Programmabegroting 2026

We vinden het belangrijk dat ondernemers van elkaar leren en goede voorbeelden van duurzaam en circulair ondernemen met elkaar delen. We moedigen bedrijven aan om verder te verduurzamen. De ODRN ziet toe op handhaving van de energie besparingsplicht. Een gezonde economie is belangrijk voor de werkgelegenheid. Werk levert zelfstandigheid en ontwikkeling op. Daarom willen we dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen want iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen. Waar nodig ondersteunen we mensen hierbij. Dit doen we met initiatieven die mensen effectief trainen, of ze te ondersteunen bij het zoeken naar werk. Maar ook door te werken aan een goede verbinding tussen onderwijs, bedrijfsleven en volwassenonderwijs. Als mensen financieel in de knel komen, is er een vangnet. Armoede bestrijden we door op tijd hulp op maat te bieden. Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra en een bruisend centrum met een uitgebreid aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. Dat doen we door samen te werken met Centrummanagement Wijchen, Vereniging van Pandeigenaren en de Wijchense afdeling van Horeca Nederland. En natuurlijk ook Wijchen= (het promoten van heel Wijchen). We houden rekening met het veranderend gebruik van het centrum voor bijvoorbeeld horeca en evenementen.

Ook toerisme biedt kansen voor Wijchen en houdt het centrum en alle kernen levendig. Onze verantwoordelijkheid is groter dan alleen de gemeente Wijchen. Ook in de subregio Rijk van Nijmegen en de grote regio (Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen) werken we aan de gezamenlijke speerpunten. Deze speerpunten vallen onder de opgave Productieve regio waarin 36

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 economie en arbeidsmarktbeleid samenkomen. Ook hebben we de ambitie uitgesproken om de economie te verbeteren, door meer werk te creëren met een verbeterde leefbaarheid als gevolg. We werken aan de volgende vijf speerpunten : Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy tot (inter)nationale clusters, Verbeteren ondernemerschap in het MKB, invulling geven aan de Human Capital agenda, versterking van duurzame logistiek en werken aan toekomstbestendige werklocaties. Het speerpunt Toerisme valt binnen de regionale opgave Ontspannen Regio. De acties op regionaal niveau hebben een gevolg voor de Wijchense economie.

Speerpunten

Coalitie akkoord

Overige thema's

Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Aantrekkelijke winkelcentra Uitvoering geven aan de economische en toeristische visie Energietransitie elektrische laadinfrastructuur Human Capital agenda Nieuw evenementenbeleid

Gemeente Wijchen

37

Programmabegroting 2026

Speerpunten Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de uit te voeren plannen. Denk aan inflatie, de dreiging van een loon-prijs spiraal en een mogelijke recessie. Het kan zijn dat we dan extra acties moeten uitvoeren. Belangrijk zijn onder andere goede bereikbaarheid, krapte op de arbeidsmarkt en netcongestie. We geven ruimte om makkelijk te ondernemen door overbodige regels weg te nemen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven én dragen bij aan een beter klimaat.

Wat gaan we doen? Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost. In 2026 is onze aandacht gevestigd op veiligheid en ondermijning op bedrijventerreinen. We zetten verder in op biodiversiteitsvergroening en klimaatadaptatie van het bedrijventerrein. Daarnaast blijven we participeren in het Junior Technovium Wijchen. In 2026 wordt verder gewerkt aan de actualisatie van het omgevingsplan voor het bedrijventerrein. Daarnaast blijven we participeren in het Junior Technovium Wijchen.

Duurzaamheids- en circulaire initiatieven Ondersteunen duurzaamheids- en circulaire initiatieven met ondernemers. Ondersteunen lokale initiatieven in de ruil- en deeleconomie, mede door de Stimuleringslening Verduurzaming Zakelijk en het Energieloket Zakelijk. We zijn in 2024 begonnen met de mogelijkheden te onderzoeken om energy-hubs te realiseren. Dit doen we in samenwerking met ondernemers, bedrijvenverenigingen en een expertiseteam. In 2025 zijn de energie scan onderzoeken afgerond en is er bij bedrijventerrein Bijsterhuizen gestart met het oprichten van een energie coöperatie. Bij bedrijventerrein Wijchen-Oost zijn SPUK gelden bij VNO-NCW aangevraagd voor vervolg onderzoeken. In 2026 zullen deze verder worden geïmplementeerd.

Participatietrajecten met ondernemers Participatietrajecten met ondernemers bij nieuwe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het vergroenen van het centrum met het CMW en BIZ Pandeigenaren Wijchen Centrum en bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Wijchen-Oost bij het opstellen van het Kansenboek. We blijven inzetten op samenwerking met ondernemers in winkelcentra en bedrijventerreinen. Ook starters faciliteren we via StartUp.

Aantrekkelijke winkelcentra Er wordt jaarlijks een gezamenlijk plan gemaakt door het CMW, BIZ Pandeigenaren en de gemeente om de aantrekkelijkheid van het centrum te optimaliseren. Dit plan heeft als onderlegger de centrumvisie. In 2026 willen we meer relevante partijen betrekken om input te geven en samen te werken aan een aantrekkelijk winkelcentrum. Daarnaast worden door Wijchen=Promotie activiteiten georganiseerd die alle winkelcentra op kaart zetten en zo bijdragen aan het toekomstbestendig houden van deze centra. 38

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Wat gaan we doen? Detailhandelsstructuurvisie In samenwerking met het CMW (Centrummanagement Wijchen) en vertegenwoordigers van de andere winkelcentra voeren we de Detailhandelsstructuurvisie uit.

Aanbevelingen over de toekomst van de warenmarkt We voeren de aanbevelingen uit het onderzoek over de toekomst van de warenmarkt uit. (bijv. een zomeropstelling i.v.m. de terrassen, aanwezigheidsregistratie en een compactere opstelling vanwege terugloop van het aantal kraamhouders). Dit jaar hebben we in samenspraak afspraken gemaakt voor de zomer en eind oktober gaan we rondom de tafel met alle partijen om een gewenste toekomst opstelling te bespreken.

Horecavisie In 2025 stellen we het Deelplan horeca vast. Dat is opgesteld in samenwerking met KHN Afdeling Wijchen, horeca ondernemers en CMW. In 2026 gaan we aan de slag met de aanbevelingen die voortkomen uit het deelplan. Met “Wijchen=Samen” versterken we elkaar, de aantrekkelijkheid en de branding van Wijchen. Dit is een belangrijke aanbeveling uit de detailhandelsstructuurvisie.

Bruisend centrum Er wordt jaarlijks een gezamenlijk plan gemaakt door het CMW, BIZ Pandeigenaren en de gemeente om de aantrekkelijkheid van het centrum te optimaliseren. Er wordt geïnvesteerd in professionalisering van de werkgroepen en uitbreiding van activiteiten en evenementen. De gemeente heeft de afgelopen drie jaar een bijdrage gedaan en wil dit vanaf 2026 structureel gaan doen.

Uitvoering geven aan de Economische en toeristische visie We willen een levendige, vernieuwende en duurzame economie. Dit bereiken we door samen te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat. Door samen te werken en duurzaam te ondernemen, kunnen ondernemers, inwoners en bezoekers van gemeente Wijchen prettig ondernemen, werken, wonen en recreëren. Deze ambitie willen we waarmaken aan de hand van de volgende vier strategielijnen: vernieuwing, aantrekkingskracht, samenwerking en duurzaamheid.

Wat gaan we doen? Leegstand We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum tegen te gaan. We overleggen met pandeigenaren van centrum Wijchen en het CMW. Hiervoor gebruiken we de input die opgehaald is tijdens het congres in 2025, zoals het toevoegen van nieuwe branches/ambachten en het Kasteel/Emilia meer betrekken tijdens evenementen. Op de bedrijventerreinen is nauwelijks sprake van leegstand.

Gemeente Wijchen

39

Programmabegroting 2026

Uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen Voor de uitbreiding van Breekwagen zijn diverse onderzoeken uitgevoerd en we zijn in overleg met de initiatiefnemer. Voor de uitbreiding van Bijsterhuizen wordt gewerkt aan het ontwerp omgevingsplan. Daarnaast wordt er door de ontwikkelaar gewerkt aan een oplossing om de energielevering te garanderen. Als gemeente hebben we de rol van aanjagen en verbinden.

Toekomstbestendig houden van de winkelgebieden We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente. We dragen structureel 15.000 euro bij aan acties die de winkelcentra vitaal houden. Wijchen=Promotie verzorgt de uitvoering. De acties komen voort uit de Detailhandelsstructuurvisie.

Verbinden van het bedrijfsleven We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven, de onderwijsinstellingen en Maaswaalcollege met elkaar te verbinden. Denk hierbij aan het initiatief SPARK! en het Junior Technovium Wijchen. In samenwerking met StartUp bouwen we de hulp voor startende ondernemers en zzp’rs in 2026 verder uit. Startende ondernemers kunnen zich aanmelden voor workshops, netwerkevenementen en sparringsessies met ervaren ondernemers en team EZ. Deze activiteiten dragen bij om succesvol te zijn in hun onderneming. Daar waar het kan zoeken we de publiciteit op zodat we meer naamsbekendheid genereren bij de doelgroep.

Recreatievoorzieningen We hebben een aantrekkelijk en dekkend recreatief fiets- en wandelroutenetwerk, dat is aangesloten op het regionale recreatieve netwerk. We zorgen ervoor dat dit netwerk, inclusief de toeristische fiets/voetveren, in stand gehouden wordt. We moedigen het gebruik van recreatievoorzieningen aan waarbij we inzetten op spreiding van recreatie. We voegen beleving toe door verhaallijnen zoals het waterverhaal, kastelen en het Romeins verleden.

Recreatieve verkeersnetwerk Het recreatieve verkeersnetwerk versterken we door in 2027 een vrij liggend fietspad langs de Maas tussen Batenburg en Appeltern aan te leggen.

Energietransitie elektrische laadinfrastructuur We vinden het belangrijk om de overstap van fossiel aangedreven voertuigen op elektrische voertuigen te stimuleren. Daarvoor hebben we in 2021 onze strategie elektrisch rijden vastgesteld. Ondertussen zien we dat ontwikkelingen binnen dit onderwerp zich in hoog tempo opvolgen: prognoses van het aantal elektrische voertuigen wijzigen regelmatig, omliggende gemeenten maken werk van het invoeren van zero-emissiezones (Nijmegen en Arnhem), en de druk op het elektriciteitsnet groeit. Tegelijkertijd veranderen de vraagstukken waar we als gemeente mee te maken krijgen. Waar het beleid in 2021 vooral gericht was op regulier laden voor personenvervoer, zien we nu ook opgaven rondom snelladen, logistiek vervoer, laden op bedrijventerreinen en slimme energiesystemen (zoals smart energy hubs).

40

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 Daarom gaan we onze strategie elektrisch rijden actualiseren. Met deze vernieuwde integrale laadvisie willen we de mobiliteitstransitie versnellen, de overstap van fossiele brandstoffen naar elektrisch vervoer verder stimuleren en zo de CO₂-uitstoot van de mobiliteitssector terugdringen.

Wat gaan we doen? Plankaart voor bedrijventerreinen Er loopt een proef met het opstellen van een plankaart voor bedrijventerreinen. Gezien de perikelen wat betreft de stroomleverantie, verwachten we niet dat wij in 2025 een plankaart voor bedrijventerreinen kunnen gaan opstellen. Dit schuift door naar 2026.

Human Capital Agenda De Human Capital Agenda (HCA) GMR is een regionaal initiatief in de regio Arnhem-Nijmegen dat samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs stimuleert om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar te laten aansluiten en zo het menselijk kapitaal optimaal te ontwikkelen en in te zetten.

Wat gaan we doen? Uitvoering van de Human Capital Agenda De uitvoering van de Human Capital Agenda is in 2025 bij de Economic Board belegd door de GMR.

Nieuw evenementenbeleid Evenementen dragen op veel manieren bij aan de aantrekkingskracht van Wijchen, net als werkgelegenheid, het leefklimaat en economische vitaliteit. Evenementen verbinden bewoners, omwonende, ondernemers en bezoekers met elkaar en zorgen voor georganiseerde ontspanning voor burgers en bezoekers. Op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen vraagt het huidige evenementenbeleid om aanpassing.

Wat gaan we doen? Opstellen nieuw Evenementenbeleid Bij het opstellen van een evenementenbeleid is het van belang keuzes te maken. Dit geldt bijvoorbeeld ten aanzien van levendigheid versus leefbaarheid. (welke mate van overlast is acceptabel) en ten aanzien van veiligheid versus flexibiliteit (welke ruimte kun je de organisatie van een evenement bieden zonder dat het ten koste gaat van veiligheid). Om tot een goede keuze te komen is een breed participatietraject noodzakelijk. In het najaar van 2025 komt er een procesnota waar in grove lijnen de activiteiten worden uiteengezet met een beoogd tijdspad. "Voor een gedragen beleid is de weg naar het resultaat net zo belangrijk als het resultaat zelf".

Gemeente Wijchen

41

Programmabegroting 2026

Relevante besluiten Nummer besluit 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571 21 061512

42

Beleidsnota Economische visie 2020 - 2030 Toeristische visie 202 -2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen Toekomstvisie Wijchen Oost

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Wat kost het Bedragen x € 1.000,-

Omschrijving Exploitatie Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Reserve Onttrekking 3.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen 3.4 BR: Eenmalige middelen Begroot resultaat

2025

2026

2027

2028

2029

-20 -515

-19 -523

-19 -531

-19 -531

-19 -533

-381

-486

-486

-486

-486

738 23 205

754 23 227

752 24 220

761 25 228

770 26 236

855

609

589

610

616

-36 -38 831

0 0 584

0 0 549

0 0 587

0 0 609

Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente.

Gemeente Wijchen

43

Programmabegroting 2026

4. Onderwijs

Algemeen In onze gemeente is er voor elke inwoner voldoende gelegenheid om dicht bij huis onderwijs te volgen en zich te ontwikkelen. We zetten actief in op kansengelijkheid. Dit doen we door te voorzien in een breed aanbod voor de jeugd en het behoud van een combinatie van voorzieningen voor onze volwassen inwoners.

Speerpunten

Coalitie akkoord

Overige thema's

Fijn opgroeien met goed onderwijs Jongeren naar school of werk Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Inclusieve leeromgeving

44

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Speerpunten Investeren in schoolgebouwen De gemeente heeft een zorgplicht voor de onderwijshuisvesting. Daarom investeren we blijvend in onze schoolgebouwen. Dat doen we planmatig, op basis van de afspraken met de schoolbesturen in het Integraal Huisvestingsplan (IHP).

Wat gaan we doen? Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en IHP Het instrumentarium voor onze zorgplicht wordt gevormd door de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2012 en het Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs. Het IHP vormt het beleids- en investeringskader op middellange termijn. In 2025 actualiseren we met onze samenwerkingspartners het IHP. In 2026 de verordening, zodat deze weer aansluit op de vigerende wet- en regelgeving.

Behoud van scholen in de kleine kernen We zijn een voorstander van het behoud van scholen in de kleine kernen. We moedigen dit ook aan bij onze onderwijspartner Kans en Kleur. Het is voor Kans en Kleur belangrijk dat de kleine scholentoeslag door het Rijk wordt gehandhaafd, zodat zij de scholen in de kleine kernen ook daadwerkelijk in stand kunnen houden.

We realiseren nieuwe scholen In 2026 wordt MFA Westwijzer opgeleverd. Vanaf 2025 wordt de nieuwbouw van de scholen in Hart van Zuid en de Groene Geest verder voorbereid.

Jongeren naar school of werk Iedere jongere verdient een eerlijke kans op een goede toekomst. We blijven ons daarom preventief inzetten om te voorkomen dat jongeren voortijdig het onderwijs verlaten. Het behalen van een startkwalificatie blijft ons uitgangspunt, maar we erkennen dat dit niet voor iedereen haalbaar is. Voor jongeren die zonder startkwalificatie uitvallen, zorgen we voor begeleiding terug naar school of richting werk, of een combinatie daarvan. Specifieke aandacht gaat uit naar jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt. We helpen hen bij een soepele overgang van school naar een duurzame plek op de arbeidsmarkt. Dat doen we niet alleen: we werken hierin samen met regiogemeenten, onderwijsinstellingen, het werkbedrijf, zorgpartners en andere maatschappelijke organisaties. Op 1 januari 2026 starten we met de uitvoering van een nieuw, regionaal programma (2026–2029). De focus ligt op jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, mbo niveau 1 en 2, jongeren met Nederlands als tweede taal, en voortijdig schoolverlaters. Samen bouwen we aan perspectief voor álle jongeren.

Wat gaan we doen? Orientatie instroom en doorstroom Jongeren oriënteren zich steeds minder goed op hun vervolgopleiding en beroepskeuze. Dit vergroot het risico op een verkeerde studiekeuze, motivatieverlies en uiteindelijk voortijdig schoolverlaten.

Gemeente Wijchen

45

Programmabegroting 2026 We onderzoeken daarom op regionaal en lokaal niveau hoe we de loopbaanoriëntatie en begeleiding (LOB) kunnen versterken. Het doel is dat leerlingen bewustere keuzes maken die beter aansluiten bij hun interesses, capaciteiten en toekomstperspectieven op de arbeidsmarkt. We zetten de regionale projecten voort die gericht zijn op een zachte landing voor leerlingen die de overstap maken van het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en het praktijkonderwijs naar het mbo. Daarnaast willen we specifiek aandacht besteden aan de ontwikkeling van trajecten voor nieuwkomers (jongeren voor wie Nederlands de tweede taal is) en vmbo-leerlingen. Daarmee verloopt de overgang naar het mbo voor deze groepen soepeler en neemt het risico op uitval af. De warme overdracht bij de overgang van het voortgezet (speciaal) onderwijs naar het mbo verdient verbetering. In de praktijk blijkt dat niet iedere jongere vanaf de start in het mbo de juiste ondersteuning ontvangt. Dit kan leiden tot studievertraging of zelfs uitval. Daarbij ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de leerling en diens ouders. Zij geven niet altijd toestemming voor het delen van relevante informatie, waardoor mbo-instellingen niet in staat zijn om tijdig passende ondersteuning te bieden. Tegelijkertijd biedt het modulair onderwijs binnen het mbo nieuwe kansen.

Door jongeren de mogelijkheid te geven in hun eigen tempo deelcertificaten te behalen, ontstaat er meer ruimte voor maatwerk en individuele leertrajecten. Ook het invoeren van meer flexibele instroommomenten kan bijdragen aan het voorkomen van uitval, doordat jongeren niet onnodig lang hoeven te wachten om terug te keren naar het onderwijs. Omdat gemeenten wettelijk niet bevoegd zijn om de inrichting van het mbo-onderwijs te bepalen, gaan we hierover in gesprek met de mbo-instellingen in de regio. Samen zoeken we naar oplossingen die jongeren beter ondersteunen in hun leerloopbaan.

Begeleiding in het onderwijs Om schooluitval te voorkomen, zetten we stevig in op tijdige en passende begeleiding binnen het onderwijs. Scholen bieden zelf algemeen toegankelijke ondersteuning vanuit hun opdracht in de Wet op het Passend Onderwijs. Toch sluit die ondersteuning niet altijd aan bij de steeds complexere problematiek waar kinderen en jongeren mee te maken hebben. Daarom blijven we investeren in een goede samenwerking tussen scholen en het sociaal team, en zorgen we ervoor dat schoolmaatschappelijk werkers op scholen aanwezig blijven. We zetten actief in op het bevorderen van schoolaanwezigheid, door signalen van verzuim vroegtijdig op te merken en in samenwerking met onderwijs, ouders en zorgpartners passende ondersteuning te bieden. In regionaal verband werken scholen voor voortgezet onderwijs met een plan van aanpak op schoolniveau, gebaseerd op een methodische aanpak. Ook onderzoeken we of verzuimpatronen in het basisonderwijs vroegtijdig kunnen wijzen op risico’s op uitval later in de schoolloopbaan. Daarnaast gaan we aan de slag met flexibele onderwijsarrangementen en onderzoeken we samen met onderwijsinstellingen in Wijchen hoe we, ook bij langdurige afwezigheid, het contact tussen leerling, klas en school kunnen behouden. Zo voorkomen we dat jongeren langdurig buiten beeld raken, wat de kans op terugkeer naar school aanzienlijk verkleint.

Overstap naar werk De overgang van school naar werk is een belangrijke, maar ook kwetsbare fase in de levensloop van jongeren. Vooral jongeren zonder startkwalificatie of met een extra ondersteuningsbehoefte lopen een verhoogd risico om langdurig zonder werk te komen zitten. Om dit te voorkomen, zetten we in op een sterke verbinding tussen onderwijs, werkgevers en gemeentelijke ondersteuning. 46

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 We versterken de samenwerking met het (regionale) bedrijfsleven, leerwerkbedrijven en maatschappelijke organisaties om jongeren op duurzame wijze toe te leiden naar de arbeidsmarkt. Praktijkgerichte leertrajecten, stages en werkervaringsplaatsen vormen daarbij belangrijke instrumenten. In samenspraak met de regiogemeenten verkennen we hoe we werkgevers beter kunnen ondersteunen bij het begeleiden van jongeren die extra begeleiding nodig hebben op de werkvloer. Een knelpunt dat extra aandacht vraagt, is de versnippering van loketten. Jongeren tot 27 jaar kunnen op meerdere plekken tegelijk in beeld zijn, of juist tussen wal en schip vallen doordat onduidelijk is waar zij terechtkunnen voor hulp en ondersteuning op verschillende leefdomeinen. Dit vergroot het risico dat zij van het kastje naar de muur worden gestuurd. Elke keer opnieuw een drempel moeten nemen kan leiden tot afhaken, waardoor terugkeer naar school, begeleiding naar werk of een combinatie daarvan onvoldoende van de grond komt. Het is daarom essentieel dat we werken aan meer samenhangende, toegankelijke ondersteuningstrajecten, waarin jongeren centraal staan en niet de loketten.

Een aanbod voor alle peuters Het voorschoolse aanbod voor peuters draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zien graag dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Ons streven is een 100% bereik. Daarom subsidiëren we voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag een aanbod peuteropvang. Voor peuters met (een risico op) een taal- en/of ontwikkelingsachterstand subsidiëren wij een extra aanbod voorschoolse educatie teneinde hun kansen op een succesvolle en geschikte schoolcarrière te vergroten.

Wat gaan we doen? Subsidie De eerste stap We subsidiëren De eerste stap voor een aanbod peuteropvang voor peuters van ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Ouders betalen een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Peuters kunnen 2 dagdelen in de week gedurende 40 schoolweken in het jaar naar de peuteropvang (vroeger peuterspeelzaal genoemd). We streven naar een fijnmazig aanbod peuteropvang in de wijken en dorpen voor een maximaal bereik.

Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) We voeren het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) uit in de beleidsperiode 2023-2026. Hiervoor hebben we een uitvoeringsagenda vanuit het vastgestelde OAB. Dit doen we samen met de ketenpartners in de VVE-adviesgroep, die onderdeel is van de Lokaal Educatieve Agenda. In deze beleidsperiode zetten we met de ketenpartners extra in op het verbeteren van de educatieve kwaliteit in de voorschoolse educatie, de doorgaande lijn en ouderbetrokkenheid. Aanvullende interventies zijn in 2026 onder meer boekstart in de peuteropvang met voorschoolse educatie en bibliotheek op school. In 2026 bereiden ons voorop de volgende beleidsperiode.

Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie beschikt over voldoende basisvaardigheden zoals kunnen lezen, schrijven, rekenen en met een computer werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom willen we laaggeletterden bereiken en hun basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden verhogen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio.

Gemeente Wijchen

47

Programmabegroting 2026

Wat gaan we doen? DigiTaalhuis Wijchen Samen met onze partners, de Bibliotheek Wijchen, MeerVoormekaar, ROC Nijmegen en Stichting Lezen en Schrijven, werken we aan het DigiTaalhuis Wijchen. We gaan uitvoering geven aan de afspraken die we in 2024 gezamenlijk hebben vastgelegd in het convenant. Voor het coördineren van de activiteiten en begeleiding van de medewerkers van de betrokken organisaties, is een DigiTaalhuiscoördinator aangesteld. Gezamenlijk met de partners en DigiTaalhuiscoördinator is een meerjarenplan opgesteld. In 2025 is een audit aangegaan voor certificering van het DigiTaalhuis Wijchen.

Inclusieve leeromgeving In 2035 volgt ieder kind in principe onderwijs in een reguliere setting, met passende ondersteuning waar nodig. Dit vraagt om meer dan structurele aanpassingen: het vereist een fundamentele heroriëntatie op hoe we naar kinderen, onderwijs en samenleving kijken. Inclusief onderwijs is geen eindpunt, maar een continu proces van afstemmen, ontwikkelen en samenwerken, waarbij het systeem zich aanpast aan de diversiteit van kinderen – niet andersom. Sinds 2025 zijn we regionaal en lokaal gestart met deze ontwikkeling, en in 2026 bouwen we daarop voort met onze partners. Een inclusieve leeromgeving vraagt om sterke pedagogiek, een veilige sfeer, en een gedeelde verantwoordelijkheid tussen scholen, ouders en maatschappelijke partners. Het belang van het kind staat daarbij centraal. Tegelijk is inclusief onderwijs ook een morele opdracht: een manier waarop we als samenleving omgaan met verschillen, kansen en rechtvaardigheid. Gelijke kansen en het waarderen van diversiteit zijn leidende principes in de opbouw van een gemeenschap waarin ieder kind zich gezien, veilig en uitgedaagd voelt.

Wat gaan we doen? Lokale routekaart inclusieve leeromgeving Begin 2026 ronden we samen met onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties en maatschappelijke partners het proces af om te komen tot een lokale routekaart inclusieve leeromgeving. Deze routekaart bevat gezamenlijke afspraken en ambities. Na vaststelling gaan we concreet aan de slag met de uitvoering daarvan.

Thuiszitters Thuiszitten is het gevolg van samenhangende en elkaar versterkende factoren, die vaak buiten de directe invloed van onderwijs of gemeente liggen. Thuiszitten is daarom niet volledig te voorkomen. Ons uitgangspunt is om de negatieve gevolgen ervan te beperken, door het leerproces zo min mogelijk te onderbreken en waar mogelijk te blijven faciliteren. In 2026 onderzoeken we samen met onze partners alternatieve leertrajecten, zoals deeltijdonderwijs, praktijkgerichte programma’s en online lesmogelijkheden — om ook bij complexe omstandigheden onderwijsdeelname mogelijk te houden. Daarnaast ontwikkelen we regionaal een signaleringsprotocol, waarmee scholen, ouders en zorgpartners risicofactoren vroegtijdig kunnen herkennen en gezamenlijk kunnen handelen.

Vaker onderwijs thuisnabij We streven naar een passende onderwijsplek zo dicht mogelijk bij huis: voor het primair onderwijs binnen de gemeentegrenzen en voor het voortgezet onderwijs binnen de regio. In 2026 brengen we de vervoersbewegingen van leerlingen in kaart en bekijken we per leerling hoe de reisafstand kan worden verkort. Daarbij stimuleren we ook zelfstandig reizen, zodat leerlingen en ouders meer

48

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 autonomie en flexibiliteit ervaren. In 2026 stellen de samenwerkingsverbanden passend onderwijs nieuwe meerjarige ondersteuningsplannen op. Deze plannen geven richting aan het toekomstig regionaal aanbod van gespecialiseerd onderwijs en de ondersteuning die binnen het regulier onderwijs moet worden versterkt. We gaan hierover in gesprek met onze lokale onderwijspartners om deze transitie gezamenlijk vorm te geven.

Gemeente Wijchen

49

Programmabegroting 2026

Relevante besluiten Nummer besluit 22 91617

20 3 7254

50

Beleidsnota Kansengelijkheid voor jonge kinderen. Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Wijchen 2023-2026 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 20202024

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Wat kost het Bedragen x € 1.000,-

Omschrijving Exploitatie Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Reserve Dotatie 4.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen Onttrekking 4.2 Afs.R: Ventilatiesysteem Leemweg 121 4.2 Afs.R: Pro College Begroot resultaat

2025

2026

2027

2028

2029

-266 -170 -601

0 -173 -601

0 -173 -601

0 -173 -601

0 -173 -601

340 2.279 1.960

312 2.030 2.192

317 2.812 2.328

321 2.893 2.435

325 3.427 2.551

0

0

0

0

0

-3

-3

-3

-3

-3

-5 3.534

-5 3.752

-5 4.675

-5 4.868

-5 5.521

Het Programma Onderwijs bestaat uit de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs, waaronder ook bewegingsonderwijs. 4.2 Onderwijshuisvesting; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken; Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals leerlingenvervoer en peuterspeelzalen.

Gemeente Wijchen

51

Programmabegroting 2026

5. Sport, Cultuur en Recreatie

Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en fit kunnen leven. Daar horen in- en ontspanning bij. We vinden het daarom belangrijk dat er in alle kernen passende en goede sport-, culturele en recreatieve voorzieningen en maatschappelijke plaatsen zijn. Deze moeten toegankelijk zijn voor iedereen. Het maakt niet uit welke leeftijd, wat voor inkomen, of dat iemand een eventuele beperking heeft. Dit draagt ook bij aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze hele gemeente. We moedigen de kennismaking met en beoefening van sport, kunst, cultuur en recreatieve bezigheden aan. We zijn trots op ons actieve verenigingsleven met vele vrijwilligers. Dat blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om te sporten en te bewegen aan te moedigen. Onze geschiedenis verdient een plek in de schijnwerpers, zodat iedereen ervan kan genieten. We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen nieuwe ideeën die de lokale geschiedenis in beeld brengen. Daarnaast steunen we kunst en cultuur. In de regio werken we samen om cultuur en toerisme te stimuleren. Toerisme gaan we beter spreiden, zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere ideeën hebben we oog voor de combinatie van en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente.

Onze gemeente kent veel mooie en ook bijzondere groen- en natuurgebieden. Deze willen we niet alleen zo houden, maar ook sterker maken. Natuur met veel verschillende dieren en planten is namelijk erg belangrijk om fijn te kunnen leven in onze omgeving. Dat doen we door steeds meer aandacht te geven aan natuur. Juist ook binnen de bebouwde kommen van onze dorpen. Daarbij houden we het evenwicht tussen natuurlijk onderhoud en veel groenonderhoud in de gaten. We kiezen niet zomaar voor één van beide. Dat doen we in overleg met inwoners. In 2026 ontwikkelen we een speelbos in park Noord. Op deze plek wordt een echte natuurspeelplek vormgegeven met grote diversiteit aan spelmogelijkheden met en in het groen. Naast de stimulans van bewegen en spelen voor kinderen in de buitenruimte versterkt deze speelplek de sociale cohesie in buurten door een ontmoetingsplaats te bieden voor kinderen en ouders. Door te investeren in natuurlijkspeelplekken, kunnen we als gemeente Wijchen bijdragen aan een gezondere, duurzamere en meer verbonden gemeenschap.

Speerpunten

52

Coalitie akkoord

Overige thema's

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 Samen actief en sportief Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen als trekpleister Groene en gezonde wijken en dorpen Cultuur- en erfgoedparticipatie Ontspannen regio Meer biodiversiteit & natuur Recreatieve visie Loonse waard

Speerpunten Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen aan te moedigen. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking.

Wat gaan we doen? Lokaal sportakkoord Naast de doelen uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). In de kerngroep zitten mensen van lokale(sport)-verenigingen, maatschappelijke instellingen en de gemeente. Deze kerngroep beoordeelt deze aanvragen. In 2023 hebben we het lokaal sport akkoord herijkt en hebben we nieuwe afspraken gemaakt. Naast de aanvragen gaan we een andere werkwijze hanteren om de concrete doelen uit te voeren. Dit loopt in 2026 nog door.

Buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner Sinds april 2024 zetten we een buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner in die stimuleert dat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden en de sportverenigingen hierin worden ondersteund. Dit valt onder de Brede Regeling Combinatiefuncties, dat weer deel uitmaakt van de brede SPUK. Hieronder valt het Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze zetten we voor 3 jaar in. Daarna evalueren we dit en bekijken we of dit continueren.

Speelruimtebeleid We gaan het speelruimtebeleid opnieuw beoordelen. De uitvoering is gedaan door een extern bureau. In 2025 is het aan de raad voorgelegd en geven hier vervolgens de komende jaren uitvoering aan.

Voor kinderen ontwikkelen we speelbos Met een informatienota (30 januari 2025) is de raad geïnformeerd over het proces waar we in zitten en welke stappen er nog ondernomen moeten worden om tot een definitief ontwerp te komen met een definitieve kostenraming. Bij de perspectiefnota 2025 heeft de Raad budget beschikbaar gesteld voor de realisering van het speelbos in park Noord. In het najaar 2025 betrekken we de kinderen van

Gemeente Wijchen

53

Programmabegroting 2026 de scholen in Wijchen Noord door middel van een participatietraject bij het maken van het ontwerp. In 2026 zal het speelbos aangelegd worden.

Nieuw zwembad De Meerval De raad heeft in 2024 besloten tot nieuwbouw van het zwembad. We hebben de raad begin 2025 in een informatiebrief op de hoogte gebracht van ons onderzoek naar een zogenaamd intergemeentelijk zwembad in samenwerking met de gemeente Beuningen. Een zwembad voor de inwoners van Wijchen en Beuningen. We leggen de raad eind 2025 een beslisnota voor met de keuze voor ofwel een intergemeentelijk zwembad samen met Beuningen ofwel een lokaal Wijchens zwembad.

Voorbereiding Havenweg Leemweg We gaan verder met de uitwerking van het sportpark, de gebouwen en de financiële- en samenwerkingsafspraken. Tegelijkertijd werken we aan een gebiedsvisie voor de verschillende woonvelden die worden gerealiseerd op de achterblijvende locaties van de sportverenigingen. Dit vormt de basis voor de grondexploitatie die we aan de raad voorleggen. Vooruitlopend hierop realiseren we een kunstgrasveld voor AWC op een locatie passend binnen de eerste schetsontwerpen.

Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk.

Wat gaan we doen? We beschermen onze cultuur en geschiedenis We beschermen onze cultuur en geschiedenis en steunen ideeën die de plaatselijke geschiedenis in beeld brengen: • • • •

We gaan door met het plan voor cultuur en geschiedenis. De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie nemen we mee in de omgevingsvisie. We onderzoeken Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk. We lichten monumenteneigenaren actief voor en begeleiden hen met het verduurzamen van hun monument.

Subsidieverordening Monumenten De subsidieverordening Monumenten 2016 wordt herzien.

Cultuur, geschiedenis en groene longen Emilia van Nassau was de belangrijkste bewoner in de rijke geschiedenis van Kasteel Wijchen. Deze dochter van Willem van Oranje was een bijzondere en krachtige vrouw. Zij is een icoon voor Wijchen en een voorbeeld voor velen. We komen verwijzingen naar Emilia in Wijchen wel tegen maar desondanks is haar bekendheid onder onze inwoners gering. We willen via een historische roman de bekendheid onder Wijchenaren vergroten en haar meer in promotie benutten. Een aansprekende roman zet Wijchen nationaal in de etalage.

54

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Museum Kasteel Wijchen Kasteel Wijchen is het inspirerende cultuurhistorische centrum van Wijchen en de regio. Het is het toeristische icoon van de gemeente. Stichting Museum kasteel Wijchen bewaart het cultureel erfgoed van de bewoningsgeschiedenis van gemeente Wijchen en de regio. De stichting maakt de bewoningsgeschiedenis van het kasteel, de gemeente Wijchen en de regio toegankelijk voor het publiek. Het museum is een aantrekkelijke plek waar het publiek zich kan laten verrijken en inspireren. We verlenen een subsidie aan stichting Museum Kasteel Wijchen voor het nieuwe subsidietijdvak 2026-2029.

Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie hoogtepunten. Van de Bergharense berg tot recreatiegebied Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie.

Wat gaan we doen? Uitkijkpunt over onze gemeente Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging en draagt bij aan spreiding van recreatie. We onderzoeken waar een uitkijkpunt van toegevoegde waarde is.

Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in de wijken die er al zijn. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten.

Wat gaan we doen? Terughoudend met het kappen van bomen We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen in principe twee terug. Uitwerking hiervan gebeurt in het op te stellen Groenbeleidsplan c.q. boombeheerplan. Waar mogelijk zijn we al gestart met het planten van 2 bomen voor 1 gekapte boom. We starten in 2026 met het boombeheerplan.

Voldoende groen Als groen ergens verdwijnt, zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. We kijken in de openbare ruimte waar we stenen kunnen vervangen voor groen.

Cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

Gemeente Wijchen

55

Programmabegroting 2026

Cultuur- en erfgoedparticipatie We stimuleren cultuur- en erfgoedparticipatie. Het gaat om de mogelijkheid om deel te nemen aan culturele activiteiten enerzijds en om cultuur en erfgoed te beleven en te ervaren anderzijds. We geven extra aandacht aan jeugd, jongeren en ouderen. We leggen meer verbinding tussen cultuur en het sociaal domein. Hiervoor sluiten we aan op het programma van het Gezond en Actief Leven Akkoord Wijchen.

Wat gaan we doen? Culturele infrastructuur We zorgen dat de basis van de culturele infrastructuur op orde is. Zonder culturele sector valt er weinig te participeren en valt er niets te zien en te beleven. We streven ernaar om voldoende voorzieningen met een gedifferentieerd aanbod in stand te houden dat aansluit bij de vraag van onze inwoners. We blijven investeren in die basisvoorzieningen waarvan wij vinden dat ze op cultureel vlak aanwezig moeten zijn in onze gemeente. Wij houden die voor iedereen toegankelijk. We rekenen een bibliotheek, theater, cultureel erfgoed (zoals museum en historische vereniging), amateurkunst en beeldende kunst tot de basisvoorzieningen in de Wijchense culturele infrastructuur. Hier zijn we zuinig op. We subsidiëren instellingen voor de instandhouding van de basis. We vertrouwen erop dat zij dit doelmatig en doeltreffend doen.

Nieuwe visie op het bibliotheekwerk Bij het van kracht gaan van de wetswijziging Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) gaan we voldoen aan de zorgplicht. In samenspraak met de bibliotheek stellen we een meerjarenplan op.

Bibliotheekvoorziening in Bergharen We verbeteren de bestaande beperkte bibliotheekvoorziening in Bergharen naar een volwaardigere bibliotheekvoorziening met de ontvangen Rijksmiddelen (SPUK) voor ‘herstel en zorgplicht’.

Uitvoeringsprogramma 2024-2028 van de Cultuurnota De cultuurnota en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld in 2024. In de periode 2024-2028 werken we aan acties die in het uitvoeringsprogramma zijn opgenomen. Voor 2026 betekent dit onder andere het volgende: • • • • • • •

56

De Cultuurverbinder en de Verenigingsondersteuner cultuur zijn actief. De subsidieregeling cultuurparticipatie in het sociaal domein staat open. Subsidies financieren we uit het cultureel ontwikkelfonds. We verstrekken subsidie aan drie klassieke muziek-festivals. We nemen deel aan Kunstbende (cultuurparticipatie jongeren). We nemen deel aan Max Vitaal (cultuurparticipatie ouderen). We maken het Romeins verleden meer zichtbaar. We participeren in een Interreg aanvraag Romeins verleden die de GMR in voorbereiding heeft. Aanvullend op de vermelde acties in het uitvoeringsprogramma en passend binnen de doelen van de Cultuurnota, willen we een naschools theatereducatie-aanbod subsidiëren om een voldoende en kwalitatief hoogwaardig aanbod van theater/drama-educatie in de vrije tijd voor de kinderen in Wijchen te behouden.

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Speel-o-theek De speel-o-theek is in 2024 verhuisd naar de bibliotheek en zij werkt sindsdien nauw samen teneinde het bereik te vergroten. De speel-o-theek ontving 2024 en 2025 per jaar € 15.000 subsidie voor huisvestingskosten. De speel-o-theek diende zich gedurende die periode maximaal in te spannen om het aantal leden en uitleningen toe te laten nemen om de eigen inkomsten te vergroten en financieel minder afhankelijk te worden van subsidie. Hoewel zij goede stappen heeft gezet, is er subsidie nodig. Daarom verstrekken we in 2026 en 2027 per jaar € 10.000 subsidie voor huisvestingskosten. In 2027 evalueren en beoordelen we de speel-o-theek.

Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken we met de gemeenten samen aan de versterking van de regionale culturele infrastructuur van de ' cultuurregio 025'. Cultuurregio 025 is het samenwerkingsverband tussen gemeenten, culturele instellingen en de provincie Gelderland om het culturele veld in de regio Arnhem en Nijmegen te versterken en te ontwikkelen. Dat betekent dat de acties een blijvend effect moeten hebben op de keten in de cultuurregio van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst.

Wat gaan we doen? GMR: Versterking voor de structuur culturele keten Provincie Gelderland stelt € 600.000 beschikbaar voor de cultuurregio 025 om activiteiten uit te voeren in de periode 2025-2027. Wij stellen ambtenaren beschikbaar om deze uitvoering te ondersteunen. Onder regie van de GMR worden de onderstaande 3 acties uitgevoerd in 2026 en 2027: • • •

Eenmalige impuls voor versterking cultuureducatiepunten, waaronder het Cultuurknooppunt Wijchen-Beuningen. Ondersteuning van verenigingen, stichtingen en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector via een aantal "fieldlabs" en een digitaal ondersteuningsplatform (chatbot). Subsidie voor initiatieven gericht op innovatie en talentontwikkeling.

Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. We willen dat het past bij de (in het ibor) vastgestelde beeldkwaliteit. Maar ook dat het bijdraagt aan de ontwikkeling van de biodiversiteit. Dan levert het een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij het onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol.

Wat gaan we doen? Overgang naar groenbeheer Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: 1. Verder gaan met het uitvoeren van ecologisch groenbeheer waar we dat al doen; 2. Opstellen van plannen om te zorgen voor ecologisch beheer; 3. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten.

Gemeente Wijchen

57

Programmabegroting 2026

Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema: 1. Natuurinclusief ontwerpen en bouwen stimuleren met een informatieve digitale folder op de gemeentewebsite. 2. Opfrissen kennis natuurwetgeving door het volgen van een in company cursus (via de WDWacademie).

Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten: 1. We pakken de eikenprocessierups (epr) in de bebouwde omgeving aan door ander maaibeleid en de ontwikkeling van natuurlijke vijanden aan te moedigen. We zoeken plekken waar we deze aanpak kunnen uitvoeren. 2. We volgen de ontwikkeling van knaagschade aan waardevolle bomen door bevers en beschermen bomen waar nodig. 3. We werken met het gebiedsplan invasieve exoten en hebben op die manier steeds meer grip op invasieve soorten zoals de Aziatische Duizendknoop, Reuzenberenklauw en Watercrassula.

Versterken groenblauw raamwerk Het groenblauw raamwerk is een verbinding en dooradering van stad en landschap met natuur en water. 1. Binnen de Groene Metropool Regio (GMR) werken we samen aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk. Samen met omliggende gemeenten kijken we hoe we het landelijk gebied zo kunnen inrichten dat de natuur samen kan gaan met landbouw en recreatie. Dit project noemen we de Groene Mantel rondom Nijmegen. We onderzoeken mogelijkheden van koppeling met andere projecten binnen de Groene Metropool Regio.

Stimuleren van initiatieven en samenwerking 1. Plaatsen informatiebord(en) over biodiversiteit en ecologisch maaibeheer in de wijk; 2. Plaatsen van nestkasten voor vleermuizen en/of stadsvogels.

Uitloopgebieden en recreatie en natuur Ons rivierenlandschap is een unieke eigenschap. In onze plannen voor het toerisme leggen we de nadruk op ons landschap, cultuur en geschiedenis. We onderzoeken de mogelijkheden om meer te doen met recreatie op en rond het water. Zo biedt de Loonse Waard mogelijk kansen om recreatie op en aan het water te versterken. Hiermee speelt het in op de behoefte aan stedelijk uitloopgebied voor onze inwoners. Dit is onderdeel van een groter onderzoek naar uitloopgebieden in onze regio (Rijk van Nijmegen).

Wat gaan we doen? Visie op uitloopgebieden en recreatie en natuur We ontwikkelen een visie op het buitengebied van Wijchen, met daarbinnen de mogelijkheden voor recreatie op en rondom de Loonse Waard. De mogelijkheden voor dat gebied zijn onlosmakelijk

58

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026 verbonden aan de grote ruimtelijke opgaven waar we voor staan. In 2026 gaan we deze ruimtelijke opgaven regionaal concreter in beeld brengen. Daar hoort het buitengebied, de recreatie- en uitloopgebieden en een visie op de Loonse Waard bij.

Gemeente Wijchen

59

Programmabegroting 2026

Relevante besluiten Nummer besluit 12 IZ 132 13 IZ 196 14 IZ 199 16 4095 16 IZ 121 16 IZ 123 18 4 15250 18 4 666 / 19 24150 19 27162 20 52446 21 58857 24 5423 24 5748 306085

60

Beleidsnota Renovatieplan Sportaccommodaties / RSA Beleidskader Investeringen Buitensportaccommodaties Uitvoeringsdocument muziekonderwijs Speelruimtebeleid 2015-2025 Nota speelbeleid Uitvoeringsprogramma Kunstparticipatie Notitie Sport en bewegen Algemene subsidieverordening Visie 't Mozaïek, sociaal cultureel en educatief centrum in Wijchen Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit Ecologisch groenbeheerplan Cultuurnota Wijchen 2024 Beleidsvisie bibliotheekwerk 2025-2028 Wijchen Speelruimtebeleid 2025-2034 Wijchen

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Wat kost het Bedragen x € 1.000,-

Omschrijving Exploitatie Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Reserve Dotatie 5.2 BR: Renovaties Sportvelden 5.2 BR: RSA Tennis 5.2 ER: Gymmaterialen 5.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.2 AfR Afschrijvingsreserves 5.7 BR: Beeldende kunst 5.7 BR:Vervangen speeltoestellen openbare speelpleinen 5.7 ER: Onderhoud Overige gebouwen Onttrekking 5.1 BR: calamiteiten maatschappelijke accommodaties

Gemeente Wijchen

2025

2026

2027

2028

2029

-275 -1.176 -1 -27 0 -28

-228 -1.192 0 -3 0 -28

-7 -1.217 0 -3 0 -28

-7 -1.244 0 -3 0 -28

-7 -1.272 0 -3 0 -28

592 4.455 911

511 4.825 744

237 5.115 733

243 4.521 746

245 4.746 758

457 114 1.089 5.325

457 93 1.155 5.074

450 95 1.056 5.253

462 97 1.067 5.403

474 99 1.092 5.548

382 78 91 630 107 0 5

415 90 91 0 117 10 5

422 91 91 0 117 10 5

429 93 91 0 117 10 5

443 95 91 0 117 10 5

42

0

0

0

0

-7

0

0

0

0

61

Programmabegroting 2026 Omschrijving 5.2 Afs.R: 3e Hockeyveld Campus Wijchen 5.2 Afs.R: Centrale Sporthal 5.2 Afs.R: Kunstgrasveld Diosa 5.2 Afs.R: Renovatie crossbaan Wycross 5.2 Afs.R: Sportzaal achterlo 5.2 Afs.Res. Automatische beregening 5.2 Afschrijvingsreserve RSA 5.2 BR: Renovaties Sportvelden 5.2 BR: RSA Tennis 5.2 ER: Gymmaterialen 5.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.3 BR: Eenmalige middelen 5.3 BR: Cultuur 5.4 BR: Cultuurhistorie 5.7 Afs.R. Oosterpark 5.7 BR: Beeldende kunst 5.7 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.7 BR: Landschapsontwikkelingplan 5.7 ER: Groen Begroot resultaat

2025 -21

2026 -21

2027 -21

2028 -21

2029 -21

-187 -29 -6

-187 -29 -6

-187 -29 -6

-187 -29 -6

-187 -29 -6

-2 -7 -124 0 -220 -123 -585 -210 -22 -20 -15 -10 -20 -38 -95 11.031

-2 -7 -189 0 -220 -131 0 0 -16 -20 -15 -10 0 -10 0 11.275

-2 -7 -189 -680 -55 -123 0 0 0 0 -15 -10 0 -25 0 11.072

-2 -7 -200 0 0 -123 0 0 0 0 -15 -10 0 -3 0 11.399

-2 -7 -239 0 -70 -123 0 0 0 0 -15 -10 0 0 0 11.704

Het Programma Sport, cultuur en recreatie bestaat uit de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering; Tot dit taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport, waaronder de subsidies aan alle sportverenigingen. 5.2 Sportaccommodaties; Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening, zoals de gym- en sportzalen, het zwembad en de buitensport (RSA). 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie; Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel. 5.4 Musea; Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals het museum. 5.5 Cultureel erfgoed; Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. 5.6 Media; Tot dit taakveld behoren de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, zoals de Wijchense omroep en de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie.

62

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

6. Sociaal Domein

Algemeen We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen in de samenleving op alle gebieden. Zoals samenleven, zorg voor elkaar, werken, leren, sporten, cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud. Voor mensen met een ziekte, beperking of een tijdelijke behoefte tot ondersteuning. En ook voor de mensen die weinig geld hebben of die nieuw in Nederland zijn en moeten inburgeren. Daar werken we samen aan, met onze inwoners en partners. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we gaan voor een sterke, gezonde en sociale samenleving. Hierbij hebben we aandacht voor mentale en fysieke gezondheid, preventie, maatwerk en zorg dichtbij huis. En als het even minder goed gaat? Dan kijken we naar elkaar om en ondersteunen we elkaar. Als het nodig is, staan wij samen met onze partners klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. Ook voor mensen die zorg mijden en wel geholpen moeten worden, omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Zo voorkomen we zoveel mogelijk zware en kostbare zorg. Als het mogelijk is, heeft hulp in de buurt, of uit het sociaal netwerk de voorkeur. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders.

We behouden kwalitatief goede zorg maar houden ook betaalbaarheid in het oog. Daarbij zoeken we naar manieren om kosten beter inzichtelijk te maken. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we zoveel mogelijk samen met regiogemeenten. Jeugd krijgt speciale aandacht in ons programma. De jeugd is onze toekomst, ook als hun situatie kwetsbaar is. Wij willen dat alle jeugdigen in de gemeente Wijchen opgroeien in een veilig klimaat en een omgeving waarin zij kansen krijgen om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. Voor goede zorg aan onze jeugd werken we samen in de regio. Begin 2024 is het regioprogramma Jeugd vastgesteld door alle raden van de regio. Hierin is een aansluiting gemaakt naar de Hervormingsagenda Jeugd. Vanaf 2026 versterken we het sociale wijkteam. Zo kan het Sociaal Team jeugdigen en gezinnen sneller ondersteunen. Ook gebruiken we de middelen om het vrij toegankelijk aanbod (sterke sociale basis) te verstevigen. Hierdoor kunnen hulpvragen laagdrempelig opgepakt worden en is het mogelijk duurdere maatwerkzorg te voorkomen.

Gemeente Wijchen

63

Programmabegroting 2026

Speerpunten

Coalitie akkoord

Overige thema's

Gezonde en vitale samenleving Vitaal ouder worden Preventie en goede zorg Iedereen draagt een steentje bij We laten niemand vallen Zorg en veiligheid Begroting Jeugdwet Begroting WMO Begroting BUIG Programma vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting Hervormingsagenda Jeugd

Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten, te bewegen en ontspannen, blijf je lichamelijk en geestelijk fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn.

Wat gaan we doen? Gezonde leefstijl Activiteiten die helpen bij een gezonde leefstijl ondersteunen wij. We werken bijvoorbeeld aan een ketenaanpak gezond gewicht, een rookvrije generatie en het verminderen van alcoholgebruik. Dit doen we samen met onze partners binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord. We richten ons daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht voor inwoners met weinig geld. We organiseren twee keer per jaar een Gezond en Actief café voor professionals en inwoners.

Gezond en Actief Leven Akkoord We gaan verder aan de slag met de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord. We zetten in op een brede aanpak voor gezondheid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. Met bijvoorbeeld Welzijn op Recept zetten we in op de beweging van zorg naar gezondheid.

Eenzaamheid We zetten ons in om eenzaamheid bij alle leeftijdscategorieën te voorkomen of te verminderen. Laagdrempelig ontmoeten draagt hieraan bij.

De week van de gezondheid We organiseren met onze partners de week van de gezondheid. Met als doel om inwoners in de gemeente Wijchen te inspireren om gezonde keuzes te maken. De week vindt plaats begin 2026.

64

Gemeente Wijchen

Programmabegroting 2026

Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving.

Wat gaan we doen? Vrijwilligers Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. Dit doen we door middel van het vrijwilligerspunt bij MeerVoormekaar en de vrijwilligersbedankdag in september.

Dementievriendelijke gemeente De Kerngroep Dementie zet zich in voor een dementievriendelijke samenleving.

Dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie Via een ZonMw- subsidie hebben we in 2024 en 2025 nieuwe zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie ontwikkeld. Deze gaan we in 2026 evalueren en beoordelen op welke wijze we dit kunnen continueren.

Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we alles in op preventie en makkelijk bereikbare hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart voorkomen van zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders.

Wat gaan we doen? Preventie We werken aan preventie met een laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de voorkeur.

Mantelzorgers Mantelzorgers zijn belangrijk en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning voor mantelzorgers. Vanaf 1 augustus 2023 is tijdelijk een Consulent Mantelzorg toegevoegd in het Sociaal Team. Gezien de positieve resultaten hebben we als nieuw beleid bij deze begroting voor 2026 voorgelegd of deze tijdelijke functie omgezet kan worden naar een structurele functie.

Aanscherping van de jeugdwet We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding volgens de aanscherping van de jeugdwet volgens de Hervormingsagenda Jeugd.

Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg.

Gemeente Wijchen

65

Programmabegroting 2026 De toegang is laagdrempelig en efficiënt ingericht. We streven naar het halen van de wettelijke termijnen bij vragen van burgers aan het Sociaal Team.

We werken samen in de regio Voor goede zorg aan onze jeugd en volwassenen werken we samen in de regio. In de programma’s op jeugd en Wmo voor de regio staan duidelijke doelen en resultaten die verwacht worden. Het lokale beleid stemmen we hierop af.

Kinderen zoveel mogelijk thuis op laten groeien We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien. Waar veilig opgroeien in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, bieden we steunvormen aan, zoals steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer gaat, bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. Zorg in verblijf is een laatste oplossing, als het echt niet anders kan.

Goede kwaliteit en betaalbaar We zorgen dat de ondersteuning en zorg van goede kwaliteit is en tegelijk betaalbaar blijft. We meten of inwoners tevreden zijn en gebruiken deze resultaten om ons te verbeteren. Het contractmanagement van de regio stelt eerlijke prijzen vast en bewaakt de kwaliteit. Tegelijk maken we een beweging volgens de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Die schrijft voor dat gemeenten per 2028 beschikken over stevige sociale teams en een solide sociale basis. Daarmee verschuiven we steeds meer naar preventie en ondersteuning dichtbij huis. Een stevig sociaal team betekent dat inwoners met vragen over opvoeden, opgroeien en hulp terecht kunnen bij één vaste plek in de gemeente. Het team kijkt breed, biedt zelf hulp en kan sneller ingrijpen. Zo versterken we gezinnen en voorkomen we dat er dure, specialistische zorg nodig is. Met een solide sociale basis bedoelen we dat inwoners steun vinden in hun eigen omgeving: familie, buren, school, sportclub of welzijn. Een sterke basis zorgt ervoor dat niet voor ieder probleem meteen professionele hulp nodig is. Door te investeren in deze beweging zorgen we dat inwoners sneller en dichter bij huis geholpen worden. Dit levert maatschappelijke winst op door betere en snellere ondersteuning en tegelijk financiële voordelen door lagere zorgkosten op de lange termijn.