacht voor laagdrempelige hulp, samenwerking met onderwijs en huisartsen, en het bieden van hulp door het Sociaal Team. Ook maken we een implementatieplan met concrete stappen richting dat toekomstbeeld. Vanaf 2026 breiden we de hulp binnen het Sociaal Team stapsgewijs uit. In de meicirculaire 2025 zijn middelen beschikbaar gesteld voor dit doel (Groeipad maatregelen Hervormingsagenda). In de Perspectiefnota 2025 is dit bestedingsplan al aangekondigd en als PM- post benoemd. In de Begroting 2026 brengen we de kosten van de inzet waarmee we in 2026 gaan starten in beeld. In het najaar van 2026 leggen we het meerjarige ontwikkelplan ter besluitvorming voor aan het college, met als doel dit financieel te verankeren in de Begroting 2027. Daarbij worden alle inhoudelijke en beleidsmatige effecten in kaart gebracht en financieel vertaald in de begroting 2027. We beoordelen hierbij zowel de meerkosten voor het sociaal team, maar we doen ook een inschatting wat dit betekent aan minder inkoop van zorg.

78

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Relevante besluiten Nummer Besluit 144439 227479 20 56202 21 62331 23 1055312 23 138869 23 140751 299103

Gemeente Wijchen

Beleidsnota Beleidskader arbeidsmarkt en re-integratie "Klaar voor nieuwe kansen!" Dienstverleningsovereenkomst 2024-2025 Werkbedrijf Beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2021 2024 Wijchen Betaalbaarheid Hulp bij het huishouden Beslisnota Beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden' Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Regioprogramma Jeugd Informatienota Robuust sociaal team en stevige sociale basis

79

Programmabegroting 2026

Wat kost het Bedragen x € 1.000,-

Omschrijving Exploitatie Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.3 Inkomensregelingen 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6811 Beschermd wonen (WMO) 6.91 Coördinatie en beleid WMO Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6712 Begeleiding (WMO) 6713 Dagbesteding (WMO) 6714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

80

2025

2026

2027

2028

2029

-4.895 -11.984 -1.039 -64

-955 -13.582 -853 -70

-547 -14.044 -853 -75

-48 -14.518 -853 -80

-49 -15.004 -853 -86

-331 0 -867 -50

-336 0 -802 0

-347 0 -838 0

-359 -416 -838 0

-367 -426 -838 0

9.931 1.953

5.145 1.238

4.840 1.295

4.430 1.346

4.738 1.399

1.074

1.271

1.325

1.373

1.420

406

1.036

471

460

350

17.959 4.383 4.698 2.473

18.647 4.372 5.071 2.620

19.235 4.140 5.209 2.712

19.840 3.962 5.214 2.817

20.512 3.755 5.331 2.928

5.573 3.829 1.035 240

6.061 4.095 1.105 252

6.116 4.210 1.140 266

6.524 4.321 1.175 277

6.704 4.435 1.210 288

377 12.124 334 14 4.666 627

410 11.927 341 19 4.916 637

380 11.845 343 20 5.044 638

216 11.806 344 21 5.171 640

225 12.115 346 22 5.302 641

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 Omschrijving 6791 PGB WMO 6792 PGB Jeugd 6811 Beschermd wonen (WMO) 6812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6821 Jeugdbescherming 6822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd Reserve Dotatie 6.1 Afs.R: Verduurzaming moza? 6.1 ER: Onderhoud Overige gebouwen 6.1 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.22 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.711 ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.714 ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.752 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.762 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.791 ER: Uitvoering WMO beleidsplan Onttrekking 6.1 Afs.R: Kulturhus Bergharen 6.1 Afs.R: MFA Huurlingsedam 6.1 Afs.R: Verduurzaming moza? 6.1 Afs.Res. Leefbaarheid Hernen Bergharen 6.1 ER: Onderhoud Overige gebouwen 6.1 AR: Algemene Reserve 6.1 BR: Woonfonds bestaande wijken 6.21 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.23 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.5 BR: Integratie en participatie statushouders 6.712 ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.713 ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.752 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.762 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.821 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.822 ER: 2D`s WMO-JEUGD Begroot resultaat

Gemeente Wijchen

2025 132 203 889 126

2026 150 227 841 126

2027 155 234 879 130

2028 159 241 881 134

2029 164 248 889 138

1.000 185 746 518

1.144 248 628 540

1.178 255 645 554

1.211 262 659 568

1.245 269 673 582

0 1.062 400 11 60

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

90

0

0

0

0

113 210 26

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

-42 -11 -23 -25

-42 -11 -23 -25

-42 -11 -65 -25

-42 -11 -65 -25

-42 -11 -65 -25

-1.811 0 0 -60 0 -2

0 -101 -211 0 -140 -2

0 0 0 0 -140 -2

0 0 0 0 -120 -2

0 0 0 0 0 -2

-138

0

0

0

0

-15

0

0

0

0

-200 -546 -17 -33 55.314

0 0 0 0 55.914

0 0 0 0 56.269

0 0 0 0 56.673

0 0 0 0 58.160

81

Programmabegroting 2026 Het Programma Sociaal domein bestaat uit de volgende taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie; Tot dit taakveld behoren algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie, zoals dorp- en wijkcentra en leefbaarheidsgroepen. 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo; Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die kunnen worden uitgesplitst naar Wmo. 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd; Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die kunnen worden uitgeplitst naar Jeugd. 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal; Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die niet kunnen worden uitgesplitst naar Wmo en Jeugd 6.3 Inkomensregelingen; Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen, zoals bijstandsverlening, het besluit bijstandsverlening zelfstandigen en de bijzondere bijstand. 6.4 WSW en beschut werk; Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet gericht zijn op doorstromen naar arbeid, zoals de sociale werkvoorziening, die de MGR voor Wijchen uitvoert. 6.5 Arbeidsparticipatie; Tot dit taakveld behoren alle op arbeid gerichte participatie- en reintegratievoorzieningen, die de MGR voor Wijchen uitvoert.

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo); Tot dit taakveld behoren hulpmiddelen en diensten om zelfstandig te kunnen functioneren voor mensen met fysieke beperkingen die op basis van een beschikking worden verstrekt. 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo); Hulp bij het huishouden en eigen bijdragen die vallen onder het abonnementstarief. 6.712 Begeleiding (Wmo); Begeleiding, Persoonlijke verzorging, Kortdurend verblijf, Overige ondersteuning gericht op het individu of huishouden/gezin. 6.713 Dagbesteding (Wmo); Dagbesteding en Overige groepsgerichte ondersteuning. 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo); Baten en lasten van overige maatwerkarrangementen moeten op dit taakveld worden geboekt als ze niet kunnen worden toebedeeld aan de taakvelden 6.711, 6.712 of 6.713. 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal; Dit taakveld omvat lokaal ingekochte jeugdhulp (alleen eigen gemeente) en subregionaal ingekochte jeugdhulp (waarbij een deel, maar niet alle gemeenten uit de regio samen inkopen). Ambulante zorg in natura betreft vormen van jeugdhulp waarbij een jongere thuis woont, dus niet bij de aanbieder. 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal; In dit taakveld gaat het om op regionaal niveau ingekochte ambulante zorg: vormen van jeugdhulp waarbij een jongere thuis woont, dus niet bij de aanbieder. Bij dit taakveld wordt de hulp met de volledige jeugdzorgregio ingekocht, maar niet landelijk.

Daarmee omvat dit taakveld ook bovenregionale ingekochte zorg (meerdere regio’s gezamenlijk).

82

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk; In dit taakveld gaat het om op landelijk niveau ingekochte ambulante zorg in natura, ook bekend als de Landelijke Transitie Arrangementen (LTA). Bij ambulante hulp woont een jongere thuis, dus niet bij de aanbieder. 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal; In dit taakveld gaat het om op lokaal niveau ingekochte jeugdhulp met verblijf: de jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders. 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal; In dit taakveld gaat het om op regionaal niveau jeugdhulp met verblijf: de jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders. 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk; In dit taakveld gaat het om op landelijk niveau ingekochte jeugdhulp met verblijf, ook bekend als de Landelijke Transitie Arrangementen (LTA). De jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders. 6.791 PGB Wmo; Op dit taakveld staan alle PGB’s (persoonsgebonden budgetten) die worden verstrekt op grond van de Wmo 2015. Cliënten kunnen met een door de gemeente verstrekte PGB zelf de maatwerkvoorziening inkopen. 6.792 PGB Jeugd; Op deze functie staan alle PGB’s (persoonsgebonden budgetten) die worden verstrekt op grond van deJeugdwet. Cliënten kunnen met een door de gemeente verstrekte PGB zelf de maatwerkvoorziening inkopen.

6.811 Beschermd wonen (Wmo); dagbesteding voor mensen die in Beschermd Wonen verblijven, lasten die betrekking hebben op het pakket Beschermd Thuis. 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo); Opvang, spoedopvang, overige beschermd wonen en opvang. 6.821 Jeugdbescherming; Dit taakveld betreft de baten en lasten die een gemeente heeft voor de jeugdbescherming. Een jeugdbeschermingsmaatregel wordt door de rechter dwingend opgelegd. Het doel van de jeugdbeschermingsmaatregel is het opheffen van de bedreiging voor de ontwikkeling van het kind. 6.822 Jeugdreclassering; Dit taakveld betreft de baten en lasten die een gemeente heeft voor de jeugdreclassering. Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. 6.91 Coördinatie en beleid Wmo; Op dit taakfeld staan baten en lasten die betrekking hebben op maatwerkvoorzieningen Wmo, maar die niet zijn toe te rekenen aan één of enkele maatwerkvoorzieningen Wmo. 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd; Op dit taakveld staan baten en lasten die betrekking hebben op maatwerkvoorzieningen Jeugd, maar die niet zijn toe te rekenen aan één of enkele maatwerkvoorzieningen Jeugd.

Gemeente Wijchen

83

Programmabegroting 2026

7. Volksgezondheid en Milieu

Algemeen We willen een veilige, duurzame, gezonde en vitale gemeente zijn. We moedigen een gezonde leefstijl aan en beschermen en verbeteren de milieukwaliteit van de leefomgeving. Zo moedigen we ideeën aan die voor een lange tijd bijdragen aan een gezonde leefstijl. We hebben hierbij extra aandacht voor kwetsbare groepen, waardoor we proberen de verschillen in gezondheid te verkleinen. We streven naar een schone en aantrekkelijke leefomgeving met toelaatbare milieurisico’s en voldoende grondstoffen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat we het beheer van de openbare ruimte en de openbare gebouwen op orde moeten hebben. We stimuleren de samenleving tot milieubewust en duurzaam handelen. De focus ligt daarbij op het aanpassen aan de klimaatverandering, andere energiebronnen gebruiken en zaken hergebruiken. Duurzaamheid is een breed begrip en kent meer opgaven. Het gaat bij volksgezondheid en milieu vooral over energietransitie, klimaatadaptatie, waterbeheer, afvalreductie en gezondheid. Hierin pakken we onze verantwoordelijkheid en we zetten er actief op in. In het Strategisch Kompas staat dat we actief op zoek gaan naar andere energiebronnen. Hierbij volgen we het landelijke beleid en tempo. En zoeken we actief naar nieuwe ideeën en kansen.

Speerpunten

Coalitie akkoord

Overige thema's

Omgaan met klimaatverandering Naar een energie neutrale en duurzame toekomst Afval: opgeruimd staat netjes Doelmatigheid in verbrede rioleringszorg

84

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Speerpunten Omgaan met klimaatverandering Ons klimaat verandert en dat heeft invloed op ons dagelijks leven. Langdurige perioden van hitte, neerslag en droogte komen steeds vaker voor. In bestaande en nieuwe wijken zorgen we ervoor dat we beter omgaan met de gevolgen van klimaatverandering. We richten de fysieke leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust in. Hierdoor hebben we minder wateroverlast, verdroging en hittestress.

Wat gaan we doen? Bewustzijn en zelfwerkzaamheid We vinden het belangrijk dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zich voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Dit doen wij door klimaatbewustzijn en zelfwerkzaamheid in de samenleving te stimuleren. In de periode 2023-2025 is de campagne Een groener Wijchen gehouden. Indien mogelijk willen we met het restbudget in 2026 en 2027 nog een aantal kleinschalige activiteiten organiseren. Het opbouwen van klimaatbewustzijn en gedragsverandering heeft immers tijd nodig.

Klimaatbewuste inrichting van wijken In wijken en dorpen en op bedrijventerreinen houden we rekening met gevolgen van klimaatverandering. Bijvoorbeeld door de aanleg van meer groen in de wijk en door water meer ruimte te geven, zoals bij de projecten Huurlingsedam en Rivierduin Bergharen. De openbare ruimte wordt klimaatbestendig ingericht. Hemelwater afkomstig van openbare verharding wordt niet (meer) geloosd op de riolering, maar ter plekke geïnfiltreerd in de bodem. Dit geldt voor reconstructie van bestaande openbare verharding en voor nieuw aangelegde openbare verharding. In principe wordt bij alle projecten in de openbare ruimte meer groen aangelegd en is dit groen klimaatbestendig en zo nodig waterbergend. Waar mogelijk wordt openbare verharding vervangen door grote plantenvakken, zoals in het centrum van Wijchen. In samenwerking met de ondernemers worden in het centrum van Wijchen geveltuintjes aangelegd.

Regionale Adaptatie Strategie In de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) werken we samen met andere gemeenten aan klimaatbestendigheid en de communicatie daar omheen voor zover doelmatig.

Water en bodem sturende kaders ruimtelijke plannen Binnen de Groene MetropoolRegio (GMR) onderzoeken we mede met het Waterschap ‘Water en Bodem sturende’ kaders in het landschap voor toekomstige ruimtelijke plannen. Daarin wordt ook meegewerkt aan Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) en de Blauwe Motor. In de omgevingsvisie is opgenomen dat water en bodem belangrijk zijn voor de ruimtelijke planvorming in onze gemeente. Bij de uitwerking van de omgevingsvisie volgen we het principe van bodem en water sturend.

Gemeente Wijchen

85

Programmabegroting 2026

Leven met water Samen met vier andere gemeenten in het Land van Maas en Waal zetten we het programma Leven met Water voort. Binnen dit programma wordt in 2026 de watersnoodramp van 1926 herdacht, maar is ook ruimte voor leven met water in het heden en de toekomst. Het kernprogramma wordt uitgewerkt in verschillende projecten op het gebied van educatie, beleving, erfgoed en innovaties. Daarnaast worden dit jaar keuzes gemaakt over een mogelijk vervolg van het programma in volgende jaren.

Naar een energie neutrale en duurzame toekomst Energieneutraal begint met energiebesparing: wat je niet verbruikt hoef je ook niet op te wekken. De komende jaren zetten we verder in op energiebesparing. Ook maken we de overstap naar duurzame energiebronnen, zoals zon en wind en mogelijk nieuwe technieken. Om ons voor te bereiden op de toenemende elektriciteitsvraag en het wisselende aanbod aan duurzame energie, werken we ook aan een robuust duurzaam energiesysteem. We houden aandacht voor de betaalbaarheid van de opgave voor alle inwoners. En nieuwe technieken bieden kansen voor onze economie. Dit alles kan Wijchen niet alleen, dus werken we lokaal en regionaal samen. Wijchen heeft in haar Lokale Energie Strategie (LES) gekozen voor actieve inzet aan het werken aan de klimaatdoelen. Wijchen neemt ten aanzien van energie opwek haar verantwoordelijkheid in een regionale opgave, vastgelegd in de Regionale Energie Strategie (RES). Windenergie, zoals de 3 windmolens op Bijsterhuizen, levert een belangrijke bijdrage aan de opgave. Daarbij is draagvlak bij omwonenden en de rest van de samenleving van belang. Wijchen hanteert de landelijke gedragscode windenergie. In 2024 heeft de gemeente Wijchen de Visie Zon & Wind vastgesteld. In deze visie is opgenomen dat een tenderprocedure wordt gestart voor de realisatie van een tweede windpark.

Begin 2025 is hiervoor een eerste stap gezet met het uitvoeren van een marktconsultatie. Kort hierna is de tenderprocedure gepauzeerd. De reden hiervoor is de onzekerheid over de locatie van het geplande hoogspanningsstation in Wijchen. Twee van de drie potentiële windlocaties overlappen met de zoekgebieden voor dit station. Zolang hierover geen duidelijkheid bestaat, kunnen geen definitieve besluiten worden genomen. Naast windenergie is ook zonne-energie essentieel voor de energietransitie. De gemeente Wijchen hanteert hiervoor de zogenoemde zonneladder. Dit houdt in dat zonnepanelen op daken en binnen bestaand bebouwd gebied de voorkeur hebben boven zonneparken in het buitengebied. Hierbij is het belangrijk dat opgewekte zonne-energie zoveel mogelijk lokaal wordt gebruikt. Dit vermindert de druk op het zwaar belaste elektriciteitsnet. Ook ten aanzien van de transitie naar een aardgasvrije samenleving lopen diverse projecten. Naast de inzet van het energieloket, energiecoaches en de wijkaanpak isolatie, is er afgelopen jaar gestart met de aanpakken voor VvE’s, woningeigenaren met energiearmoede en monumenten. In 2025 is de gedragscampagne Pak Jouw Moment gestart om inwoners aan te zetten tot energiebesparing. Dit zetten we voort in 2026. Ook werken we verder aan de mogelijke ontwikkeling van een warmtenet voor Wijchen.

86

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Wat gaan we doen? Uitvoeringsprogramma Lokale energie strategie In 2026 geven we uitvoering aan het uitvoeringsprogramma Lokale Energie Strategie. We monitoren en evalueren doelbereik. Onze focus ligt op de gebouwde omgeving: we ontzorgen en stimuleren inwoners om hun woningen te isoleren en pakken regie in de warmtetransitie. Daarnaast werken we aan energiebesparing bij bedrijven en in maatschappelijk vastgoed, duurzame opwek, een gebalanceerd energiesysteem en duurzame mobiliteit.

Elektriciteit Er is nog geen aansluiting voor zonnepark Bankhoef op het elektriciteitsnet, maar er wordt een aantal oplossingen verkend. We blijven hierover in contact met zonnepark Bankhoef en Liander. We blijven werken aan diverse oplossingen voor de drukte op het elektriciteitsnet (netcongestie), zoals bijvoorbeeld een smart energy hub bij bedrijventerrein Bijsterhuizen. We werken samen met Liander om de benodigde verzwaring van het elektriciteitsnet zo voorspoedig mogelijk te laten voorlopen. Hiernaast werken we in samenwerking met Liander middels een proactieve methode aan een toekomstvast stroomnet in alle wijken van Wijchen.

Wonen Met het energieloket en energiecoaches blijven we inwoners stimuleren en ondersteunen om maatregelen te nemen om energie te besparen. Dat doen we in samenwerking met partners zoals ECL (energie Cooperatie Leur). We gaan voor een proactieve en gebiedsgerichte benadering en ontzorging. We gaan verder met de doorontwikkeling van het energieloket, de energiecoaches en de isolatieaanpakken. Ook de campagne Pak Jouw Moment blijft in 2026 doorlopen, doel blijft op meerdere momenten inwoners bewust te laten kiezen voor energie zuinige maatregelen. Voor de warmtetransitie stellen we een warmteprogramma op. Hierin leggen we vast welke de buurten de komende 10 jaar aardgasvrij worden en op welke manier. Voor de buurten in het noordelijke deel van de kern van Wijchen onderzoeken we de haalbaarheid van een warmtenet op basis van warmte van de ARN. Als deze eind 2025 positief blijkt, gaan we in 2026 samen met onze samenwerkingspartners verder met de uitwerking hiervan. We verwachten eind 2026 begin 2027 de finale keuzes te maken en een investeringsbesluit aan de gemeenteraad voor te leggen, mits aan alle voorwaarden is voldaan.

Werken We stimuleren besparing van energie en de opwek van duurzame energie en spreken bedrijven daarop aan. We informeren en stimuleren, met onder andere online informatievoorziening, een zakelijke duurzaamheidslening en adviezen van het Regionaal Expertiseteam Energie van de Groene Metropoolregio. Daarnaast maken we met de ODRN afspraken voor handhaving bij bedrijven die maatregelen moeten uitvoeren van de Erkende Maatregelen Lijst (EML).

Gemeente Wijchen

87

Programmabegroting 2026 We gaan verder met verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen en organisatie aan de hand van de CO2-prestatieladder. Zo geven we het goede voorbeeld.

Afval: opgeruimd staat netjes Gemeente en inwoners zorgen samen dat afval netjes opgeruimd wordt. We gaan door met het stimuleren van de huishoudelijke afvalscheiding. Hiermee willen we bereiken dat afvalstoffen weer als grondstof kunnen worden ingezet en de hoeveelheid te verbranden restafval wordt beperkt. Bij knelpunten zoeken we naar praktische oplossingen.

Wat gaan we doen? Stimuleren van afvalscheiding Onze afvalinzameling blijven we verbeteren. Daarbij hebben we blijvende aandacht voor het stimuleren van afvalscheiding: kwalitatief en kwantitatief.

Zwerfafval Zwerfafval gaan we tegen door in te zetten op bewustwording en het ondersteunen van initiatieven van inwoners om zelf zwerfafval op te ruimen. Voortzetten aanpak zwerfafval door inzet Beestenbende en vrijwilligers die zwerfafval opruimen etc. We werken een voorstel uit over het opnieuw inrichten van de handhaving rondom het afvalbeleid. Handhaving is nu een belangrijke missende schakel in de aanpak van bijzet en afvaldumpingen in onze gemeente. Maar momenteel missen we de middelen om dit effectief te kunnen doen. Er wordt via een apart voorstel inzichtelijk gemaakt wat er nodig is om dit wel te kunnen.

Doelmatigheid in verbrede rioleringszorg We dragen zorg voor het inzamelen, transporteren (en verwerken) van afvalwater, hemelwater en grondwater. Samen met waterschap, provincie en rijk geven wij zo invulling aan het kwalitatief en kwantitatief duurzaam waterbeheer.

Wat gaan we doen? Afkoppelen Van de riolering afkoppelen van 1 ha openbaar verhard oppervlak, in samenloop met reconstructies van de openbare ruimte.

Verbetermaatregelen Bergharen Voorbereiden en uitvoeren van maatregelen om de wateroverlast in de Burgemeester Luskestraat en de Burgemeester van Elkstraat tegen te gaan.

Actualiseren BRP’s/SSW’s Actualiseren BasisRioleringsPlannen (BRP’s) / Systeemoverzichten Stedelijk Water (SSW’s). Deze geven inzicht in het hydraulisch (bergings- en afvoercapaciteit) en milieutechnisch (vuiluitworp bij overstorting) functioneren van het stedelijk watersysteem (riolering, wadi’s, e.d.).

88

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Digitaliseren huisaansluitingen Digitaliseren huisaansluitingen: De kaartjes met gegevens van huisaansluitingen zijn nog ‘analoog’ (gescande handgetekende kaartjes) en worden gedigitaliseerd naar de GIS-omgeving (digitaal getekend en in een kaartlaag gezet).

Gemeente Wijchen

89

Programmabegroting 2026

Relevante besluiten Nummer Besluit 16 RZ 092 22 4038 18 2 13777 18 1047 18 1048 19 32035 19 30636 21 47504 22 89926 22/101378 23 1126830 23/133830 24/241973 250902

90

Beleidsnota Nulmeting routekaart energieneutraal Wijchen 2040 Beleidsplan water en riolering 2023-2027 (Z/21/067634) Initiatiefvoorstel K8W VVD WL beleid behalen landelijke afvaldoelstellingen Strategische Waternota 2019-2028 Milieubeleidsplan 2018-2021 (verlengd) Concept startnotie Regionale Energie Strategie (RES) Toekomstbestendig wonen Definitief bod Regionale Energie Strategie 1.0 van Arnhem Nijmegen Stand van zaken en aanpak actieplan inzake Klimaatadaptatie Wijchen Warmteplan Wijchen en TransitieVisie Warmte Actieplan Klimaatadaptatie (campagne Een groener Wijchen) Route voor de Lokale Energiestrategie Visie op wind- en zonne-energie gemeente Wijchen: Op weg naar 2035 Routekaart duurzame warmte Wijchen

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Wat kost het Bedragen x € 1.000,-

Omschrijving Exploitatie Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Reserve Dotatie 7.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen Onttrekking 7.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 7.4 BR: Eenmalige middelen Begroot resultaat

2025

2026

2027

2028

2029

-587 -4.845 -5.095 -1.638 0

-219 -4.659 -5.441 -63 0

-61 -4.740 -5.803 -1.365 0

-62 -4.817 -6.154 -1.368 0

-62 -4.893 -6.206 -1.221 0

3.126 4.014 4.224 3.562 23

2.787 3.826 4.517 3.110 24

2.722 3.892 4.887 3.177 25

2.825 3.955 5.205 3.246 26

2.937 4.013 5.220 3.170 27

1

0

0

0

0

0 -50 2.735

0 0 3.884

0 0 2.732

0 0 2.857

0 0 2.986

Het Programma Volksgezondheid en milieu bestaat uit de volgende taakvelden: 7.1 Volksgezondheid; Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen, zoals de GGD, schoollogopedie en lokaal gezondheidsbeleid. 7.2 Riolering; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. 7.3 Afval; Tot dit taakveld behoren de inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval. 7.4 Milieubeheer; Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu waaronder klimaatbeleid, waterbeleid, milieubeleid, MARN (Milieu en Afval Regio Nijmegen) en geluidsonderzoek. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken op het terrein van de lijkbezorging en onderhoud van begraafplaatsen/crematoria.

Gemeente Wijchen

91

Programmabegroting 2026

8. Wonen en Bouwen

Algemeen We willen dat iedereen zich in Wijchen thuis voelt en goed woont. Daarom is woningbouw één van de belangrijkste onderwerpen. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we willen groeien naar 45.000-50.000 inwoners. Zowel in nieuwe als bestaande wijken en kernen hebben we volop aandacht voor de kwaliteit van wonen en leven. In de periode 2022 t/m 2034 hebben we een opgave om ruim 3.000 woningen te bouwen. We versnellen de woningbouwopgaven met de bouw van Wijchen-West, Huurlingsedam, Kraanvogel, Tussen Kasteel en Wijchens Meer en Hart van Zuid. Ook is er ruimte voor collectieve wooninitiatieven en kleinere plannen. Met name in de kleine kernen zorgt dat ervoor, dat mensen in hun dorp kunnen blijven of komen wonen. Denk hierbij aan bouwen in collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Naast nieuwbouw willen we ook de mogelijkheden in de bestaande woningvoorraad beter benutten. Denk aan het verruimen van de mogelijkheden voor woningsplitsing en woningdelen. We vinden ook de kwaliteit van wonen en van de leefomgeving belangrijk. We streven naar variatie binnen nieuwbouwwijken en bestaande wijken. Zo blijven wijken veerkrachtig en leefbaar. Bij het ontwikkelen van de woningen kijken we naar de woonbehoefte van de mensen waarvoor we bouwen, zoals starters, ouderen en één- en tweepersoonshuishoudens.

Dit zijn vooral sociale huurwoningen en betaalbare huur- en koopwoningen, of levensloopgeschikte woningen en seniorenwoningen. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen kijken we of de bouwhoogte past bij de omgeving en helpt bij het bouwen van betaalbare woningen. En we ontwikkelen zoveel mogelijk energieneutraal en stimuleren circulair en natuur inclusief bouwen. We vinden ook de kwaliteit van wonen en goede voorzieningen in de buurt heel belangrijk. We zorgen ervoor dat de buitenruimten levendig, aantrekkelijk en veilig zijn. Zo zorgen we voor meer mogelijkheden voor ontmoetingen in de buurt. Ouderen en inwoners met een zorgvraag moeten hier kunnen blijven wonen; kleinschalig en zoveel mogelijk als onderdeel van de wijk. Daarbij staan we open voor nieuwe woonconcepten en woonvormen voor pre-mantelzorg.

92

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Speerpunten

Coalitie akkoord

Overige thema's

We gaan bouwen Sterke en prettige dorpen en wijken Goede voorzieningen in de buurt Investeren in het buitengebied Verminderen druk op de woningmarkt Omgevingswet

We gaan bouwen De komende jaren bouwen we fors meer woningen. Zo snel mogelijk. Daarom geven we nu voorrang aan het realiseren van bestaande plannen.

Wat gaan we doen? Verkennen woningbouwopgave na 2030 Voor de periode tot en met 2030 hebben we al voldoende plannen voor ruim 2.000 woningen. Voor de periode na 2030 werken we de strategie verder uit. Deze strategie sluit aan op de verstedelijkingsstrategie en de Woondeal in de Groene Metropoolregio.

We houden koers op lopende projecten We houden koers op lopende projecten, zoals Wijchen-West, Huurlingsedam, Kraanvogel, Tussen Kasteel en Wijchens Meer en Hart van Zuid.

Ruimte voor collectieve wooninitiatieven Er blijft ruimte voor collectieve wooninitiatieven en kleinere initiatieven, met name in de kleine kernen. In Wijchen West willen we meer proactief zijn in het realiseren van ongeveer 100 woningen in vijf CPO’s.

Woningsplitsing en woningdelen We verkennen het verruimen van mogelijkheden voor woningsplitsing en woningdelen.

Circulair bouwen In 2024 is een handreiking circulair bouwen opgesteld. Deze wordt de komende tijd vertaald in een werkwijze om circulariteit concreet handen en voeten te geven. We hebben de ambitie om het actieplan emissie loos bouwen te implementeren.