Bijlage 1. Programmabegroting 2025

Dit is onder andere gebaseerd op de toename van het aandeel 65+ers in onze bevolking van 9458 (2024) naar 10.595 (2028). In deze meerjarenbegroting, die wij mede hebben gebaseerd op het WMO voorspelmodel, gaan we uit van cumulatieve groei van 4%. We blijven de groei uiteraard nauwgezet volgen. Dit leidt op dit onderdeel tot een uitzetting van de kosten ten opzichte van de eerdere meerjarige begroting. Begeleiding Bij specialistische begeleiding zien we sinds 2024 een forse toename van het aantal klanten. De toename zien we vooral bij aanbieders die ondersteuning bieden aan inwoners met een psychische problematiek. Hierdoor neemt het aantal ingezette uren ondersteuning toe en verwachten we in 2024 2000 uren begeleiding meer in te zetten dan geraamd. We verwachten dat dit een blijvende trend is en nemen daarom de verwachte ureninzet voor 2024 structureel als uitgangspunt bij de meerjarenbegroting. Dit resulteert in een uitzetting van de kosten. Hulpmiddelen Op 1 juni 2024 zijn de nog uitstaande hulpmiddelen van Medipoint overgenomen door Welzorg. De meerkosten van deze overname zijn al meerjarig meegenomen in de begroting. We zien nu geen noodzaak de begroting voor 2025 en verder aan te passen. Dagbesteding

We zien een toename van het gebruik van de dagbesteding. Door het feit dat inwoners ouder worden en langer zelfstandig wonen zien wij de deelname van ouderen aan dagbegeleiding stijgen. De kosten voor het vervoer naar deze dagbegeleiding nemen daarmee ook toe. Woonvoorzieningen Het onderdeel woonvoorzieningen is een openeindfinanciering en afhankelijk van het daadwerkelijk aantal aanvragen. We zien nu geen noodzaak de begroting voor 2025 en verder aan te passen. Persoonsgebonden budget (PGB) Op basis van recente informatie van de Sociale verzekeringsbank blijft deze categorie ongewijzigd.

Pagina | 51| Programmabegroting 2025

Programma 6

Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Het huidige abonnementstarief wordt naar verwachting in 2026 afgeschaft. Het wetsvoorstel om dit te realiseren is nog niet aangenomen. Bedoeling is om weer een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren, die burgers moeten betalen bij gebruik van een of meer Wmo-voorzieningen waarvoor nu het abonnementstarief verschuldigd is. Er is nog veel onduidelijk over de financiële effecten en de gedragseffecten van de herinvoering van de inkomensafhankelijke bijdrage. Dit komt mede doordat er nog tal van inhoudelijke keuzes gemaakt moeten worden. In de meicirculaire 2023 zaten twee mutaties m.b.t. de Eigen bijdrage WMO. Namelijk het terugdraaien van de eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO vanaf 2025 (afschaffen abonnementstarief) en het herinvoeren van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 breed. Omdat de lokale effecten van deze aangekondigde wetswijzigingen lokaal nog niet financieel zijn te maken, zijn deze op een stelpost geparkeerd. Beinvloedbaarheid zorggebruik Bij Wmo zien we dat er sprake is van vergrijzing, langer thuis blijven wonen en de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Op deze onderdelen hebben we geen invloed op het aantal zorggebruikers, maar kunnen we wel sturen op de juiste grondslag en doorverwijzen naar de Wet langdurige zorg (WLZ) als dit voorliggend is.

Indexatie WMO demografie De VNG en het Rijk hebben afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Vooruitlopend op deze uitwerking worden gemeenten in de septembercirculaire 2024 gecompenseerd in de vorm van een aanvullende indexering voor demografie. Voor Wijchen betekent dit een compensatie van € 167k in 2026 oplopend tot € 534k in 2029, wat slechts ten dele de meerkosten dekt die we hierop meenemen. De compensatie maakt onderdeel uit van de hogere algemene uitkering binnen het thema 0-f Algemene uitkering. 6-i Begroting BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Voorafgaand aan het nieuwe jaar ontvangen we van het ministerie van SZW in de maand september de beschikking over het voorlopig budget. Tevens ontvangen we in diezelfde maand de definitieve beschikking over de hoogte van het budget BUIG over het lopende jaar. Het macro budget wordt berekend via een objectief verdeelmodel.

Hierbij hanteert het Rijk het uitganspunt dat voor alle gemeenten samen een toereikend macrobudget wordt vastgesteld. Voor deze begroting gaan we uit van het laatst bekende budget Na een stabilisatie van het bestand in 2023 zien we vanaf het voorjaar 2024 een hele lichte stijging van het bestand. Daarom hebben we een groeipercentage van het verwachte aantal bijstandsontvangers in de perspectiefnota 2024 opgenomen. De mutatie van het saldo hebben we eveneens meegenomen in de perspectiefnota 2024 en is de begroting hiermee aangepast. De ontwikkelingen rond de bijstand aantallen houden we scherp in de gaten. Participatiewet in Balans De nieuwe Participatiewet en de wet Maatwerk bij terugvordering treden naar verluid per 1 januari 2025 in werking. Het (oude) kabinet heeft het wetsvoorstel voor advies voorgelegd aan de Raad van State. Deze onderschrijft nut en noodzaak van de aanpassing van de Participatiewet. Ook benadrukt de Raad het belang van het

Pagina | 52| Programmabegroting 2025

Programma 6

fundamenteel herzien van de wet. De parlementaire behandeling moet evenwel nog plaatsvinden. Dit is echter nog niet bekend. De menselijke maat en het evenredigheidbeginsel zijn de nieuwe sleutelbegrippen. Naast de implementatie van beleid en regelgeving vraagt dit ook veel van de uitvoering (fronten backoffice). Het kabinet wil in de dienstverlening aan mensen met een bijstandsuitkering meer uitgaan van vertrouwen. Ook moet de uitvoering voor gemeenten gemakkelijker worden en mogen professionals meer rekening houden met wat er speelt in iemands leven. Omdat de nieuwe Participatiewet en de wet Maatwerk bij terugvordering voor veel veranderingen in beleid en uitvoering zorgdraagt overwegen we een projectleider aan te stellen. In de begroting 2025 is hiermee nog geen rekening gehouden. 3)

Tabel: Aantallen bijstandsontvangers.

Stand 1 januari Reguliere in/uitstroom Stand 31 december Stand 31 december in Perspectiefnota 2024 Mutatie 3)

2025 695 3 699

2026 699 3 702

2027 702 3 706

2028 706 4 709

699

702

706

709

0

0

0

0

Tabel: Resultaat BUIG, exclusief effect gemeentefonds.

x € 1.000 Actueel saldo BUIG perspectiefnota 2024

2025

2026

2027

2028

-419

-453

-500

-484

Opbrengsten BUIG

12.518

12.904

13.302

13.699

Kosten BUIG

13.294

13.679

14.086

14.489

Saldo BUIG begroting 2025

-776

-775

-784

-790

Mutatie structureel t.o.v. perspectiefnota 2024

-357

-322

-284

-306

In de Perspectiefnota presenteerden we na 2024 een licht stijgende lijn in aantallen. Hierbij speelt mee dat een steeds groter wordende groep onafgebroken afhankelijk is van een uitkering. Deze lijn houden we in de begroting 2025 vast. Hierbij speelt ook de verhoogde taakstelling statushouders 2025 mee. Statushouders zijn in de regel afhankelijk van een bijstandsuitkering. De kostenstijging wordt veroorzaakt door indexatie van de uitkeringsbedragen. 6-J Vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting Wat we gaan doen Continueren opvang ontheemden Oekraïne We hebben een aanbesteding voor locatieleiding en beveiliging in behandeling in 2024 en zullen met de gegunde partij afspraken maken voor tweede helft 2024 en de verdere duur van de regeling voor ontheemden uit Oekraïne in 2025 en verder. Samen met het Rijk van Nijmegen intensiveren we de samenwerking voor de nul-vleugel (opvang met zorg) en inzet Sterker als maatschappelijk werk. Continueren Tussenthuis In september 2024 opent het Tussenthuis voor statushouders. We zetten in op het goed landen van de statushouders in onze gemeenschap door extra aandacht te besteden aan het samenleven in de buurt en het begrijpen van de normen en waarden in Nederland. Ook starten we direct de inburgering op zodat statushouders zo goed mogelijk voorbereid uit kunnen stromen naar hun uiteindelijke woning of appartement. We werken

Pagina | 53| Programmabegroting 2025

Programma 6

intensief samen met Talis voor doorstroom naar definitieve huisvesting en met de huismeesters voor sociale samenhang in het TussenThuis en de buurt. Realiseren AZC We gaan verder met de ontwikkeling van een AZC middels een aanbesteding. Ook zullen we benodigde vergunningen aanvragen en hierbij het participatie traject doorlopen. Om de aanwonende optimaal te kunnen betrekken starten we een klankbordgroep op voor aanwonenden en bedrijven in de loop van 2024 met een voortgang in 2025. Dit doen we samen met het COA In 2025 bieden we het lokale beleidskader huisvesting internationale medewerkers voor vaststelling aan de gemeenteraad. Hierin borgen we de huisvesting, de registratie en stellen we de internationale werknemer centraal. Daarnaast zorgen we voor kaders voor communicatie en participatie, controle en handhaving en stemmen we regionaal af. Statushouders : We spannen ons gezamenlijk met Talis in om te voldoen aan de taakstelling. Dit doen we onder andere door de inzet van het TussenThuis.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 14 AZ 003 15 IZ 056 16 438 16 IZ 127 16 IZ 139 144439 227479 20 56202 21 62331 23 105532 23 138869 23 140751

Beleidsnota Regionaal Werkbedrijf "Sterke werkwoorden" Langer zelfstandig wonen met dementie Vrijwilligerswerk en makelaarsfunctie Wonen en zorg in de gemeente Wijchen Visie op werk en inkomen Beleidskader arbeidsmarkt en re-integratie “Klaar voor nieuwe kansen!” Dienstverleningsovereenkomst 2024-2025 WerkBedrijf Beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2021 - 2024 Wijchen Betaalbaarheid Hulp bij het huishouden Beslisnota Beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden' Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Regioprogramma Jeugd

Pagina | 54| Programmabegroting 2025

Programma 6

Wat het kost Met ingang van 2025 zijn de taakvelden opnieuw ingedeeld binnen dit programma. Voor 2024 hebben we de ‘oude’ taakvelden laten staan in de tabel. Hieronder beschrijven we alleen de geldende taakvelden voor 2025. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie; Tot dit taakveld behoren algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie, zoals dorp- en wijkcentra en leefbaarheidsgroepen. 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo; Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die kunnen worden uitgesplitst naar Wmo. 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd; Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die kunnen worden uitgeplitst naar Jeugd. 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal; Onder dit taakveld vallen toegangen eerstelijnsvoorzieningen die niet kunnen worden uitgesplitst naar Wmo en Jeugd 6.3 Inkomensregelingen; Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen, zoals bijstandsverlening, het besluit bijstandsverlening zelfstandigen en de bijzondere bijstand. 6.4 WSW en beschut werk; Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet gericht zijn op doorstromen naar arbeid, zoals de sociale werkvoorziening, die de MGR voor Wijchen uitvoert.

6.5 Arbeidsparticipatie; Tot dit taakveld behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen, die de MGR voor Wijchen uitvoert. 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo); Tot dit taakveld behoren hulpmiddelen en diensten om zelfstandig te kunnen functioneren voor mensen met fysieke beperkingen die op basis van een beschikking worden verstrekt. 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo); Hulp bij het huishouden en eigen bijdragen die vallen onder het abonnementstarief. 6.712 Begeleiding (Wmo); Begeleiding, Persoonlijke verzorging, Kortdurend verblijf, Overige ondersteuning gericht op het individu of huishouden/gezin. 6.713 Dagbesteding (Wmo); Dagbesteding en Overige groepsgerichte ondersteuning. 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo); Baten en lasten van overige maatwerkarrangementen moeten op dit taakveld worden geboekt als ze niet kunnen worden toebedeeld aan de taakvelden 6.711, 6.712 of 6.713. 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal; Dit taakveld omvat lokaal ingekochte jeugdhulp (alleen eigen gemeente) en subregionaal ingekochte jeugdhulp (waarbij een deel, maar niet alle gemeenten uit de regio samen inkopen). Ambulante zorg in natura betreft vormen van jeugdhulp waarbij een jongere thuis woont, dus niet bij de aanbieder.

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal; In dit taakveld gaat het om op regionaal niveau ingekochte ambulante zorg: vormen van jeugdhulp waarbij een jongere thuis woont, dus niet bij de aanbieder. Bij dit taakveld wordt de hulp met de volledige jeugdzorgregio ingekocht, maar niet landelijk. Daarmee omvat dit taakveld ook bovenregionale ingekochte zorg (meerdere regio’s gezamenlijk). 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk; In dit taakveld gaat het om op landelijk niveau ingekochte ambulante zorg in natura, ook bekend als de Landelijke Transitie Arrangementen (LTA). Bij ambulante hulp woont een jongere thuis, dus niet bij de aanbieder. 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal; In dit taakveld gaat het om op lokaal niveau ingekochte jeugdhulp met verblijf: de jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders. 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal; In dit taakveld gaat het om op regionaal niveau jeugdhulp met verblijf: de jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders. 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk; In dit taakveld gaat het om op landelijk niveau ingekochte jeugdhulp met verblijf, ook bekend als de Landelijke Transitie Arrangementen

Pagina | 55| Programmabegroting 2025

Programma 6

(LTA). De jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders. 6.791 PGB Wmo; Op dit taakveld staan alle PGB’s (persoonsgebonden budgetten) die worden verstrekt op grond van de Wmo 2015. Cliënten kunnen met een door de gemeente verstrekte PGB zelf de maatwerkvoorziening inkopen. 6.792 PGB Jeugd; Op deze functie staan alle PGB’s (persoonsgebonden budgetten) die worden verstrekt op grond van deJeugdwet. Cliënten kunnen met een door de gemeente verstrekte PGB zelf de maatwerkvoorziening inkopen. 6.811 Beschermd wonen (Wmo); dagbesteding voor mensen die in Beschermd Wonen verblijven, lasten die betrekking hebben op het pakket Beschermd Thuis. 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo); Opvang, spoedopvang, overige beschermd wonen en opvang. 6.821 Jeugdbescherming; Dit taakveld betreft de baten en lasten die een gemeente heeft voor de jeugdbescherming. Een jeugdbeschermingsmaatregel wordt door de rechter dwingend opgelegd. Het doel van de jeugdbeschermingsmaatregel is het opheffen van de bedreiging voor de ontwikkeling van het kind. 6.822 Jeugdreclassering; Dit taakveld betreft de baten en lasten die een gemeente heeft voor de jeugdreclassering.

Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. 6.91 Coördinatie en beleid Wmo; Op dit taakfeld staan baten en lasten die betrekking hebben op maatwerkvoorzieningen Wmo, maar die niet zijn toe te rekenen aan één of enkele maatwerkvoorzieningen Wmo. 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd; Op dit taakveld staan baten en lasten die betrekking hebben op maatwerkvoorzieningen Jeugd, maar die niet zijn toe te rekenen aan één of enkele maatwerkvoorzieningen Jeugd.

Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 6.1 6.2 6.3 6.5 6.6 6.60 6.71a 6.71b 6.711 6.81a 6.811

6.1 6.2 6.21 6.22 6.23 6.3 6.4 6.5 6.6 6.60

Taakveld BATEN Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Hulpmiddelen en diensten (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Huishoudelijke hulp (WMO) Beschermd Wonen (WMO) Beschermd wonen (WMO) TOTAAL BATEN

2024

2025

2026

2027

2028

5.656 6 12.180 426 59 0 270 44 0 473 0 19.114

1.036 0 12.979 426 0 67 0 0 324 0 399 15.231

955 0 13.365 426 0 68 0 0 336 0 433 15.583

547 0 13.763 426 0 68 0 0 347 0 344 15.495

48 0 14.160 426 0 68 0 0 359 0 259 15.321

LASTEN Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Hulpmiddelen en diensten (WMO)

10.378 3.656 0 0 0 16.571 4.310 3.621 3.080 0

5.402 0 1.905 1.084 339 17.527 4.241 4.340 0 2.541

4.902 0 1.920 1.115 347 18.026 4.074 4.455 0 2.643

4.969 0 1.993 1.143 356 18.532 3.738 4.544 0 2.767

4.516 0 2.066 1.171 364 19.038 3.489 4.688 0 2.888

Pagina | 56| Programmabegroting 2025

Programma 6

TV 6.71 6.71a 6.71b 6.71c 6.71d 6.711 6.712 6.713 6.714 6.72 6.72a 6.72b 6.72c 6.72d 6.73a 6.73b 6.73c 6.74a 6.74b 6.74c 6.751 6.752 6.753 6.761 6.762 6.763 6.791 6.792 6.81 6.81a 6.81b 6.811 6.812 6.82 6.82a 6.82b 6.821 6.822 6.91 6.92

Taakveld Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Huishoudelijke hulp (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Behandeling GGZ zonder verblijf Crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf lokaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB WMO PGB Jeugd Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd Wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coördinatie en beleid WMO Coördinatie en beleid Jeugd TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Pagina | 57| Programmabegroting 2025

2024

2025 2026 2027 2028 0 0 0 0 0 5.011 0 0 0 0 3.140 0 0 0 0 979 0 0 0 0 170 0 0 0 0 0 5.627 5.618 5.996 6.401 0 3.692 3.793 3.896 3.998 0 1.020 1.052 1.088 1.116 0 331 342 353 364 0 0 0 0 0 4.156 0 0 0 0 1.884 0 0 0 0 1.176 0 0 0 0 0 0 0 0 0 342 0 0 0 0 1.016 0 0 0 0 2.672 0 0 0 0 3.558 0 0 0 0 1.426 0 0 0 0 193 0 0 0 0 0 436 327 293 270 0 11.829 11.615 11.548 11.538 0 334 335 336 337 0 14 15 15 16 0 4.532 4.511 4.629 4.745 0 627 628 629 630 0 158 163 168 172 0 203 210 216 223 0 0 0 0 0 653 0 0 0 0 187 0 0 0 0 0 420 457 369 285 0 106 110 114 118 0 0 0 0 0 1.081 0 0 0 0 118 0 0 0 0 0 982 1.010 1.037 1.065 0 152 156 160 164 0 696 707 723 736 0 518 528 537 547 69.377 69.058 69.058 70.147 70.943 -50.263 -53.827 -53.474 -54.651 -55.622 1.585 744 463 566 559 -48.679 -53.083 -53.012 -54.085 -55.062

Programma 6

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: Bedragen x € 1.000 6.1 Afs.R: Kulturhus Bergharen 6.1 Afs.R: MFA Huurlingsedam 6.1 Afs.R: Verduurzaming mozaiek 6.1 Afs.Res. Leefbaarheid Hernen Bergharen 6.1 ER: exploitatiesaldo tijdelijk huisvesting 6.1 ER: Onderhoud Overige gebouwen 6.1 BR: Eenmalige middelen 6.1 BR: Revolverend fonds duurzaamheid 6.2 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.21 ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.5 BR: Integratie en participatie statushouders 6.6 ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.71a ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.71b ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.71c ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.71c ER: Uitvoering WMO beleidsplan 6.72a ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.72b ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.72c ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.73a ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.73b ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.73c ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.74a ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.74b ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.74c ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.82a ER: 2D`s WMO-JEUGD 6.82b ER: 2D`s WMO-JEUGD Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 58| Programmabegroting 2025

Programma 6

2024 42 11 23 25 0 975 65 -12 -31 0 2 -1 -121 40 55 9 196 85 -9 -14 -86 153 3 16 0 112 50 1.585

2025 42 11 23 25 0 582 0 0 0 60 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 744

2026 42 11 23 25 0 360 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 463

2027 42 11 65 25 0 422 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 566

2028 42 11 65 25 0 415 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 559

7 Volksgezondheid en milieu Algemeen We willen een veilige, duurzame, gezonde en vitale gemeente zijn. We moedigen een gezonde leefstijl aan en beschermen en verbeteren de milieukwaliteit van de leefomgeving. Zo moedigen we ideeën aan die voor een lange tijd bijdragen aan een gezonde leefstijl en ondersteunen. We hebben hierbij extra aandacht voor kwetsbare groepen, waardoor we proberen de verschillen in gezondheid te verkleinen. We streven naar een schone en aantrekkelijke leefomgeving met toelaatbare milieurisico’s en voldoende grondstoffen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat we het beheer van de openbare ruimte en de openbare gebouwen op orde moeten hebben. We stimuleren de samenleving tot milieubewust en duurzaam handelen. De focus ligt daarbij op het aanpassen aan de klimaatverandering, andere energiebronnen gebruiken en zaken hergebruiken. Duurzaamheid is een breed begrip en kent meer opgaven. Het gaat bij volksgezondheid en milieu vooral over energietransitie, klimaatadaptatie, waterbeheer, afvalreductie en gezondheid. Hierin pakken we onze verantwoordelijkheid en we zetten actief op in. In het Strategisch Kompas staat dat we actief op zoek gaan naar andere energiebronnen. Hierbij volgen we het landelijke beleid en tempo. En zoeken we actief naar nieuwe ideeën en kansen.

Speerpunten 7-a 7-b 7-c 7-d

Coalitie akkoord

Overige thema's

Omgaan met klimaatverandering Naar een energie neutrale en duurzame toekomst Afval: opgeruimd staat netjes Doelmatigheid in verbrede rioleringszorg

Pagina | 59| Programmabegroting 2025

Programma 7

7-a Omgaan met klimaatverandering Ons klimaat verandert en dat heeft invloed op ons dagelijks leven. Perioden van hele erge hitte, neerslag en droogte komen steeds vaker voor. In bestaande en nieuwe wijken zorgen we ervoor dat we beter omgaan met de gevolgen van klimaatverandering. We richten de fysieke leefomgeving in tegen krachtig water en passen deze aan de verandering van het klimaat aan. Hierdoor hebben we minder wateroverlast, verdroging en hittestress. Wat we gaan doen We vinden het belangrijk dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zich voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Dit doen wij door klimaatbewustzijn en zelfwerkzaamheid in de samenleving te stimuleren. We zetten de campagne Een groener Wijchen voort. In wijken en dorpen en op bedrijventerreinen houden we rekening met gevolgen van klimaatverandering. Bijvoorbeeld door de aanleg van meer groen in de wijk en door water meer ruimte te geven, zoals bij de projecten Huurlingsedam en Rivierduin Bergharen. In de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) werken we samen met andere gemeenten aan klimaatbestendigheid en de communicatie daar omheen. Binnen de Groene MetropoolRegio (GMR) onderzoeken we mede met het Waterschap een ‘Water en Bodem sturende’ kaders in het landschap voor toekomstige ruimtelijke plannen.

Daarin wordt ook meegewerkt aan Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) en de Blauwe Motor

7-b Naar een energie neutrale en duurzame toekomst Energieneutraal begint met energiebesparing: wat je niet verbruikt hoef je ook niet op te wekken. De komende jaren zetten we verder in op energiebesparing. Ook maken we de overstap naar duurzame energiebronnen, zoals zon en wind en mogelijk nieuwe technieken. Daarbij houden we aandacht voor de betaalbaarheid van de opgave voor alle inwoners. En nieuwe technieken bieden kansen voor onze economie. Dit alles kan Wijchen niet alleen, dus werken we lokaal en regionaal samen. Wijchen heeft in haar Lokale energie strategie (LES) gekozen voor actieve inzet aan het werken aan de klimaat doelen. Wijchen neemt tav energie opwek haar verantwoordelijkheid in een regionale opgave, vastgelegd in de Regionale Energie Strategie (RES). Bij een nieuwe RES pakt Wijchen in gezamenlijkheid met de 15 gemeenten in de regio daar haar aandeel in. Windenergie, zoals de 3 windmolens op Bijsterhuizen, levert een belangrijke bijdrage aan de opgave. Daarbij is draagvlak van omwonenden en de rest van de samenleving van belang. Wijchen heeft besloten te gaan werken met de landelijke gedragscode voor windenergie en heeft drie mogelijke locaties bepaald voor windenergie in de toekomst. Er komt in 2025 meer duidelijkheid over de komst van een hoogspanningsstation. Naast wind, is zonne-energie is noodzakelijk voor de energietransitie.

Zonnepanelen op daken hebben de voorkeur boven zonneparken. Als zonne-akkers nodig zijn, pakken we deze in een groene buffer, met aandacht voor goede landbouwgronden en biodiversiteit. Ook ten aanzien van de transitie naar een aardgasvrije samenleving lopen diverse projecten. Naast de inzet van het energieloket en energiecoaches, is afgelopen jaar gestart met de Lokale Aanpak Isolatie. In 2025 komt er meer duidelijkheid over de haalbaarheid van een warmtenet voor Wijchen. Wat we gaan doen Uitvoeringsprogramma Lokale energie strategie In 2025 stellen we een uitvoeringsprogramma Lokale Energie Strategie vast waarin we de doelen, middelen en de interne en externe samenwerking handen en voeten geven. Ook hebben we uiterlijk medio 2025 een monitorings- en verantwoordingssysteem klaar voor het (controleren op het) behalen van de doelen.

Pagina | 60| Programmabegroting 2025

Programma 7

Elektriciteit - We verankeren de RES 2.0 en de zon- en windvisie in de Omgevingsvisie. We gaan voor zonnepark Bankhoef helpen invulling te geven aan de participatie en het gebiedsfonds. Tevens gaan we helpen in de onder-handeling met Liander om de aansluiting op het elektriciteitsnet te verzekeren. We gaan in pilots aan de slag met diverse oplossingen voor de drukte op het elektriciteitsnet (netcongestie), zoals bijvoorbeeld de inzet van buurtbatterijen of een smart energy hub bij bedrijventerrein Bijsterhuizen. Ook zullen we in samenwerking met Liander in drie wijken in Wijchen het aantal transformatorhuizen uitbreiden en zwaardere kabels aanbrengen zodat het elektriciteitsnet toekomstproof wordt. Wonen Met het energieloket en energiecoaches blijven we inwoners stimuleren en ondersteunen om maatregelen te nemen om energie te besparen. Dat doen we in samenwerking met partners. We gaan voor een proactieve en gebiedsgerichte benadering en ontzorging. - Met het oog op de warmtetransitie worden het Warmteplan Wijchen en de actielijnen uitgewerkt in de Lokale Energiestrategie en voeren we die de komende jaren uit in een campagne, ontzorging en met wijkgerichte aanpak. - Voor de warmtetransitie stellen we een bronnenstrategie op. Hierin leggen we vast welke warmtebronnen en welke warmte-oplossingen voor welk deel van Wijchen gemaakt worden.

Daarmee zal de bronnenstrategie de basis vormen voor de verdere uitvoering van de warmtetransitie in Wijchen. - Voor de buurten in het noordelijke deel van de kern van Wijchen onderzoeken we of het haalbaar is om een warmtenet te realiseren op basis van warmte van de ARN. In 2025 komt hier meer duidelijkheid over. Werken - We stimuleren besparing van energie en de opwek van groene energie en spreken bedrijven daarop aan. We zetten hiervoor faciliteiten in, zoals het Energieloket Zakelijk Wijchen, een zakelijke duurzaamheidslening en adviezen van het Regionaal Expertiseteam Energie van de Groene Metropoolregio. Daarnaast maken we met de ODRN afspraken voor handhaving bij bedrijven die maatregelen moeten uitvoeren van de Erkende Maatregelen Lijst (EML). We gaan verder met verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen en organisatie aan de hand van de CO2-prestatieladder. Zo geven we het goede voorbeeld.

7-c Afval: opgeruimd staat netjes Gemeente en inwoners zorgen samen dat afval netjes opgeruimd wordt. We gaan door met het stimuleren van de huishoudelijke afvalscheiding. Hiermee willen we bereiken dat afvalstoffen weer als grondstof kunnen worden ingezet en de hoeveelheid te verbranden restafval wordt beperkt. Bij knelpunten zoeken we naar praktische oplossingen. Wat we gaan doen Onze afvalinzameling blijven we verbeteren. Daarbij hebben we aandacht voor het stimuleren van afvalscheiding: kwalitatief en kwantitatief. Hiervoor is een communicatiecampagne opgezet. • In aangepaste vorm voortzetten van de campagne “Weet wat je achterlaat”. Besluitvorming over voortzetting volgt eind 2024. • Uitwerken van een tweetal moties “afval onder de grond” en “Minder afval en mooier straatbeeld”. Hierbij wordt uitgewerkt hoe de afvalinzameling van de toekomst er uit moet zien bij nieuwe projecten en wordt uitgewerkt hoe bestaande infrastructuur breder ingezet kan worden. We werken uit hoe een proef met een tijdelijk roulerend inzamelpunt voor grofvuil in onze wijken kan werken. Hierbij wordt verkent hoe hiermee meer service kan worden verleend en dit binnen ons bestaande systeem kan passen. Zwerfafval gaan we tegen door in te zetten op bewustwording en het ondersteunen van initiatieven van inwoners om zelf zwerfafval op te ruimen.

Voortzetten aanpak zwerfafval door inzet Beestenbende en vrijwilligers die zwerfafval opruimen etc.

Pagina | 61| Programmabegroting 2025

Programma 7

7-d Doelmatigheid in verbrede rioleringszorg We dragen zorg voor het inzamelen, transporteren en verwerken van afvalwater, hemelwater en grondwater. Samen met waterschap, provincie en rijk geven wij zo invulling aan het kwalitatief en kwantitatief duurzaam waterbeheer. Wat we gaan doen Van de riolering afkoppelen van 1 ha openbaar verhard oppervlak, in samenloop met reconstructies van de openbare ruimte. Uitvoeren maatregelen Denkstappenmodel kern Wijchen. Onderzoek H2S inprikpunten mechanische riolering. Actualiseren BRP’s/SSW’s. BasisRioleringsPlannen / Systeemoverzichten Stedelijk Water (SSW’s) geven inzicht in het hydraulisch (bergings- en afvoercapaciteit) en milieutechnisch (vuiluitworp bij overstorting) functioneren van het stedelijk watersysteem (riolering, wadi’s, e.d.). Onderzoek waterkwaliteitspoor n.a.v. BRP’s/SSW’s. Digitaliseren huisaansluitingen: De kaartjes met gegevens van huisaansluitingen zijn nog ‘analoog’ (gescande handgetekende kaartjes) en worden gedigitaliseerd naar de GIS-omgeving (digitaal getekend en in een kaartlaag gezet).

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 16 RZ 092 17 1 3419 22 4038 18 2 13777 18 2 15830 18 1047 18 1048 19 32035 19 30636 20 56202 21 47504 22 89926 22/101378 23 1126830 23/133830 24/241973

Beleidsnota Nulmeting routekaart energieneutraal Wijchen 2040 Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) omgevingsrecht gemeente Wijchen Beleidsplan water en riolering 2023-2027 (Z/21/067634) Initiatiefvoorstel K8W VVD WL beleid behalen landelijke afvaldoelstellingen Zomerinzameling GFT Strategische Waternota 2019-2028 Milieubeleidsplan 2018-2021 (verlengd) Concept startnotitie Regionale Energie Strategie (RES) Toekomstbestendig wonen Beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2021 - 2024 Wijchen Definitief bod Regionale Energie Strategie 1.0 van Arnhem Nijmegen Stand van zaken en aanpak actieplan inzake Klimaatadaptatie Wijchen Warmteplan Wijchen en TransitieVisie Warmte Actieplan Klimaatadaptatie (campagne Een groener Wijchen) Route voor de Lokale Energiestrategie Visie op wind- en zonne-energie gemeente Wijchen: Op weg naar 2035

Pagina | 62| Programmabegroting 2025

Programma 7

Wat het kost Het Programma Volksgezondheid en milieu bestaat uit de volgende taakvelden: 7.1 Volksgezondheid; Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen, zoals de GGD, schoollogopedie en lokaal gezondheidsbeleid. 7.2 Riolering; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. 7.3 Afval; Tot dit taakveld behoren de inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval. 7.4 Milieubeheer; Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu waaronder klimaatbeleid, waterbeleid, milieubeleid, MARN (Milieu en Afval Regio Nijmegen) en geluidsonderzoek. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken op het terrein van de lijkbezorging en onderhoud van begraafplaatsen/crematoria. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Taakveld BATEN Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL BATEN

2024

2025

2026

2027

2028

477 4.658 5.127 2.448 0 12.709

568 4.689 5.305 798 0 11.359

219 4.723 5.335 63 0 10.339

61 4.798 5.723 65 0 10.647

62 4.874 6.074 68 0 11.077

LASTEN Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2.761 3.831 4.254 4.611 21 15.479 -2.770 19 -2.751

3.106 3.859 4.425 2.883 23 14.296 -2.937 1 -2.935

2.841 3.886 4.428 2.108 24 13.287 -2.948 1 -2.947

2.783 3.950 4.784 2.144 25 13.686 -3.039 1 -3.039

2.874 4.014 5.088 2.187 26 14.189 -3.112 1 -3.111

19 0 19

0 1 1

0 1 1

0 1 1

0 1 1

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 7.1 BR: Eenmalige middelen 7.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 63| Programmabegroting 2025

Programma 7

8 Wonen en bouwen Algemeen We willen dat iedereen zich in Wijchen thuis voelt en goed woont. Daarom is woningbouw één van de belangrijkste onderwerpen. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we willen groeien naar 45.000-50.000 inwoners. Zowel in nieuwe wijken als bestaande wijken hebben we volop aandacht voor de kwaliteit van wonen en leven. In de periode 2022 t/m 2032 willen we meer dan 3.000 woningen bouwen. We versnellen de woningbouwopgaven met de bouw van Wijchen-West, Huurlingsedam, Kraanvogel, Tussen Kasteel en Wijchens Meer en Hart van Zuid. Ook is er ruimte voor collectieve wooninitiatieven en kleinere plannen. Met name in de kleine kernen zorgt dat ervoor, dat mensen in hun dorp kunnen blijven of komen wonen. Denk hierbij aan bouwen in collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Naast nieuwbouw willen we ook de mogelijkheden in de bestaande woningvoorraad beter benutten. Denk aan het verruimen van de mogelijkheden voor woningsplitsing en woningdelen. We vinden ook de kwaliteit van wonen en van de leefomgeving belangrijk. We streven naar variatie binnen nieuwbouwwijken en bestaande wijken. Zo blijven wijken veerkrachtig en leefbaar. Bij het ontwikkelen van de woningen kijken we naar de woonbehoefte van de mensen waarvoor we bouwen, zoals starters, ouderen en één- en tweepersoonshuishoudens.

Dit zijn vooral sociale huurwoningen en betaalbare huur- en koopwoningen, of levensloopgeschikte woningen en seniorenwoningen. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen kijken we of de bouwhoogte past bij de omgeving en helpt bij het bouwen van betaalbare woningen. En we ontwikkelen zoveel mogelijk energieneutraal en stimuleren circulair en natuur inclusief bouwen. We vinden ook de kwaliteit van wonen en goede voorzieningen in de buurt heel belangrijk. We zorgen ervoor dat de buitenruimten levendig, aantrekkelijk en veilig zijn. Zo zorgen we voor meer mogelijkheden voor ontmoetingen in de buurt. Ouderen en inwoners met een zorgvraag moeten hier kunnen blijven wonen; kleinschalig en zoveel mogelijk als onderdeel van de wijk. Daarbij staan we open voor nieuwe woonconcepten en woonvormen voor pre-mantelzorg.

Speerpunten 8-a 8-b 8-c 8-d 8-e 8-f

Coalitie akkoord

We gaan bouwen Sterke en prettige dorpen en wijken Goede voorzieningen in de buurt Investeren in het buitengebied Inzetten op flexwoningen Omgevingswet

Pagina | 64| Programmabegroting 2025

Programma 8

Overige thema's

8-a We gaan bouwen De komende jaren bouwen we fors meer woningen. Zo snel mogelijk. Daarom geven we nu voorrang aan het realiseren van bestaande plannen. Wat we gaan doen Voor de periode tot en met 2030 hebben we al voldoende plannen voor ruim 2.000 woningen. Voor de periode na 2030 verkennen we de opgave en werken we de strategie verder uit. Deze strategie sluit aan op de verstedelijkingsstrategie in de Groene Metropoolregio. Er wordt gewerkt aan een ‘addendum’ op de Woondeal 2.0 waarin naar verwachting de gevraagde woningbouwaantallen verder worden verhoogd. We houden koers op lopende projecten, zoals Wijchen-West, Huurlingsedam, Kraanvogel, Tussen Kasteel en Wijchens Meer en Hart van Zuid. Er blijft ruimte voor collectieve wooninitiatieven en kleinere initiatieven, met name in de kleine kernen. In Wijchen West willen we meer proactief zijn in het realiseren van ongeveer 100 woningen in vijf CPO’s. We verkennen het verruimen van mogelijkheden voor woningsplitsing en woningdelen In 2024 is een handreiking circulair bouwen opgesteld. Deze wordt de komende tijd vertaald in een werkwijze om circulariteit concreet handen en voeten te geven.

8-b Sterke en prettige dorpen en wijken We bouwen niet zomaar. De kwaliteit van onze dorpen en wijken staat voorop. We bewaren het dorpse karakter van Wijchen en de kernen. Dat betekent leefbare buurten met voldoende groen, waarin mensen elkaar ontmoeten en iets voor elkaar over hebben. Onze unieke en mooie dorpsgezichten en karakteristieke panden beschermen en behouden we. Wat we gaan doen We werken het Woonfonds bestaande wijken verder uit, met eerste prioriteit voor WijchenZuid/Diepvoorde. Met het woonfonds kunnen we investeren in de woonopgaven van bestaande wijken en kernen. Uitvoering plan van aanpak Diepvoorde. Uitvoering opgaves 2 t/m 5 van de Routekaart Hart van Zuid. We actualiseren de Woonzorgvisie.

8-c Goede voorzieningen in de buurt Voor een goede leefbaarheid is het belangrijk dat er voorzieningen in de buurt zijn. Denk aan ruimte voor groen, speelplekken en beweegplekken voor jong en oud en dorpshuizen of wijkcentra om elkaar te ontmoeten. Wat we gaan doen In Wijchen Zuid werken we aan een bruisend voorzieningenhart met een met voldoende groen en ruimte voor ontmoeting. Daarbij blijven we de inwoners betrekken. In 2025 wordt het masterplan ter besluitvorming voorgelegd. Het project Tussen Kasteel en Wijchens Meer biedt een kwaliteitsimpuls aan het centrum. We gaan door op de ingeslagen weg, met een bruisend centrum en voldoende parkeerplekken. Dit doen we samen met inwoners en ondernemers.

8-d Investeren in het buitengebied Ons buitengebied is mooi en dat houden we graag zo. Dat doen we door de ruimte op een verstandige manier te gebruiken, waarbij we het landschap behouden en versterken en versnippering tegengaan.

Pagina | 65| Programmabegroting 2025

Programma 8

Wat we gaan doen Duurzame veehouderij stimuleren wij door duurzaamheidsinitiatieven te faciliteren. We geven agrariërs ruimte voor nieuwe perspectieven voor de toekomst. We werken aan een gebiedsvisie voor het buitengebied, waarbij we nadrukkelijk oog hebben voor eventuele transformatie.

8-e Verminderen druk woningmarkt Wat we gaan doen We zetten in op het verminderen van de druk op de woningmarkt. Bijvoorbeeld door het realiseren van flexwonen. Maar ook door kansen in de bestaande woningvoorraad te benutten en door transformatie van panden. In 2025 onderzoeken we hoe we de bestaande woningvoorraad beter kunnen benutten (woningsplitsing, woningdelen, optoppen).

8-f Omgevingswet De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. Deze nieuwe wet vraagt een nieuwe werkwijze en invulling van nieuwe kerninstrumenten. Dit vraagt om een samenhangende aanpak: samenhang in beleid (omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s), samenhang tussen beleid en regels en tussen regels onderling in het omgevingsplan. De komende jaren werken we hieraan om dit vorm te geven. De eerste stap, de Omgevingsvisie, is reeds vastgesteld voor de gemeente Wijchen. Wat we gaan doen Onderzoek en start met Omgevingsprogramma’s Realisatie Omgevingsplan 2024-2030 Implementatie beleidscyclus Omgevingswet 2025-2026 Implementatie nieuwe werkwijze Omgevingswet 2023-2026

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 13 RZ 148 16 1 1701 20 052299 20 046928 21 59350 21 063850 22 098659 23 133900 23 147079

Beleidsnota Centrumvisie Herijking visie Oostflank, westflank, centrum Verordening Starterslening gemeente Wijchen 2020 Gebiedsvisie Kraanvogel Gebiedsvisie en ontwikkelstrategie Wijchen West Woonzorgvisie Wijchen 2021-2025 Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen Woonfonds bestaande wijken Woonvisie Wijchen 2024-2028

Pagina | 66| Programmabegroting 2025

Programma 8

Wat het kost Het Programma Wonen en bouwen bestaat uit de volgende taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening; Tot dit taakveld behoren taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening, zoals het bijstellen en actualiseren van bestemmingsplannen en de vergoedingen planschade. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen); Tot dit taakveld behoren activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitaties. 8.3 Wonen en bouwen; Tot dit taakveld behoren gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, waaronder ook de bouwleges. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 8.1 8.2 8.3

8.1 8.2 8.3

Taakveld BATEN Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen TOTAAL BATEN LASTEN Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2024

2025

2026

2027

2028

210 29 1.905 2.144

50 0 1.451 1.501

70 738 1.314 2.122

90 0 1.336 1.426

90 5 1.119 1.214

1.192 104 2.190 3.486 -1.342 65 -1.277

1.511 50 1.899 3.461 -1.960 17 -1.942

1.632 56 1.990 3.678 -1.556 40 -1.516

1.680 57 2.076 3.814 -2.388 25 -2.363

1.700 59 2.165 3.924 -2.710 0 -2.710

65 65

17 17

40 40

25 25

0 0

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 8.1 ER: Actualiseren bestemmingsplannen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 67| Programmabegroting 2025

Programma 8

PARAGRAFEN

Pagina | 68| Programmabegroting 2025

Paragrafen

Paragraaf 1: Overhead, algemene dekkingsmiddelen en overige baten en lasten Inleiding In deze paragraaf geven we meer inzicht in de posten overhead, algemene dekkingsmiddelen en overige baten en lasten, welke in programma 0 zijn opgenomen. Overzicht Overhead De kosten van overhead hebben betrekking op het deel van het personeel dat zich niet rechtstreeks bezighoudt met de producten, maar dat ondersteunend is in het proces. Ook personeel gerelateerde kosten als opleidingen en BHV vallen hieronder. Daarnaast worden hier de kosten voor huisvesting en ICT verantwoord. Per 2018 is de werkorganisatie Druten Wijchen in werking getreden. Hierin is de overhead grotendeels primair ondergebracht. Wat binnen overhead achter is gebleven in Wijchen zijn de kosten voor de gemeentesecretaris en een deel van de huisvestingskosten. Tabel 1: Weergave van het taakveld Overhead (x € 1.000)

Overhead Personeels gerelateerd ICT Huisvesting Totaal Overhead (taakveld 0.4) Inzet reserves Totaal overhead incl. reserves

Begroting 2024 9.724 3.177 1.883 14.784 746 14.038

Begroting 2025 10.018 3.405 1.887 15.310 561 14.749

Meerjarenramingen 2026 2027 10.034 9.937 3.556 3.653 1.834 1.766 15.424 15.356 531 512 14.893 14.844

2028 9.764 3.734 1.732 15.230 368 14.862

Overzicht vrij besteedbare dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen presenteren we in onderstaande tabel. De OZB en de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn de grootste onderdelen daarvan. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De (wettelijk) niet vrij besteedbare heffingen, evenals de specifieke uitkeringen, worden in de programma’s, waarvan ze voor een deel de kosten dekken, verantwoord onder de baten. Onvoorzien ramen we niet specifiek, maar we gebruiken hiervoor het begrotingssaldo. Tabel 2: Weergave van de dekkingsmiddelen (x € 1.000)

Taak veld 0.5 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7

Dekkingsmiddelen Treasury - Resultaat financieringen Treasury - Dividend OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Onvoorzien Totale algemene dekkingsmiddelen

Begroting 2024

Begroting 2025

Meerjarenramingen 2026 2027

1.438

1.323

1.498

1.256

1.431

45 6.749 4.131 399

45 7.639 4.683 417

45 8.506 5.156 429

45 8.824 5.290 441

45 9.145 5.422 453

84.060

87.980

86.628

89.449

92.614

0

0

0

0

0

96.822

102.088

102.262

105.305

109.111

Pagina | 69| Programmabegroting 2025 Paragraaf 1 Overhead en dekkingsmiddelen

2028

0.5 Treasury Het taakveld Treasury is in tabel 2 gesplitst in het financieringsresultaat en dividend. Het financieringsresultaat betreft het renteresultaat op aangetrokken en uitgezette leningen, zie paragraaf 5 voor de specificatie. 0.61/0.62/064 Lokale heffingen In paragraaf 2 “Lokale heffingen” van de programmabegroting wordt nader ingegaan op het algemeen beleid van de lokale heffingen en de belastingcapaciteit van de gemeente Wijchen. De onderstaande lokale heffingen zijn daar opgenomen. • Onroerend Zaak Belasting (OZB)*, • Toeristenbelasting*, • Hondenbelasting, • Rioolrechten, • Afvalstoffenheffing/ reinigingsrechten, • Reclamebelasting • Precariobelasting* De met * gemarkeerde belastingen vrij besteedbaar. 0.7 Gemeentefonds (algemene uitkering) De omvang van de inkomsten uit het Gemeentefonds is herleid uit de septembercirculaire 2024. Zie voor toelichting Programma 0-f. Onvoorzien Er is, conform wettelijk voorschrift een bedrag opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Met het vaststellen van de begroting, bekrachtigt de raad het standpunt, dat tegenvallers binnen bestaande middelen worden opgevangen. In de vastgestelde financiële verordening is opgenomen dat een structureel resultaat begroot dient te worden. Dit bedrag dient als buffer voor onvoorziene kosten.

Overzicht Overige baten/ lasten Binnen het taakveld 0.8 overige baten lasten worden de stelposten en bijzondere baten en lasten verantwoord. Tabel 3: Weergave van het taakveld 0.8 (x € 1.000)

Taak veld 0.8

Dekkingsmiddelen Overige baten en lasten

Begroting 2024 2

Begroting 2025 0

Meerjarenramingen 2026 2027 0 0

2028 0

Begroting 2025 0

Meerjarenramingen 2026 2027 0 0

2028 0

Overzicht Vennootschapsbelasting Tabel 4: Weergave van het taakveld 0.9 (x € 1.000)

Taak veld 0.9

Dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting

Begroting 2024 13

Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (VPB) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Ontwikkelingen in de rechtspraak hebben tot gevolg dat reclameactiviteiten en verstrekken van personeelshypotheken, beide van toepassing bij onze gemeente, in het kader van de VPB worden gekwalificeerd als een onderneming in fiscale zin. Dit betekent dat eventuele winst die wordt behaald met deze activiteiten is belast. Onder protest hebben wij de VpB op deze onderdelen betaald (+/- € 20k). Wij zijn van mening dat dit ten onrechte is en nemen derhalve nog geen bedrag op in de begroting.

Pagina | 70| Programmabegroting 2025 Paragraaf 1 Overhead en dekkingsmiddelen

Paragraaf 2: Lokale heffingen Inleiding In artikel 8 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is geregeld dat de paragraaf lokale heffingen een verplicht onderdeel is van de begroting. Deze paragraaf moet volgens artikel 10 van het BBV ten minste de volgende onderdelen bevatten: -

-

De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van de tarieven van de heffingen, die ten hoogste kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; Een aanduiding van de lokale lastendruk; Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

We beschrijven allereerst de algemene kaders en beleidsuitgangspunten. Vervolgens gaan we in op de heffingen van leges. Daarbij besteden we aandacht aan de kostenopbouw en de kostendekkendheid. Daarnaast geven we aan welke belastingen we in Wijchen heffen. Per belastingsoort schetsen we de kaders en gaan we in op de tariefsopbouw en de grondslag voor de belastingheffing en de totaal begrote (netto)opbrengst per belasting. We gaan ook in op ons kwijtscheldingsbeleid. Tot slot van deze paragraaf nemen we voorbeeldaanslagen lokale heffingen op voor een meerpersoonshuishouden zonder honden, om zo een vergelijking te kunnen maken van de tarief ontwikkelingen voor de individuele huishoudens. Algemeen De bevoegdheid tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van een gemeentelijke belasting berust bij de raad. Een dergelijk besluit wordt genomen door het vaststellen, wijzigen of intrekken van een daartoe bestemde verordening. Het belastinggebied van een gemeente is begrensd. De Gemeentewet bepaalt limitatief welke belastingen een gemeente mag heffen. Daarnaast kan bij wet aan de gemeente de bevoegdheid worden toegekend om een bepaalde belasting te heffen. Een voorbeeld hiervan vormt de afvalstoffenheffing die zijn wettelijke grondslag vindt in de Wet Milieubeheer.

Wijchen werkt samen met de gemeenten Beuningen, Druten, Heumen en Berg- en Dal op het gebied van de uitvoering van de Wet WOZ en de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen. Met een centrumgemeente-constructie in de zin van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR) zijn de bevoegdheden op het gebied van de uitvoering overgedragen aan de gemeente Beuningen. Het Belastingkantoor Beuningen verricht zijn werkzaamheden onder de naam Munitax. Welke belastingen en rechten worden in de gemeente Wijchen geheven? De heffingsambtenaar legt belastingen dwingend op zonder dat daar een aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Rechten worden geheven op basis van artikel 229 van de Gemeentewet en artikel 15:33 van de Wet milieubeheer. Tegenover deze heffingen staat wel een aanwijsbare tegenprestatie. Bovendien mag het totaal van de verwachte inkomsten uit rechten het totaal van de verwachte uitgaven niet overschrijden. De gemeente Wijchen heft de onderstaande belastingen en rechten: • leges (artikel 229 Gemeentewet); • marktgelden (artikel 229 Gemeentewet); • onroerende zaakbelastingen (artikel 220 tot en met artikel 220i Gemeentewet);

Pagina | 71| Programmabegroting 2025

Paragraaf 2 Lokale heffingen

• • • • • • •

toeristenbelasting (artikel 224 Gemeentewet); hondenbelasting (artikel 226 Gemeentewet); rioolheffing (artikel 228a Gemeentewet); reinigingsheffing (artikel 15:33 Wet milieubeheer); reclamebelasting (artikel 227 Gemeentewet); precariobelasting (artikel 228 Gemeentewet); bedrijven investeringszone (Wet op de bedrijveninvesteringszones).

Ontwikkelingen 2025 •

Verwachting stijgend aantal bezwaarschriften Het aantal bezwaarschriften nam in 2023 flink toe. Veel van de bezwaren worden ingediend door ‘no cure no pay’ bureaus. Vanwege gewijzigde regelgeving zien we het aantal bezwaarschriften weer teruglopen. De extra bezwaarschriften in 2023 leiden echter ook tot vele beroepsschriften, waardoor de afhandelingskosten bij Munitax in 2025 onverminderd hoog blijven. Vanaf 2026 verwachten we dat het aantal bezwaaren beroepsschriften weer op een ‘normaal’ niveau komen.

Lokale Heffingen De lokale heffingen zijn gebaseerd op de gewenste opbrengsten, die in de voorliggende begroting en dus in deze paragraaf zijn opgenomen. De tarieven die hierbij zijn vermeld en afhankelijk zijn van de WOZ-waarden, zullen nog een wijziging ondergaan. Dit komt omdat de definitieve WOZ-waarden ontwikkelingen nog niet bekend zijn. Bij de behandeling van de voorstellen over de belastingverordeningen is dat wel het geval. De tarieven zullen dan ook op basis daarvan, definitief worden vastgesteld. Voor de duidelijkheid, alleen de tarieven die in de vastgestelde verordeningen staan, zijn dus geldig. •

Onroerende zaakbelastingen De grondslag voor de onroerende zaakbelasting is de WOZ-waarde. De voorlopige tarieven voor 2025 zijn: Tabel 5: ontwikkeling van de tarieven OZB

Soort OZB Woning eigenaar Niet-woning eigenaar Niet-woning gebruiker Totaal

Tarief 2024 (% van de WOZwaarde) 0,0994% 0,2551% 0,1968%

Tarief 2025 (% van de WOZwaarde) 0,1105% 0,2839% 0,2190%

Gewenste opbrengst 2025 (netto x € 1.000) 7.639 2.739 1.944 12.322

* Bij de berekening van de tarieven voor 2025 is nog geen rekening gehouden met de verwachte waardeontwikkeling van onroerende zaken (WOZ).

De basis voor de meerjarenraming van de OZB is het jaar 2024. De opbrengsten OZB worden jaarlijks gecorrigeerd voor de verwachte prijscompensatie. We gaan daarbij uit van de percentages uit de meicirculaire 2024. Voor 2025 bedraagt deze 2,3%. Daarnaast houden we rekening met een verwachte toename van het aantal woningen als gevolg van nieuwbouw en wordt bij de bepaling van de tarieven rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken (WOZ). Naast de hierboven genoemde uitgangspunten is als oplossingsrichting voor dekking van het ‘Nieuw beleid’ een extra verhoging van de OZB voor 2025 meegenomen van 9,0%. In onderstaande tabel wordt het meerjarenperspectief weergegeven van de gewenste inkomsten OZB.

Pagina | 72| Programmabegroting 2025

Paragraaf 2 Lokale heffingen

Tabel 6: ontwikkeling van de opbrengsten OZB

x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Totaal Begroting 2024 Mutatie Perspectiefnota 2024 Actuele begroting 2024

11.059 150 11.209

11.422 160 11.582

11.775 192 11.967

12.137 214 12.351

Berekening 2025: Basis (raming jaarschijf 2024)

10.993

10.993

10.993

10.993

86

181

279

379

990 252

990 252 924 321

990 252 924 321 355

990 252 924 321 355 353

Totaal Begroting 2025

12.322

13.661

14.114

14.567

Mutatie t.o.v. begroting 2024

+1.113

+2.079

+2.147

+2.216

Nieuwbouw/woningtoename Extra verhoging 2025 Prijsindex 2025 Extra verhoging 2026 Prijsindex 2026 Prijsindex 2027 Prijsindex 2028

•

%/aantal

T.m. 2028: 260 won. p/jr.

9,0% 2,3% 7,5% 2,6% 2,6% 2,5%

Reinigingsheffingen We streven er naar dat onze inwoners hun afval kwalitatief en kwantitatief goed (blijven) scheiden om zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen. Het taakveld afval is altijd een dynamisch dossier. Wij hebben nog steeds het motto “de vervuiler betaalt” hoog in het vaandel en willen dit verder verankeren in de toekomst. Het diftar-systeem zetten we in 2025 voort, waarbij we de huidige grondslagen van de tarieven in stand houden. Dit betekent dat de systematiek van toerekenen van kosten naar vaste en variabele heffing gehandhaafd blijft, evenals het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. Waarbij de voor compensatie in aanmerking komende btw wordt meegerekend in het tarief conform artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet en artikel 15.33 van de Wet milieubeheer. De middelen die gegenereerd worden uit de reinigingsheffingen zijn derhalve niet vrij aanwendbaar, maar dienen ter dekking van kosten voor afvalinzameling en verwerking. De huidige vergoeding voor Plastic+ vervalt per 31-12-2024. Momenteel wordt met de producenten die financieel verantwoordelijk zijn voor het verwerken van deze stroom onderhandeld over nieuwe afspraken. De inkomsten voor 2025 zijn geraamd op basis van de huidige vergoedingen. Verwachting is dat de nieuwe afspraken niet tot een wezenlijk lagere vergoeding zullen leiden.

Op het moment dat de nieuwe vergoeding bekend is, zal de raming aangepast worden. Bij diftar bestaat de tariefstelling uit een variabel en een vast gedeelte. De hoogte van het variabele gedeelte wordt bepaald door het aantal aanbiedingen van de container voor restafval (of aantal inworpen in de verzamelcontainer) en de omvang van deze container. Met het vaste tarief worden de algemene kosten van het taakveld afval, de kosten van de overige afvalstromen en de toe te rekenen kosten van andere taakvelden, zoals beschreven in deze paragraaf, gedekt. Het variabele tarief wordt bepaald door de variabele kosten (inzameling en verwerking restafval) te delen door het te verwachten aantal aanbiedingen. Er bestaan hierbij drie mogelijkheden: 240 liter container, 140 liter container en 50 liter

Pagina | 73| Programmabegroting 2025

Paragraaf 2 Lokale heffingen

zak (ondergrondse verzamelcontainer). Naar verhouding is bij elk van de drie mogelijkheden het tarief gelijk. D.w.z. per aanbieding betaald iemand met een 240 liter minicontainer ca. 1,7 keer zoveel als iemand met een 140 liter minicontainer (240 liter/140 liter). Het positieve saldo uit de jaarrekening 2023 hebben we bij de perspectiefnota bestemd voor GFT-cocons. Tabel 7: tariefstelling Reinigingsheffingen 2023 i.r.t. 2022

Jaartal Vast tarief Variabel tarief Woonzorgcomplex

Minicontainer 240 liter 2024 2025 188 199 9,44 9,89

Minicontainer 140 liter 2024 2025 188 199 5,51 5,76

Afvalzak (50 liter) 2024 188 1,96 94,08

2025 199 2,06 98,88

Tabel 8: Grondslag tariefstelling (x € 1.000):

Taakveld 7.3 Afval: Directe kosten, inclusief (omslag)rente excl. BTW Taakveld 7.3 Afval: Directe inkomsten excl. BTW Bruto kosten taakveld(en) vóór inzet reserves Taakveld 0.10 Mutaties reserves Mutaties voorziening tarief egalisatie Netto kosten taakveld(en)

•

Begroot 2024

Begroot 2025

3.969

4.105

-591 3.377

-503 3.603

0 0

0 0

3.377

3.603

140

135

73

75

60

66

64

64

Toe te rekenen kosten: Taakveld 6.3 Inkomensregelingen: Kwijtschelding afvalstoffenheffing Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer: Schoonhouden wegen 1/3 deel van de integrale kosten Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer: Zwerfafval 1/3 deel van de integrale kosten Taakveld 0.4 Overhead: Overhead inclusief (omslag-)rente Toe te rekenen compensabele BTW op de directe kosten en opbrengsten Totale kosten

592

629

4.306

4.571

Opbrengst heffingen

4.307

4.571

Dekkingspercentage vóór inzet voorzieningen Dekkingspercentage na inzet voorzieningen

100% 100%

100% 100%

Rioolheffing Ons uitgangspunt bij het bepalen van het tarief is, dat we een solide beleid voeren, waarin inkomsten en uitgaven op een lange termijn in balans zijn en waarin we doelmatig omgaan met de beschikbare middelen.

Voor de rioolheffing geldt als uitgangspunt dat de opbrengst van de rioolheffing 100% van de kosten dekt. De hoogte van de heffing is gebaseerd op de kosten voortvloeiend uit en gerelateerd aan het beleidsplan Water en Riolering voor de periode 2023 -2027. Daarbij wordt, conform art. 228a derde lid Gemeentewet, in het tarief de voor compensatie in aanmerking komende btw meegerekend. Onze rioolheffing berekenen we als percentage over de WOZ-waarde. We maken hierbij onderscheid naar eigenaren en gebruikers, alsook naar woningen en nietwoningen.

Pagina | 74| Programmabegroting 2025

Paragraaf 2 Lokale heffingen

We hebben de middelen nodig om invulling te kunnen geven aan onze (verbrede)zorgplichten voor afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater zoals deze in het beleidsplan zijn opgenomen. Tabel 9: ontwikkeling van de tarieven rioolrecht

Soort Rioolheffing

Tarief 2024 Tarief 2025* (% van de (% van de WOZ-waarde) WOZ-waarde) 0,0347% 0,0343% 0,0165% 0,0165% 0,0930% 0,0919% 0,0417% 0,0417%

Woning eigenaar Woning gebruiker Niet-woning eigenaar Niet-woning gebruiker

* Voorlopig tarieven 2025: Bij de berekening hiervan is nog geen rekening gehouden met de verwachte waardeontwikkeling van onroerende zaken (WOZ). Zodra Munitax de waardeontwikkeling heeft verstrekt, zullen de tarieven worden herrekend en zullen deze aan de gemeenteraad, in zijn vergadering van december 2024, ter vaststelling worden voorgelegd. Tabel 10: Kosten en opbrengsten rioolheffing (bedragen x € 1.000)

Soort rioolheffing

Kostentoedeling 2025 *

Woning eigenaar Woning gebruiker Niet-woning eigenaar Niet-woning gebruiker Totaal kosten in de heffing te betrekken Dekkingsgraad

€ 2.333 € 1.095 € 868 € 380

50% 23% 19% 8%

Heffings-opbrengst 2025 (netto) € 2.333 50% € 1.095 23% € 868 19% € 380 8%

€ 4.676

€ 4.676 100%

* Inclusief toerekenbare btw-componenten en kwijtschelding.

De af te dekken kosten, inclusief toegerekende compensabele Btw, bedragen € 4.676k. De gewenste opbrengst zit, uitgaande van de berekende tarieven voor 2025, op hetzelfde bedrag, zodat de dekkingsgraad 100% is. Daarbij is ook rekening gehouden met een inschatting van oninbare heffingen en verminderingen, die ook binnen het tarief afgedekt mogen worden. Onder de eigenaarsheffingen dekken we de kosten van de initiële aanleg, vervanging en groot onderhoud. Met de gebruikersheffingen dekken we de overige kosten gerelateerd aan ons verbrede zorgplicht. Gemengde kosten worden naar rato toegerekend. Tabel 11: Grondslag tariefstelling x € 1000: