Bijlage 1. Programmabegroting 2025

Pagina | 28| Programmabegroting 2025

Programma 3

Speerpunten 3-a 3-b 3-c 3-d 3-e 3-f

Coalitie akkoord

Overige thema's

Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Aantrekkelijke winkelcentra Uitvoering geven aan de economische en toeristische visie Energietransitie elektrische laadinfrastructuur Human Capital agenda Nieuw evenementenbeleid

3-a Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de uit te voeren plannen. Denk aan inflatie, de dreiging van een loon-prijs spiraal en een mogelijke recessie. Het kan zijn dat we dan extra acties moeten uitvoeren. Belangrijk zijn onder andere goede bereikbaarheid en digitale infrastructuur. We geven ruimte om makkelijk te ondernemen door overbodige regels weg te nemen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven én dragen bij aan een beter klimaat. Wat we gaan doen Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost. In 2025 gaan we aan de slag met het vergroenen van het bedrijventerrein (Klimaatadaptief). Daarnaast participeren we in het Technieklokaal Wijchen. Ondersteunen duurzaamheids- en circulaire initiatieven met ondernemers. Ondersteunen lokale initiatieven in de ruil- en deeleconomie, mede door de Stimuleringslening Verduurzaming Zakelijk en het Energieloket Zakelijk. We zijn in 2024 begonnen met de mogelijkheden te onderzoeken om energy-hubs te realiseren. Dit doen we in samenwerking met ondernemers, bedrijvenverenigingen en een expertiseteam. We zetten dit voort in 2025. Participatietrajecten met ondernemers bij nieuwe ontwikkelingen, zoals bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Wijchen-Oost.

3-b Vitale winkelcentra Sinds 2023 hebben we in het centrum van Wijchen een accountplan, dat opgesteld is met de vereniging van pandeigenaren en het Centrummanagement. Dit gezamenlijke uitvoeringsplan heeft de centrumvisie als onderlegger en heeft tot doel het Wijchense winkelcentrum verder te versterken. Wat we gaan doen In samenwerking met ondernemers en het CMW (Centrummanagement Wijchen) voeren we de Detailhandelsstructuurvisie uit. We voeren de aanbevelingen uit het onderzoek over de toekomst van de warenmarkt uit. (bijv. een zomeropstelling i.v.m. de terrassen, aanwezigheidsregistratie). We stellen een horecavisie op, in samenwerking met KHN Afdeling Wijchen, horeca ondernemers en CMW. We streven ernaar om deze eind 2024 voor te leggen aan de gemeenteraad. In 2025 gaan we aan de slag met de aanbevelingen die voortkomen uit de visie. Met “Wijchen=Samen” versterken we elkaar, de aantrekkelijkheid en branding van Wijchen. Dit is een belangrijke aanbeveling uit de detailhandelsstructuurvisie.

Pagina | 29| Programmabegroting 2025

Programma 3

We helpen mee om het centrum van Wijchen bruisender te maken door het CMW 3 jaar financieel te ondersteunen (t/m 2025). Er wordt jaarlijks een accountplan gemaakt in afstemming met de gemeente om de aantrekkelijkheid van het centrum te optimaliseren. Er wordt geïnvesteerd in professionalisering van de werkgroepen en uitbreiding van activiteiten en evenementen.

3-c Economische en toeristische visie We willen een levendige, vernieuwende en duurzame economie. Dit bereiken we door samen te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat. Door samen te werken en duurzaam te ondernemen, kunnen ondernemers, inwoners en bezoekers van gemeente Wijchen prettig ondernemen, werken, wonen en recreëren. Deze ambitie willen we waarmaken aan de hand van de volgende vier strategielijnen: vernieuwing, aantrekkingskracht, samenwerking en duurzaamheid. Wat we gaan doen We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum en op bedrijventerreinen tegen te gaan. Hiervoor overleggen we met pandeigenaren van centrum Wijchen en beleggers op bedrijventerrein Wijchen-Oost. We ronden de onderzoeken naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen af. Voor Breekwagen is het aan de initiatiefnemer of uitbreiding doorgezet wordt. Het proces om tot uitbreiding van Bijsterhuizen te komen is gepauzeerd omdat onderzocht wordt of verplaatsing van Wijchense bedrijven naar deze uitbreidingslocatie mogelijk is. We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente. We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven op bedrijventerrein Wijchen Oost, de onderwijsinstellingen en Maaswaalcollege met elkaar te verbinden.

Denk hierbij aan het initiatief SPARK! en de start van het Technieklokaal Wijchen. In samenwerking met StartUp bouwen we de hulp voor startende ondernemers en zzp’rs in 2025 verder uit. We voeren het aantal workshops op, wat ondernemers helpt om succesvol te zijn in hun onderneming. Startende ondernemers kunnen zich aanmelden voor netwerkevenementen en sparringsessies met ervaren ondernemers en team EZ. Daar waar het kan zoeken we de publiciteit op zodat we meer naamsbekendheid genereren bij de doelgroep. We moedigen het gebruik van recreatievoorzieningen aan en spreiden de recreatie. Denk daarbij aan het recreatief wandelroutenetwerk en het promoten van het netwerk online. Het recreatieve verkeersnetwerk versterken we door in 2027 een vrij liggend fietspad langs de Maas tussen Batenburg en Appeltern aan te leggen.

3-d Energietransitie elektrische laadinfrastructuur Wat we gaan doen Er loopt een proef met het opstellen van een plankaart voor bedrijventerreinen. Gezien de perikelen wat betreft de stroomleverantie, verwachten we niet dat wij in 2025 een plankaart voor bedrijventerreinen kunnen gaan opstellen. Dit schuift door naar 2026.

3-e Human Capital Agenda Wat we gaan doen De uitvoering van de Human Capital Agenda wordt in 2025 bij de Economic Board belegd door de GMR. In 2024 is er een Techniekdag georganiseerd i.s.m. het bedrijfsleven en gefinancierd door de provincie Gelderland. Het is de ambitie om dit in 2025 voort te zetten. Daarnaast is eind 2024 het Junior Technieklokaal op Wijchen Oost geopend. De betrokkenheid zetten we in 2025 voort.

Pagina | 30| Programmabegroting 2025

Programma 3

3-f Nieuw evenementenbeleid Wat gaan we doen In 2025 stellen we nieuw Evenementenbeleid op. Er spelen veel ontwikkelingen in de evenementenbranche waardoor er telkens nieuwe vragen, opgaven ontstaan en nieuw beleid noodzakelijk is. O.a. om een goed vervolg te geven aan het onderzoek over de Dorpskermissen en de opgave om in de toekomst goede toekomstbestendige evenementen in de kernen te organiseren terwijl de organisatiekracht in de kernen afneemt. Daarnaast zijn we als gemeente soms zelf de organisator van evenementen waaronder 4-daagse, Kermis en Carnaval. Ook hier merken we een toename in vragen, regels en vereisten evenals vragen hoe we dit het beste in de toekomst kunnen organiseren.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571 21 061512

Beleidsnota Economische visie 2020 – 2030 Toeristische visie 2020 – 2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen Toekomstvisie Wijchen Oost

Pagina | 31| Programmabegroting 2025

Programma 3

Wat het kost Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 3.1 3.3 3.4

3.1 3.2 3.3 3.4

Taakveld BATEN Economische ontwikkeling Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL BATEN

2024

LASTEN Economische ontwikkeling

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2026

2027

2028

19 492 383 894

20 515 381 916

19 515 381 916

19 515 381 916

19 515 381 916

769 0 192 629 1.591 -697 23 -674

715 23 209 695 1.642 -726 36 -689

705 24 217 592 1.538 -622 13 -609

713 25 226 576 1.540 -625 19 -605

722 26 234 599 1.581 -665 23 -643

23 23

36 36

13 13

19 19

23 23

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 3.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

Relevante beleidsnota’s

Pagina | 32| Programmabegroting 2025

2025

Programma 3

4 Onderwijs Algemeen In onze gemeente is er voor elke inwoner voldoende gelegenheid om dicht bij huis onderwijs te volgen en zich te ontwikkelen. We zetten actief in op kansengelijkheid. Dit doen we door te voorzien in een breed aanbod voor de jeugd en het behoud van een combinatie van voorzieningen voor onze volwassen inwoners.

Speerpunten 4-a 4-b 4-c 4-d

Coalitie akkoord

Overige thema's

Fijn opgroeien met goed onderwijs Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

4-a Investeren in schoolgebouwen Kinderen en jongeren verdienen het om les te krijgen in goede en fijne schoolgebouwen. Vanuit onze gemeentelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting investeren we blijvend in onze schoolgebouwen. Bij die schoolgebouwen worden ruime speelplaatsen gerealiseerd, want we geven onze jeugd graag alle ruimte om te leren en te spelen. Wat we gaan doen We actualiseren de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en herijken het Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs. Beide documenten vormen de basis voor onze keuzes op het gebied van onderwijshuisvesting. We zijn een voorstander van het behoud van scholen in de kleine kernen. We moedigen dit ook aan bij onze belangrijkste onderwijspartner Kans en Kleur. We realiseren nieuwe scholen binnen het project Hart van Zuid en in de nieuwe wijk Groene Geest. We gaan door op de ingeslagen weg van nieuwbouw van MFA Westwijzer.

4-b Jongeren naar school of werk Ongeacht de stand van de economie is er altijd een groep jongeren die moeite heeft om aan het werk te komen en aan het werk te blijven. Op 1 augustus 2025 treedt de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk in werking. De wet beoogt om voor deze groep jongeren een vloeiende overgang te creëren van school naar werk. Het gaat om jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, jongeren met een MBO-opleiding op niveau 1 en 2 en vroegtijdig schoolverlaters. Naast deze nieuwe wet continueren we bestaande maatregelen om vroegtijdig schoolverlaten en langdurig thuiszitten te voorkomen. Dat doen onder meer onze leerplichtambtenaren samen met de scholen, leerlingen, ouders en schoolmaatschappelijk werk.

Pagina | 33| Programmabegroting 2025

Programma 4

Wat we gaan doen Het voortgezet onderwijs blijft samen met de gemeente betrokken bij het regionale programma 'Aanpak ziekteverzuim VO'. Evaluatie van deze aanpak in 2025, inclusief regionale besluitvorming over periode na 2025. Regionaal werken we samen voor een betere instroom en doorstroom van leerlingen, aan de versterking van de zorgteams in het VO en MBO en aan een sluitend aanbod van tijdelijke opvangvoorzieningen. De inzet van leerplichtambtenaren is gericht op terugkeer naar school. Er is voldoende aanbod van schoolmaatschappelijk werk in het primair en voortgezet onderwijs. Een nieuw regionaal programma in het kader van de Wet van school naar duurzaam werk. We verkennen de mogelijkheden van een lokale aanpak en geharmoniseerde werkwijzen samen met Druten.

4-c Een aanbod voor alle peuters Het aanbod voordat kinderen naar school gaan, draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zien graag dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst, is er een gesubsidieerd aanbod. Peuters met (een risico op) een taalachterstand krijgen een extra aanbod voorschoolse educatie om hun kansen op een succesvolle en geschikte schoolcarrière te vergroten. Wat we gaan doen We subsidiëren De eerste stap voor een aanbod peuteropvang. Hierdoor kunnen ook peuters van ouders die geen recht hebben op KOT voor 2 dagdelen in de week naar de peuteropvang (vroeger peuterspeelzaal genoemd). We voeren het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) uit in de beleidsperiode 2023-2026. Hiervoor hebben we een uitvoeringsagenda vanuit het vastgestelde OAB. Dit doen we samen met de educatieve partners in de VVE-werkgroep, die onderdeel is van de Lokaal Educatieve Agenda. In deze beleidsperiode zetten we extra in op het verbeteren van de educatieve kwaliteit. Daarbij gaan we ook samenwerken met kinderdagverblijven en de bibliotheek. Interventies zijn in 2025 onder meer boekstart en voorleesexpress.

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie beschikt over voldoende basisvaardigheden zoals kunnen lezen, schrijven, rekenen en met een computer werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom willen we laaggeletterden bereiken en hun basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden verhogen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio. Wat we gaan doen Samen met onze partners, de Bibliotheek Wijchen, MeerVoormekaar, ROC Nijmegen en Stichting Lezen en Schrijven, werken we aan het DigiTaalhuis Wijchen. We gaan uitvoering geven aan de afspraken die we in 2024 gezamenlijk hebben vastgelegd in het convenant. Voor het coördineren van de activiteiten en begeleiding van de medewerkers van de betrokken organisaties, wordt een DigiTaalhuiscoördinator aangesteld. Gezamenlijk werken we aan meerjarenbeleid. In 2025 gaan we een audit aan voor certificering van het DigiTaalhuis Wijchen.

Pagina | 34| Programmabegroting 2025

Programma 4

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 051891 22 91617 20 3 7254 21 67305

Beleidsnota Regionaal programma voortijdig schoolverlaten 2021-2024 Kansengelijkheid voor jonge kinderen. Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Wijchen 2023-2026. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2024 Aanwijzingsbesluit Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB) peuteropvang 2022-2025.

Wat het kost Het Programma Onderwijs bestaat uit de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs, waaronder ook bewegingsonderwijs. 4.2 Onderwijshuisvesting; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken; Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals leerlingenvervoer en peuterspeelzalen. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV

Taakveld

2024

4.1

BATEN Openbaar basisonderwijs

461

0

0

0

0

4.2

Onderwijshuisvesting

175

170

173

173

173

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

554

495

495

495

495

1.190

665

668

668

668

TOTAAL BATEN

2025

2026

2027

2028

LASTEN 4.1

Openbaar basisonderwijs

4.2

Onderwijshuisvesting

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.942

1.946

2.034

2.155

2.247

TOTAAL LASTEN

4.941

4.471

5.340

5.366

6.096

Begroot resultaat baten en lasten

-3.751

-3.806

-4.672

-4.698

-5.428

Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

287

290

293

297

2.239

3.016

2.918

3.552

3

8

8

-338

-346

-3.748

-3.798

-4.664

-5.036

-5.775

3 0 0 3

3 0 5 8

3 0 5 8

3 -346 5 -338

3 -355 5 -347

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 4.2 Afs.R: Ventilatiesysteem Leemweg 121 4.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 4.2 Afs.R: Pro College Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 35| Programmabegroting 2025

365 2.634

Programma 4

5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en fit kunnen leven. Daar horen in- en ontspanning bij. We vinden het daarom belangrijk dat er in alle kernen passende en goede sport-, culturele en recreatieve voorzieningen en maatschappelijke plaatsen zijn. Deze moeten toegankelijk zijn voor iedereen. Het maakt niet uit welke leeftijd, wat voor inkomen, of dat iemand een eventuele beperking heeft. Dit draagt ook bij aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze hele gemeente. We moedigen de kennismaking met en beoefening van sport, kunst, cultuur en recreatieve bezigheden aan. We zijn trots op ons actieve verenigingsleven met vele vrijwilligers. Dat blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om te sporten en te bewegen aan te moedigen. Onze geschiedenis verdient een plek in de schijnwerpers, zodat iedereen ervan kan genieten. We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen nieuwe ideeën die de lokale geschiedenis in beeld brengen. Daarnaast steunen we kunst en cultuur. In de regio werken we samen om cultuur en toerisme te stimuleren. Toerisme gaan we beter spreiden, zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere ideeën hebben we oog voor de combinatie van en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente.

Onze gemeente kent veel mooie en ook bijzondere groen- en natuurgebieden. Deze willen we niet alleen zo houden, maar ook sterker maken. Natuur met veel verschillende dieren en planten is namelijk erg belangrijk om fijn te kunnen leven in onze omgeving. Dat doen we door steeds meer aandacht te geven aan natuur. Juist ook binnen de bebouwde kommen van onze dorpen. Daarbij houden we het evenwicht tussen natuurlijk onderhoud en veel groenonderhoud in de gaten. We kiezen niet zomaar voor één van beide. Dat doen we in overleg met inwoners.

Speerpunten 5-a 5-b 5-c 5-d 5-e 5-f 5-g 5-h

Coalitie akkoord

Samen actief en sportief Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen als trekpleister Groene en gezonde wijken en dorpen Cultuur- en erfgoedparticipatie Ontspannen regio Meer biodiversiteit & natuur Recreatieve visie Loonse waard

Pagina | 36| Programmabegroting 2025

Programma 5

Overige thema's

5-a Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen aan te moedigen. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking. Wat we gaan doen 1. Lokaal sportakkoord. Naast de doelen uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). In de kerngroep zitten mensen van lokale(sport)verenigingen, maatschappelijke instellingen en de gemeente. Deze kerngroep beoordeelt deze aanvragen. In 2023 hebben we het lokaal sport akkoord herijkt en hebben we nieuwe afspraken gemaakt. Naast de aanvragen gaan we een andere werkwijze hanteren om de concrete doelen uit te voeren. Dit loopt door in 2025 en de jaren daarop. 2. Buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner. Sinds april 2024 zetten we een buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner in die stimuleert dat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden en de sportverenigingen hierin worden ondersteund. Dit zal onder de Brede Regeling Combinatiefuncties gaan vallen, dat weer deel uitmaakt van de brede SPUK.

Hieronder valt het Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze zetten we voor 3 jaar in. Daarna evalueren we dit en bekijken we of we het GALA verlengen. 3. Speelruimtebeleid. We gaan het speelruimtebeleid opnieuw beoordelen. De uitvoering wordt gedaan door een extern bureau. Dit vindt in 2024 plaats. Dit zal eind 2024, begin 2025 aan de raad worden voorgelegd en hier geven we vervolgens uitvoering aan in 2025. 4. Voor kinderen ontwikkelen we een klim- en speelbos. Het onderzoek naar de ontwikkeling van een klim- en speelbos (opgenomen in het coalitieprogramma) nemen we mee bij de herijking van het speelruimtebeleid (zie punt 3 Speelruimtebeleid). We komen in 2024 met een locatiekeuze en ontwerp. Uitvoering zal in 2025 plaats gaan vinden. 5. Volgens het raadsbesluit van 20 juni 2024 gaan we een nieuw zwembad De Meerval bouwen. In 2025 leveren we een stappenplan ter vaststelling door de raad. We voeren de benodigde voorbereidende onderzoeken uit, vooral voor de meest wenselijke locatie van het zwembad.

5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. Wat we gaan doen We beschermen onze cultuur en geschiedenis en steunen ideeën die de plaatselijke geschiedenis in beeld brengen: ➢ We gaan door met het plan voor cultuur en geschiedenis. ➢ De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie nemen we mee in de omgevingsvisie. ➢ We onderzoeken Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk. ➢ We lichten monumenteneigenaren actief voor en begeleiden hen met het verduurzamen van hun monument. De subsidieverordening Monumenten 2016 wordt herzien. We maken een plan waarmee we de cultuur, geschiedenis en groene longen in onze gemeente beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese Heuvels. De komende jaren verzamelen we informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie. Het RAAPrapport 3040 en de cultuurhistorische inventarisatie (actualisatie) gemeente Wijchen zijn hierbij de basis. Dit doen we samen met het team Gebiedsontwikkeling Wijchen herdenkt 80 jaar vrijheid. We vieren en herdenken 80 jaar vrijheid. We organiseren en ondersteunen activiteiten in dit kroonjaar.

Hogere bijdrage aan Museum Kasteel Wijchen voor het beheer van de archeologische collectie van Wijchen.

Pagina | 37| Programmabegroting 2025

Programma 5

5-c Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie hoogtepunten. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. Wat we gaan doen Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit een plek kan krijgen en als dit kan in combinatie met een klimbos. We komen in 2025 met een locatie keuze en ontwerp.

5-d Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in de wijken die er al zijn. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. Wat we gaan doen We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen in principe twee terug. Uitwerking hiervan gebeurt in het op te stellen Groenbeleidsplan c.q. boombeheerplan. Daarmee wordt begin 2025 gestart. Als groen ergens verdwijnt, zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. We kijken in de openbare ruimte waar we stenen kunnen vervangen voor groen. We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie We stimuleren cultuur- en erfgoedparticipatie. Het gaat om de mogelijkheid om deel te nemen aan culturele activiteiten enerzijds en om cultuur en erfgoed te beleven en te ervaren anderzijds. Hierbij geven we extra aandacht aan jeugd en jongeren en ouderen. We trekken op met het sociaal domein om meer verbinding te leggen door aan te sluiten op het programma van het Gezond en Actief Leven Akkoord Wijchen. Wat we gaan doen We zorgen dat de basis van de culturele infrastructuur op orde is. We hebben een nieuwe visie op het bibliotheekwerk in 2024 vastgesteld. We anticiperen op de zorgplicht voor de bibliotheek die we vanaf 2026 hebben op grond van de bibliotheekwet. We verbeteren de bestaande beperkte bibliotheekvoorziening in Bergharen en breiden deze vestiging voor Bergharen/Hernen/Leur/Batenburg uit naar een volwaardige bibliotheekvoorziening met de ontvangen Rijksmiddelen (SPUK) voor ‘herstel en zorgplicht’. We voeren het uitvoeringsprogramma 2024-2028 van de Cultuurnota uit: Concrete maatregelen in 2025 zijn o.a.: * Cultuurverbinder en Verenigingsondersteuner zijn actief. * Subsidieregeling voor verbinding cultuur en sociaal domein. * Subsidie voor 3 initiatieven klassieke muziekfestivals. * deelname aan Kunstbende (cultuurparticipatie jongeren) * deelname aan Max Vitaal (cultuurparticipatie ouderen).

5-f Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken we met de gemeenten aan versterking voor een langere tijd voor de structuur van de culturele keten in de hele

Pagina | 38| Programmabegroting 2025

Programma 5

regio. Dat betekent dat de acties een blijvend effect moeten hebben op de keten van topen middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst in de regio. Wat we gaan doen Provincie Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld om activiteiten uit te voeren in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtenaren beschikbaar om de uitvoering te ondersteunen. Onder regie van de GMR worden de onderstaande acties uitgevoerd in 2025: Meer onderwijs in cultuur en stimuleren dat er voldoende en goed geschoolde kunstvakdocenten zijn. Ondersteuning van verenigingen, stichtingen en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector. Hierbij aan te sluiten bij Meedoen is de Kunst en het Nationaal Akkoord Amateurkunst. Het Romeinse verleden en in het bijzonder de Romeinse Limes (UNESCO werelderfgoed) - in samenhang - meer zichtbaar en beleefbaar maken. Hiervoor is het Masterplan Romeins verleden in 2024 vastgesteld met uitvoeringsagenda, die vanaf 2025 wordt uitgevoerd. Voor de GMR zijn vanuit OCW eenmalig middelen beschikbaar gesteld voor talentontwikkeling cultuur jongeren.

5-g Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. We willen dat het past bij de (in het ibor) vastgestelde beeldkwaliteit. Maar ook dat het bijdraagt aan de ontwikkeling van de biodiversiteit. Dan levert het een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij het onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. Wat we gaan doen Speerpunt 1. Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: a. Invoeren beheerplan Spoorzone waarbij rekening wordt gehouden met de dieren en planten die daar al zijn; b. Opstellen plan om te zorgen voor ecologisch beheer; c. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten. Speerpunt 2. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema: a. Invoering gebruik scan voor kansen voor natuur bij ruimtelijke ontwikkelingen. Speerpunt 3. Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten: a. We pakken de eikenprocessierups (epr) in de stedelijke omgeving aan door ander maaibeleid en de ontwikkeling van natuurlijke vijanden aan te moedigen. We zoeken plekken waar we deze aanpak kunnen uitvoeren. Speerpunt 4. Versterken groenblauw raamwerk: a. Binnen de GMR samenwerken aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk. Het groenblauw raamwerk is een verbinding en dooradering van stad en landschap met natuur en water.

Hiervoor stellen we samen met de regiogemeenten het plan Groene Mantel rondom Nijmegen op. Aansluitend daarop start de uitvoering. Speerpunt 5. Stimuleren van initiatieven en samenwerking: a. Plaatsen informatiebord(en) over biodiversiteit in de wijk; b. Plaatsen van nestkasten voor vleermuizen en/of stadsvogels.

5-h Recreatieve visie Loonse waard Ons rivierenlandschap is een unieke eigenschap. In onze plannen voor het toerisme leggen we de nadruk op ons landschap, cultuur en geschiedenis. We onderzoeken de mogelijkheden om meer te doen met recreatie op en rond het water. Zo biedt de Loonse Waard mogelijk kansen om recreatie op en aan het water te versterken. Hiermee speelt het in op de behoefte aan stedelijk uitloopgebied voor onze inwoners. Wat we gaan doen Het ontwikkelen van een visie op de Loonse Waard en de mogelijkheden voor dat gebied zijn onlosmakelijk verbonden aan de grote ruimtelijke opgaven waar we voor staan. In 2025 gaan we deze ruimtelijke opgaven voor Wijchen richting de toekomst concreter in beeld brengen. Daar hoort ook het buitengebied, de uitloopgebieden en de visie op de Loonse Waard bij.

Pagina | 39| Programmabegroting 2025

Programma 5

Relevante besluiten Nummer besluit 12 IZ 132 13 IZ 196 14 IZ 199 16 4095 16 IZ 121 16 IZ 123 18 4 15250 18 4 666 / 19 24150 19 27162 20 52446 21 58857 24 5423 24 5748

Beleidsnota Renovatieplan Sportaccommodaties / RSA Beleidskader Investeringen Buitensportaccommodaties. Uitvoeringsdocument muziekonderwijs. Speelruimtebeleid 2015-2025. Nota speelbeleid. Uitvoeringsprogramma Kunstparticipatie. Notitie Sport en bewegen. Algemene subsidieverordening 2018 Visie ’t Mozaïek, sociaal cultureel en educatief centrum in Wijchen. Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit Ecologisch groenbeheerplan Cultuurnota Wijchen 2024 Beleidsvisie bibliotheekwerk 2025-2028 Wijchen

Pagina | 40| Programmabegroting 2025

Programma 5

Wat het kost Het Programma Sport, cultuur en recreatie bestaat uit de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering; Tot dit taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport, waaronder de subsidies aan alle sportverenigingen. 5.2 Sportaccommodaties; Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening, zoals de gym- en sportzalen, het zwembad en de buitensport (RSA). 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie; Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel. 5.4 Musea; Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals het museum. 5.5 Cultureel erfgoed; Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. 5.6 Media; Tot dit taakveld behoren de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, zoals de Wijchense omroep en de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie.

Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV Taakveld BATEN 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL BATEN LASTEN 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en 5.3 cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: TV Taakveld BR: calamiteiten maatschappelijke 5.1 accommodaties 5.2 Afs.R: 3e Hockeyveld Campus Wijchen 5.2 Afs.R: Centrale Sporthal 5.2 Afs.R: Kunstgrasveld Diosa 5.2 Afs.R: Renovatie crossbaan Wycross 5.2 Afs.R: Sportzaal achterlo

Pagina | 41| Programmabegroting 2025

2024

2025

2026

2027

2028

270 633 2 3 224 28 1.159

265 658 0 3 0 28 953

228 665 0 3 0 28 923

7 672 0 3 0 28 709

7 672 0 3 0 28 709

573 3.668

576 4.118

540 4.037

267 3.904

274 3.778

1.119 435 91 1.238 4.942 12.066 -10.907 3 -10.904

680 452 90 1.091 5.048 12.056 -11.103 329 -10.774

705 443 92 1.101 5.202 12.119 -11.195 -51 -11.247

731 453 94 1.003 5.346 11.797 -11.087 16 -11.071

743 463 96 1.027 5.520 11.901 -11.192 -222 -11.414

2024

2025

2026

2027

2028

0 21 187 29 6 2

Programma 5

7 21 187 29 6 2

0 21 187 29 6 2

0 21 187 29 6 2

0 21 187 29 6 2

TV Taakveld 5.2 Afs.Res. Automatische beregening 5.2 Afschrijvingsreserve RSA 5.2 BR: Renovaties Sportvelden 5.2 BR: RSA Tennis 5.2 ER: Gymmaterialen 5.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.4 BR: Cultuurhistorie 5.7 Afs.R. Oosterpark 5.7 BR: Beeldende kunst BR:Vervangen speeltoestellen openbare 5.7 speelpleinen 5.7 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.7 BR: Landschapsontwikkelingplan 5.7 ER: Groen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 42| Programmabegroting 2025

2024

2025

2026

2027

2028

7 115 -388 48 47 -109 20 15 5

7 159 -382 142 32 55 20 15 10

7 162 -389 -24 40 -110 0 15 0

7 162 -396 -25 32 -19 0 15 0

7 171 -402 -81 -91 -65 0 15 0

-5 -13 0 16 3

-5 -13 38 0 329

-5 -3 10 0 -51

-5 -25 25 0 16

-5 -18 3 0 -222

Programma 5

6 Sociaal domein Algemeen We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen in de samenleving op alle gebieden. Zoals samenleven, zorg voor elkaar, werken, leren, sporten, cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud. Voor mensen met een ziekte, beperking of een tijdelijke behoefte tot ondersteuning. En ook voor de mensen die weinig geld hebben of die nieuw in Nederland zijn en moeten inburgeren. Daar werken we samen aan, met onze inwoners en partners. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we gaan voor een sterke, gezonde en sociale samenleving. Hierbij hebben we aandacht voor mentale en fysieke gezondheid, preventie, maatwerk en zorg dichtbij huis. En als het even minder goed gaat? Dan kijken we naar elkaar om en ondersteunen we elkaar. Als het nodig is, staan wij samen met onze partners klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. Ook voor mensen die zorg mijden en wel geholpen moeten worden, omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Zo voorkomen we zoveel mogelijk zware en kostbare zorg. Als het mogelijk is, heeft hulp in de buurt, of uit het sociaal netwerk de voorkeur. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders.

We behouden kwalitatief goede zorg maar houden ook betaalbaarheid in het oog. Daarbij zoeken we naar manieren om kosten beter inzichtelijk te maken. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we zoveel mogelijk samen met regiogemeenten. Jeugd krijgt speciale aandacht in ons programma. De jeugd is onze toekomst, ook als hun situatie kwetsbaar is. Wij willen dat alle jeugdigen in de gemeente Wijchen opgroeien in een veilig klimaat en een omgeving waarin zij kansen krijgen om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. Voor goede zorg aan onze jeugd werken we samen in de regio. Begin 2024 is het regioprogramma Jeugd vastgesteld door alle raden van de regio. Hierin is een aansluiting gemaakt naar de Hervormingsagenda Jeugd. Lokaal kijken we met een adviseur hoe het sociaal team doorontwikkeld moet worden passend bij de Hervormingsagenda Jeugd en de lokale visie op het sociale team.

Speerpunten 6-a 6-b 6-c 6-d 6-e 6-f 6-g 6-h 6-i 6-j

Coalitie akkoord

Overige thema's

Gezonde en vitale samenleving Vitaal ouder worden Preventie en goede zorg Iedereen draagt een steentje bij We laten niemand vallen Zorg en veiligheid Begroting Jeugdwet Begroting WMO Begroting BUIG Programma vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting

Pagina | 43| Programmabegroting 2025

Programma 6

6-a Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen, blijf je lichamelijk en geestelijk fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. Wat we gaan doen Activiteiten die helpen bij een gezonde leefstijl ondersteunen wij. We werken bijvoorbeeld aan een ketenaanpak gezond gewicht, een rookvrije generatie en het verminderen van alcoholgebruik. Dit doen we samen met onze partners binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord. We richten ons daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht voor inwoners met weinig geld. We organiseren een Gezond en Actief café voor professionals en inwoners. We gaan verder aan de slag met de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord. We zetten in op een brede aanpak voor gezondheid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. We zetten ons in om eenzaamheid bij alle leeftijdscategorieën te voorkomen of te verminderen. Dit doen we bijvoorbeeld samen met de Kerngroep Eenzaamheid en MeerVoormekaar. Laagdrempelig en zo veel mogelijk in de buurt. We organiseren met onze partners de week van de gezondheid. Met als doel om inwoners in de gemeente Wijchen te inspireren om gezonde keuzes te maken.

6-b Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. Wat we gaan doen Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. We streven naar een dementievriendelijke gemeente. Samen met de Kerngroep Dementie werken we hier steeds aan. We ontwikkelen nieuwe zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie en sluiten aan op de behoefte aan meer beweging en cultuur. Hierbij hebben wij ook aandacht voor mensen met een migratieachtergrond en bieden we handvatten voor mantelzorgers om de zorg thuis langer vol te kunnen houden.

6-c Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we alles in op preventie en makkelijk bereikbare hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart voorkomen van zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. Wat we gaan doen We werken aan preventie met een laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de voorkeur. Mantelzorgers zijn belangrijk en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning voor mantelzorgers. We kijken naar de behoefte vanuit de mantelzorger zelf, zoals bijvoorbeeld logeren of opvang functies. Vanaf 1 augustus 2023 is er een Consulent Mantelzorg toegevoegd in het Sociaal Team als pilot. Vanwege de behaalde resultaten, is deze pilot verlengd. We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding volgens de aanscherping van de jeugdwet volgens de Hervormingsagenda Jeugd. Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg. De toegang is laagdrempelig en efficiënt ingericht. We halen de wettelijke termijnen bij vragen van burgers aan het Sociaal Team. Voor goede zorg aan onze jeugd en volwassenen werken we samen in de regio. In de

Pagina | 44| Programmabegroting 2025

Programma 6

programma’s op jeugd en Wmo voor de regio staan duidelijke doelen en resultaten die verwacht worden. Het lokale beleid stemmen we hierop af. We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien. Waar veilig opgroeien in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, bieden we steunvormen aan, zoals steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer gaat, bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. De ondersteuning en zorg is van goede kwaliteit en zorgen dat deze betaalbaar zijn. We werken samen met het Sociaal Team (ST) en MeerVoormekaar aan het vrij toegankelijk aanbod en we gaan door met een dorpsondersteuner in Bergharen, Hernen / Leur en Alverna. We meten steeds of de klant tevreden is. De resultaten gebruiken we om ons te verbeteren. Het contractmanagement van de regio stelt eerlijke prijzen vast en gaat voor kwaliteit. We willen dat mensen, die het echt nodig hebben, hulp bij het huishouden kunnen krijgen. We leveren maatwerk als dat nodig is. We gaan in 2025 nieuwe raamovereenkomsten aan met aanbieders voor het leveren van hulp bij het huishouden. Fraude met zorg pakken we stevig aan. In 2023 startte een onderzoek naar regionale samenwerking hiervoor. Eind 2024, begin 2025 verwachten wij hieruit aanbevelingen voor samenwerking binnen de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid.

Hierin werken we nu samen met gemeenten in de regio. We toetsen alle aanbieders (zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budget (PGB)) op kwaliteit bij de start van de contractering van de betreffende partij. We zorgen dat onze plannen voor woonzorg passen bij het verhuren van panden door anderen aan zorgpartijen binnen Wijchen. Op deze wijze houden we zicht op de partijen die zich vestigen in onze gemeente en kunnen we signalen in samenspraak met Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) en handhaving oppakken.

6-d Iedereen draagt een steentje bij We willen dat iedereen mee kan doen. Door werk of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en kan iets kunnen bijdragen. Wat we gaan doen We willen een inclusieve samenleving. Dit betekent dat iedereen mee mag en kan doen. Dit bereiken we door samen te werken met onze inwoners en ketenpartners aan een actielijst, die hoort bij het vastgestelde inclusie programma. We willen meer mensen met een afstand tot werk ondersteunen om ervaring op te doen. Het ontbreken van voldoende scholing, lichamelijke en geestelijke klachten zijn enkele voorbeelden waarom mensen niet mee kunnen in deze maatschappij. Met de inzet van participatiecoaches zetten we kleine stapjes om de mensen uit het sociaal isolement te halen. Zonder deze inzet blijven deze mensen veelal tot de AOW gerechtigde leeftijd een bijstandsuitkering ontvangen. Zo maken we hen werkfit voor de arbeidsmarkt. In overleg met ons WerkBedrijf Rijk van Nijmegen bekijken we welke toegevoegde waarde plaatselijke ideeën hebben. We zorgen dat deze passen bij de arbeidsbemiddeling in de regio. Daarnaast houden we ook in 2025 aandacht voor jongeren die binnen de Participatiewet vallen en die op meerdere punten kampen met problemen. Goede ideeën die mensen trainen of helpen bij het zoeken naar werk, ondersteunen we.

We overleggen regelmatig met plaatselijke partijen. Daarnaast organiseren onze participatiecoaches diverse (groeps-) activiteiten. Deze activiteiten gaan over persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en voeding, gezondheid en beweging, financiën, stress en (chronische) pijn, regelingen en de sociale kaart. Jaarlijks ontvangt u een verslag over de resultaten die de participatiecoaches gehaald hebben. We gaan meer samenwerken met de plaatselijke ondernemers om mensen met een uitkering sneller aan het werk te krijgen. Hierbij stemmen we af met ons WerkBedrijf, zodat we aansluiten bij de vraag van onze ondernemers. We overwegen, in samenwerking met WerkBedrijf, plannen voor “jobcarving”. In 2024 stelde de raad een nieuw beleidsplan ‘Arbeidsmarkt en re-integratie, Klaar voor nieuwe kansen!’ vast. Voor de uitvoering hiervan in 2025 is een Dienstverleningsovereenkomst aangegaan, waarin regionale en lokale afspraken geactualiseerd zijn. Alle mensen met een plicht om in te burgeren, doen snel en volledig mee in de maatschappij. Liefst via betaald werk. We zorgen ervoor dat zij een zo hoog mogelijk taalniveau (eis is B1) behalen. En dat zij, naar wat zij kunnen, vanaf het begin van het traject voor inburgering deelnemen. Het liefste door betaald werk.

Pagina | 45| Programmabegroting 2025

Programma 6

6-e We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. Wat we gaan doen We houden extra aandacht voor kindregelingen in het armoede- en minimabeleid. In het schooljaar 2024/2025 zullen we in overleg met de Wijchense scholen een aantal activiteiten uitvoeren op het terrein van ondersteuning, bereiken van ouders en hoe omgaan met geld. We zetten nieuwe initiatieven in om een groter bereik te krijgen in de ondersteuning die we kunnen bieden aan mensen met geldzorgen, door een intensieve samenwerking met maatschappelijke partijen, een communicatie-campagne en één telefoonnummer voor de doelgroep. Dit doen we o.a. op basis van een evaluatie van het effect van het nieuwe telefoonnummer ‘Geldzorgen’. Ook onderzoeken we hoe we de toegankelijkheid van de diverse inkomensregelingen kunnen vergroten en de aanvragen kunnen vergemakkelijken. We werken aan de vindbaarheid van de juiste instantie: “in één keer raak” en de soepele opvolging van binnengekomen vragen en signalen. We bieden een vangnet op basis van vertrouwen. Een foutje bij een aanvraag kan altijd gemaakt worden. Bewuste fraude met uitkeringen pakken we aan.

We hebben aandacht voor de menselijke maat binnen de bijstandverlening. Dat doen we door middel van deskundigheidsbevordering aan de groep inkomensconsulenten. Gemeenten moeten per individueel geval bepalen in hoeverre er strikt genomen sprake is van frauduleuze handelingen, of van een menselijke vergissing, die vervolgens leidt tot een overtreding van de regels. Mensen met financiële zorgen of schulden helpen we vroegtijdig om grip op hun huishoudboekje te krijgen. Initiatieven uit de samenleving zijn daarbij zeer waardevol. We benaderen de inwoners waarover we een signaal van betalingsachterstand ontvangen. We benaderen deze inwoners actief met een hulpaanbod door ze te bellen of een sms of brief te sturen. Met de inkomenskaart laten we concreet zien wat we kunnen bieden. We vinden het belangrijk om gezinnen met een kleine beurs beter te ondersteunen. In 2025 zullen we een vervolg geven aan de uitkomst van een verdere uitwerking van de inwonerspas (combinatie met ‘digitaal platform’, specificering kosten), op basis van besluitvorming in de raad. We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen. In 2025 gaan we verder met het uitvoeren van de ‘Iedereen doet mee agenda’. Ook starten we in 2025 een pilot met de Voedselbank om mensen die langdurig voedsel afnemen minder afhankelijk te maken.

We versterken onze (herstelgerichte) inloop GGZ en werken met een WijkGGZ team. We zorgen ook voor meer betaalbare woningen voor psychisch kwetsbare inwoners. We evalueren onze nieuwe werkwijze met één integrale wijze van adviseren vanuit betrokkenen in het sociaal domein.

6-f Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. Huiselijk geweld en kindermishandeling signaleren we tijdig met onze ketenpartners en zetten hier passende hulp voor in. Wat we gaan doen We werken samen met onderwijs, politie, jongerenwerk, regieteam, boa’s, straatcoaches, veilig thuis en zorgpartijen. Hiervoor hebben we diverse overlegorganen. Met bovenstaande partners werken we samen om overlast gevende jeugdigen en volwassenen te voorkomen of te beheersen. Via regieteam en ketenpartners zetten we trajecten in gang, zoals bemoeizorgtraject en GGZ in de Wijk voor zorgmijders en bij inwoners met complexe problematiek. Met het regionale en lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling als leidraad, werken we aan het signaleren en aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Pagina | 46| Programmabegroting 2025

Programma 6

6-g begroting Jeugdwet De begroting 2025 van Jeugd laat in totaal een uitzetting zien van afgerond € 1,6 miljoen in 2025. Door diverse beheersmaatregelen loopt dit tekort af richting afgerond € 0,8 miljoen in 2028. De oorzaak van deze uitzetting zit zowel in de bijstelling van de eenheden zorggebruik (q), als in de indexering van de tarieven (p). Tevens zorgt een kleine groep jeugdigen met zware zorg nog steeds voor een relatief groot deel van de totale kosten van Jeugd. Daarnaast hebben de aanbestedingen Jeugd 2025 en de verwachte kostenstijging op de regionaal ingekochte jeugdzorg (zie ook winstwaarschuwing perspectiefnota 2024) effect op het meerjarenperspectief. 3)

Tabel: kosten per onderwerp van het thema Jeugd (x € 1.000):

Actuele begroting thema Jeugd

2025 17.712

2026 17.768

2027 18.047

2028 18.488

Begroting 2025: Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig Totaal Jeugd

1.129 4.593 6.411 4.034 1.161 154 1.876 19.359

1.098 4.574 6.220 3.969 1.191 158 1.911 19.122

1.083 4.693 6.052 4.027 1.223 162 1.949 19.189

1.079 4.810 5.898 4.126 1.254 166 1.988 19.321

Mutaties t.o.v. actuele begroting: Dagbehandeling Verblijf Ambulant GGZ zorg Bescherming/reclassering PGB Overig Totaal mutaties Jeugd Indexering Totaal Jeugd incl index

-42 -16 -1.130 -288 211 0 -79 -1.344 -303 -1.647

17 -17 -938 -261 211 0 -79 -1.068 -286 -1.353

60 -17 -725 -291 217 0 -79 -836 -306 -1.142

92 -18 -443 -298 223 0 -79 -523 -310 -833

Aanbestedingen Jeugd 2025 De regionale inkoop van de ambulante producten en jeugdzorg met verblijf zorgt voor nieuwe contracten in 2025. De uitkomsten van deze aanbestedingen zijn nog niet bekend. In voorliggende begroting is op onderdelen, op basis van aannames, al wel (deels) rekening gehouden met het verwachte effect van deze aanbestedingen. Een voorbeeld hiervan is dat er rekening is gehouden met een ingeschat effect bij ambulante behandeling waarvan vanaf 2025 ook indirecte tijd in rekening gebracht mag worden. Indexering tarieven (prijseffect) De indexering van de tarieven zorgt voor een deel van de uitzetting van de Jeugdbudgetten. De regionale index 2025 bedraagt +4,0%. Bij vervoer Jeugd stijgen de prijzen bovengemiddeld, omdat na tariefonderzoek deze niet toereikend bleken te zijn. We weten nog niet of we in het gemeente fonds gecompenseerd gaan worden voor de hoge indexeringen ten aanzien van de jeugdzorg. Winstwaarschuwing kostenstijging Jeugd vanaf 2025 In de perspectiefnota 2024 is een (regionale) winstwaarschuwing opgenomen in de vorm van een verwachte kostenstijging voor de regionaal ingekochte jeugdzorg van +10%,

Pagina | 47| Programmabegroting 2025

Programma 6

bovenop de reguliere indexering. In de Perspectiefnota 2024 is dit op hoofdlijnen gekwantificeerd als risico met een omvang van 1,5 miljoen kostenstijging structureel. De oorzaak voor deze stijging is divers. Denk hierbij aan de verdere transformatie naar kleinschaligheid. Daarnaast zorgen krapte op de arbeidsmarkt en de cao-stijging van de afgelopen jaren voor stijgende tarieven. Deze verwachte kostenstijging is dus niet direct het gevolg van de lopende aanbestedingen op Jeugd. Hadden we bijvoorbeeld de essentiële functies niet op G7- niveau ingekocht, maar regionaal, dan was ook sprake van deze stijging. Gezien alle mutaties in producten, declarabele tijd, verdere ombouw naar kleinschaligheid, de nog onbekende uitkomsten van de inschrijvingen (via het intensiteitenmodel) en de verschuivingen in zorggebruik, is het maken van een gedetailleerde doorrekening voor 2025 en verder niet goed mogelijk. Daarnaast weten we nog niet hoe het nieuwe kabinet gaat acteren op deze onderdelen. In voorliggende begroting is op onderdelen, op basis van aannames, al wel (deels) rekening gehouden met het verwachte effect van deze winstwaarschuwing. Dit is bij de onderdelen kleinschalig wonen, gesloten jeugdzorg en spoed verblijf. Een deel van de winstwaarschuwing blijft dus van kracht.

In dat kader zijn we benieuwd naar hoe in het gemeentefonds wordt omgegaan met de indexeringen in het cluster Jeugd en of dit nog tot (extra) compensatie leidt in de nabije toekomst. Buiten de indexering van de tarieven om, stellen we ook de eenheden zorggebruik bij op basis van de halfjaarduiding 2024. Hieronder per categorie de belangrijkste ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven: Dagbehandeling Bij de categorie dagbehandeling leidt de bijstelling op eenheden per saldo vanaf 2026 tot een voordeel, als gevolg van concrete beheersmaatregelen. De eenheden van de bouwsteen dagbehandeling stellen we naar beneden bij. We gaan er vanuit dat het omzetten van dagdelen naar uren een lagere toekenning tot gevolg zal hebben. Dit omdat we beter maatwerk kunnen toekennen en niet vastzitten aan een vast toe te kennen dagdeel. We zetten de beheersmaatregel in om dagbesteding en de producten Eerste stap alleen nog toe te kennen passend bij de kaders van de jeugdwet. Dit betekent dat de toekenning als respijtzorg niet meer kan zonder dat er sprake is van problematiek bij de jeugdige. We doen hierbij een beroep op de eigen draagkracht van gezinnen en hun netwerk. En verwijzen waar nodig naar andere mogelijkheden zoals de SMI regeling of het kindpakket bij financiële problematiek. Verder gaan we inzetten op het terugdringen van thuiszitters door de inzet van een algemene voorziening.

Verblijf Bij de categorie verblijf is nog veel onduidelijk i.v.m. de verschuiving naar het nieuwe product van de essentiële functies. Voor een aantal producten die naar de essentiële functies verschuiven hebben we een buffer gerealiseerd waaruit we de eventuele kosten stijging van deze nieuwe functies en tarieven kunnen compenseren. Denk hierbij aan kleinschalig wonen, jeugdzorg plus en spoedopvang met verblijf. De (landelijke) beweging naar kleinschaligheid zal een opdrijvend prijseffect hebben. Dit omdat deze producten duurder zijn. De kwaliteit van zorg is bij de kleinschalige woonvoorzieningen beter voor de jeugdige. Bij verblijf is de beïnvloedbaarheid minimaal op het gebruik en de kosten. Verwijzingen lopen meestal via medisch specialisten en gecertificeerde instellingen. Wanneer het sociaal team verwijst is dit in samenwerking met zorgprofessionals die adviseren. We zetten in op het voorkomen van verblijf vroegtijdiger in het proces. Als de jeugdige eenmaal in verblijf is, blijkt afschalen en uitstromen een langdurig proces. Door het gebrek aan woningen en appartementen voor jeugdige wordt de uitstroom uit verblijf ook bemoeilijkt. Dit zien we in Wijchen met name bij het fasehuis/leerhuis. Als beheersmaatregel onderzoeken we met de afdeling RO de mogelijkheden om hier meer

Pagina | 48| Programmabegroting 2025

Programma 6

woonaanbod op te ontwikkelen. Hierbij bijvoorbeeld te denken aan verkamering van woningen door Talis. Ambulant Bij de categorie ambulant zien we een stijging in het meerjarenperspectief. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door de producten reguliere en specialistische begeleiding en ambulante behandeling. We hebben de stijging naar beneden bijgesteld omdat we in lijn met de hervormingsagenda anders willen gaan werken binnen het sociaal team. Hiervoor schrijven we een implementatie plan hoe we meer uitvoering kunnen gaan geven aan ondersteuning vanuit het sociaal team. We willen dit operationeel hebben vanaf 2025 om naar deze nieuwe robuuste sociale teams toe te groeien. Dit gaat betekenen dat er minder indicaties afgegeven worden omdat we de ondersteuning deels zelf gaan bieden. We gaan er vanuit vanaf 2026 het effect te kunnen zien van deze beheersmaatregel en hebben de begroting daar op aangepast. Jeugd GGZ Bij de categorie GGZ zien we een stijging in het meerjarenperspectief. Dit wordt veroorzaakt door basis GGZ en specialistische GGZ. Op de GGZ bedden zien we meerjarig een voordeel. Kanttekening dat de zorg op deze bedden zich lastig laat inschatten. We ramen daardoor voor 1 cliënt op 1 van de bedden voor een geheel jaar.

Als beheersmaatregel zetten we voor de basis en specialistische GGZ in op de GEM (Ecosysteem Mentale Gezondheid) ateliers vanuit het regioprogramma jeugd om op een andere manier naar de zorgvragen binnen de GGZ te kijken. We verwachten echter dat het een aantal jaren duurt voordat we daar de effecten van zien. Daarnaast gaan we de input vanuit de GGD monitor meer gebruiken voor de inzet van algemene voorzieningen. Bescherming / reclassering Bij de categorie jeugdbescherming/ reclassering zien we een meerjarig voordeel. Dit komt door een compensatie vanuit het Rijk voor de eerder gemelde tarief stijgingen om aan de landelijke caseload norm te voldoen. Daarnaast hebben we geen productie op een aantal nieuwe vervangende producten waardoor we de begroting bijstellen. PGB Geen bijzonderheden meerjarig. We laten deze categorie ongewijzigd. Overig De uitzetting bij deze categorie wordt volledig veroorzaakt door een toename van het zorggebruik van het Landelijk transitie arrangement (LTA). Afgelopen jaar zagen we een daling in het aantal jeugdige in LTA verblijf, maar een stijging in de ambulante LTA. De beïnvloedbaarheid van de gemeente is nihil. De verwijzingen gaan via de gecertificeerde instellingen en de medische specialisten. Het grootste aandeel van deze jeugdigen krijgt zorg gerelateerd aan GGZ of gedragsproblematiek met een verstandelijke beperking.

We begroten deze zorgvorm meerjarig en hanteren daarbij, i.v.m. de onvoorspelbaarheid en volatiliteit, als uitgangspunt het gemiddelde van de afgelopen vier jaren. Volgens deze methodiek ramen we structureel € 79k bij. Beïnvloedbaarheid zorggebruik Er is een onderscheid tussen te beïnvloeden zorggebruik en zorggebruik waar we als gemeente nauwelijks tot geen invloed op hebben. De zorgvormen waar de beïnvloedingsmogelijkheden van de gemeente minimaal zijn, betreft met name jeugdhulp met verblijfszorg, landelijke transitie arrangementen en opgelegde zorg. Juist in deze categorieën zorgt een kleine groep jeugdigen met zware zorg voor een groot deel van de totale kosten van Jeugd. Ter indicatie: de top 25 duurste jeugdzorgtrajecten hebben in 2023 een omvang van afgerond € 4 miljoen in totaal. Voor de top 5 duurste jeugdzorgtrajecten is dit in totaal afgerond € 1,2 miljoen. Dit wordt mede veroorzaakt door stapeling van zorgvormen binnen dit arrangement.

Pagina | 49| Programmabegroting 2025

Programma 6

Hervormingsagenda Jeugd De hervormingsagenda jeugd en het regioprogramma jeugd zijn vastgesteld, de eerste evaluatie over 2023 is aan de raad verspreid. We zijn dit jaar de lokale vertaling aan het maken van deze programma’s. Het plan hiervoor ligt voor bij de stuurgroep. We zullen om te voldoen aan de hervormingsagenda zelf ondersteuning moeten gaan bieden vanuit het sociaal team. Hoe dit eruit gaat zien wordt nu uitgewerkt en koppelen we over terug in de tweede informatienota en monitor verslag. Taakstelling Rijk Het kabinet Rutte IV had besloten om te besparen op jeugdzorg. Deze besparing (oplopend tot € 511 miljoen in 2027) was in mindering gebracht op de middelen voor jeugdzorg op de aanvullende post van het ministerie van Financiën. Het nieuwe kabinet Schoof kiest ervoor om deze besparing structureel te laten vervallen. Voor de gemeente Wijchen is dit een budget neutrale actie. Het behalen van deze taakstelling was expliciet een Rijksverantwoordelijkheid en daarom ook op die manier verwerkt in de begroting. 6-h Begroting WMO De begroting 2025 van WMO laat in totaal een uitzetting zien van € 503k in 2025 oplopend naar € 1.199k in 2028. De oorzaak van deze uitzetting zit zowel in de bijstelling van de eenheden zorggebruik (q), als in de indexering van de tarieven (p). 4)

Tabel: kosten per onderwerp van het thema WMO (x € 1.000):

Actuele begroting thema WMO

2025 10.600

2026 10.494

2027 10.770

2028 11.046

10.600

10.494

10.770

11.046

Begroting 2025: Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Totaal WMO

4.743 3.050 1.093 922 411 420 255

5.188 3.128 1.106 949 422 431 258

5.539 3.207 1.134 980 433 442 262

5.912 3.286 1.162 1.003 444 453 263

210 11.103

-276 11.205

-279 11.718

-279 12.245

Mutaties t.o.v. actuele begroting: Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Totaal mutaties WMO Indexering Totaal WMO incl index

-230 -176 0 -44 0 0 0 -450 -53 -503

-442 -181 0 -45 0 0 0 -668 -43 -711

-667 -186 0 -46 0 0 0 -898 -49 -947

-912 -190 0 -47 0 0 0 -1.149 -50 -1.199

Pagina | 50| Programmabegroting 2025

Programma 6

Indexering tarieven (prijseffect) De indexering van de tarieven zorgt voor een uitzetting van de WMO-budgetten. In de Perspectiefnota 2024 was al rekening gehouden met de verwachte prijseffecten van de aanbesteding WMO 2025. De regionale index 2025 bedraagt +4,0%. Daarnaast hanteren we voor de huishoudelijke hulp een index van +5%. Het definitieve tarief 2025 is nog niet bekend i.v.m. de lopende aanbesteding. Buiten de indexering van de tarieven om, stellen we ook de eenheden zorggebruik bij op basis van de halfjaarduiding 2024. Hieronder per categorie de belangrijkste ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven: Huishoudelijke hulp Door de vergrijzing zien we het aantal gebruikers van hulp bij het huishouden stijgen. Het eerste half jaar van 2024 ging het om een toename van 50 klanten. Inmiddels maken 1344 klanten gebruik van deze ondersteuning. Tot op heden hebben wij effecten van de demografische ontwikkeling niet meegenomen in de meerjarige begroting. Sinds 2022 kunnen gemeenten met het Wmo voorspelmodel zien hoeveel mensen de komende vijf jaar gebruik zullen maken van Wmo-voorzieningen, bij ongewijzigd beleid. Dit model, dat mede is ontwikkeld door de VNG, laat zien dat wij in Wijchen bij ongewijzigd beleid de komende jaren een jaarlijkse stijging van gebruikers van de huishoudelijke hulp kunnen verwachten.