Agendabundel

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie voldoende basisvaardigheden heeft, zoals lezen, schrijven, rekenen en met een computer werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom zorgen we voor een aanbod aan cursussen en vergroten we het aantal vindplaatsen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio.

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 39 van 285

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2024

Verantwoording

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs We zetten ons in voor de realisatie van IKC’s in Wijchen-Zuid en Wijchen-West. Ontwikkeling MFA’s Westwijzer en Hart van Zuid en huisvesting voor de Bonte Boomhut (nieuwe basisschool Kans en Kleur). We moedigen het behoud van de scholen in de kleine kernen aan. We herijken het IHP.

Er is sprake van voortgang bij de ontwikkeling van beide IKC's. Nieuwbouw van een school in WijchenWest heeft naar verwachting extra tijd nodig. Met Kans en Kleur zijn afspraken gemaakt over het behoud van scholen in de kleine kernen. Actualisering van het IHP is voorzien in 2025.

4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Het middelbaar onderwijs blijft samen met de gemeente betrokken bij het programma 'Aanpak ziekteverzuim VO'.

Regionaal werken we samen voor een betere instroom en doorstroom van leerlingen, aan de versterking van de zorgteams in het VO en MBO en aan een sluitend aanbod van tijdelijke opvangvoorzieningen.

De inzet van leerplichtambtenaren is gericht op terugkeer naar school. Er is voldoende aanbod van schoolmaatschappelijk werk in het primair en voortgezet onderwijs. We verbeteren de inzet van jeugdartsen voor minder ziekteverzuim in het VO.

De aanpak ziekteverzuim VO is onderdeel van het Regionaal Programma "Jongeren naar school of werk" en binnen die context uitgevoerd. Er is gestart met de evaluatie van de aanpak, omdat de planperiode ten einde komt. De versterking van de zorgteams is werk in uitvoering. ROC Nijmegen en Yuverta MBO hebben i.s.m. met de regiogemeenten een gezamenlijke tijdelijke opvangvoorziening gerealiseerd. Maaswaal College heeft met de gemeentelijke subisidie en gelden van het Samenwerkingsverband in 2024 de tijdelijke opvangvoorziening voortgezet. In 2024 is onze blijvende inzet geweest om deelname aan het onderwijs voor alle kinderen en jongeren op een passende manier te organiseren.

Dit is onderdeel van de aanpak ziekteverzuim VO en onderwerp van regionale samenwerking.

4-c Een aanbod voor alle peuters We voeren het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) uit in de beleidsperiode 2023-2026. Hiervoor hebben we een uitvoeringsagenda vanuit het vastgestelde OAB. Dit doen we samen met de educatieve partners in de VVE-werkgroep, die onderdeel is van de Lokaal Educatieve Agenda. In deze beleidsperiode zetten we extra in op het verbeteren van de educatieve kwaliteit. Daarbij gaan we ook samenwerken met kinderdagverblijven en de bibliotheek. In 2022 gaven we de bibliotheek (penvoerder) een bijdrage voor Leesoffensief Wijchen vanuit de NPO-middelen. Het Leesoffensief wordt ook in het schooljaar 2023-2024 uitgevoerd.

Programmarekening 2024 - Programma 4

We hebben een voldoende aanbod gerealiseerd. De eerste stap heeft in 2024 in totaal 71.159 uren in de peuteropvang gerealiseerd. Dat is nagenoeg gelijk aan de urenbegroting die 71.424 uren bedroeg. Binnen dit totaal uren is wel een verschuiving waar te nemen. Er zijn minder uren dan begroot voor de reguliere peuters nodig geweest (-9.387). Daar staat tegenover dat er meer uren voor voorschoolse educatie zijn ingezet (+9.122). Er zijn met de educatieve partners aanvullende interventies aangeboden die de taakontwikkeling bij peuters stimuleren. De Bibliotheek Wijchen, onderwijsinstelling en kinderopvang hebben gedurende het schooljaar 2023-2024 activiteiten uit het actieplan uitgevoerd. De partijen zijn gestart met de evaluatie van het actieplan. In de gemeentelijke bibliotheekvisie 2025-2028 is een alinea opgenomen ter continuering van de ingeslagen weg.

Pagina 40 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Samen met partners in de gemeente werken we aan het opzetten van een Digi-Taalhuis in Wijchen. Voor het regelen van de activiteiten en de hulp aan laaggeletterden om geschikt aanbod te vinden, stellen we een DigiTaalhuiscoördinator aan.

Programmarekening 2024 - Programma 4

In 2024 is het Convenant Digitaalhuis Wijchen onderstekend samen met kernorganisaties. Daarnaast is een start gemaakt aan het meerjarenbeleidsplan Digitaalhuis Wijchen. De gemeente heeft in 2024 voor het eerst subsidie toegekend.

Pagina 41 van 285

Wat heeft het gekost?

Wat kost het?

Het Programma Onderwijs bestaat uit de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs, waaronder ook bewegingsonderwijs. 4.2 Onderwijshuisvesting; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken; Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals leerlingenvervoer en peuterspeelzalen. Taak Financieel overzicht veld (x € 1.000) Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal Baten

Geactualiseerde Begroting 2024

Werkelijk Werkelijk 2024

2023

461 236 594 1.292

196 236 406 838

44 293 405 742

368 2.411 1.979 4.758

317 2.390 1.599 4.306

297 1.924 1.603 3.824

-3.467

-3.468

-3.082

ER: Onderhoud Overige gebouwen Afs.R: Ventilatiesysteem Leemweg 121

-161 3

-161 3

0 3

Inzet bestemmingsreserves

-158

-158

3

-3.625

-3.626 -1

-3.079

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal Lasten Gerealiseerd totaal van baten en lasten Mutatie bestemmingsreserves 4.2 4.2

Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel

Incidenteel

0

-266

0

50

Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Voordeel op onderwijshuisvesting met name door verschuiving van actualisatie IHP.

0

27

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 42 van 285

Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs SISA regeling D14 NPO (Nationaal Programma Onderwijs): de uitgavekant van deze budgetten zijn op meerdere taakvelden (4.1, 6,1, en 6.2) begroot. Op dit taakveld verantwoorden we de volledige inkomstenkant (ontvangen subsidie), wat lager uitvalt dan het bedrag opgenomen in de begroting, omdat we een deel van de uitvoering doorschuiven naar 2025. Gemeente breed is dit budgetneutraal in voorliggende Jaarrekening verwerkt. SISA regeling D14 NPO (Nationaal Programma Onderwijs): In 2024 resteert een deel van het NPO- budget (interventie 5). Op dit taakveld levert dat een voordeel op. Gemeente breed is dit budgetneutraal in voorliggende Jaarrekening verwerkt.

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel

Incidenteel

Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Peuterspeelzalen: de afrekening over 2023 leidde tot een lagere vaststelling van de verleende subsidie, deels door inzet van subsidiegelden. Sociale verstrekkingen leerlingenvervoer: Minder OV abonnementen verstrekt tov de begroting. Overige afwijkingen taakveld 4.3.

0

80

0 0

102 6

Totaal Totaal saldo

0 -1

-1

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 16 2773 16 4034 4429 20 3 7254

Beleidsnota Regionaal beleidsplan leerplicht 2015-2019 Onderhoudsoverdracht onderwijshuisvesting primair onderwijs Kansengelijkheid voor jonge kinderen. Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Wijchen 2023-2026. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020

Programmarekening 2024 - Programma 4

Pagina 43 van 285

5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en fit kunnen leven. Daar horen in- en ontspanning bij. We vinden het daarom belangrijk dat er in alle kernen passende en goede sport-, culturele en recreatieve voorzieningen en maatschappelijke plaatsen zijn. Deze moeten toegankelijk zijn voor iedereen. Het maakt niet uit welke leeftijd, wat voor inkomen, of dat iemand een eventuele beperking heeft. Dit draagt ook bij aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze hele gemeente. We moedigen de kennismaking met en beoefening van sport, kunst, cultuur en recreatieve bezigheden aan. We zijn trots op ons actieve verenigingsleven met vele vrijwilligers. Dat blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om te sporten en te bewegen aan te moedigen. Onze geschiedenis verdient een plek in de schijnwerpers, zodat iedereen ervan kan genieten. We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen nieuwe ideeën die de lokale geschiedenis in beeld brengen. Daarnaast steunen we kunst en cultuur. In de regio werken we samen om cultuur en toerisme te stimuleren. Toerisme gaan we beter spreiden, zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere ideeën hebben we oog voor de combinatie van en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente.

Onze gemeente kent veel mooie en ook bijzondere groen- en natuurgebieden. Deze willen we niet alleen zo houden, maar ook sterker maken. Natuur met veel verschillende dieren en planten is namelijk erg belangrijk om fijn te kunnen leven in onze omgeving. Dat doen we door steeds meer aandacht te geven aan natuur. Juist ook binnen de bebouwde kommen van onze dorpen. Daarbij houden we het evenwicht tussen natuurlijk onderhoud en veel groenonderhoud in de gaten. We kiezen niet zomaar voor één van beide. Dat doen we in overleg met inwoners.

Speerpunten 5-a 5-b 5-c 5-d 5-e 5-f 5-g 5-h

Coalitie akkoord

Algemeen

Samen actief en sportief Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen als trekpleister Groene en gezonde wijken en dorpen Cultuur- en erfgoedparticipatie Ontspannen regio Meer biodiversiteit & natuur Recreatieve visie Loonse waard

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 44 van 285

Speerpunten

5-a Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen aan te moedigen. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking. 5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. 5-c Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie hoogtepunten. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. 5-d Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in de wijken die er al zijn. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten.

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd. Dit is niet voor alle kinderen vanzelfsprekend. Voor hen willen we dit makkelijker maken. Ieder kind in het (basis)onderwijs krijgt les in cultuur en maakt daardoor kennis met kunst en cultuur. 5-f Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken we met de gemeenten aan versterking voor een langere tijd voor de structuur van de culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat de acties een blijvend effect moeten hebben op de keten van topen middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst in de regio. 5-g Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden, levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. 5-h Recreatieve visie Loonse waard Ons rivierenlandschap is een unieke eigenschap. In onze plannen voor het toerisme leggen we de nadruk op ons landschap, cultuur en geschiedenis. We onderzoeken de mogelijkheden om meer te doen met recreatie op en rond het water. Zo biedt de Loonse Waard mogelijk kansen om recreatie op en aan het water te versterken.

Hiermee speelt het in op de behoefte aan stedelijk uitloopgebied voor onze inwoners.

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 45 van 285

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2024

Verantwoording

5-a Samen actief en sportief 1. Lokaal sportakkoord. Naast de doelen uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). In de kerngroep zitten mensen van lokale(sport)-verenigingen, maatschappelijke instellingen en de gemeente. Deze kerngroep beoordeelt deze aanvragen. In 2023 hebben we het lokaal sport akkoord herijkt en maken we nieuwe afspraken. Naast de aanvragen gaan we een andere werkwijze hanteren om de concrete doelen uit te voeren. Hier starten we eind 2023 mee en dit loopt door in 2024 en verder. 2. Buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner. In 2024 zetten we een buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner in die stimuleert dat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden en de sportverenigingen hierin worden ondersteund. Dit zal onder de Brede Regeling Combinatiefuncties gaan vallen, dat weer deel uitmaakt van de brede SPUK. Hieronder valt het Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze zetten we voor 3 jaar in. Daarna evalueren we dit en bekijken we of we het GALA verlengen. 3. Speelruimtebeleid. We gaan het speelruimtebeleid opnieuw beoordelen. De uitvoering wordt gedaan door een extern bureau. Dit vindt waarschijnlijk in 2024 plaats. 4.

Voor kinderen ontwikkelen we een klimen speelbos. Het onderzoek naar de ontwikkeling van een klim- en speelbos (opgenomen in het coalitieprogramma) nemen we mee bij de herijking van het speelruimtebeleid (zie punt 3 Speelruimtebeleid). We komen in 2024 met een locatiekeuze en ontwerp.

Programmarekening 2024 - Programma 5

In uitvoering.

In uitvoering. De buurtsportcoach en verenigingsondersteuner zijn in april 2024 gestart. De eerste ervaringen zijn positief. Er zijn veel nieuwe verbindingen gelegd en nieuwe initiatieven gestart waaronder Max Vitaal en de gezondheidstest voor senioren.

In uitvoering. Tweede kwartaal 2025 gaan we het herijkt speelruimtebeleid naar de raad brengen

Locatie is bepaald (Park Noord). Financiering wordt meegenomen in de perspectiefnota 2025. Pas daarna kan dit verder worden opgepakt.

Pagina 46 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen herdenkt 80 jaar vrijheid. We vieren en herdenken 80 jaar vrijheid. We organiseren en ondersteunen activiteiten in dit kroonjaar.

We beschermen onze cultuur en geschiedenis en steunen ideeën die de plaatselijke geschiedenis in beeld brengen: Ø We gaan door met plan voor cultuur en geschiedenis. Ø De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie nemen we mee in de omgevingsvisie. Ø We onderzoeken Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk. Ø We lichten monumenteneigenaren actief voor en begeleiden hen met het verduurzamen van hun monument. De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt herzien. De kosten voor de herziening worden betaald uit het fonds zelf.

Wij hebben op 17 en 18 september aandacht besteed aan 80 jaar vrijheid na Operatie Market Garden met (educatieve) activiteiten. Wij zijn Wijchen Herdenkt tijdens de nationale bevrijding in de week van 5 mei 2025 aan het voorbereiden. Het onderzoek Erfgoed uit het Post'65 tijdperk is op advies van het Gelders Genootschap on hold gezet. Het onderzoek en bevindingen in de gemeente Harderwijk worden afgewacht. Mogelijk dat in 2025 dit weer kan worden opgepakt. Over het actief begeleiden van monumenteneigenaren met het verduurzamen van hun monument is op 27 november 2023 overleg geweest met team Energietransitie. Team Energietransitie onderzoekt of dit kan meeliften met het al lopende traject voor maatwerkadvies.

Aangezien er vanaf 2021 van het fonds geen gebruik is gemaakt, wordt hier geen prioriteit aan gegeven.

5-c Wijchen als trekpleister Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit een plek kan krijgen en als dit kan in combinatie met een klimbos. We komen in 2024 met een locatie keuze en ontwerp.

Programmarekening 2024 - Programma 5

We hebben dit niet gerealiseerd. In de gekozen locatie voor het klimbos, past geen uitkijktoren.

Pagina 47 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-d Groene en gezonde wijken en dorpen We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen twee terug. Hiervoor starten we in 2023 met het opstellen van een boombeheerplan, welke we in 2024 voorleggen aan de raad.

Als groen ergens verdwijnt, zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. We kijken in de openbare ruimte waar we stenen kunnen vervangen voor groen.

Bij het principe 2 voor 1 boom lopen we tegen de grenzen van de openbare ruimte aan in verband met de druk op zowel de boven- als ondergrondse ruimte. Op meerdere locaties binnen de bebouwde kom is er overlast door bomen op riolering en waterleidingen. Bij vervanging worden bomen uitdrukkelijk niet meer op kabels en leidingen geplant. Er is echter een beperkt aantal locaties waar we (nog) kunnen planten. We denken dan ook dat het nodig gaat zijn als gemeente een perceel te verwerven waar bomen geplant kunnen worden. Hiermee kunnen we het voornemen 1 boom weg en 2 bomen terug wellicht waarmaken. Er is nog geen start gemaakt met het opstellen van het boombeheerplan. Ook hier lopen we tegen de grenzen van de openbare ruimte aan. Als voorbeeld de hoeveelheid trafohuisjes die geplaatst worden. Dit vindt m.n. in groene zones plaats wat niet standaard gecompenseerd wordt met groen op andere locaties. Er is wel een start gemaakt met het vergroenen van het centrum van Wijchen, waarbij stenen vervangen worden door openbaar groen.

We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie We maken een cultuurnota. Hierin geven we aan wat we met cultuur willen bereiken. We leggen hierin de nadruk op de mogelijkheid om deel te nemen aan culturele activiteiten, met extra aandacht voor jeugd en jongeren. Hierin werken we samen met het sociaal domein. Daarbij sluiten we aan op het programma van de “brede SPUK”. Vanaf 2024 gaan we aan de slag met de plannen uit dit programma. Voor de versterking van de culturele infrastructuur biedt het financiële mogelijkheden. We onderzoeken wat er aanvullend nodig is voor de culturele infrastructuur, waarvan de financiële afweging via de begroting wordt genomen. We maken een nieuwe visie op het bibliotheekwerk.

Programmarekening 2024 - Programma 5

De cultuurnota is vastgesteld. Een aantal acties uit de uitvoeringsagenda zijn in gang gezet.

De visie is vastgesteld door de raad.

Pagina 48 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-f Ontspannen regio Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld om activiteiten uit te voeren in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtenaren beschikbaar om de uitvoering te ondersteunen. Onder regie van de GMR worden de onderstaande acties uitgevoerd in 2024: Meer onderwijs in cultuur en stimuleren dat er voldoende en goed geschoolde kunstvakdocenten zijn. Ondersteuning van verenigingen, stichtingen en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector. Het Romeinse verleden en in het bijzonder de Romeinse Limes (UNESCO werelderfgoed) - in samenhang - meer zichtbaar en beleefbaar maken. Hiervoor wordt een Masterplan Romeins verleden ontwikkeld met uitvoeringsagenda.

In uitvoering door GMR

In uitvoering door GMR

In uitvoering door GMR

In uitvoering door GMR

5-g Meer biodiversiteit en natuur Speerpunt 1. Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: a. Invoeren plan om Park Noord te verzorgen waarbij rekening wordt gehouden met de dieren en planten die daar al zijn; b. Opstellen plan om te zorgen voor Spoorzone en Kerkeveld; c. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten. Speerpunt 2. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema: a. Een scan maken voor de kansen voor natuur bij ruimtelijke ontwikkelingen. Speerpunt 3. Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten: a. We gaan de eikenprocessierups (epr) in de stedelijke omgeving aanpakken. Dit doen we door ander maaibeleid en de ontwikkeling van natuurlijke vijanden aan te moedigen. We zoeken plekken waar we deze aanpak kunnen uitvoeren. Speerpunt 4. Versterken groenblauw raamwerk: a. Binnen de GMR samenwerken aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk. Het groenblauw raamwerk is een verbinding en dooradering van stad en landschap met natuur en water. Hiervoor voeren we samen met vijf gemeenten het plan Groene Mantel rondom Nijmegen uit. Speerpunt 5. Stimuleren van initiatieven en samenwerking: a. Biodiversiteit in de wijk (dit proberen we als eerste uit in de Weertjes); b. Plaatsen van een leefomgeving voor vleermuizen en/of stadsvogels.

Programmarekening 2024 - Programma 5

a. plan park noord is gereed en wordt uitgevoerd b. moet nog worden opgestart c. is in 2023 op de Aalsburg gedaan. Wordt nu gevolgd qua ontwikkeling

Moet nog worden opgestart; vindt plaats tezamen met Druten omdat dit ook in hun beleidsplan is opgenomen. Invoering vindt plaats tezamen met de aanpassingen van maaibeheer langs hoofdwegen.

Samenwerking met betrokken partijen komt op gang. In overleg met provincie is project De groene mantel rondom Nijmegen opgenomen als koploperproject voor het VLGG. Plan van aanpak is opgesteld. Opstellen programma van eisen is in voorbereiding.

a. In De Weertjes zijn verhardingen vervangen door groen met soorten die geschikt zijn voor bijen, vlinders e.d.

Pagina 49 van 285

Begroot 2024

Verantwoording

5-h Recreatieve visie Loonse waard Speerpunt 1. Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: a. Invoeren plan om Park Noord te verzorgen waarbij rekening wordt gehouden met de dieren en planten die daar al zijn; b. Opstellen plan om te zorgen voor Spoorzone en Kerkeveld; c. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten.

a. plan park noord is gereed en wordt uitgevoerd b. moet nog worden opgestart c. is in 2023 op de Aalsburg gedaan. Wordt nu gevolgd qua ontwikkeling

Watkost heeft het gekost? Wat het? Het Programma Sport, cultuur en recreatie bestaat uit de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering; Tot dit taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport, waaronder de subsidies aan alle sportverenigingen. 5.2 Sportaccommodaties; Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening, zoals de gym- en sportzalen, het zwembad en de buitensport (RSA). 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie; Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel. 5.4 Musea; Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals het museum. 5.5 Cultureel erfgoed; Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. 5.6 Media; Tot dit taakveld behoren de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, zoals de Wijchense omroep en de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie.

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 50 van 285

Product Financieel overzicht nr.

Geactualiseerde Begroting

Werkelijk

Werkelijk

2024

2024

2023

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Baten

272 501 0 6 28 224 28 1.059

254 731 0 6 30 40 40 1.103

333 1.222 1 2 18 40 48 1.664

Lasten Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Lasten

571 4.026 774 421 147 1.232 4.731 11.901

482 3.919 759 421 136 1.049 5.116 11.882

512 2.797 672 401 139 912 4.468 9.902

Gerealiseerd totaal van baten en lasten

-10.842

-10.780

-8.238

7 21 187 29 6 2 7 115 -48 181 -11 -142 65 10 -210 0 0 0 -80 0 0 -31 0 0 -49 -5 -25 15 -61

7 21 187 29 6 2 7 116 -48 131 -15 -154 66 10 -210 0 -124 60 44 0 0 -13 0 0 -70 -5 -25 15 6

0 -68 187 1 -20 2 15 72 -382 -51 -19 -185 0 -16 0 0 133 0 0 -6 0 33 0 0 -94 -5 -23 15 -243

-18

42

-657

-10.860

-10.738 123

-8.895

(x € 1.000) Baten

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Mutatie bestemmingsreserves 5.1 BR: calamiteiten maatschappelijke accommodaties 5.2 Afs.R: 3e Hockeyveld Campus Wijchen 5.2 Afs.R: Centrale Sporthal 5.2 Afs.R: Kunstgrasveld Diosa 5.2 Afs.R: Renovatie crossbaan Wycross 5.2 Afs.R: Sportzaal achterlo 5.2 Afs.Res. Automatische beregening 5.2 Afschrijvingsreserve RSA 5.2 BR: Renovaties Sportvelden 5.2 BR: RSA Tennis 5.2 ER: Gymmaterialen 5.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.2 BR: calamiteiten maatschappelijke accommodaties 5.3 BR: Beeldende kunst 5.3 BR: Eenmalige middelen 5.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.3 ER: Corona compensatie 5.3 BR: De Stroming 5.3 BR: Cultuur 5.4 ER: Corona compensatie 5.4 BR: Cultuurhistorie 5.5 ER: gemeentelijke monumenten 5.7 BR: Beeldende kunst 5.7 BR: Eenmalige middelen 5.7 BR: Landschapsontwikkelingplan 5.7 BR:Vervangen speeltoestellen openbare speelpleinen 5.7 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.7 Afs.R. Oosterpark 5.7 ER: Groen

Inzet bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 51 van 285

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering Sportstimulering: voordeel op subsidies aan sportverenigingen, met name ook door extra specifieke uitkering die de gemeente ontvangt vanuit het rijk voor combinatiefunctionarissen, waardoor er gemeente middelen bespaard kunnen worden. We hebben over 2024 op dit taakveld minder subsidie kunnen aanvragen op de SPUK sport regeling, wat een compensatie is voor de kostprijsverhogende BTW op onze sport uitgaven. Op andere taakvelden hebben we juist meer subsidie ontvangen. Taakveld 5.2 Sportaccommodaties Voordeel op de op de exploitatie MFA's. Op basis van de conceptjaarrekeningcijfers van de Meerval BV, kunnen we een klein voordeel verwachten op de exploitatie 2024 van het zwembad ten opzichte van de actuele begroting. We hebben over 2024 meer subsidie kunnen aanvragen op de SPUK sport regeling, wat een compensatie is voor de kostprijsverhogende BTW op onze sport uitgaven. In de novemberrapportage is € 10k afgeraamd op inspecties en onderhoud sportparken. Dit blijkt toch voor een deel benodigd te zijn, hierdoor is nu sprake van een overschrijding van het budget.

Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en cultuurparticipatie Voordeel op muziekonderwijs, met name ook door extra specifieke uitkering die de gemeente ontvangt vanuit het rijk waardoor er gemeente middelen bespaart kunnen worden. Vrijval van de laatste tranche reserve stroming van 60K. De middelen zijn besteed waarvoor het bestemd was, dus kan deze middelen uit de reserve vrijvallen.

Structureel Incidenteel

0

78

0

-7

0

37

0

20

0

219

0

-7

0

15

0

60

0

31

0

-328

Taakveld 5.4 Musea Geen afwijkingen binnen dit taakveld. Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed In de rapportage van november is de verrekening van de subsidies met de egalisatiereserve Monumenten niet goed verwerkt, dit is aangepast in de jaarrekening. Taakveld 5.6 Media Geen afwijkingen binnen dit taakveld. Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Extra lasten wijkbeheer; vanuit de doorbelasting WDW worden de lasten voor wijkbeheer in rekening gebracht. Verklaring daarvoor is: 1. Het jaar 2024 is vergeleken met de jaren ervoor een beduidend groeizamer jaar geweest. Hierdoor hebben we meer en langer mensen in moeten huren om te zorgen dat we het afgesproken kwaliteitsniveau kunnen realiseren. 2. Inhuur van personeel via een uitzendbureau (Globen) en Driessen is fors duurder dan ingehuurde medewerkers via het Werkbedrijf. Door de afname van het aantal SW medewerkers moeten we steeds meer via Driessen en Globen inhuren. Daar zit gelukkig wel een loonkostensubsidie aan vast, maar nog steeds zijn de kosten daardoor wel hoger dan begroot. Hiertegenover staat dat er minder eigen personeel is ingezet.

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 52 van 285

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Structureel Incidenteel Door de extra inzet van wijkbeheer is ook meer sprake van plantsoenafval dat verwerkt moet worden, deze last is dus ook hoger dan geraamd met € 28.000. Bovenstaande extra kosten wijkbeheer worden grotendeels gecompenseerd vanwege lagere kosten op eigen personeel op de wijkteams. Omdat de personeelskosten op basis van de vaste verdeelsleutel o.b.v. fte's over de taakvelden zijn verdeeld, zien we op het taakveld groen slechts een beperkt deel van het totale voordeel op vast personeel buiten de verdeelsleutel terug (€300k totaal). Dat komt terug op de andere taakvelden. 0 79 Ongediertebestrijding; de gemeente heeft de verplichting om op alle meldingen actie te ondernemen. Het aantal meldingen was hoger dan in 2023, ook in 2023 was al sprake van een overschrijding. 0 -23 In de novemberrapportage hebben we het budget speelplaatsen met € 66.000 afgeraamd. Deze inschatting blijkt te optimistisch te zijn. In december zijn enkele grote uitgaven aan onderhoud geweest, waarvan de verwachting was dat deze pas in januari 2025 zouden worden uitgevoerd. 0 -34 Overige extra uitgaven voor openbaar groen, voor o.a. extern advies, en klein machinaal onderhoud. 0 -20 Overig

0

Totaal Totaal saldo

0 123

3

123

elevante beleidsnota’s

Relevante besluiten

Nummer besluit 12 IZ 132 13 IZ 196 14 IZ 199 16 4095 16 IZ 121 16 IZ 123 18 4 15250 18 4 666 / 19 24150 19 35155 19 27162 20 52446 21 58857

Beleidsnota Renovatieplan Sportaccommodaties / RSA Beleidskader Investeringen Buitensportaccommodaties. Uitvoeringsdocument muziekonderwijs. Speelruimtebeleid 2015-2025. Nota speelbeleid. Uitvoeringsprogramma Kunstparticipatie. Notitie Sport en bewegen. Algemene subsidieverordening 2018 Visie bibliotheek 2020 - 2023 Visie ’t Mozaïek, sociaal cultureel en educatief centrum in Wijchen. Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit Ecologisch groenbeheerplan

Programmarekening 2024 - Programma 5

Pagina 53 van 285

6 Sociaal domein Algemeen We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen in de samenleving op alle gebieden. Zoals samenleven, zorg voor elkaar, werken, leren, sporten, cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud. Voor mensen met een ziekte, beperking of een tijdelijke behoefte tot ondersteuning. En ook voor de mensen die weinig geld hebben of die nieuw in Nederland zijn en moeten inburgeren. Daar werken we samen aan, met onze inwoners en partners. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we gaan voor een sterke, gezonde en sociale samenleving. Hierbij hebben we aandacht voor mentale en fysieke gezondheid, preventie, maatwerk en zorg dichtbij huis. We investeren hierin in stappen in alle kernen en wijken. En als het even minder goed gaat? Dan kijken we naar elkaar om en ondersteunen we elkaar. Als het nodig is, staan wij samen met onze partners klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. Ook voor mensen die zorg mijden en wel geholpen moeten worden, omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Zo voorkomen we zoveel mogelijk zware en kostbare zorg. Als het mogelijk is, heeft hulp in de buurt, of uit het sociaal netwerk de voorkeur. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen.

Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. We behouden kwalitatief goede zorg maar houden ook betaalbaarheid in het oog. Daarbij zoeken we naar manieren om kosten beter inzichtelijk te maken. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we zoveel mogelijk samen met regiogemeenten. Jeugd krijgt speciale aandacht in ons programma. De jeugd is onze toekomst, ook als hun situatie kwetsbaar is. Wij willen dat alle jeugdigen in de gemeente Wijchen opgroeien in een veilig klimaat en een omgeving waarin zij kansen krijgen om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. Voor goede zorg aan onze jeugd werken we samen in de regio. We maken duidelijke afspraken over wat hoort onder jeugdzorg en wat bij de normale opvoeding. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan.

Speerpunten 6-a 6-b 6-c 6-d 6-e 6-f 6-g 6-h 6-i 6-j

Coalitie akkoord

Algemeen

Gezonde en vitale samenleving Vitaal ouder worden Preventie en goede zorg Iedereen draagt een steentje bij We laten niemand vallen Zorg en veiligheid Begroting Jeugdwet Begroting WMO Begroting BUIG Programma vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 54 van 285

Speerpunten

6-a Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen, blijf je lichamelijk en geestelijk fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. 6-b Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. 6-c Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we alles in op preventie en makkelijk bereikbare hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart voorkomen van zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. 6-d Iedereen draagt een steentje bij We willen dat iedereen mee kan doen. Door werk of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en kan iets kunnen bijdragen.

6-e We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. 6-f Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. Huiselijk geweld en kindermishandeling signaleren we tijdig met onze ketenpartners en zetten hier passende hulp voor in. 6-g Begroting Jeugdwet Dit thema behandelt de realisatie 2024 van het onderdeel Jeugd t.o.v. de geactualiseerde begroting. In 2024 heeft de gemeente Wijchen de contracten voor Jeugd voor het merendeel regionaal ondergebracht bij het ROB (regionaal ondersteuningsbureau) in het Rijk van Nijmegen. Een klein deel van de contracten is in eigen beheer. Dit betreft lokale contracten specifiek voor Wijchense inwoners. Nulmeting 2024 en bijstelling begroting 2024 In Q1 van 2024 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd uitgevoerd.

Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2024 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2024 (en verder) bepaald. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele meerjarenbegroting is bijgesteld. Gedurende het gehele jaar monitoren we het zorggebruik. Vervolgens is de begroting bijgesteld in de novemberrapportage 2024

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 55 van 285

(zorggebruik stand t/m augustus 2024). Dit is op 12 december 2024 aan de raad gepresenteerd. Wat is het resultaat van het onderdeel Jeugd in 2024? In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw van de totale realisatie 2024 per onderdeel: Begroot Realisatie 2024 2024 Saldo Jeugd Dagbehandeling 1.232 1.259 -26 Verblijf 4.500 3.690 810 Ambulant 5.946 5.283 663 GGZ zorg 4.216 4.163 53 Bescherming/reclassering 1.195 941 254 PGB 165 167 -2 Overig 1.949 1.918 31 Totaal Jeugd 19.204 17.421 1.783 Ten opzichte van de actuele begroting is dit een voordeel van € 1,78 miljoen. Procentueel is dit 9% van het beschikbare budget. Hieronder wordt per onderdeel toegelicht hoe dit voordeel mede ook door incidentele oorzaken, die in het zorggebruik t/m augustus nog niet zichtbaar waren, wordt veroorzaakt. Belangrijke oorzaken van dit positieve jaarresultaat: - Bij de dure verblijfsproducten zien we uitstroom van een aantal jeugdigen vanaf september 2024. Dit levert direct een groot voordeel op. Hoe deze uitstroom structureel uitpakt, nemen we mee in de Nulmeting Jeugd 2025.

Van een van de uitgestroomde jeugdigen, is nu al de verwachting dat deze vanaf 2025 weer in verblijf komt; - We ontvangen (als regio) incidenteel een bedrag terug van een zorgaanbieder Verblijf, die in voorgaande jaren de verleende zorg op een te zwaar tarief had gedeclareerd; - De categorie ambulante behandeling J&0 JLVG stijgt al jaren sterk (2022 +27%, 2023 +32%), maar stijgt in 2024 minder snel dan verwacht in de novemberrapportage. Dit levert een voordeel op. In de Nulmeting Jeugd 2025 duiden we de structurele component van deze ontwikkeling. Bij begeleiding zien we met name bij specialistische begeleiding een daling als gevolg van ingezette maatregelen. Dit resultaat 2024 leidt tot een storting in de egalisatiereserve Jeugd. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van jaarresultaten Jeugd. Dagbehandeling De categorie dagbehandeling is op de meeste onderdelen hetzelfde gebleven als de novemberrapportage. Het nadeel wordt o.a. veroorzaakt door een stijging van het schoolverzuim, doordat jeugdigen lang op wachtlijsten staan bij bijvoorbeeld jeugd GGZ, waardoor de zorgvragen verergeren en ze niet meer binnen school kunnen blijven. We kijken kritisch naar nieuwe instroom bij deze categorie en bouwen af waar mogelijk. Voor de lokale inzet bij de Eerste Stap werken we nog steeds naar een geleidelijk afbouw van lopende casussen.

Verblijf De beïnvloedbaarheid van gebruik van zorg met verblijf is voor de gemeente minimaal, omdat de verwijzingen meestal via medisch specialisten en gecertificeerde instellingen verlopen. De beïnvloedbaarheid van de gemeente zit in het voorkomen van verblijf. Bij deze categorie zien we een groot voordeel. Als eerste is er van een zorgaanbieder die zorg op een te zwaar tarief gedeclareerd had, geld terug ontvangen over voorgaande jaren. Ten opzichte van de novemberrapportage zien we daarnaast uitstroom in de tweede helft van 2024. Deze uitstroom heeft vooral plaatsgevonden bij de behandelgroepen en komt

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 56 van 285

doordat vier jeugdigen weer naar huis konden en 1 jeugdige naar de WLZ is gegaan. Het is een positieve ontwikkeling dat de trend van minder jeugdigen in verblijf zich hierbij voortzet. Ambulant Bij de categorie Ambulant zien we een voordeel. We hebben afgelopen jaar ingezet op extra trainingen van het sociaal team. Hiermee hebben we de expertise van het sociaal team verhoogd. Ook hebben we de nadruk gelegd op het verminderen van het aantal uren per week, en de inzet van specialistische begeleiding door een strikter besliskader. Hierdoor zien we dat specialistische begeleiding is afgenomen. Daarnaast is er een voorliggende voorziening gericht op de echtscheidingsproblematiek (begeleide omgang) ingezet vanuit tijdelijke NPO-middelen. Door deze inzet is reguliere begeleiding afgenomen. We willen deze voorliggende begeleide omgang structureel gaan inzetten. Bij het product ambulante behandeling J&0 JLVG zien we een afname doordat er minder uren per week ingezet worden, en gemiddeld worden er minder weken zorg ingezet dan vorig jaar. GGZ- zorg Bij de categorie GGZ- zorg met verblijf zagen we een instroom bij de GGZ-bedden aan het begin van Q3 2024. Nu zien we een voordeel op bij de GGZ-bedden ten opzichte van de novemberrapportage. Dit komt doordat 2 jeugdigen weer thuis konden gaan wonen. Positieve ontwikkelingen die we niet van tevoren konden voorspellen.

Bij specialistische GGZ is er een kleine stijging te zien ten opzichte van de novemberrapportage door een stijging van het aantal jeugdigen dat deze zorg ontvangt. Per saldo eindigt het onderdeel GGZ- zorg met een licht voordeel. Bescherming/ reclassering De daling die we aangaven in de septemberrapportage en novemberrapportage bij de OTS- bouwstenen en bij voogdij zet zich verder voort. Dit levert vooral bij de categorie jeugdbescherming een voordeel op. We zagen deze daling dus al aankomen, maar blijkt nog een stuk lager dan dat de prognoses in november aangaven. Deze categorie heeft ook een link met de categorie verblijf. Bij jeugdigen in verblijf is er vaak sprake van een ondertoezichtstelling of voogdij. Vanwege veranderingen in het productenboek van jeugdbescherming en jeugdreclassering hebben we uit voorzichtigheid bij de novemberrapportage budget gehandhaafd. We zien een voordeel op het onderdeel consultatie en advies. Regionaal is er een Jeugdbeschermingstafel ingericht waar casussen worden besproken. Casussen worden sneller afgesloten dan voorgaande jaren. PGB Bij PGB zien we geen bijzonderheden ten opzichte van de novemberrapportage. Overig Bij de categorie LTA zien we een voordeel ten opzichte van de novemberrapportage. Deze categorie is altijd moeilijk te monitoren, mede omdat er een langere vertraging zit in de declaraties.

De beïnvloedbaarheid van de gemeente is minimaal omdat verwijzingen vooral via GI en medisch specialisten verlopen. Daarnaast zagen we bij de novemberrapportage al dat crisis minder ingezet was dan verwacht. Het is toen naar beneden bijgesteld. We zien dat het nog lager is uitgevallen dan de prognoses in november aangaven. Dus ook op dit onderdeel een klein voordeel. Oekraïense zorgkosten Jeugd In de novemberrapportage 2024 presenteerden we de verwachte kosten (€ 323k) m.b.t. Oekraïne die jeugdzorg- gerelateerd zijn in dit thema Jeugd. Echter navraag bij het Rijk heeft uitgewezen dat deze specifieke kosten thuishoren in taakveld 6.1 en het thema

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 57 van 285

Vluchtelingen, arbeidsmigranten en huisvesting. Het begrote bedrag in de tabel is dan ook exclusief de Oekraïense zorgkosten. 6-h Begroting WMO Dit thema behandelt de realisatie 2024 van het onderdeel WMO t.o.v. de geactualiseerde begroting. In 2024 zijn de contracten voor WMO voor het merendeel regionaal ondergebracht bij het ROB (regionaal ondersteuningsbureau) in het Rijk van Nijmegen. Een klein deel van de contracten is in eigen beheer. Dit betreft lokale contracten voor dagbesteding ouderen en hulp bij het huishouden of maatwerkcontracten specifiek voor Wijchense inwoners. Nulmeting 2024 en bijstelling begroting 2024 In Q1 van 2024 is de jaarlijkse Nulmeting WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is het geactualiseerde beeld 2024 (en verder) bepaald op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2024 en ontwikkelingen. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. Gedurende het gehele jaar monitoren we het zorggebruik. Vervolgens is de begroting bijgesteld in de novemberrapportage 2024 (zorggebruik stand t/m augustus 2024). Dit is op 12 december 2024 aan de raad gepresenteerd. Wat is het resultaat van het onderdeel WMO in 2024? In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw van de totale realisatie 2024 per onderdeel:

WMO Huishoudelijke verzorging Hulpmiddelen Woonvoorzieningen Begeleiding Dagbesteding PGB Overig Totaal WMO

Begroot Realisatie 2024 2024 4.310 4.101 1.047 1.057 320 204 2.736 2.820 950 874 404 387 283 226 10.050 9.667

Saldo 210 -10 116 -84 76 17 57 383

Dit resultaat 2024 leidt tot een storting in de egalisatiereserve WMO. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van de jaarresultaten WMO. Daarmee komt de reserve boven het vastgestelde plafond van € 750K. In voorliggende Jaarrekening romen we € 529k af naar de algemene reserve. Huishoudelijke Hulp Het aantal klanten blijft stijgen maar het totaal aantal toegekende uren ligt in 2024 lager dan in 2023. Het eerder vastgestelde indicatieprotocol werpt hierbij zijn vruchten af. Ondanks de toename van het aantal klanten met 50 klanten, is de gerealiseerde ureninzet in 2024 totaal maar 700 uur hoger dan in 2023. De verwachte stijging van uren bij toename van klanten is, vooral als gevolg van de krappe arbeidsmarkt, uitgebleven. Hierdoor is er sprake van een positief resultaat. Hulpmiddelen Per 1 juni 2024 zijn de uitstaande voorzieningen van Medipoint overgenomen door Welzorg. De uitgaven voor hulpmiddelen stijgen vanaf dit moment omdat voortaan voor alle hulpmiddelen de (hogere) tarieven van Welzorg gelden. Deze stijging was voorzien in de begroting 2024. Woonvoorzieningen Het aantal woonvoorzieningen (met name dure woningaanpassingen en trapliften) ligt in

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 58 van 285

2024 lager dan in voorgaande jaren. We zien geen afwijking ten opzichte van de septemberrapportage. Daarnaast is een bedrag van € 39k voor uitgaven aan trapliften in 2024 ten laste gebracht van de GALA- regeling “Valpreventie 2024”. Begeleiding De reguliere begeleiding laat een stabiel beeld zien. Bij specialistische begeleiding zien we in 2024 een forse toename van het aantal klanten (ruim 50). De toename zien we vooral bij aanbieders die ondersteuning bieden aan inwoners met een psychische problematiek. Verder zien we in 2024 het gemiddelde aantal uren per indicatie stijgen van 2.0 uur in 2023 naar 3.1 uur in 2024. Ook de uitnutting van de indicatie ligt in 2024 iets hoger. Hierdoor neemt het aantal ingezette uren ondersteuning meer toe dan verwacht. Per saldo is er een nadeel op dit product. Dagbesteding Bij deze categorie treedt een voordeel op bij het subsidiebudget. Dit wordt mede veroorzaakt door een lagere vaststelling Herstelgerichte inloop 2023. De zorg in natura laat een overschrijding zien. Er is een toename van gebruik van de dagbesteding volwassen door toename van het aantal deelnemers in de 2 e helft van 2024. Bij de dagbesteding ouderen zien we een verdubbeling van het gebruik van de specialistische vorm. Dit komt deels door de strengere toelatingsprocedure van de Wlz. Hierdoor blijven inwoners langer aangewezen op de Wmo-dagbesteding.

Daarnaast is een bedrag van € 41k (huur Inloop en ontmoeten) in 2024 ten laste gebracht van de GALA- regelingen “Een tegen Eenzaamheid 2024” en ‘’ Versterken sociale basis 2024’’. Dat levert bij dagbesteding een voordeel op. PGB Op basis van actuele informatie van de Sociale verzekeringsbank over de pgb’s WMO treedt er een voordeel op. Dit betreft hoofdzakelijk PGB’s Huishoudelijke hulp. Overig Bij deze categorie treedt een voordeel op. Dit wordt veroorzaakt door een lagere doorbelasting vanuit de WDW op het onderdeel mantelzorg. Daarnaast zien we uitstroom bij de categorie WMO- verblijf en een voordeel op de Inloopvoorziening GGZ, omdat de subsidie aan het RIBW kon worden verantwoord onder de door Nijmegen verlegde IZAmiddelen (SPUK). 6-i Begroting BUIG Belangrijkste ontwikkelingen In de primitieve begroting van 2024 is rekening gehouden met een gemiddeld aantal van 694 uitkeringsdossiers in 2024. We zijn in 2024 ook gestart met dit aantal. In het eerste halfjaar van 2024 was een lichte stijging (0,7%) in het bestand opgetreden. Bij de Perspectiefnota 2024 is deze stijging niet bijgesteld en zijn we uitgegaan van gemiddeld 696 uitkeringsdossiers. In het derde kwartaal van 2024 zagen we een significante stijging van het bestand en hebben wij de prognose bijgesteld naar 725 uitkeringsdossiers. We zijn het jaar geëindigd met 728 uitkeringen op 1 januari 2025.

Deze stijging is vooral te herleiden naar het in korte tijd invullen van de gehele taakstelling voor 2024 voor de opvang van statushouders. Gecombineerd met een stijging van instroom zien wij tegenvallende uitstroomcijfers wat leidt tot een bestandsstijging van 5%. De voornaamste redenen van instroom waren opvang van statushouders (35%) en lag in autonome ontwikkelingen als bijvoorbeeld verhuizingen, beëindiging van een relatie, etc (30%). Werkloosheid (einde WW, einde bedrijf, einde dienstverband) was in 17% van de gevallen de reden van het beroep op bijstand. Op het gebied van uitstroom zijn autonome bewegingen, als bijvoorbeeld verhuizingen en AOW, met 41% de voornaamste reden van uitstroom gevolgd door werkaanvaarding met 29%

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 59 van 285

AANTALBIJSTAND ONTVANGERS

760 740 720 700 680 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

2024 Realisatie 2023

Begroot 2024 primitief

Realisatie 2024

JEV 2024

Wat is de verwachte afwijking t.o.v. begroting? In de geactualiseerde begroting 2024 is uitgegaan van gemiddeld 696 bijstandsgerechtigden. We zien in Q3 een significante stijging van het bestand. In de Perspectiefnota hebben we de opbrengsten bijgesteld aan het nader voorlopig BUIG-budget. Eind september 2024 hebben we de definitieve beschikking voor het jaar 2024 ontvangen. Dit is vastgesteld in lijn met wat we in de Perspectiefnota hadden voorzien. In onderstaande tabel zien we een kostenstijging, die ontstaat door een hoger effect van indexatie van de hoogte van de uitkeringen in combinatie met een hoger aantal uitkeringen. x € 1000

Begroot primitief 2024

Begroot actueel 2024

Jaarrekening 2024

Saldo 2024

Opbrengsten

11.682

12.209

12.120

-90

Kosten

12.086

13.395

13.301

94

76

76

76

-

-328

-1109

-1105

4,6

Inzet reserve Totaal

6-j Programma vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting Aangezien voor het realiseren van alle opgaves een beroep gedaan wordt op de inzet van meerdere teams uit verschillende domeinen werken we met een programma. Door het team Vluchtelingen Internationale werknemers en Huisvesting (VIH) is een programmaplan opgesteld, met daarin de doelen, inspanningen en bijbehorende middelen. Ontheemden Oekraïne We hebben een duurzame noodopvang locatie bij de Oude Klapstraat beschikbaar sinds november 2023. De locatie is overgenomen door Talis en de gemeente huurt het gebouw. Talis is verantwoordelijk voor het gebouw en de gemeente over de opvang. We hebben 220 bedden beschikbaar. In de praktijk betekent dit dat we, omdat kamers niet altijd volledig met ontheemden te combineren zijn, streven naar een bezetting van 204 bedden. Nu blijkt dat de ontheemden langer in Nederland zullen verblijven dan de afgesproken 2 jaar met Talis (vanaf oktober 2023 tot en met oktober 2025) gaan we met Talis in overleg over een verlenging van het huurcontract.

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 60 van 285

Regionaal werken we samen zodat regels en uitvoering zoveel mogelijk op eenzelfde wijze worden opgepakt en uitgevoerd. De voorzieningen in de regio zitten veelal vol en we merken dat nieuwe instroom bijna niet meer mogelijk is. We volgen de landelijke ontwikkelingen en prognoses over instroom. Dit betekent dat aan ontheemden uit Oekraïne die nu instromen wordt gevraagd zelf te zoeken naar een verblijfplaats. Of dit houdbaar blijft is afhankelijk van de instroom en de mogelijkheid om in landelijke hubs nog mensen voor de eerste dagen op te vangen. De inzet in rijk van Nijmegen is verduurzaming van de opvang locaties maar niet gericht op uitbreiding ook gaan we de huisregels op elkaar afstemmen en de nieuwe werkwijze van instroom. We maken gezamenlijk gebruik van dezelfde instelling voor maatschappelijk werk en de zorgvleugel van Nijmegen bij plusvragen (ontheemden met complex gedrag). We zetten in op zorg en ondersteuning daar waar nodig op onze eigen locaties. We merken dat door de uitzichtloosheid voor de ontheemden in deze situatie problemen toenemen in gedrag en psychisch wel bevinden. We werken zo nodig samen met zorgpartijen om problemen dragelijk te maken voor de ontheemden en hun omgeving. De samenwerking met onderwijs en leerplicht verloopt goed en continueren we. We volgen de landelijke regelgeving en passen onze regels hierop aan (Leefgeld en vragen eigen bijdrage).

Financieel ontheemden Oekraïne In 2024 ontvangen we in totaal ongeveer € 5 miljoen voor de opvang van ontheemden. We hebben de opvang kunnen realiseren binnen de beschikbare middelen. Het overschot van €1,7 mln is gestort in de egalisatiereserve om toekomstige tegenvallers mee af te dekken. Exploitatie ontheemden Oekraine 2024: x € 1000 Begroting Werkelijk Verschil Huur flexwoningen 2.090 1.600 490 Locatieleiding en beveiliging 1.146 989 157 Uitvoeringskosten 117 85 32 Sociale ondersteuning 68 65 3 Zorgkosten * 0 319 -319 Overige kosten oa energie en 314 173 141 internet Totale exploitatie kosten 3.735 3.231 504 Vergoeding bekostigingsregeling 4.898 4.856 -42 Eigen bijdragen 0 55 55 Totale baten 4.898 4.911 13 Beschikbaar saldo 1.163 1.680 517 Egalisatiereserve -1.680 Saldo 0 *De zorgkosten worden in tegenstelling tot de laatste rapportage toch meegenomen op dit taakveld Leefgeld 2024 x € 1000 Leefgeld GOO Leefgeld POO Uitvoeringskosten WDW Totale kosten leefgeld Vergoeding bekostigingsregeling Beschikbaar saldo

Programmarekening 2024 - Programma 6

Begroting

Werkelijk

Verschil

66 9 2 77 77 0

112 27 7 146 146 0

-46 -18 -5 -69 69 0

Pagina 61 van 285

Asielopgave Wij gaan een AZC vestigen voor 300 asielzoekers voor de duur van 10 jaar met een tussentijdse evaluatie na 5 jaar in Wijchen. Het AZC voorziet voor het grootste gedeelte in de asieltaakstelling voor de gemeente Druten en de gemeente Wijchen. We hebben een verdeel besluit ontvangen waarin Wijchen voor 300 asielzoekers een taakstelling opgelegd heeft gekregen en Druten voor 100. We gaan er vanuit dat dit een interpretatie fout is van het ministerie van het ingediende plan en hebben een bezwaar ingediend. De ontwikkeling van het AZC loopt vertraging om omdat we een uitgebreider onderzoek moeten doen onder andere naar de das die in het nabijgelegen gebied aanwezig is. We verwachten daardoor pas eind 2026 open te kunnen. We verwachten met de huur en samenwerkingsovereenkomst voor wensen en bedenkingen procedure in April/Mei naar de raad te komen en voor de de BOPA procedure in Mei. We hebben een klankbordgroep voor bedrijven en aanwonende waarmee we al 2 bijeenkomsten hebben gehad. In deze bijeenkomsten bespreken we zaken aangaande het AZC zoals de inrichting van het terrein en hoe een veiligheidsplan eruit komt te zien. Ook sturen we geïnteresseerde indien er nieuwe ontwikkelingen zijn of nieuwe informatie is een mail om ze hiervan op de hoogte te stellen. De deelnemers van de bijeenkomsten mogen ook zelf onderwerpen aanreiken die ze willen bespreken.

De doorstroomlocatie voor statushouders in Wijchen is open sinds 1 september en heeft ruimte voor 28 statushouders. De samenwerking met Talis verloopt goed. Ook het samen leven met buurtbewoners verloopt goed. Mede door dit Tussen Thuis voldoen we aan de taakstelling en verminderen we de druk op de AZC’s in Nederland. in te richten ter ontlasting van de asielketen. Statushouders We plaatsen de statushouders volgens de vastgestelde taakstellingen door het rijk. Het lukt de gemeente Wijchen nog steeds om deze taakstelling te behalen. Het gaat echter wel moeizamer door krapte op de sociale huurmarkt. Dit maakt dat we regionaal willen optrekken om een aantal knelpunten gezamenlijk op te pakken. Hierbij valt te denken aan het beter matchen van de statushouders bij de huizen die beschikbaar zijn (grote of kleine huishoudens) en het ontwikkelen van een doorstroomlocaties. Inmiddels is er in Wijchen een doorstroomlocatie voor maximaal 30 statushouders ontwikkeld. Deze is geopend per 1 september 2024. Dit zal de druk op de woningmarkt beter spreiden en gekoppelde statushouders aan de gemeente Wijchen al eerder naar Wijchen laten komen. Zij kunnen daarmee alvast integreren in de Wijchense maatschappij en starten met hun inburgeringstraject.

Exploitatie begroting Tussenthuis x € 1000 Lokatieleiding/beveiliging/overige Huur Uitvoeringskosten WDW Totale kosten Bijdrage Rijk Huur Totale baten Beschikbaar saldo Egalisatiereserve Saldo

Programmarekening 2024 - Programma 6

Begroting totaal 258 136 16 410 360 50 410 0

Werkelijk

verschil

289 64 32 385 303 63 366 19 -19 0

-31 72 -16 -25 -57 13 44 19

Pagina 62 van 285

Internationale werknemers Met de gemeenten van de Groene Metropoolregio is een afsprakenkader opgesteld met betrekking tot de huisvesting van internationale medewerkers. Hierin zijn afspraken opgesteld met betrekking tot de kwaliteit en beheer van huisvesting. Tevens is regionaal in beeld gebracht waar internationale medewerkers werken en wonen in, of buiten de regio. In lijn met de nieuwe wet Goed Verhuurschap, waarin is opgenomen dat internationale werknemers recht hebben op fatsoenlijk onderdak, werken we nu aan een lokaal beleidskader om dit te borgen. In de praktijk verblijven internationale werknemers vaak op plaatsen met te veel personen in een te kleine ruimte, of onder onwenselijke omstandigheden. Hoewel de gemeente niet voor huisvesting zorgt, kan de gemeente met beleid het wel mogelijk maken dat werkgevers en projectontwikkelaars voorzieningen creëren, die voldoen aan de wettelijke eisen. Het faciliteren van passende huisvesting kan er tevens voor zorgen dat er meer ruimte komt op de reguliere woningmarkt. Daarnaast wonen er veel internationale werknemers ongeregistreerd in de gemeente. We zetten dan ook in op een betere registratie van de internationale medewerkers. Bij het vaststellen van het lokale beleid wordt ook inzichtelijk wat de personele en eventuele financiële gevolgen zullen zijn.

Programmarekening 2024 - Programma 6

Pagina 63 van 285

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2024 6.a

Gezonde en vitale samenleving

Activiteiten die helpen aan een gezonde leefstijl ondersteunen wij. We werken bijvoorbeeld aan een gezond gewicht, een rookvrije generatie, geestelijke gezondheid, of het verminderen van alcoholgebruik. Dit doen we onder andere met het Lokaal Preventieakkoord. We richten ons daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht voor gezinnen met weinig geld.

We gaan aan de slag met de plannen van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Hiermee maken we een uitgebreide aanpak voor gezondheid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. We zetten ons in om eenzaamheid bij alle leeftijdscategorieën te voorkomen of te verminderen. Dit doen we bijvoorbeeld samen met de Kerngroep Eenzaamheid en MeerVoormekaar. Laagdrempelig en zo veel mogelijk in de buurt. We organiseren met onze netwerkpartners de week van de gezondheid. Met als doel dat mensen zich bewust worden van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van inwoners van Wijchen.

6.b

Verantwoording

We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord waarvoor in 2023 een plan van aanpak is opgesteld. Met de subsidieregeling GALA hebben we diverse activiteiten die een gezonde leefstijl bevorderen en gezondheidsverschillen verkleinen ondersteund. We hebben samenwerking tussen verschillende partijen die gezondheid bevorderen gefaciliteerd door twee netwerkbijeenkomsten (Gezond en Actief cafés) te organiseren. We hebben de acties uit het plan van aanpak van het Gezond en Actief leven akkoord uitgevoerd en deze regelmatig geëvalueerd.