Programmabegroting 2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2026
Programmabegroting 2026
2
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Inhoudsopgave Voorwoord .......................................................................................................................................... 5 Inleiding............................................................................................................................................... 7 Samenvatting ...................................................................................................................................... 8 Ontwikkeling meerjarig perspectief.................................................................................................. 10 Programma's ......................................................................................................................................... 12 0. Bestuur en Ondersteuning ............................................................................................................ 13 1. Veiligheid....................................................................................................................................... 23 2. Verkeer en Vervoer ....................................................................................................................... 28 3. Economie ...................................................................................................................................... 36 4.
Onderwijs ...................................................................................................................................... 44 5. Sport, Cultuur en Recreatie........................................................................................................... 52 6. Sociaal Domein.............................................................................................................................. 63 7. Volksgezondheid en Milieu ........................................................................................................... 84 8. Wonen en Bouwen........................................................................................................................ 92 Paragrafen............................................................................................................................................. 98 Overhead, dekkingsmiddelen, baten en lasten ................................................................................ 99 Lokale heffingen.............................................................................................................................. 102 Weerstandsvermogen.....................................................................................................................
115 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 124 Financiering ..................................................................................................................................... 133 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................ 139 Openbaarheid ................................................................................................................................. 143 Verbonden partijen ......................................................................................................................... 144 Grondbeleid .................................................................................................................................... 157 Financiën ............................................................................................................................................. 160 Meerjarenraming ............................................................................................................................ 163 Provinciaal toezicht .........................................................................................................................
165 Meerjaren Investerings Overzicht................................................................................................... 166 Overzicht baten en lasten totaal..................................................................................................... 170 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................ 171 Overzicht structurele baten en lasten ............................................................................................ 172 Totaaloverzicht taakveldraming ..................................................................................................... 173 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 176 Indicatoren ...................................................................................................................................... 177 EMU Saldo ....................................................................................................................................... 179
Gemeente Wijchen
3
Programmabegroting 2026 Bijlagen................................................................................................................................................ 180 Bijlage 1. Risicomatrix ..................................................................................................................... 181 Bijlage 2. Investeringslijst................................................................................................................ 182 Bijlage 3. Verloop overzicht reserves en voorzieningen ................................................................. 183 Bijlage 4. Mutaties bestaand beleid................................................................................................ 185 Bijlage 5. Nieuw beleid structureel ................................................................................................. 187 Bijlage 6. Mutaties incidenteel perspectief .................................................................................... 190 Bijlage 7. Incidenteel perspectief totaal (incl. bouwgrond) ............................................................ 194 Bijlage 8. Kosten per taakveld ......................................................................................................... 198 Bijlage 9.
Subsidieplafonds ............................................................................................................. 209
4
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Voorwoord Met deze programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027–2029 legt het college u het sluitstuk voor van deze bestuursperiode. Deze begroting staat daarmee in het teken staat van afronding én voorbereiding: afronding van het coalitieprogramma “samen verschil maken” en voorbereiding op een volgende bestuursperiode waarin grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, leefbaarheid, duurzaamheid, jeugdzorg en werkgelegenheid blijvend een stevige financiële onderlegger vragen. We weten dat deze opgaven alleen door goed samen te werken in de regio kunnen worden aangepakt. We willen er zijn voor onze inwoners en werken aan de betrokkenheid. Dit alles doen we in balans met onze financiële mogelijkheden. Landelijke ontwikkeling De bezuinigingen op het gemeentefonds leiden tot dreigende structurele tekorten bij bijna alle gemeenten en dit beeld zien we ook bij de gemeente Wijchen. De herstructurering van het gemeentefonds leidt tot een enorme financiële krimp. Ook is de hoge inflatie van de afgelopen jaren onvoldoende gecompenseerd in het gemeentefonds. Hoewel met het verschijnen van de meicirculaire, als uitwerking van de Voorjaarsnota van het Rijk, de problematiek van het financiële ravijnjaar (vanaf 2026) tijdelijk is verzacht, zien we het dal nog steeds op ons afkomen vanaf 2028.
Wij sluiten ons aan bij de inzet van de VNG richting het rijk: structurele duidelijkheid en een eerlijke herverdeling van middelen zijn essentieel voor bestuurbare en toekomstvaste gemeenten. Tegelijkertijd nemen wij onze verantwoordelijkheid om – binnen onze mogelijkheden – zelf te sturen op financiële houdbaarheid. Onze financiële positie in 2026 In het voorjaar voorzagen we bij de Perspectiefnota een structureel tekort vanaf 2028. Met het oog op de positieve begrotingssaldi van ongeveer € 1,5 miljoen in de jaarschijven 2026 en 2027, heeft de raad een motie aangenomen om de beoogde OZB verhoging niet toe te passen in deze jaren. Het college heeft deze motie overgenomen in voorliggende begroting. Daarbij heeft het college ook gekeken naar de verhouding in de tarieven OZB woningen en niet-woningen. Gemiddeld liggen de OZB-tarieven voor niet-woningen in de regio aanmerkelijk hoger. Het college stelt voor om bij de Perspectiefnota 2026 het debat te voeren met de nieuw verkozen gemeenteraad, om met het Wijchens OZB-tarief voor niet-woningen te bewegen in de richting van de omliggende gemeenten. Als gevolg van behoedzaam financieel meerjarenbeleid zijn onze financiële reserves toereikend om eventuele tekorten af te dekken. We hebben het verloop van de reserves opnieuw beoordeeld, waarbij we voorstellen om de risicoreserve voor grote projecten aan te vullen tot € 5 miljoen.
Hiermee kunnen we financiële uitdagingen binnen de grote projecten ook in de komende jaren opvangen. Vanwege de korting in het gemeentefonds vanaf 2028 stelt het college slechts in beperkte mate nieuw beleid voor. Er is onder andere ruimte gezocht voor de uitvoering van de hervormingsagenda jeugd. Daarnaast lossen we het capaciteitsprobleem op bij de velden van AWC, door een kunstgrasveld aan te leggen. Ook is er geld gereserveerd voor mantelzorgondersteuning en zwemveiligheid. Hiermee blijven we op koers en maken we de financiële uitdaging voor 2028 en verder er nu niet groter op.
Gemeente Wijchen
5
Programmabegroting 2026 Overgang naar nieuwe bestuursperiode Deze begroting markeert het einde van de bestuursperiode 2022–2026. Vanaf de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 is het aan een nieuw te vormen raad en college om verdere keuzes te maken over ambities, taken en tempo. Wij laten een stevig financieel fundament achter, en een instrumentarium waarmee de volgende bestuursperiode beleidsrijk en financieel onderbouwd aan de slag kan.
Namens het College van Burgemeester en Wethouders van Wijchen, Geert Gerrits, Wethouder financiën
6
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Inleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2026 van de gemeente Wijchen. Dit boekwerk is het vervolg op de Perspectiefnota 2025, die de gemeenteraad in juli 2025 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Coalitieakkoord 2022-2026 beleidsmatig en financieel uitgewerkt voor 2026. Verder geeft de begroting een financiële doorkijk van het meerjarenperspectief 2027-2029. Het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) schrijft de indeling van een gemeentelijke begroting grotendeels voor. Deze Programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. De hoofdlijnen beschrijven we in het voorwoord, de samenvatting en de ontwikkeling van het meerjarig perspectief. We geven in de programma’s antwoord op drie vragen; Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat dit kosten? Deze vragen worden beantwoord voor de speerpunten uit het coalitieakkoord. Aanvullend aan de speerpunten uit het coalitieakkoord benoemen we een aantal thema’s, die voor 2026 actueel zijn. In de Paragrafen beschrijven we de programma overstijgende onderwerpen. Vervolgens kunt u in de Financiële begroting de uitgangspunten en het meerjarenperspectief terugvinden. Alle mutaties ten opzichte van de huidige begroting vindt u hier beknopt terug. In de bijlagen vindt u een nadere onderbouwing, waaronder de mutaties ten opzichte van de bijgestelde begroting bij de Perspectiefnota 2025.
Gemeente Wijchen
7
Programmabegroting 2026
Samenvatting We bieden u een begroting aan die structureel sluitend is in 2026 en 2027. Met de kennis van nu ontstaat vanaf 2028 een bescheiden structureel tekort. De financiële situatie van gemeenten wordt al jaren gekenmerkt door structurele onbalans tussen taken en middelen. Hoewel het zogenaamde ravijnjaar 2026 door de Voorjaarsnota 2025 tijdelijk is opgevangen, blijft structurele duidelijkheid over het gemeentefonds uit. De gesprekken tussen rijk en gemeenten over een herziening van het financieringssysteem zijn nog gaande en zullen pas in de volgende kabinetsperiode hun beslag krijgen. Voor Wijchen betekent dit dat het zicht op voldoende structurele inkomsten voorbij 2027 onzeker blijft. Tegelijkertijd stijgen autonome lasten: door inflatie, cao-ontwikkelingen, krapte op de arbeidsmarkt en een toenemende uitvoeringsdruk – met name in het sociaal domein en bij gemeenschappelijke regelingen. Deze externe factoren zijn vertaald in deze begroting, als ook de uitkomsten van de septembercirculaire 2025. In 2024 en 2025 heeft het college zich voorbereid op het "ravijn" vanaf 2026. Vanwege de extra middelen uit de Voorjaarsnota van het Rijk, zijn er vooralsnog geen stevige maatregelen ingezet. Gezien de onzekerheid van landelijke keuzes over de structurele hoogte van het gemeentefonds, blijft het college kritisch op bestaande en nieuwe uitgaven.
Ook om pijnlijke maatregelen in de toekomst zoveel mogelijk te vermijden.
Waar komt ons geld vandaan?
€ 23.662.000 Algemene uitkering en specifieke rijksbijdragen € 15.577.000
Lokale heffingen Overig
€ 106.950.000
Onze inkomsten halen we vooral uit de algemene uitkering en specifieke uitkeringen, zoals de BUIGuitkering voor de bijstandsuitkeringen. Daarnaast ontvangen wij middelen uit de lokale heffingen zoals de OZB, riool en reinigingsheffing. Overige inkomsten komen bijvoorbeeld uit de verkoop van paspoorten en rijbewijzen. Ook halen we inkomsten uit eigen bijdragen voor zorg of sport. De verhuur of verkoop van vastgoed en grondexploitaties zorgen ook voor inkomsten.
8
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Waar geven we ons geld aan uit?
€ 16.126.000
€ 21.992.000
€ 14.653.000
WMO / Jeugdzorg (bijzondere) bijstand en participatie
€ 12.319.000 € 4.517.000
Openbare ruimte Overhead Overig
€ 33.236.000
Onderwijs, sport en cultuur Afval € 42.618.000
De helft van onze gemeentelijke uitgaven gaan naar het sociaal domein (WMO, jeugdzorg en de (aanpak) van de werkloosheid). Nieuw beleid hebben we, gezien de structurele tekorten, slechts beperkt toegevoegd, onder andere op het gebied van mantelzorg, zwemveiligheid en sportvoorzieningen.
Reservepositie Als gevolg van behoedzaam financieel meerjarenbeleid zijn onze financiële reserves ruim voldoende om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen. Met de resultaatbestemming van 2024 stijgt de algemene reserve in 2025 naar zo’n € 27 miljoen. Incidentele kosten van 2026, aanvulling van de reserve grote projecten, vorming van een reserve voor de incidentele kosten die gemoeid zijn met de overgang van Munitax naar de BSR, een dotatie in het onderhoudsfonds en het afdekken van het nieuwe kunstgrasveld op de Wychert brengen de hoogte van de algemene reserve op een niveau van ruim € 19 miljoen. We hebben de ondergrens vastgesteld op ruim € 10 miljoen, waarmee de algemene reserve voldoende gevuld is om eventuele tekorten af te dekken. Daarnaast hebben we € 23 miljoen aan reserves voor specifieke bestemmingen en ruim € 26 miljoen aan afschrijvingsreserves ter afdekking van toekomstige afschrijvingskosten van investeringen waarvoor we gespaard hadden. Hiermee schommelt de solvabiliteit (eigen vermogen gedeeld door totaalvermogen) de komende jaren rond de 50%. Dat percentage wordt door de toezichthouder beoordeeld als de grens tussen ‘minst risicovol’ en ‘neutraal’.
Gemeente Wijchen
9
Programmabegroting 2026
Ontwikkeling meerjarig perspectief In onderstaande tabel presenteren we de ontwikkeling van het meerjarig perspectief ten opzichte van de actuele begroting vanuit de Perspectiefnota 2025. We onderscheiden daarin het structurele resultaat, het incidentele resultaat en de winstnemingen uit de bouwgrondexploitaties. In de kolom ‘omvang totaal’ presenteren we per thema de totale omvang van het betreffende budget in de begroting. Vervolgens nemen we onder de jaartallen 2026 t/m 2029 per jaarschijf de mutaties op t.o.v. de huidige begroting. Dat leidt opgeteld tot een nieuw begrotingsresultaat.
Structureel perspectief Bedragen x € 1.000 Begrotingssaldo 2025 Perspectiefnota 2025 mutatie Begrotingssaldo Perspectiefnota 2025 Gemeentefonds algemene uitkering vrij besteedbaar Jeugdzorg (speerpunt jeugd, programma 6) WMO (speerpunt WMO, programma 6) Kapitaallasten Effect kostenverdeelstaat tarieven en leges Rente (paragraaf financiering) Overige mutaties bestaand beleid Structureel saldo op bestaand beleid Nieuw beleid Invulling motie OZB 7,5% stijging uitstel
Omvang totaal
147.199
Begroot 2026 -3.028 4.500 1.472
Begroot 2027 -2.528 3.935 1.407
91.548
339
168
124
72
14.459 11.755 4.980 9.648
23 39 59 -37 349 139
4 46 -13 -50 571 -530
11 51 -13 -50 462 -709
17 52 -12 -41 215 -741
2.382 -692 -961
1.603 12 -992
-639 20 0
-612 30 0
729
623
-619
-582
2027 623 -36 0 587
2028 -619 -53 0 -672
2029 -582 0 0 -582
13.220
TOTAAL STRUCTUREEL SALDO
Begroot Begroot 2028 2029 -2.057 -1.185 1.542 1.641 -515 -174
Totaal meerjarig perspectief Bedragen x € 1.000 Structureel perspectief Incidenteel perspectief Incidenteel perspectief bouwgrond Totaal Programmabegroting 2026
2026 729 -197 197 729
Bij de Perspectiefnota gingen we uit van een structureel resultaat van ongeveer € 1,5 miljoen in 2026 en 2027. Vanaf 2028 werd een bescheiden structureel tekort verwacht. Op bestaand beleid zien we een stabiel beeld. De kosten voor Jeugd, WMO en BUIG blijven op het niveau van de verwachting uit de Perspectiefnota. De kosten voor de WDW worden positief bijgesteld in 2026 vanwege de afgesloten cao. Meerjarig nemen we hogere kosten op vanwege indexatie. Dit wordt gecompenseerd door hogere rentebaten en een kleine positieve bijstelling uit de septembercirculaire.
10
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026 Het college is terughoudend geweest in het voorstellen van nieuw beleid. Daarbij is rekening gehouden met opgaven vanaf 2028. Het voorgestelde nieuw beleid is in lijn met de bestaande ambities zoals het coalitieakkoord en het strategisch kompas. Op het gebied van de OZB voert het college de aangenomen motie uit bij de Perspectiefnota 2025. De beoogde verhoging van 7,5% vanaf 2026 schuift door naar 2028. In 2027 beoordelen we dit perspectief opnieuw. Ondanks de OZB verhoging in 2025, staat Wijchen nog altijd op de 79e plek van Nederlands gemeenten met de laagste woonlasten. Als we kijken naar de verhouding OZB woning/ niet-woning, dan zien we dat Wijchen ten opzichte van de regio een gemiddeld OZB tarief hanteert voor woningen. Voor niet-woningen is het tarief in Wijchen aanmerkelijk lager dan het regionaal gemiddelde. We stellen voor in de richting van het regionaal gemiddelde te bewegen en dit in een voorstel uit te werken in de Perspectiefnota 2026. Met voorliggende begroting sluiten we de huidige bestuursperiode af met een solide meerjarenbegroting, die ondanks de kortingen in het gemeentefonds vanaf 2028 een overbrugbaar begrotingstekort laat zien. Hierop kunnen we verder bouwen aan een gemeente Wijchen, waarin het fijn wonen, werken, ondernemen en ontspannen is.
Gemeente Wijchen
11
Programmabegroting 2026
Programma's
12
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
0. Bestuur en Ondersteuning
Algemeen Wijchen is er voor haar inwoners. We willen dat mensen meedoen en zich gehoord voelen. Met ons programma ‘Dienstverlening Dichtbij’ werken we aan verdere verbetering van onze dienstverlening. Het dalend vertrouwen in de overheid willen we keren door dichterbij onze inwoners te staan. De gemeente communiceert in duidelijke taal. In brieven, e-mails en op de website. Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Het doel is dat de gemeente binnen twee werkdagen een eerste reactie geeft. Daarnaast willen we beter mee denken met ideeën in de samenleving. Bij nieuwe plannen betrekken we inwoners op tijd en we houden ze ook tussentijds goed op de hoogte. Met de inzet van gebiedscoördinatoren verbeteren we de relatie met onze inwoners en worden initiatieven van inwoners actief ondersteund. We denken en werken toekomstgericht. Voor de hele gemeente, met haar kernen en wijken en de regio. Het strategisch kompas Wijchen 2035 geeft de komende jaren richting aan ons beleid en onze inzet op de diverse onderwerpen en opgaven. Zo werken we aan een toekomstbestendig Wijchen. Waar het fijn wonen, werken en recreëren is voor iedereen. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we ervoor kiezen om voorop te lopen in de dienstverlening. Dit betekent dat we nog meer inzetten op onze dienstverlening.
Door 24/7 bereikbaar te zijn en door situaties met een menselijke maat op te lossen. In onze regio is de gemeente een sterke gemeente en een goede buur. We kijken met open blik naar de regio en zijn daarbij samenwerkingsgericht. Samen met andere gemeenten en partijen pakken we grote opdrachten en problemen aan. en we nodigen andere gemeenten in de regio uit een beroep op ons te doen voor specifieke taken.
Speerpunten
Coalitieakkoord
Overige onderwerpen
Vertrouwen in elkaar Betrouwbare dienstverlening Krachtige partner in de regio Financieel gezond Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Algemene uitkering
Gemeente Wijchen
13
Programmabegroting 2026
Speerpunten Vertrouwen in elkaar Het vertrouwen in de politiek en overheid staat overal onder druk. In Wijchen willen we deze ontwikkeling keren. De gemeente wil dichter bij haar inwoners staan. De gemeente moet nog beter benaderbaar, aanspreekbaar en zichtbaar zijn.
Wat gaan we doen? Participatie en Cocreatie kader Wij geven een vervolg aan de verdere uitvoering van het Participatie en Cocreatie kader. In 2026 gaan we aan de slag met het wijk- en kerngericht werken en starten we met de inzet van gebiedscoördinatoren. Zo geven we invulling aan de ambitie in het versterken van de integrale samenwerking op kern- en wijkniveau. We zetten in op sterke lokale netwerken en stimuleren initiatieven uit de samenleving.
We versterken onze inzet op participatie We versterken onze inzet op participatie. o.a. met ons digitaal participatieplatform. We blijven werken aan de doorontwikkeling van dit platform. We blijven werken aan de doorontwikkeling van ons participatieplatform en zorgen voor goede aanvullende participatievormen om de participatie verder te verbeteren. Er wordt een nieuwe participatieverordening wordt opgesteld. Deze verordening legt de spelregels vast voor participatie van inwoners en andere belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en projecten in de gemeente. Het fundament voor deze verordening is het Participatie- en Cocreatiekader (2024).
Inwonerspanel Eén van de nieuwe participatievormen is het inwonerspanel dat we in 2026 gaan vormgeven. Dit is een representatieve groep inwoners die meedenkt over diverse beleidsonderwerpen en onze dienstverlening.
WDW-academie Met de WDW-academie blijven we investeren in het ontwikkelen van goede dienstverlenende vaardigheden, houding en gedrag voor onze medewerkers.
Gebiedscoördinatoren In 2026 krijgt het nieuwe kern- en wijkgericht werken vorm en starten de 3 gebiedscoördinatoren vanuit het in september 2024 vastgestelde beleidskader participatie en cocreatie.
14
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Betrouwbare dienstverlening We willen dat contact met de gemeente prettig, duidelijk en toegankelijk is voor iedereen. Op onze website vind je altijd de meest actuele informatie, zowel voor inwoners als ondernemers. Heb je een vraag of wil je iets met ons delen? Neem gerust contact op! Je kunt ons telefonisch goed bereiken, en onze balies staan van maandag tot vrijdag open voor fysieke afspraken. Liever een e-mail sturen? Dat kan natuurlijk ook! Algemene vragen kunnen ook gesteld worden aan Chatbot Robin of via de live chat. We zorgen ervoor dat je altijd een reactie krijgt, ook als we iets meer tijd nodig hebben om je vraag goed te beantwoorden. Zo weet je precies waar je aan toe bent. We staan graag voor je klaar!
Wat gaan we doen? Nieuwe agenda dienstverlening In 2026 voeren we de nieuwe Agenda Dienstverlening uit die nog moet worden vastgesteld. De nieuwe Agenda Dienstverlening wordt opgesteld op basis van de evaluatie van de oude Agenda Dienstverlening en op basis van de resultaten van de inwoners- en ondernemerspeiling.
Digitale vernieuwingen Met het plan van aanpak voor de omnichannelstrategie voor optimale bereikbaarheid via het kanaal dat het beste bij mensen past, geven we hier een vervolg aan. Een belangrijk onderdeel hierin is de Wet Modernisering Elektronisch Verkeer die in 2026 van kracht gaat. Daarbij kiezen we voor persoonlijk waar het moet en digitaal waar het kan.
Krachtige partner in de regio In onze regio is de gemeente Wijchen een sterke gemeente en een goede buur. Juist door samen te werken kunnen we elkaar versterken. Wijchen neemt haar verantwoordelijkheid en is een teamspeler in de regio.
Wat gaan we doen? Groene Metropool Regio We werken binnen de Groene Metropool Regio (GMR) samen aan het bereiken van de doelstellingen uit het Regio Arrangement 2025-2028. Dit doen we aan de hand van de volgende vijf ruimtelijke opgaven: 1. Circulariteit, duurzaamheid, klimaat en energie (Circulaire Regio) 2. Ruimtelijke opgaven en woningbouw (Groene Groeiregio) 3. Leefbaarheid, natuur en landschap, cultuur en erfgoed (Ontspannen Regio) 4. Economie en arbeidsmarkt (Productieve Regio) 5. Mobiliteit en bereikbaarheid (Verbonden Regio). Om van deze regionale ambities tot concrete acties te komen, worden de verschillende opgaven met elkaar verbonden en zorgvuldig afgewogen. Daarbij ligt de focus op bestaande ruimteclaims en hoe deze lokaal kunnen worden ingepast in de beperkte beschikbare ruimte. Deze aanpak wordt uitgewerkt in gebiedsprogramma’s, die zijn toegespitst op deelgebieden binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GMR). Gemeente Wijchen maakt deel uit van het gebiedsteam voor het Rijk van Nijmegen, samen met zes andere gemeenten, de provincie Gelderland en Waterschap Rivierenland.
Gemeente Wijchen
15
Programmabegroting 2026
Rijk van Nijmegen De Visie en Samenwerkingsagenda voor het Rijk van Nijmegen is in 2025 vastgesteld. Met dit plan geven we samen de koers aan voor de regio. Het doel is om de samenwerking tussen de gemeenten in de regio te verbeteren, zodat we gezamenlijk sterker, dynamischer en aantrekkelijker worden. De agenda richt zich op het benutten van kansen en het versterken van wat al goed gaat, met oog voor de unieke kenmerken van de regio. Hierbij maken we onderscheid tussen de volgende drie centrale opgaven: 1. Ruimtelijk domein - Opgave: slim omgaan met de verstedelijkingsdruk 2. Economisch domein - Opgave: werken aan profilering en arbeidsmarkt 3. Sociaal domein - Opgave: versterken van de sociale basis en leefbaarheid In 2026 wordt de visie en samenwerkingsagenda uitgewerkt in een concreet uitvoeringsprogramma. Hierin vertalen we onze samenwerkingsagenda in concrete acties, benoemen we de organisatie en uitvoering van onze opgaven en kiezen we voor een passende governance-structuur. Met het voorzitterschap van onze burgemeester van de stuurgroep rondom de Visie en Samenwerkingsagenda Rijk van Nijmegen en de ambtelijk projectleider hiervan, hebben we een actieve rol. We blijven uitvoering geven aan het LEADER programma (2024-2028).
Euregio Rijn Waal De Euregio Rijn-Waal werkt aan het verbeteren van de samenwerking in de grensregio en behartigt de belangen van de regio bij Nederlandse, Duitse en Europese instellingen. Het doel is om voorzieningen en diensten – zoals werk, onderwijs, vervoer en cultuur – beter toegankelijk te maken voor inwoners aan beide zijden van de grens. Daarbij stimuleert de Euregio gezamenlijke initiatieven en samenwerking, zodat partijen gebruik kunnen maken van elkaars kennis en kracht. We nemen deel aan het overleg en kijken kritisch op welke strategische thema’s samenwerking over de grens zinvol is en of er INTERREG-subsidies beschikbaar zijn voor projecten.
Public Affairs Strategie We geven uitvoering aan het Public Affairs Plan. Hierin richten we ons binnen strategische dossiers op beleidsbeïnvloeding, de mogelijkheden voor externe financiële middelen en het versterken van de samenwerkingen ten gunste van de leefbaarheid in Wijchen en in onze regio.
M50 Netwerk In 2026 nemen we deel aan de M50 (Netwerk voor Middelgrote Gemeenten) en sluiten we zowel ambtelijk als bestuurlijk aan waar Wijchense en regionale belangen gediend worden. Denk aan overheidsfinanciën, behoud van voorzieningen, bereikbaarheid en knelpunten in de ruimtelijke ordening. Een voorbeeld van het incidenteel aansluiten is als het bijvoorbeeld gaat over de vergoeding voor kleine scholen. In 2025 is de Pijler Veiligheid gestart in het samenwerkingsverband van de middelgrote gemeenten (M50) in Nederland. Dit samenwerkingsverband bestaat uit gemeenten die, meer dan bijvoorbeeld de VNG, te maken hebben met dezelfde uitdagingen en opgaven als de gemeente Wijchen. Daarom
16
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026 is de gemeente Wijchen vanaf de start in deze pijler actief. Hiermee bepalen we mede mee wat er landelijk op dit onderwerp gelobbyd wordt richting de VNG en het Rijk. We zetten samen met de andere middelgrote gemeenten in op de aanpak van de zorgproblematiek, jeugdcriminaliteit en woonoverlast en ondermijning en georganiseerde criminaliteit. Daarnaast is er binnen deze pijler veel aandacht voor de randvoorwaarden van betere informatiedeling en het vergroten van de uitvoeringscapaciteit.
Financieel gezond De financiën van de gemeente Wijchen zijn op orde. We gaan zorgvuldig met belastinggeld om en zijn daar transparant over. Onze woonlasten behoren tot de laagste van de regio en daar zijn we trots op. Maar we zijn ons ervan bewust dat onverwachte ontwikkelingen kunnen vragen om lastige financiële keuzes.
Wat gaan we doen? Begroting, jaarrekening en rapportages We bieden binnen de gestelde termijnen de begroting, jaarrekening en rapportages aan. De begroting moet structureel sluitend zijn. We geven niet meer geld uit dan er binnenkomt. De onroerendezaakbelasting (OZB) gebruiken we daarbij niet als sluitpost. We zetten geen extra maatregelen in nu dit niet nodig is voor het tot stand brengen van een sluitende begroting 2026. Wel blijven we ons voorbereiden op het oplossen van structurele tekorten in het meerjarenperspectief.
Een strategische visie voor Wijchen 2035 Het strategisch kompas Wijchen 2035 is het koersdocument voor de gemeente Wijchen. De verschillende speerpunten beschrijven de opgaven en ambities voor de gemeente Wijchen tot 2035.
Wat gaan we doen? Strategisch kompas De genoemde acties in het strategisch kompas worden uitgevoerd. Jaarlijks wordt de stand van zaken gemonitord en richting inwoners en gemeenteraad gecommuniceerd. Het Strategisch Kompas wordt elke 4-jarige raadsperiode 1 keer geëvalueerd in het midden van de raadsperiode. In 2028 vindt de eerste evaluatie plaats.
GlobalGoals4Gemeenten Sinds 2025 is Wijchen Global Goals Gemeente en sluiten we aan bij GlobalGoals4Gemeenten van de VNG. De speerpunten uit het Strategisch Kompas dragen bij aan de Global Goals.
Algemene uitkering Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires voor het gemeentefonds. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september de vertaling van de Miljoenennota, december is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De in voorliggende begroting opgenomen inkomsten uit het gemeentefonds zijn ontleend aan de septembercirculaire 2025. De jaarlijkse ontwikkeling van het gemeentefonds (positief of negatief) wordt het accres genoemd. Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgt. We zien het accres ten opzichte van de meicirculaire licht dalen. Toch zien we in onderstaande tabel een stijging van de algemene uitkering.
Gemeente Wijchen
17
Programmabegroting 2026
In onderstaande tabel presenteren we de uitkomsten van de septembercirculaire 2025 ten opzichte van de meicirculaire 2025. Na verwerking van de taakmutaties, resteert een positief saldo ten gunste van het begrotingsresultaat. x € 1.000 Meicirculaire 2025 Septembercirculaire 2025 Mutatie Af Taakmutaties Implementatie Participatiewet in balans Wet integrale suïcidepreventie Overheidsbrede Dienstverlening Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid/CDOKE Versterking omgevingsveiligheidsdiensten Participatie Saldo na taakmutaties
2026 91.548 93.367 1.820
2027 94.452 94.784 332
2028 94.705 94.896 191
2029 98.303 98.433 130
-30 -20 -36 -1.300
-7 -21 -36 0
-2 -21 -36 0
-2 -22 -36 0
-13 -82 339
-13 -87 168
-10 2 124
0 2 72
Toelichting taakmutaties: Implementatie participatie in balans Het wetsvoorstel Participatiewet In Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt er € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd, verspreid over meerdere jaren. We labelen de beschikbaar gestelde middelen op grootboeknummer Participatiewet. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Hiertoe wordt vanaf 2026 jaarlijks € 10 miljoen beschikbaar gesteld. Overheidsbrede Dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentralisatie uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Hiervoor is vanaf 2026 een structurele bijdrage van € 15,4 miljoen beschikbaar. Met deze decentralisatie-uitkering kunnen gemeenten, vanuit hun regiorol, lokaal bepalen waar en welke vorm van ondersteuning het meest passend is.
Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid/CDOKE De decentralisatie-uitkering Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) vervangt de specifieke uitkering (SPUK) CDOKE. Met deze uitkering wordt in 2026 een totaalbedrag
18
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026 van € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten De VNG, namens de gemeenten, en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) zijn overeengekomen dat bepaalde taken van het vervolg op de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid (MVO) door gemeenten worden uitgevoerd. Het gaat om wettelijke taken op het terrein van de omgevingsveiligheid. Participatie In de periode 2025-2027 wordt in totaal € 110 miljoen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidies (LKS) bij beschut werk te verbeteren. Voor werknemers met een indicatie beschut werk zal een forfaitaire loonkostensubsidie (vaste vergoeding voor gemiste loonkosten) worden ingevoerd. Deze maatregel vergt een wetswijziging die naar verwachting in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden de extra middelen toegevoegd aan de Rijksbijdrage beschut werk via de Integratie Uitkering participatie.
Gemeente Wijchen
19
Programmabegroting 2026
Relevante besluiten
Nummer besluit 3992 15 GR 022 16 7B 1635 17 7 11377 18 7b 21660 380898 22 08561 237012 238773 271060
20
Beleidsnota Strategisch Kompas Wijchen2035 Regionale samenwerking Wijchen - Druten Werkorganisatie Druten Wijchen Prestatie-indicatoren Werkorganisatie Druten Wijchen Nota verbonden partijen Agenda Dienstverlening Dichtbij Global Goals Gemeente Participatie en cocreatie kader Deelname opgaven Groene Metropoolregio 2025-2028 Financieel evenwicht 2026-2029
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Wat kost het Bedragen x € 1.000,-
Omschrijving Exploitatie Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootsschapsbelasting Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootsschapsbelasting Reserve Dotatie 0.10 AR: Algemene Reserve 0.2 ER: Verkiezingen 0.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen
Gemeente Wijchen
2025
2026
2027
2028
2029
-150 -881 -2.043
-150 -1.066 -435
-150 -1.011 -442
-150 -1.021 -3.679
-150 -1.021 -3.686
-961 -2.558 -7.719 -5.058 -406 -89.646
-984 -1.583 -8.051 -5.169 -414 -93.368
-985 -1.792 -8.344 -5.300 -429 -94.784
-993 -1.902 -9.288 -5.836 -442 -94.896
-1.015 -2.123 -9.623 -5.981 -456 -98.433
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
4.064 1.323 2.923
4.028 1.609 1.269
4.024 1.724 1.317
4.215 1.672 4.590
4.341 1.720 4.634
15.825 313 726 64 100 0
16.127 287 758 66 89 0
16.551 270 397 69 93 0
16.909 494 412 71 96 0
17.485 724 428 74 100 0
7 13
0 0
0 0
0 0
0 0
416 100 190
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
21
Programmabegroting 2026 Omschrijving 0.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Onttrekking 0.10 AR: Algemene Reserve 0.10 AR: Rekeningresultaat 0.10 BR: Eenmalige middelen 0.10 BR: Dorpsontwikkelingsplannen 0.10 BR: Personeelsformatie (15 AZ 126a) 0.2 ER: Verkiezingen 0.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen 0.4 Afs.R: Gemeentekantoor 0.4 Afs.R: Gemeentewerf 0.4 Afs.R: Herhuisvesting Molenhuis 0.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen 0.4 BR: Eenmalige middelen Begroot resultaat
2025 331
2026 0
2027 0
2028 0
2029 0
-1.038 -1.636 -141 -5 -270
-1.308 0 0 0 0
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
0 -233 -356 -27 -1 -642 -93 -87.469
0 0 -356 -27 0 0 0 -88.679
-100 0 -356 -27 0 0 0 -89.277
0 0 -356 -27 0 0 0 -90.132
0 0 -356 -27 0 0 0 -93.367
Het Programma Bestuur en ondersteuning bestaat uit de volgende taakvelden: 0.1 Bestuur; de vergoedingen voor de raad, het college en de regionale/bestuurlijke samenwerking. 0.2 Burgerzaken; verstrekken van rijbewijzen, paspoorten, bevolkingsregister en de kosten voor de verkiezingen en straatnaamgeving. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden; beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen. 0.4 Overhead; alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. 0.5 Treasury; tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasury functie, zoals financiering, beleggingen, dividenden etcetera. Algemene dekkingsmiddelen: 0.6 Belastingen; hieronder valt een aantal taakvelden, zoals OZB woningen en niet-woningen en de overige belastingen, zoals de honden-, precario- en reclamebelasting. 0.7 Algemene uitkering; hieronder valt de uitkering uit het gemeentefonds. 0.8 Overige baten en lasten; hieronder vallen de niet nader gespecificeerde posten zoals stelposten en taakstellingen. 0.9 Vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties met reserves.
22
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
1. Veiligheid
Algemeen We willen dat iedereen zich veilig voelt in onze gemeente. Thuis, op straat, in de kernen, op het bedrijventerrein en in het buitengebied. Samen met inwoners, ondernemers en onze partners werken we hieraan. We roepen mensen op om signalen van onveiligheid en zorgen te delen. Onveilige situaties en ongewenst gedrag pakken we snel aan. Preventie, signaleren, integraal samenwerken en informatie delen, staan centraal in onze strategie. We werken hierbij steeds samen met andere beleidsdomeinen, zoals Wmo, jeugdzorg, participatie, horeca en evenementen, toerisme en recreatie, verkeer en milieu, wonen en openbare ruimte. Zo werken we integraal en investeren we in preventie. We willen voorkomen dat jeugd overlast geeft, bijvoorbeeld door inzet van ouders, jongerenwerk en straatcoaches. Crimineel gedrag pakken we aan. Bedrijven die gebruikt worden voor strafbare activiteiten, pakken we aan. We werken hierbij samen met de gemeenten in de regio. Daarbij gaat extra aandacht uit naar het buitengebied en de bedrijventerreinen. Digitale veiligheid wordt steeds belangrijker. Criminaliteit in de digitale wereld neemt toe in ernst en heeft een vergelijkbare impact op inwoners als fysieke misdrijven. Net zoals in de fysieke samenleving zijn ook in de digitale omgeving criminelen actief, met soms ingrijpende gevolgen voor betrokkenen.
Daarom vinden wij het van groot belang om ook deze vormen van criminaliteit effectief aan te pakken.
Speerpunten
Coalitieakkoord
Overige onderwerpen
Samen opletten Stevige aanpak van criminaliteit Veiligheid, Toezicht en Handhaving
Gemeente Wijchen
23
Programmabegroting 2026
Speerpunten Samen opletten Politie en gemeentelijke boa’s hebben een belangrijke taak in de handhaving. Zij werken nauw met elkaar samen. Het moet vanzelfsprekend zijn dat mensen elkaar kunnen aanspreken op gedrag. En dat buurtbewoners samen een oogje in het zeil houden. Goed gedrag is de norm; ongewenst gedrag pakken we aan.
Wat gaan we doen? Professionaliseren team toezicht en handhaving Om het team toezicht en handhaving te versterken, investeren we in opleiding en training, met specifieke focus op taakvelden zoals ondermijning, de alcoholwet en jeugdoverlast. Dit resulteert in een taakvolwassen, wijkgerichte en goed geïnformeerde organisatie die effectief handhaaft. De boa’s worden daarbij gerichter ingezet, met behulp van data en relevante informatie, zodat zij zich kunnen concentreren op de meest urgente kwesties. Het team is uitgebreid met straatcoaches, zodat we gerichter kunnen inzetten op de problematiek rondom jeugd en effectief kunnen inspelen op de specifieke behoeften en uitdagingen in de wijken. De partners werken nauw samen aan een integrale en gebiedsgerichte aanpak.
Buurtbewoners voor zichzelf laten opkomen We willen dat buurtbewoners beter voor zichzelf opkomen. We moedigen initiatieven aan die bijdragen aan veiligheid en ondersteunen deze. Denk hierbij aan Whatsapp buurtpreventie. Ook in 2026 zetten we campagnes in om de meldingsbereidheid van inwoners te vergroten. In samenwerking met de politie zetten we in op de zichtbaarheid van de wijkagenten. Ook willen we zichtbaarder maken dat de veiligheidspartners nauw met elkaar samenwerken. Bijvoorbeeld door gezamenlijk diensten te draaien of voorlichting te geven.
Stevige aanpak van criminaliteit Samen staan we sterk tegen criminaliteit. Samen met ondernemers en inwoners werken we aan onze veiligheid en gaan we strafbare activiteiten door bedrijven tegen.
Wat gaan we doen? Integrale aanpak om strafbare activiteiten tegen te gaan We zetten, samen met het Ondermijningsteam Tweestromenland (OTSL), in op een integrale aanpak om strafbare activiteiten tegen te gaan. Dit doen we bijvoorbeeld door controles uit te voeren. Daarmee geven we opvolging aan (anonieme) meldingen van inwoners en ondernemers. We blijven aandacht vestigen op de leefbaarheid en veiligheid in het buitengebied. Dit doen we samen met de omliggende gemeenten Druten en Beuningen. We blijven daarover in contact met ondernemers en inwoners in het buitengebied. Net zoals in 2024 en 2025 organiseren we in 2026 bewustwordingssessies voor werknemers van de werkorganisatie. Dit is om de organisatie nog weerbaarder te maken op het thema ondermijning.
24
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Bibob-beleid We geven uitvoering aan ons Bibob- beleid (De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Dit beleid is in 2025 regionaal geactualiseerd. Daardoor gaan we nog meer branches toetsen aan de Wet Bibob en versterken we onze aanpak van ondermijnende criminaliteit. We nemen deel aan het project Feniks samen met andere gemeenten in Tweestromenland. Door dit project detacheert de Provincie Gelderland ervaren Bibob onderzoekers bij de gemeenten. En ondersteunen zij bij het intensiever gebruiken van de Wet Bibob. Daardoor pakken we ondermijnende criminaliteit nog steviger aan.
Regionale werkgroep cybercrime In 2026 zetten we in op het vergroten van weerbaarheid van inwoners en ondernemers op het gebied van digitale veiligheid. We nemen daarvoor deel aan de regionale werkgroep digitale veiligheid. We geven uitvoering aan het projectenplan van de werkgroep en investeren daardoor in bewustwording. We zetten ons hierbij onder andere in op kwetsbare doelgroepen zoals jongeren, ouderen en MKBers.
Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Met VTH zetten we ons in voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.
Wat gaan we doen? Actualisatie VTH beleid en inrichting VTH proces In 2026 geven we uitvoering aan het VTH beleid wat nog moet worden vastgesteld. Ons belangrijkste doel is het zorgvuldig inrichten van het VTH-proces in onze organisatie. Daarbij geven we concreet invulling aan de beleidscyclus zoals voorgeschreven in de Omgevingswet. Dit helpt ons om weloverwogen keuzes te maken: over wat we willen bereiken, hoe we dat organiseren, wie welke rol vervult en hoe we toetsen of onze aanpak daadwerkelijk werkt.
Gemeente Wijchen
25
Programmabegroting 2026
Relevante besluiten Nummer besluit
Beleidsnota
6286
Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) Wijchen 2025 Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2023-2026 Beslisnota Raad wijziging Apv per 1-1-2025
110957 265803
26
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Wat kost het Bedragen x € 1.000,-
Omschrijving Exploitatie Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Reserve Onttrekking 1.1 Afs.R: Brandweerkazerne Begroot resultaat
2025
2026
2027
2028
2029
0 -152
0 -72
0 -72
0 -72
0 -72
3.414 1.286
3.582 1.287
3.775 1.339
3.912 1.390
4.061 1.439
-113 4.435
-113 4.684
-113 4.929
-113 5.118
-113 5.316
Binnen het programma Veiligheid betrekken we de volgende taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer; Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. 1.2 Openbare orde en veiligheid; Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid, zoals toezicht, wet BIBOB en APV.
Gemeente Wijchen
27
Programmabegroting 2026
2. Verkeer en Vervoer
Algemeen We willen dat Wijchen goed bereikbaar is, voor iedereen en op elke manier. Verkeer en vervoer moeten vooral veilig zijn en geen overlast geven. De komende jaren staan we voor een aantal grote opgaven zoals de woningbouwopgave en de realisatie van onze duurzaamheidsambities. Dit heeft ook gevolgen voor hoe we bereikbaar zijn en de behoeften en de manier waarop we ons binnen de gemeente kunnen verplaatsen. Denk bijvoorbeeld aan meer inwoners en nieuwe manieren om je te kunnen verplaatsen. We willen meer ruimte geven aan fietsers en voetgangers. We spannen ons in voor een doorfietsroute naar Oss. En we onderzoeken samen met de regio of een extra tunnel voor fietsers en voetganger onder het spoor mogelijk is. We gaan alternatieven stimuleren om het auto gebruik te minderen. Een goede bereikbaarheid met het OV en de auto, samen met gratis parkeermogelijkheden, willen we behouden. Verder willen we dat openbare ruimte beter toegankelijk is voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. De Mobiliteitsvisie heeft 5 belangrijke onderwerpen. Deze komen overeen met belangrijke onderwerpen in de omgevingsvisie: leefbare, duurzame, (verkeers)veilige, inclusieve (“iedereen kan meedoen”) en bereikbare gebieden. In het Mobiliteitsplan beschrijven we hoe we de wensen en doelen uit de Mobiliteitsvisie kunnen behalen. Dat doen we in stappen en verdeeld over meerdere jaren.
Hiervoor hebben we het Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) Mobiliteit opgesteld.
Speerpunten
Coalitie akkoord
Overige thema's
Ruimte voor fietsers en voetgangers Gastvrij voor de auto Goed bereikbaar met openbaar vervoer Veilig verkeer en minder overlast Verkeersveiligheid Leefbaarheid in de gemeenten Bereikbaarheid tussen de kernen Verbonden met de regio Duurzaam verplaatsen
28
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Speerpunten Ruimte voor fietsers en voetgangers Langzaam vervoer past bij uitstek goed bij de grootte en het dorpse karakter van Wijchen. Het is ook nog eens gezond en milieuvriendelijk. Daarom willen we fietsen en wandelen aantrekkelijker maken.
Wat gaan we doen? Meer ruimte aan voetgangers en fietsers We geven meer ruimte aan voetgangers en fietsers. Dit nemen we mee in ons advies op de projecten .
Toegankelijkheid openbare ruimte We zorgen er steeds voor dat de openbare ruimte toegankelijk is voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. We laten ons hierbij ondersteunen door de BTB (Bereikbaar, Toegankelijk en Bruikbaar) werkgroep van Wijchen.
Fietsroute langs Niftrik naar Oss We spannen ons in voor een fietsroute langs Niftrik naar Oss. Het onderzoek naar de fietsroute is afgerond in 2024. In 2026 zetten we in op het gedeelte Maasbandijk tussen de Ravensteinseweg en Niftrik.
Fietsverbinding Batenburg – Niftrik Het verder uitwerken van de fietsverbinding Batenburg – Niftrik is in 2024 gebeurd. Wij zijn nog in gesprek met een aantal perceeleigenaren voor de aankoop van gronden. We streven ernaar om in 2026 te starten met het aanleggen van de fietsverbinding.
Fietsstraat Leemweg – Acaciastraat – Lindenstraat We willen de route Leemweg – Acaciastraat – Lindenstraat omvormen tot fietsstraat. Hierdoor ontstaat er voor fietsers een duidelijk, herkenbaar en veilige fietsroute vanuit Alverna naar het centrum van Wijchen. In 2025 is het vervolgonderzoek afgerond en is het krediet beschikbaar gesteld. In 2026 wordt het project uitgevoerd.
Onderzoek hoogwaardige fietsroute Alverna – TKWM De in het rapport ‘onderzoek hoogwaardige fietsroute Alverna – TKWM’ genoemde adviezen voor route 2 Valendrieseweg en route 3 Oosterweg zijn in 2024 nader onderzocht. In 2025 is er budget beschikbaar gesteld en is het uitgevoerd. De gemeenteraad is op 26 juni geïnformeerd middels Informatienota 291363 Hoogwaardige fietsroutes Alverna – TKWM.
Gastvrij voor de auto Wijchen is goed bereikbaar met de auto en heeft gratis parkeermogelijkheden. Dat willen we behouden, terwijl we proberen het autogebruik terug te dringen.
Gemeente Wijchen
29
Programmabegroting 2026
Wat gaan we doen? Goed bereikbaar centrum, met voldoende gratis parkeerplekken We zorgen ervoor dat het centrum goed bereikbaar is met voldoende gratis parkeerplekken. Dit nemen we mee in de planvorming van TKWM. Het centrum van Wijchen krijgt een dynamisch parkeerverwijssysteem wat Q1 2026 operationeel wordt. Er is een verplichting voor het parkeerverwijssysteem vanuit het bestemmingsplan van TKWM. Hiermee kun je goed parkeeronderzoek constant uitvoeren en bezoekers van het centrum beter verwijzen.
Anders omgaan met parkeren Bij nieuwbouwprojecten onderzoeken we of we anders om kunnen gaan met parkeren. Hiervoor zijn de ‘Parkeervisie Wijchen’ en ‘Beleidsregels Parkeernormen Wijchen’ vastgesteld in 2024.
Voldoende openbare laadpalen We zetten ons in voor voldoende openbare laadpalen voor elektrische auto’s. We zorgen voor een fijnmazig en dekkend netwerk van laadpalen.
Verbeteren van verkeersknelpunten We blijven ons inzetten voor het verbeteren van verkeersknelpunten zoals knooppunt Bankhoef. Dit heeft doorlopend onze aandacht. We leveren actief inbreng bij de MIRT-A50, maar ook bij de N845 en de A326.
Bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Wijchen Oost We vinden het belangrijk dat bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Wijchen Oost goed bereikbaar zijn. Samen met partners in de regio kijken we nadrukkelijk naar het Palkerplein en de rotonde op de Schoenaker - Bijsterhuizen.
Goed bereikbaar met openbaar vervoer Wijchen is en blijft goed te bereiken met het openbaar vervoer.
Wat gaan we doen? Trein richting Den Bosch Elk kwartier een trein richting Den Bosch blijven we op de regionale en landelijke agenda zetten.
Veilig verkeer en minder overlast Iedereen moet veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. Of je nu naar school gaat, op weg naar je werk bent, of een ommetje maakt. Overlast door geluid, stank en trillingen pakken we, waar mogelijk, aan.
Wat gaan we doen? Gevaarlijke verkeerssituaties 30
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026 Gevaarlijke verkeerssituaties onderzoeken we en pakken we aan.
A50 met de minste overlast We blijven ons inzetten voor een variant van de A50 met de minste overlast voor omwonenden.
Verkeersveiligheid rond scholen en sportclubs We geven extra aandacht aan verkeersveiligheid rond scholen en sportclubs. Dit heeft steeds onze aandacht en sluit aan op maatregel 28 MUP.
Kruispunt Schoenaker – Randweg Noord In 2025 komen we met oplossingsrichtingen ter verbetering van de verkeerssituatie op en rondom het kruispunt Schoenaker – Randweg Noord. In 2026 werken we de oplossingsrichting verder uit en vragen we hiervoor krediet aan.
Verkeersveiligheid Wijchen is in 2030 nog meer verkeersveilig, zowel objectief (het aantal geregistreerde ongevallen) als subjectief (de beleving van inwoners en bezoekers). Hiervoor is structurele aandacht nodig door middel van preventie, educatie en evaluatie van ongevallen. Waarbij we extra aandacht besteden aan de kwetsbare deelnemers in het verkeer.
Wat gaan we doen? Snelheid buiten bebouwde kom De komende jaren passen we de snelheid van wegen buiten de bebouwde kom aan naar de snelheidsregels in het wegencategoriseringsplan. Maatregelen bestaan uit onder andere het toepassen van bebording of het realiseren van maatregelen die de snelheid remmen (verkeersdrempels en/of verkeersplateaus) in het buitengebied.
Onderhoud N845 De provincie heeft onderhoud uitgevoerd op de N845. Op verzoek van gemeente Wijchen is een rotonde aangelegd bij de Van Cittersweg, ter verbetering van het kruispunt.
Regionale afstemming verkeersveiligheid We blijven de komende jaren met de regio, provincie en het rijk afstemmen hoe we samen ongelukken kunnen voorkomen.
Leefbaarheid in de gemeenten We zetten binnen Wijchen in op de fietser en voetganger, waarbij we ervoor zorgen dat voorzieningen goed met de auto bereikbaar blijven. In (nieuwe) woonwijken maken we meer ruimte voor fietsers, voetgangers, openbaar groen en verblijfsruimte. Hierdoor rijden er minder auto’s op straat.
Gemeente Wijchen
31
Programmabegroting 2026
Wat gaan we doen? Aanpak grijze wegen Grijze wegen zijn wegen waarbij de inrichting niet aansluit bij het gebruik van de weg. Uit MUP maatregel 3 (de wegcategorisering) wordt bekend welke ‘grijze wegen’ er binnen de gemeente zijn. Hierna kan een reële inschatting worden gemaakt van de investeringskosten die nodig zijn en wat we als eerste gaan oppakken. We willen dit zoveel mogelijk tegelijk met het normale onderhoud doen.
Bereikbaarheid tussen de kernen We willen dat de kernen voor iedereen bereikbaar zijn. Elke deelnemer aan het verkeer moet goed tussen de kernen kunnen reizen. Hierbij willen we betere fietsverbindingen, maar ook dat Wijchen goed bereikbaar blijft voor de auto. De provincie Gelderland heeft een overeenkomst gesloten met Transdev. De nieuwe afspraken voor openbaar vervoer betekenen een flinke verbetering van het openbaar vervoer in onze regio vanaf medio 2026. Voor bijna alle inwoners van de gemeente Wijchen wordt het aantrekkelijker om gebruik te gaan maken van het openbaar vervoer. Vooral scholieren, mensen uit kleinere dorpen en reizigers buiten de spits gaan erop vooruit.
Wat gaan we doen? Upgrade fiets- en wandelnetwerk Er is een werkbudget van € 25.000 per jaar voor kleine aanpassingen. Hiermee investeren we in de verbetering van het fiets- en wandelnetwerk dat niet past bij het normale onderhoud.
Verbonden met de regio In 2030 worden het openbaar vervoer en de fiets, eerder dan de auto, gekozen voor reizen van en naar de belangrijkste bestemmingen in de regio’s in de buurt. Hierbij zetten we in op onder andere fiets- en OV-verbindingen, voldoende en veilige fietsenstallingen bij overstappunten en toegankelijke OV-haltes. Inwoners zijn hierdoor minder afhankelijk van de auto.
Wat gaan we doen? Fietsverbinding Druten – Wijchen In 2024 is een eerste onderzoek gedaan, met de herijking van het fietsnetwerk van Druten en Wijchen. In 2025 werken we de fietsroute Druten-Wijchen verder uit. In 2026 vragen we krediet aan voor de mogelijke maatregelen.
Duurzaam verplaatsen In 2030 is voor iedereen (inwoners, bezoekers, werknemers etc.) een duurzaam vervoersmiddel beschikbaar. Hierdoor kan men zich betrouwbaar en comfortabel binnen en buiten Wijchen verplaatsen. Met als doel, het aandeel duurzame verplaatsingen (lopen, (e)fietsen, speed pedelecs, openbaar vervoer, elektrische auto en nieuwe vormen van e-mobility) dat binnen de eigen gemeente duurzaam plaatsvindt, te verhogen.
Wat gaan we doen? Monitoring duurzame mobiliteit De Strategie Elektrisch Rijden is op 24 juni 2021 vastgesteld. Hierin is een gewenst resultaat opgenomen voor het aantal openbare laadpalen in 2025. We spannen ons in om ervoor te zorgen
32
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026 dat er in 2025 in totaal 126 laadpalen zijn gerealiseerd (dit is op basis van prognoses uit 2021). De Strategie Elektrisch Rijden wordt in 2026 geactualiseerd.
Werkgeversaanpak bedrijventerreinen Met behulp van de Mobiliteitsmakelaar van de Groene Metropool Regio zijn we in gesprek met bedrijven over de mogelijkheden om anders om te gaan met mobiliteit van en naar hun bedrijf. We informeren ze over successen binnen en buiten gemeente Wijchen. Voor de uitvoering van de maatregelen moet per bedrijf gekeken worden wat de oplossing is. Het bedrijf betaalt zelf de kosten voor de maatregel.
Gemeente Wijchen
33
Programmabegroting 2026
Relevante besluiten Nummer besluit 20 054441 21 061892 21 068537 24 2343881
34
Beleidsnota Mobiliteitsvisie Druten en Wijchen " Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal" Mobiliteitsplan Meerjaren Uitvoeringsprogramma mobiliteit (uitwerking mobiliteitsplan Wijchen) Parkeerbeleid Wijchen
Gemeente Wijchen
Programmabegroting 2026
Wat kost het Bedragen x € 1.000,-
Omschrijving Exploitatie Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer Reserve Dotatie 2.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen Onttrekking 2.1 AR: Algemene Reserve 2.1 ER: Wegen en civiele kunstwerken 2.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 2.2 Afs.R: Bouw parkeergarage TKWM Begroot resultaat
2025
2026
2027
2028
2029
-331 0 0
-297 0 0
-297 0 0
-172 0 0
-172 0 0
5.768 695 39
5.658 433 42
5.895 445 42
6.104 703 42
6.298 712 42
0
0
0
0
0
-33 0 -1 0 6.137
-61 -187 0 0 5.588
-61 0 0 0 6.023
0 0 0 -154 6.523
0 0 0 -154 6.727
Het Programma Verkeer en vervoer bestaat uit de volgende taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer; hiertoe behoren de taken op het gebied van verkeer te land (inclusief voetgangers) en bijbehorende droge infrastructuur, zoals verkeersbeleid, de verlichting, aanleg, reconstructie en onderhoud van wegen en de gladheidsbestrijding. 2.2 Parkeren; parkeerbeleid en exploitatie parkeervoorzieningen. 2.5 Openbaar vervoer; hiertoe behoren taken op het gebied van openbaar vervoer en bijbehorende (omvangrijke) infrastructurele voorzieningen.
Gemeente Wijchen
35
Programmabegroting 2026
3. Economie
Algemeen Ons doel is een levendige, vernieuwende en duurzame economie. Door samen te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, samenwerking én duurzaam ondernemerschap, helpen wij ondernemers, inwoners en bezoekers van gemeente Wijchen prettig te ondernemen, werken, wonen en recreëren. We waarderen lokaal ondernemerschap, het versterken van het ondernemersnetwerk en het aanmoedigen van bedrijvigheid. Dat zijn de drie pijlers die belangrijk zijn voor de Wijchense economie en het toerisme. We zijn trots op de vele kleine en grote ondernemers in onze gemeente. Zij zijn onze banenmotor en dat willen we graag zo houden. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we gaan voor een groene economie waarin brede welvaart en welbevinden centraal staat. Dit betekent dat we kiezen voor een kleine uitbreiding van de bedrijventerreinen en dat we bestaande bedrijventerreinen opknappen. We maken bedrijventerrein Wijchen- Oost toekomstbestendig en onderzoeken de geplande uitbreiding van bedrijventerreinen Bijsterhuizen. Voor de uitbreiding van het bedrijventerrein Breekwagen zijn diverse onderzoeken uitgevoerd en zijn we in gesprek met de initiatiefnemer. Duurzame vernieuwingen bieden kansen voor het bedrijfsleven en dragen bij aan een beter klimaat.