Agendabundel

2023 Continu proces Continu proces Continu proces 2023 2023 2023 2023 2023

2-c Goed bereikbaar met openbaar vervoer Ook met trein en bus is Wijchen goed te bereiken. Met de bouw van Wijchen-West komt de mogelijkheid voor een tweede treinstation in beeld. Wat we gaan doen Uitvoering in Een kwartiersdienst van de trein richting Den Bosch blijven we op de regionale en landelijke agenda zetten. Samen met partners zetten we in op een buurtbus tussen Wijchen en Druten. Met buurtbusvereniging en Provincie Gelderland wordt de haalbaarheid

Pagina | 22| Programmabegroting 2023

Programma 2

Continu proces 2023

besproken. Specifieke MUP maatregelen: - OV-verbinding Druten-Wijchen maatregel 19 MUP

2023

2-d Veilig verkeer en minder overlast Iedereen moet veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. Zowel feitelijk als gevoelsmatig nog veiliger dan op dit moment Of je nu naar school gaat, op weg naar je werk bent, of een ommetje maakt. Overlast door geluid, stank en trillingen pakken we aan. Wat we gaan doen Uitvoering in Om overlast te voorkomen leiden we landbouwverkeer zo veel mogelijk om de bebouwde kom heen. Bij maatregel 3 MUP: actualisatie wegcategorisering hoort bij maatregel 7 MUP: Visie landbouwverkeer. Gevaarlijke verkeerssituaties en plekken met veel geluidsoverlast onderzoeken we en pakken we aan. Er vindt een onderzoek plaats om de geluidsoverlast van gemeentelijke wegen in beeld te brengen en om aan de raad een voorstel voort te leggen hoe deze kunnen worden aangepakt. We zetten ons in voor een variant van de A50 met de minste overlast voor omwonenden. We geven extra aandacht aan verkeersveiligheid rond scholen en sportclubs. Dit heeft doorlopend onze aandacht en sluit aan op maatregel 28 MUP. We doen een proef met de ‘groene flitspaal’, waarmee we rustig rijden belonen en buurtbewoners geld voor hun wijk sparen. De mogelijkheid gaan we onderzoeken en stellen hier advies over op. Specifieke MUP maatregelen: Onderzoek sluipverkeer maatregel 1 MUP. Onderzoek/aanpak grijze wegen maatregel 4 MUP. Snelheid buiten bebouwde kom maatregel 5 MUP (60km inrichting).

Visie landbouwverkeer maatregel 7 MUP. Deelname aan het Regionaal werkplan verkeersveiligheid maatregel 27 MUP.

Pagina | 23| Programmabegroting 2023

Programma 2

2023 Continu proces 2023 Continu proces Continu proces 2023

2023 2023 2023 2023 2023

Wat het kost Het Programma Verkeer en vervoer bestaat uit de volgende taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer; hiertoe behoren de taken op het gebied van verkeer te land (inclusief voetgangers) en bijbehorende droge infrastructuur, zoals verkeersbeleid, de verlichting, aanleg, reconstructie en onderhoud van wegen en de gladheidsbestrijding. 2.2 Parkeren; parkeerbeleid en exploitatie parkeervoorzieningen. 2.5 Openbaar vervoer; hiertoe behoren taken op het gebied van openbaar vervoer en bijbehorende (omvangrijke) infrastructurele voorzieningen. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 2.1 2.2 2.5

2.1 2.2 2.5

Taakveld BATEN Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer TOTAAL BATEN

2022

LASTEN Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2023

2024

2025

304 0 6 310

66 0 6 72

66 0 6 72

66 0 6 72

66 0 6 72

5.095 214 39 5.349 -5.038 37 -5.001

4.815 376 34 5.225 -5.153 1 -5.152

4.943 384 41 5.368 -5.296 1 -5.295

5.061 392 41 5.495 -5.422 1 -5.422

5.233 400 42 5.675 -5.603 1 -5.602

0 1 0 1

0 1 0 1

0 1 0 1

0 1 0 1

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 2.1 ER: Openbare verlichting 2.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 2.5 BR: Buurtbus Totaal inzet bestemmingsreserves

35 0 2 37

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 14 2415 12 RZ 099 15 RZ 045 15 RZ 047 16 1925 16 RZ 110 20 054441

Beleidsnota Baggerplan en watergangen 2014 - 2023 Procesvoorstel betaald parkeren (12 RZ 099) Parkeeronderzoek centrum; (15 RZ 045 en vervolgonderzoek 16/2255) Gemeentelijk Verkeer en VervoersPlan (GVVP) Parkeerbeleidsplan Rapport Spoorse Doorsnijding Mobiliteitsvisie Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal Strategisch plan verkeersveiligheid

Pagina | 24| Programmabegroting 2023

2026

Programma 2

3 Economie Algemeen Onze ambitie is een levendige, innovatieve en duurzame economie. Door gezamenlijk investeren in een excellent ondernemers- en vestigingsklimaat, samenwerking én duurzaam ondernemerschap dragen we bij aan het prettig ondernemen, werken, wonen, recreëren voor ondernemers, inwoners van gemeente Wijchen en bezoekers. Het waarderen van lokaal ondernemerschap, het versterken van het ondernemersnetwerk en het aanjagen van bedrijvigheid zijn de drie pijlers die van belang zijn voor de Wijchense economie en toerisme. We zijn trots op de vele kleine en grote ondernemers in onze gemeente. Zij zijn onze banenmotor en dat willen we graag zo houden. Daarom zetten we in op vitalisering van bedrijventerrein Wijchen- Oost en onderzoeken we de uitbreiding van bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven en dragen bij aan een beter klimaat. We vinden het belangrijk dat ondernemers van elkaar leren en goede voorbeelden van duurzaam en circulair ondernemen delen. We stimuleren bedrijven om verder te verduurzamen en zetten daarvoor een energieloket voor bedrijven op. Een vitale economie is belangrijk voor de werkgelegenheid. En werk zorgt voor zelfstandigheid en ontwikkeling. We stimuleren dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Want iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen.

Waar nodig ondersteunen we mensen die niet kunnen meekomen. Dit doen we door initiatieven die mensen effectief trainen of helpen bij het zoeken naar werk te ondersteunen. En door een goede verbinding tussen onderwijs, bedrijfsleven en volwassenonderwijs te stimuleren. Als mensen financieel in de knel komen, is er een vangnet. Armoede bestrijden we met vroegtijdige hulp op maat. Vanwege de stijgende energieprijzen hebben we bijzondere aandacht voor energiearmoede. Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra en een sterk bruisend centrum met een gevarieerd aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. O.a. door samenwerking en leegstand tegen te gaan. We maken ook een eerste doorkijk voor herontwikkeling van de westflank van het centrum. We houden rekening met het veranderend gebruik van het centrum voor onder meer horeca en evenementen. Ook Toerisme biedt kansen voor Wijchen en zorgt voor een bruisend centrum en levendigheid in alle kernen. Onze verantwoordelijkheid reikt verder dan alleen de gemeente Wijchen. Ook in de subregio Rijk van Nijmegen en de grote regio (Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen) nemen we onze rol om invulling te geven aan de gezamenlijke speerpunten.

Deze speerpunten vallen onder de opgave Productieve regio waarin economie en arbeidsmarktbeleid elkaar vinden en de ambitie hebben uitgesproken om de economie aan te jagen met forse banengroei én een verbeterde leefbaarheid tot gevolg. De volgende vijf speerpunten zijn daarvoor benoemd: Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy tot (inter)nationale clusters, Stimuleren ondernemerschap in het MKB, invulling geven aan de Human Capital agenda, versterking van duurzame logistiek en werken aan toekomstbestendige werklocaties. De acties die op regionaal niveau genomen worden zullen hun weerslag hebben op de Wijchense economie.

Pagina | 25| Programmabegroting 2023

Programma 3

Speerpunten 3-a 3-b 3-c

Coalitie akkoord

Overige thema's

Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Vitale winkelcentra Uitvoering geven aan de Economische en toeristische visie

3-a Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers We zijn trots op de vele kleine en grote ondernemers in onze gemeente. Zij zijn onze banenmotor, en dat willen we graag zo houden. De komende jaren blijven we werken aan een goed ondernemersklimaat. Er zijn economische ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de uit te voeren plannen. Zoals inflatie, de dreiging van een loon-prijs spiraal en een mogelijke recessie. Dit kan tot gevolg hebben dat we extra acties moeten nemen. Belangrijk zijn onder andere goede bereikbaarheid en digitale infrastructuur. We geven ruimte door overbodige regels weg te nemen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven én dragen bij aan een beter klimaat. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost. Ondersteunen duurzaamheids- en circulaire initiatieven met ondernemers. Ondersteunen lokale initiatieven in de ruil- en deeleconomie. Mede opzetten van een regionaal Ondernemersloket over duurzaamheid. Participatietrajecten met ondernemers bij nieuwe ontwikkelingen zoals bij ontwikkeling van bedrijventerrein Wijchen-Oost en binnen Tussen Kasteel en Wijchens Meer.

Continu proces Continu proces Continu proces

3-b Vitale winkelcentra Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra. En in het hart een sterk en bruisend centrum, met een gevarieerd aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden, en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. Daarbij houden we oog voor het tegengaan van leegstand. Wat we gaan doen

Uitvoering in

In samenwerking met ondernemers en het CMW uitvoering geven aan de Detailhandel Structuurvisie. We doen onderzoek naar de toekomst van de warenmarkt en geven uitvoering aan de aanbevelingen.

Continu proces 2023

3-c Economische en toeristische visie We willen een levendige, innovatieve en duurzame economie. Dit bereiken we door gezamenlijk te investeren in een excellent ondernemers- en vestigingsklimaat. Door samen te werken en duurzaam te ondernemen leveren we een bijdrage aan het prettig ondernemen, werken, wonen, recreëren voor ondernemers, inwoners van gemeente Wijchen en bezoekers. Deze ambitie willen we waarmaken aan de hand van de volgende vier strategielijnen: innovatie, aantrekkingskracht, samenwerking en duurzaamheid.

Pagina | 26| Programmabegroting 2023

Programma 3

Wat we gaan doen

Uitvoering in

We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum en op bedrijventerreinen tegen te gaan.

Continu proces

We ronden de onderzoeken naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen af. We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente. We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven op bedrijventerrein Wijchen oost en het Maaswaalcollege met elkaar te verbinden. Stimuleren groei en het gebruik van recreatievoorzieningen zoals een dekkend recreatief wandelroutenetwerk, bewegwijzering, afspraken over het gebruik van routes over particulier terrein, het promoten van het netwerk online. Het recreatief netwerk verduurzamen door met elektrische fiets- voetveren te varen.

2023 Continu proces 2023 Continu proces Continu proces

Wat het kost Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 3.1 3.3 3.4

3.1 3.2 3.3 3.4

Taakveld BATEN Economische ontwikkeling Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL BATEN

2022

LASTEN Economische ontwikkeling

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2024

2025

2026

16 520 281 817

18 493 271 781

18 493 302 812

18 493 302 812

18 493 302 812

586 261 136 490 1.474 -656 291 -366

967 277 144 426 1.814 -1.032 520 -512

640 28 149 386 1.203 -390 19 -371

649 29 154 408 1.240 -428 25 -402

658 31 159 396 1.244 -432 13 -419

0 250 41 291

260 250 11 520

0 0 19 19

0 0 25 25

0 0 13 13

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 3.1 ER: Corona compensatie 3.2 AR: Algemene Reserve 3.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 27| Programmabegroting 2023

2023

Programma 3

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 17 3 2856 17 3 3458 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571

Beleidsnota Retailagenda Wijchen: stand van zaken uitvoeringsagenda Start economisch netwerk Economische visie 2020 – 2030 Toeristische visie 2020 – 2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen

Pagina | 28| Programmabegroting 2023

Programma 3

4 Onderwijs Algemeen We vinden onderwijs belangrijk. In onze gemeente zorgen we ervoor dat er in onze gemeente voldoende onderwijs- en ontwikkelkansen zijn voor iedere inwoner. We zetten actief in op kansengelijkheid. Iedereen moet zijn talenten volledig kunnen ontwikkelen en benutten op een wijze die passend is bij zijn/haar mogelijkheden. We voorkomen dat leerlingen vroegtijdig uitvallen in het onderwijs en langdurig thuis komen te zitten. Dit doen we ook door het aanbieden en in stand houden van een samenhangend geheel aan voorzieningen, zoals voldoende peuteraanbod en Integrale Kind Centra (IKC’s). We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. We stimuleren het behoud van scholen in de kleine kernen. Uiteraard moet de onderwijskwaliteit goed blijven en de kosten blijven acceptabel.

Speerpunten 4-a 4-b 4-c 4-d

Coalitie akkoord

Overige thema's

Fijn opgroeien met goed onderwijs Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs De jeugd heeft de toekomst. Daarom blijven we investeren in het onderwijs. We zetten actief in op kansengelijkheid voor kinderen. Het is belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. We streven naar Integrale Kind Centra (IKC’s) binnen multifunctionele accommodaties. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We spannen ons in voor de realisatie van IKC’s in Wijchen-Zuid, en WijchenWest. Ontwikkeling MFA’s Westwijzer en Hart van Zuid, uitbreiding Maaswaal College. Huisvesting voor de nieuwe basisschool Kans en Kleur. We stimuleren dat kinderen te voet of met de fiets naar school komen. Bij onveilig parkeergedrag rond scholen zetten we extra handhaving in. We stimuleren het behoud van de scholen in de kleine kernen.

Continu proces

Pagina | 29| Programmabegroting 2023

Programma 4

Continu proces Continu proces Continu proces

4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een goede opleiding is belangrijk voor de toekomst van onze jongeren. Maar niet alle leerlingen doorlopen even makkelijk hun schooljaren. Voor leerlingen met wie het niet goed gaat op school, zorgen we voor voldoende ondersteuning. Onze leerplichtambtenaren zijn de gesprekspartner voor scholen, leerlingen en ouders. Zij vormen ook de toegangspoort naar hulp als een leerling uit dreigt te vallen. Dit doen we met lokale en regionale partners. Zo zorgen we dat leerlingen minder uitvallen in het onderwijs. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Het Maaswaal College blijft samen met de gemeente betrokken bij het programma 'Aanpak ziekteverzuim VO'. Regionaal werken we samen op een verbeterde instroom en doorstroom van leerlingen, aan de versterking van de zorgteams in het VO en MBO en aan een sluitend aanbod van tijdelijke opvangvoorzieningen. De inzet van leerplichtambtenaren is gericht op terugkeer naar school. Er is voldoende aanbod van schoolmaatschappelijk werk in het primair en voortgezet onderwijs. We versterken de inzet van jeugdartsen ter vermindering van het ziekteverzuim in het VO.

Continu proces Continu proces Continu proces Continu proces

4-c Een aanbod voor alle peuters Het voorschoolse aanbod draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zetten in dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst is er gesubsidieerd aanbod. Peuters met (een risico op) een taalachterstand krijgen een extra aanbod voorschoolse educatie om hun kansen op een succesvolle en passende schoolcarrière te vergroten. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We geven De Eerst Stap een subsidie voor het voortzetten van het gesubsidieerd aanbod en de voorschoolse educatie. We actualiseren ons onderwijsachterstandenbeleid voor de nieuwe beleidsperiode 2023-2026. Hierbij gaan we extra inzetten op het versterken van de educatieve kwaliteit. Daarbij gaan we ook samenwerken met kinderdagverblijven en de bibliotheek. In 2022 verstrekten we aan de bibliotheek (penvoerder) een bijdrage voor Leesoffensief Wijchen vanuit de NPO-middelen. Het Leesoffensief wordt in schooljaren 2022-2023 en 2023-2024 uitgevoerd.

Continu proces 2023

Continu proces

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie beschikt over voldoende basisvaardigheden zoals kunnen lezen, schrijven, rekenen en met een computer kunnen werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom zorgen we voor voldoende aanbod aan cursussen en vergroten we het aantal vindplaatsen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Samen met partners in de gemeente werken we aan het opzetten van een DigiTaalhuis in Wijchen. Voor de coördinatie van de activiteiten en de toeleiding van laaggeletterden naar passend aanbod, stellen we een taalhuiscoördinator aan.

2024

Pagina | 30| Programmabegroting 2023

Programma 4

Wat het kost Het Programma Onderwijs bestaat uit de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs, waaronder ook bewegingsonderwijs. 4.2 Onderwijshuisvesting; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken; Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals leerlingenvervoer en peuterspeelzalen. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV

Taakveld

4.1

BATEN Openbaar basisonderwijs

2022 419

245

0

0

0

4.2

Onderwijshuisvesting

184

179

175

170

173

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken TOTAAL BATEN

2023

2024

2025

2026

461

38

38

38

38

1.064

462

213

208

211

LASTEN 4.1

Openbaar basisonderwijs

346

315

252

254

257

4.2

Onderwijshuisvesting

1.972

1.981

2.020

2.956

3.269

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.813

1.383

1.441

1.552

1.585

TOTAAL LASTEN

4.131

3.679

3.713

4.763

5.111

Begroot resultaat baten en lasten

-3.067

-3.217

-3.501

-4.554

-4.901

68

3

3

3

3

-2.998

-3.214

-3.497

-4.551

-4.897

65 3 68

0 3 3

0 3 3

0 3 3

0 3 3

Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 4.2 ER: Onderwijshuisvesting 4.2 Afs.R: Ventilatiesysteem Leemweg 121 Totaal inzet bestemmingsreserves

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 16 2773 16 4034 17 4 5581 20 3 7254

Beleidsnota Regionaal beleidsplan leerplicht 2015-2019 Onderhoudsoverdracht onderwijshuisvesting primair onderwijs Opvang voor alle peuters! Nota peuteropvang en voorschoolse educatie in Wijchen na de harmonisatie vanaf 2018. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020

Pagina | 31| Programmabegroting 2023

Programma 4

5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en vitaal kunnen leven. Daar horen inen ontspanning bij. We vinden het daarom belangrijk dat er in alle kernen passende en kwalitatief goede sport-, culturele en recreatieve voorzieningen en maatschappelijke accommodaties zijn. Deze moeten toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd, inkomen of een eventuele beperking. Dit draagt ook bij aan de leefbaarheid, vitaliteit en aantrekkelijkheid van onze hele gemeente. We stimuleren de kennismaking met en beoefening van sport, kunst, cultuur en recreatieve bezigheden. We zijn trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Dat blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om te sporten en te bewegen te stimuleren. We zetten o.a. in op het Lokaal Sportakkoord, we verkennen de mogelijkheden om een buurtsportcoach/verenigingsondersteuner in te zetten, Zwembad De Meerval krijgt een renovatie en we onderzoeken in 2023 de invulling en locatie van een klimbos voor kinderen. Onze historie verdient een plek in de schijnwerpers zodat iedereen ervan kan genieten. We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen initiatieven die de lokale historie in beeld brengen.

Daarnaast steunen we initiatieven voor kunst en cultuur zoals de creatieve broedplaats, Theater ’t Mozaïek en museum Kasteel Wijchen en talloze evenementen. In de regio werken we samen om cultuur en toerisme in onze regio te stimuleren. Toerisme gaan we beter spreiden zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere initiatieven hebben we oog voor de samenhang en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente. Onze gemeente kent veel mooie en ook bijzondere groen- en natuurgebieden. Deze willen we niet alleen in stand houden maar ook sterker maken. Natuur met veel biodiversiteit is namelijk erg belangrijk voor de leefbaarheid van onze omgeving. Dat doen we door natuur en biodiversiteit steeds meer in het groen te ondersteunen. Juist ook binnen de bebouwde kommen van onze dorpen. Daarbij houden we het evenwicht tussen natuurlijk onderhoud en intensief onderhouden groen in de gaten. We kiezen niet zomaar voor één van beide. Dat doen we in overleg met bewoners.

Speerpunten 5-a 5-b 5-c 5-d 5-e 5-f 5-g

Coalitie akkoord

Samen actief en sportief Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen als trekpleister Groene en gezonde wijken en dorpen Cultuur- en erfgoedparticipatie Ontspannen regio Meer biodiversiteit & natuur

Pagina | 32| Programmabegroting 2023

Programma 5

Overige thema's

5-a Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen te stimuleren. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking. Wat we gaan doen

Uitvoering in

1. Jeugd. 1.1. Met behulp van de combinatie- functionarissen versterken we o.a. de samenwerking tussen onderwijs en sportverenigingen en vergroten we de diversiteit van het school- en naschoolse aanbod. 1.2. Via Sjors Sportief hebben alle basisschoolkinderen de kans om zich op een laagdrempelige manier te oriënteren in diverse takken van sport, zonder meteen lid te worden van een Wijchense sportvereniging. 1.3. Inzetten van de mobiele fitnessvoorziening (sportcontainer) worden gerealiseerd in Wijchen. Door middel van een jaarkalender zal de sportcontainer telkens op verschillende plekken in de Wijchen worden neergezet waar o.a. de jongeren gebruik van kunnen maken. 2. Senioren. Samen met de doelgroep, de sportverenigingen en externe maatschappelijke partners (o.a. Stichting Meer Voormekaar, Seniorensportvereniging Oud-Fit, GGD) worden projecten opgezet om een passend sport- en beweegaanbod te creëren. 3. Mensen met een beperking. Iedereen moet kunnen meedoen aan sport- en beweegactiviteiten. Hier worden de sportverenigingen en relevante organisaties bij betrokken. We zetten hiervoor in: - De geldterugregeling. - Kindregeling. - Uniek Sporten. 4. Subsidies. We hebben de mogelijkheid subsidie te verlenen voor initiatieven die sport stimuleren uit het sport-stimuleringsbudget. 5. Lokaal sportakkoord.

Naast de concrete ambities uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). De kerngroep, een vertegenwoordiging van de lokale(sport)-verenigingen en maatschappelijke instellingen, waar ook de gemeente deel van uit maakt beoordelen deze aanvragen. 6. We verkennen de mogelijkheden om een buurtsportcoach in te zetten zodat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden. Samen met de verschillende partners (o.a. sportverenigingen, schoolbesturen, Meervoormekaar enz.) gaan we onderzoeken/ verkennen waar behoefte aan is en of het haalbaar is. Dan zal ook duidelijk worden of dit bijvoorbeeld een buurtsportcoach, combinatiefunctionaris of verenigingsondersteuner moet worden. 7. Sportevenementen krijgen onze steun, omdat ze zorgen voor verbinding en Wijchen op de kaart zetten. 8. We streven naar voorzieningen voor jongeren van alle leeftijden. Met jongeren en ouders verkennen we waar behoefte aan is. Bijvoorbeeld een pumptrack, pannakooi of skatebaan. Hoe om te gaan met de speelvoorzieningen in de gemeente is opgenomen in het speelruimtebeleid. Dit wordt gecontinueerd. Mochten er initiatieven komen vanuit de inwoners dan denken we graag mee. 8.1 Voor kinderen ontwikkelen we een klim- en speelbos.

We bekijken waar dit een plek kan krijgen. 9. Beheer en exploitatie maatschappelijk vastgoed Voorzieningen bieden voor een compleet aanbod van activiteiten dat bijdraagt aan een prettig leefklimaat.

Continu proces

Pagina | 33| Programmabegroting 2023

Programma 5

Continu proces

Continu proces

Continu proces 2023

2023

Continu proces Continu proces

2023 Continu proces

9.1 We stimuleren breder gebruik van sportparken. Ook overdag, zodat andere doelgroepen hier gebruik van kunnen maken. 9.2 Zwembad De Meerval krijgt een renovatie met beperkte uitbreiding. Bouwvoorbereiding renovatie en uitbreiding gaan we in 2023 mee beginnen. 9.3 We ondersteunen dit op allerlei manieren, waaronder het beschikbaar stellen van accommodaties. Ontwikkeling MFA’s Hart van Zuid en Westwijzer.

2023 2023 Continu proces

5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen initiatieven die de lokale historie in beeld brengen. Het cultuurhistorisch beleid wordt gecontinueerd. De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie worden opgenomen in de omgevingsvisie. Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk wordt geïnventariseerd. De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt herzien. We gaan eigenaren voorlichten en begeleiden bij het verduurzamen van hun monumenten. We steunen initiatieven voor kunst en cultuur. Zoals de creatieve broedplaats. Theater ‘t Mozaïek en museum Kasteel Wijchen koesteren we. We verstrekken een budgetsubsidie aan ’t Mozaïek en aan Museum Kasteel Wijchen. Lokale evenementen, groot en klein, blijven wij ondersteunen. We subsidiëren een aantal evenementen. Daarnaast faciliteren we evenementen, bijvoorbeeld door het uitlenen van materialen (dranghekken e.d.) of het gebruiken van voorzieningen (stroomkasten, wateraansluitingen en rioolafvoersystemen).

Continu proces

2023 Continu proces Continu proces Continu proces Continu proces

5-c Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie parels. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Wandelen en fietsen in het buitengebied is steeds populairder. We blijven daarom werken aan goede wandel- en fietspaden en routes. We realiseren een dekkend wandelroutenetwerk. Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit een plek kan krijgen. In de regio werken we samen om toerisme naar onze regio te stimuleren. Ook kijken we hoe we recreatie in de regio kunnen spreiden zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere initiatieven hebben we oog voor samenhang en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente. Bijvoorbeeld op Alverna, in Bergharen en rondom de Loonse Waard.

Continu proces 2023 Continu proces Continu proces

5-d Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar

Pagina | 34| Programmabegroting 2023

Programma 5

mogelijk versterken we het groen in bestaande wijken. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Het onderhoudsniveau van onze openbare ruimte behouden we. De komende jaren hebben we extra aandacht voor onkruidbestrijding en zwerfafval. In het machinaal bestek 2023-2026 continueren verhoogd beeldkwaliteitsniveau bestrijding onkruid op verharding. Uitvoering geven aan vastgesteld Zwerfafvalplan 2023-2032 met extra aandacht voor burgerparticipatie en samenwerking met derden. Afvalteams effectief inzetten op hotspots. We stimuleren de biodiversiteit. Bijvoorbeeld door het voortzetten van ecologisch bermbeheer. Uiteraard mogen hogere bermen niet zorgen voor onveilige verkeerssituaties. Voortzetten en uitbreiden pilots ecologisch bermbeheer. We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen twee terug. Dit nemen we op in onze werkwijze. Als groen ergens verdwijnt zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. Bij onverhoopt verwijderen van groen voor verharding zoeken we in de omgeving een plek voor compensatie van het verdwenen groenareaal. We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

Indicator Faciliteren vrijwilligers en groepen met materialen, bedankje vrijwilligers en kleine vergoeding bij opruimacties.

Continu proces

Continu proces Continu proces

Continu proces Continu proces 2023

Streefwaarde 400 vrijwilligers burgerparticipatie zwerfafval

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd. We willen de drempel van cultuurparticipatie verlagen voor kinderen voor wie dat niet zo vanzelfsprekend is. Ieder kind in het (basis)onderwijs neemt deel aan cultuureducatie waardoor het een brede kennismaking met kunst en cultuur krijgt. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We subsidiëren culturele activiteiten die gericht zijn op kinderen. We maken deelname aan culturele activiteiten voor ouders betaalbaarder. We faciliteren het Cultuurknooppunt om een brede kennismaking met kunst en cultuur te realiseren. We zorgen dat er een aanbod is van alle kunstdisciplines. Via Sjors Creatief hebben alle basisschoolkinderen de kans zich op een laagdrempelige manier te oriënteren op muziek, dans, knutselen, websites bouwen en nog meer creatieve uitingen.

Continu proces Continu proces Continu proces

5-f Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio werken we met de regiogemeenten aan duurzame structuurversterking van de hele culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat onze acties een regio-breed en blijvend effect moeten hebben op de keten van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld voor uitvoering van de activiteiten in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtelijke capaciteit beschikbaar ter ondersteuning bij de uitvoering.

Continu proces

Pagina | 35| Programmabegroting 2023

Programma 5

Innovatie in productie, marketing en presentatie. Scholing van personeel om zo culturele organisaties verder te professionaliseren. Versterken van cultuureducatie. Ondersteuning van amateurs en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector. De verhaallijn Romeinen beleefbaar maken. De acties vinden plaats via De Groene Metropool Regio.

Continu proces Continu proces Continu proces Continu proces Continu proces

5-g Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Transitie naar ecologisch groenbeheer 1. Maaibeleid aanpassen naar meer ecologisch. 2. Bepalen maatregelen voor ontwikkeling natuurwaarde in beplantingen. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema 1. Biodiversiteitsscan invoeren bij ruimtelijke ontwikkelingen. 2. Soortmanagement-plan (smp) is vastgesteld. 3. Stimuleren natuurinclusief bouwen. Natuurlijke bestrijding overlastgevende soorten 1. Natuurlijke aanpak van de eikenprocessierups (epr) door ander maaibeleid en stimuleren ontwikkeling natuurlijke vijanden. 2. Invasieve exoten aanpakken. Versterken groenblauw netwerk 1. Ecologische structuren ontwikkelen in de bebouwde kom 2. Extra aandacht voor EVZ Heumen-Horssen door aanleg stapsteen. Stimuleren van initiatieven en samenwerking 1. Biodiversiteit in de wijk (pilotproject). 2. Stimuleringsregeling kleinschalige landschapselementen. 3. Stimuleren van verschillende beschermde diersoorten. Versterken groenblauw raamwerk Mede vormgeven aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk binnen de Groene Metropool.

Continu proces

5-f

Pagina | 36| Programmabegroting 2023

Programma 5

2024

Continu proces

Continu proces Continu proces

Continu proces

Wat het kost Het Programma Sport, cultuur en recreatie bestaat uit de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering; Tot dit taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport, waaronder de subsidies aan alle sportverenigingen. 5.2 Sportaccommodaties; Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening, zoals de gym- en sportzalen, het zwembad en de buitensport (RSA). 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie; Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel. 5.4 Musea; Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals het museum. 5.5 Cultureel erfgoed; Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. 5.6 Media; Tot dit taakveld behoren de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, zoals de Wijchense omroep en de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV Taakveld BATEN 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL BATEN

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

2022

2023

2024

2025

2026

7 600 12 67 686

7 616 3 28 653

7 632 3 28 669

7 640 3 28 678

7 648 3 28 685

LASTEN Sportbeleid en activering 481 431 435 439 443 Sportaccommodaties 2.957 3.173 3.301 3.308 3.180 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 688 813 558 562 581 Musea 351 314 323 333 342 Cultureel erfgoed 101 85 87 89 90 Media 780 899 919 940 959 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 4.102 4.371 4.329 4.429 4.497 TOTAAL LASTEN 9.460 10.087 9.953 10.099 10.091 Begroot resultaat baten en lasten -8.774 -9.434 -9.284 -9.421 -9.406 Inzet bestemmingsreserves 110 230 56 44 -172 Begroot resultaat -8.664 -9.203 -9.228 -9.377 -9.578

Pagina | 37| Programmabegroting 2023

Programma 5

5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.2 5.3 5.3 5.3 5.4 5.5 5.7 5.7 5.7 5.7 5.7 5.7

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: Afs.R: 3e Hockeyveld Campus Wijchen Afs.R: Centrale Sporthal Afs.R: Kunstgrasveld Diosa Afs.R: Renovatie crossbaan Wycross Afs.R: Sportzaal achterlo BR: Renovaties Sportvelden ER: Gymmaterialen ER: Onderhoud Overige gebouwen Afschrijvingsreserve RSA BR: RSA Tennis Afs.Res. Automatische beregening Afschrijvingsreserve RSA Tennis ER: Corona compensatie BR: Fonds voor en door Wijchen BR: Beeldende kunst BR: Cultuurhistorie ER: Gemeentelijke monumenten BR:Vervangen speeltoestellen openbare speelpleinen ER: Onderhoud Overige gebouwen ER: Groen Afs.R. Oosterpark BR: Beeldende kunst BR: Landschapsontwikkelingplan Totaal inzet bestemmingsreserves

2022 15 187 80 5 2 -332 113 -108 87 -65 7 6 0 15 11 20 -9 -5 -7 41 15 10 21 110

2023 43 187 66 5 2 -337 123 -209 89 29 7 0 260 0 0 0 0 -5 -1 0 15 10 -53 230

2024 43 187 66 5 2 -343 47 -117 105 48 7 0 0 0 0 0 0 -5 -14 0 15 10 0 56

Relevante besluiten Nummer besluit 12 IZ 132 13 IZ 196 14 IZ 199 16 4095 16 IZ 121 16 IZ 123 18 4 15250 18 4 666 / 19 24150 19 35155 19 27162 20 52446

Beleidsnota Renovatieplan Sportaccommodaties / RSA Beleidskader Investeringen Buitensportaccommodaties. Uitvoeringsdocument muziekonderwijs. Speelruimtebeleid 2015-2025. Nota speelbeleid. Uitvoeringsprogramma Kunstparticipatie. Notitie Sport en bewegen. Algemene subsidieverordening 2018 Visie bibliotheek 2020 - 2023 Visie ’t Mozaïek, sociaal cultureel en educatief centrum in wijchen. Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit

Pagina | 38| Programmabegroting 2023

Programma 5

2025 43 187 39 5 2 -336 32 -29 127 -51 7 0 0 0 0 0 0 -5 0 0 15 7 0 44

2026 43 187 39 5 2 -342 40 -300 130 28 7 0 0 0 0 0 0 -5 -22 0 15 0 0 -172

6 Sociaal domein Algemeen We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen in de samenleving op alle gebieden. Zoals samenleven, zorg voor elkaar, werken, leren, sporten en andere vormen van vrijetijdsbesteding zoals cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud. Dit geldt voor mensen met een ziekte, beperking of een tijdelijke behoefte tot ondersteuning. En ook voor de mensen die weinig geld te besteden hebben of die nieuw in Nederland zijn en moeten integreren. Daar werken we samen aan, met onze inwoners en partners. En gaat het even minder goed? Dan kijken we naar elkaar om en ondersteunen we elkaar. Als het nodig is, staan wij samen met onze partners klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. Ook voor mensen die zorg mijden en wel geholpen moeten worden omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Zo voorkomen we zoveel mogelijk zware en kostbare zorg. Als het mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociaal netwerk de voorkeur. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. We behouden kwalitatief goede zorg maar houden ook betaalbaarheid in het oog. Daarbij zoeken we naar manieren om kosten beter inzichtelijk te maken. Zorgfraude pakken we stevig aan.

Hierin werken we zoveel mogelijk samen met regiogemeenten. Jeugd krijgt speciale aandacht in ons programma. De jeugd is onze toekomst, ook als hun situatie kwetsbaar is. Wij streven ernaar dat alle jeugdigen in de gemeente Wijchen opgroeien in een veilig klimaat en een omgeving waarin zij kansen krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. Voor goede zorg aan onze jeugd werken we samen in de regio. We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan.

Speerpunten 6-a 6-b 6-c 6-d 6-e 6-f 6-g 6-h 6-i

Coalitie akkoord

Gezonde en vitale samenleving Vitaal ouder worden Preventie en goede zorg Iedereen draagt een steentje bij We laten niemand vallen Zorg en veiligheid Begroting Jeugdwet Begroting WMO Begroting BUIG

Pagina | 39| Programmabegroting 2023

Programma 6

Overige thema's

6-a Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen blijf je lichamelijk en mentaal fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en kunnen meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. Wat we gaan doen Uitvoering in Activiteiten die bijdragen aan een gezonde leefstijl ondersteunen wij. We werken bijvoorbeeld aan gezond gewicht, een rookvrije generatie, mentale gezondheid of het terugdringen van problematisch alcoholgebruik. Dit doen we onder andere met het Lokaal. We richten ons daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht voor gezinnen met een krappe beurs. We zetten ons in om eenzaamheid te voorkomen of te verminderen bij alle leeftijdscategorieën. Dit doen we bijvoorbeeld samen met de Kerngroep Eenzaamheid en MeerVoormekaar. Laagdrempelig en zo veel mogelijk in de buurt. We organiseren de week van de gezondheid met onze netwerkpartners (zoals bijvoorbeeld Wijchen gezond), met als doelstelling bewustwording en verbetering van de algemene gezondheid en de invloed hiervan op je totale functioneren als inwoner van Wijchen.

Continu proces

Indicator Percentage inwoners ouder dan 19 jaar dat voldoet aan de Beweegrichtlijn.

Streefwaarde 2020: 52% Vanaf 2024: >52% 2020: 47% Vanaf 2024: >47% 2020: 16% Vanaf 2024: <16% 2020: 41% Vanaf 2024: >41% 2020: 41% Vanaf 2024: <41%

Gezond gewicht (BMI 18,5-25) Roker gemeten van 18 jaar Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (Richtlijn RGV 2015) Mensen met gevoelens van matige, ernstige of zeer ernstige eenzaamheid

Continu proces

Continu proces

6-b Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. Wat we gaan doen Uitvoering in Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. We streven naar een dementievriendelijke gemeente. Samen met de Kerngroep Dementie werken we hier continu aan. We onderzoeken nu wat zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie zijn. Op basis van dit onderzoek ontwikkelen we een Plan van Aanpak.

Continu proces Continu proces

Indicator Tamelijk zwaar, zeer zwaar of overbelast voelen door mantelzorg (65+)

Streefwaarde 2020: 16% Vanaf 2024: <16% 2020: 32% Vanaf 2024: > 32% Niet van toepassing

Doet vrijwilligerswerk (65+) Passend aanbod bij behoefte van mensen met dementie (onderzoek Ecorys najaar 2022)

Pagina | 40| Programmabegroting 2023

Programma 6

6-c Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart preventie zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. Wat we gaan doen Uitvoering in We werken aan preventie met een laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de voorkeur. Mantelzorgers zijn goud waard en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning en waardering voor mantelzorgers en kijken naar de behoefte vanuit de mantelzorger zelf, zoals bijvoorbeeld logeren of opvang functies. We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding. Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg. De toegang is laagdrempelig en efficiënt ingericht. We halen de wettelijke termijnen bij vragen van burgers aan het SWT. Voor goede zorg aan onze jeugd en volwassenen werken we samen in de regio. We werken samen aan regionale programma’s op jeugd en Wmo waarin duidelijke doelen en te bereiken resultaten benoemd staan en waarin de aansluiting op het lokale beleid gemaakt is. We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien.

Waar veilig opgroeien in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, bieden we steunvormen aan zoals steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer gaat bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. We hebben voldoende kwalitatief goede ondersteuning en zorg en houden de betaalbaarheid in het oog. We onderhouden de samenwerking tussen het Sociale Wijkteam (SWT) en MeerVoormekaar over het vrij toegankelijk aanbod en zetten extra in op een dorpsondersteuner). We meten klanttevredenheid. We monitoren continu en geven duiding aan de cijfers. Het contractmanagement van de regio stelt de reële tarieven vast en stuurt op kwaliteit. Daarnaast stuurt zij op de inhoudelijke ontwikkelingen passend bij de het regionaal werkprogramma en de transformatie van zorg passend bij de regionale visie (norm van opdrachtgeverschap/kracht door verbinding) We willen hulp bij het huishouden voor de langere termijn betaalbaar en beschikbaar houden voor mensen die het echt nodig hebben. We leveren maatwerk waar nodig. Zorgfraude pakken we stevig aan. Hierin werken we samen met regiogemeenten. We toetsen alle aanbieders (zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budget (PGB)) op kwaliteit bij binnenkomst. We maken een verbinding tussen woonzorgvisie en het verhuren van panden door derden aan zorgpartijen binnen Wijchen.

Op deze wijze houden we zicht op de partijen die zich vestigen in onze gemeente en kunnen bij signalen in samenspraak met Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) en handhaving oppakken.

Continu proces

Indicator Tamelijk zwaar, zeer zwaar of overbelast voelen door mantelzorg

Streefwaarde 2020: 18% Vanaf 2024: <18 %

Aantal unieke klanten met een maatwerkvoorziening (zie voor Wmo en jeugd) Percentage inwoners dat binnen 6 weken na de melding een keukentafelgesprek heeft gehad Aantal jeugdigen in pleegzorg Tevredenheid over Sociaal Wijkteam Tevredenheid over verstrekte maatwerkvoorziening (zie voor Wmo en jeugd)

Daalt Stijgt

Pagina | 41| Programmabegroting 2023

Programma 6

Continu proces

2023 Continu proces Continu proces

Continu proces

Continu proces

Continu proces Continu proces

Daalt Stijgt Stijgt

6-d Iedereen draagt een steentje bij Ons uitgangspunt is dat iedereen kan meedoen. Door werk, of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen. Wat we gaan doen Uitvoering in We zetten in op een inclusieve samenleving, dit betekent dat iedereen mee mag en kan doen. Dit bereiken we door samen met onze inwoners en ketenpartners te werken aan een actielijst die hoort bij het vastgestelde inclusie programma. We willen meer mensen met afstand tot werk ondersteunen om ervaring op te doen. Zo maken we hen werkfit voor de arbeidsmarkt. In overleg met ons regionaal WerkBedrijf bezien we welke toegevoegde waarde lokale initiatieven kunnen hebben. We zorgen voor een goede aansluiting tussen lokale initiatieven en regionale arbeidsbemiddeling. Daarnaast houden we ook 2023 aandacht voor jongeren in de Participatiewet die op meerdere levensdomeinen kampen met problemen. Initiatieven die mensen effectief trainen of helpen bij het zoeken naar werk ondersteunen we. We hebben regelmatig overleg met lokale initiatieven. Daarnaast organiseren onze participatiecoaches diverse (groeps-) activiteiten. We versterken de samenwerking met lokale ondernemers om mensen met een uitkering sneller aan het werk te krijgen.

De contacten met ondernemers stemmen we af met ons WerkBedrijf, zodat we korte lijnen houden richting de vraag van onze ondernemers. We werken systematisch aan het organiseren van mogelijkheden om werkzoekenden te plaatsen. We overwegen, in samenwerking met WerkBedrijf, initiatieven voor “jobcarving”. De komende jaren bekijken we op welke wijze we optimaal kunnen samenwerken in de regio op het gebied van de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld om personeelstekorten terug te dringen. In 2023 leggen we de gemeenteraad, mede n.a.v. het evaluatieonderzoek bij WerkBedrijf, een nieuw beleidskader voor arbeidsbemiddeling. Op basis hiervan gaan we een nieuwe DienstVerleningsOvereenkomst aan met WerkBedrijf voor 2024. We maken de mogelijkheden om te kunnen omgaan met wisselende inkomsten eenvoudiger. Samen met de andere gemeenten in onze arbeidsmarktregio onderzoeken we wat het digitale instrument “Huishoudboekje” hierin kan betekenen. Lokaal implementeren we de aanbevelingen uit de Divosa-scan die eind 2022 plaatsvindt. Volwaardig inburgeren. Alle inburgeringsplichtigen doen snel en volwaardig mee in de maatschappij. Liefst via betaald werk. We zorgen ervoor dat inburgeringsplichtigen het hoogst haalbare taalniveau (eis is B1) behalen en dat zij naar vermogen participeren vanaf het begin van het inburgeringstraject, bij voorkeur middels betaald werk.

Mensen uit de doelgroep statushouders bieden we een plek bij de WDW Wij bieden een Wijchense statushouder een kans op succes op de arbeidsmarkt door de kandidaat bij de WDW onder te brengen. Bovendien willen wij (de WDW) een voorbeeld zijn voor andere werkgevers, door een proefplaats speciaal voor een statushouder aan te bieden. In 2022 zijn we met de uitwerking gestart. In 2023 geven we hieraan een vervolg.

Continu proces

Continu proces

Continu proces

2023

2023

Continu proces

2023

6-e We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat.

Pagina | 42| Programmabegroting 2023

Programma 6

Wat we gaan doen

Uitvoering in

We houden extra aandacht voor kindregelingen in het armoede- en minimabeleid. We hernieuwen ons contact met scholen in Wijchen zodat de bekendheid van de Kindregeling niet wegzakt. Daarbij hebben we ook aandacht voor kinderen van Oekraïense vluchtelingen. Vanwege stijgende energieprijzen houden we bijzondere aandacht voor energiearmoede. De energieprijzen en de landelijke ondersteuning zijn voortdurend in beweging. Waar mogelijk bieden wij lokaal aanvullend hulp. Ook in de lijn van “verduurzamen”. Ook in 2023 komen Fix-teams (expert die energiebesparende maatregelen toepast aan huis) op verzoek langs bij huishoudens met energiearmoede. Dit doen we in overleg met Talis. Daarnaast overwegen we onze “witgoedregeling” te verduurzamen. We bieden een vangnet op basis van vertrouwen. Een foutje bij een aanvraag kan altijd gemaakt worden. Maar bewuste fraude met uitkeringen pakken we aan. We hebben aandacht voor de menselijke maat binnen de bijstandverlening. Op het departement is hierover volop discussie gaande. De uitkomst ervan leidt tot aanpassingen van de huidige participatiewet. Gemeenten moeten per individueel geval bepalen in hoeverre er strikt genomen sprake is van frauduleuze handelingen of van een menselijke vergissing die vervolgens leidt tot een overtreding van de regels.

Mensen met financiële zorgen of schulden helpen we vroegtijdig om grip op hun huishoudboekje te krijgen. Initiatieven uit de samenleving zijn daarbij zeer waardevol. We benaderen de inwoners waarover we een signaal van betalingsachterstand ontvangen, actief met een hulpaanbod door ze te bellen of een sms of brief te sturen. We vinden het belangrijk om gezinnen met een kleine beurs beter te ondersteunen. In 2023 zullen we een vervolg geven aan de uitkomst van een verdere uitwerking van de inwonerspas (combinatie met ‘digitaal platform’, specificering kosten), op basis van besluitvorming in de raad. We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen. In 2023 gaan we verder met het uitvoeren van de ‘Iedereen doet mee agenda’. We houden en versterken onze (herstelgerichte) inloop GGZ en werken met een WijkGGZ team. We zorgen ook voor meer betaalbare woningen voor psychisch kwetsbare inwoners. Samen met de huidige lokale adviesraden (voor Wmo en Participatiewet) willen we naar één vernieuwende werkwijze zodat het college meer integraal wordt geadviseerd op het sociaal domein. Indicator Aantal punten op de ‘Iedereen doet mee’-agenda dat uitgevoerd is

2023

2023

Continu proces

Continu proces

2023

Continu proces Continu proces 2023 Streefwaarde Stijgt

6-f Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. Wat we gaan doen Uitvoering in We werken samen met onderwijs, politie, jongerenwerk, regieteam, boa’s, straatcoaches, veilig thuis en zorgpartijen. Hiervoor hebben we diverse overlegorganen. Met bovenstaande partners werken we samen om overlast gevende jeugdigen en volwassenen te voorkomen of op te lossen. Via regieteam en ketenpartners zetten we trajecten in gang, zoals bemoeizorgtraject en GGZ in de Wijk voor zorgmijders en bij inwoners met complexe problematiek. Indicator Aantal meldingen overlast per jaar. Aantal meldingen overlast door verward persoon per jaar.

Pagina | 43| Programmabegroting 2023

Programma 6

Continu proces

Continu proces Streefwaarde 2020: 931 Vanaf 2024: <931 2020: 162 Vanaf 2024: <162

Aantal meldingen overlast jeugd. Aantal meldingen drugsdelicten per 10.000 inwoners: Drugsvaardiging, handel en –bezit per jaar. Aantal meldingen overlast i.v.m. alcohol/drugs per jaar.

2020: 256 Vanaf 2024: < 256 2020: 4,36 Vanaf 2024: <4,36 2020: 44 Vanaf 2024: <44

6-g Begroting Jeugdwet De begroting 2023 van Jeugd laat in totaal een uitzetting zien van € 499k in 2023 oplopend naar € 777k in 2026. Een groot deel van deze uitzetting wordt veroorzaakt door de indexering van de tarieven (zie kopje ‘Indexering tarieven’). Daarnaast zorgt een kleine groep jeugdigen met zware zorg voor een relatief groot deel van de totale kosten van Jeugd. Hieronder presenteren we de kosten per onderwerp (x € 1.000): 2023

2024

2025

2026

14.113

14.193

14.143

14.337

0

17

33

49

14.113

14.210

14.176

14.386

954

978

1.002

1.024

Verblijf

3.876

3.973

3.895

3.981

Ambulant

3.849

3.943

4.038

4.124

GGZ zorg

3.448

3.396

3.333

3.385

Bescherming/reclassering

1.129

1.157

1.185

1.210

Begroting huidig (stand Perspectiefnota) Technische correctie (index) Actuele begroting Begroting 2023: Dagbehandeling

PGB

241

247

253

258

Overig

1.201

1.225

1.249

1.273

14.698

14.917

14.955

15.255

Totaal Jeugd Mutaties t.o.v. actuele begroting Dagbehandeling

-84

-85

-85

-86

Verblijf

177

179

227

230

Ambulant

-175

-177

-179

-180

GGZ zorg

-254

-257

-259

-262

Bescherming/reclassering

-39

-39

-40

-41

PGB

105

107

109

111

Overig

6

6

7

7

-264

-266

-220

-221

Totaal Jeugd Indexering

-322

-441

-559

-648

Totaal Jeugd incl. index

-586

-707

-779

-869

87

88

90

92

-499

-619

-689

-777

Inzet stelpost decembercirculaire Totaal mutatie Jeugd

Compensatie vanuit het rijk en hervormingsagenda Jeugd (zie ook paragraaf 0-f) Het Rijk en de VNG werken aan de Hervormingagenda jeugdzorg. Deze wordt naar verwachting dit najaar afgerond. Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar.

Pagina | 44| Programmabegroting 2023

Programma 6

Deze Hervormingsagenda Jeugd heeft twee doelen, die nadrukkelijk aan elkaar zijn gekoppeld: - Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is; - Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. In 2023 wordt een verplichte samenwerking met een inhoudelijke agenda door een wijziging in de jeugdwet opgelegd. De stevige opgaven vanuit het Rijk voor jeugd, zowel inhoudelijk als financieel, vragen om een passende organisatievorm. De ambtelijke uitvoering van deze ontwikkelopgaven beleggen we vanaf 2023 samen met het ROB bij het nieuwe regio-programma Wmo Jeugd. Hierdoor groeit de regio-organisatie t.o.v. 2022 (zie bijlage 6 nieuw beleid structureel). Samenhangend met deze hervormingsagenda Jeugd zijn voor (2022 en) 2023 aanvullend middelen beschikbaar gesteld, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van Commissie van Wijzen. Als onderdeel van de septembercirculaire 2022 zijn nu ook voor 2024-2026 aanvullende middelen toegekend. Daarnaast heeft het Rijk de verantwoordelijkheid genomen voor een aanvullende besparingsopgave, waarvoor zij ook het budgettaire risico draagt ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Omdat we in dit thema focussen op de uitgavenkant van Jeugd verwijzen we u naar paragraaf 0-f voor de bedragen en gehanteerde uitgangspunten van de inkomstenkant.

Indexering tarieven (prijseffect) De indexering van de tarieven zorgt voor de grootste bijstelling van de budgetten Jeugd. Via de decembercirculaire 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor zorgsalarissen Jeugd. Deze stelpost zetten we hier in als dekking voor dit doel, maar dekt slechts een deel van de totale uitzetting. De verwachting is dat de index in 2023 nog kan oplopen als gevolg o.a. de aangekondigde groepsverkleining (verblijf), verkleining caseload jeugdwerkers (JB/JR) en de arbeidsmarktproblematiek. Deze ontwikkelingen en eventuele compensaties vanuit het Rijk houden we nauwlettend in de gaten. Naast de indexering van de tarieven (index 2023 4,6% t.o.v. eerder gehanteerde 1,9%) worden hieronder per categorie de belangrijkste ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven: Dagbehandeling Op dit onderdeel treedt een nadeel op. De verwachting is dat dit product matig zal stijgen. Dit omdat we met dagbehandeling problemen van jeugdigen willen verhelpen, i.p.v. het in stand houden met langdurige ondersteuning. Daarnaast willen we jeugdigen zoveel mogelijk op school houden of weer naar reguliere vormen van onderwijs krijgen. Dit vraagt meestal om behandeling. Op dit onderdeel wordt vanuit de rijksoverheid een aanpassing van de wet verwacht, met een beperking op het aantal behandelingen.

De eventuele effecten hiervan (minder dagdelen) houden we nauwlettend in de gaten en nemen we mee in volgende rapportages. Verblijf We verwachten op dit onderdeel een voordeel. Dit voordeel is opgebouwd uit minder gezinshuiszorg, maar meer verblijfszorg in een instelling. Bij de gezinshuizen zien we zoals verwacht een evenwichtigere verdeling van de jeugdigen over de categorieën licht/middel/zwaar. Daarnaast is er als gevolg van het nieuwe woonplaatsbeginsel, dat per 2022 geldt, een afname in het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van gezinshuiszorg, waar de gemeente Wijchen financieel verantwoordelijk voor is.

Pagina | 45| Programmabegroting 2023

Programma 6

Instroom bij de zware verblijfszorg (instellingen) zorgt voor een uitzetting in de kosten. Het gaat hier om een specifieke groep van jeugdigen, waarvan de problematieken dermate ernstig zijn, dat er zware en op maat gerichte verblijfszorg nodig is. Het verbeteren van deze verblijf- en behandelmogelijkheden zal nog een langdurige (landelijke) investering vragen en niet snel beschikbaar zijn. Tevens zien we dat door de verplichte hervormingsagenda jeugd er gewerkt wordt aan kleinschalig wonen wat een verbetering is voor de jeugdigen, maar wel een hoger tarief tot gevolg gaat hebben. Ambulant Op dit product treedt een nadeel op. Reguliere begeleiding wordt extra ingezet om jeugdigen binnen een woongroep of het onderwijs te houden. De problematiek van jeugdigen wordt ook zwaarder. Daarom wordt extra begeleiding ingezet naast verblijf in een gezinshuis of instelling. Daarnaast is het steunpunt (nog) niet gerealiseerd vanwege de ambtelijke belasting bij de corona en Oekraïne problematiek. Het steunpunt is bedoeld om zoveel mogelijk vrij toegankelijk aanbod en ondersteuning naar behoefte in te zetten, waardoor individuele indicaties niet nodig zijn. Specialistische begeleiding is gestegen. We zien dat in coronatijd de problematiek van jeugdigen is toegenomen. Dit geeft dermate druk binnen gezinnen, dat met reguliere begeleiding geen kentering gebracht kan worden.

Dit betekent dat er specialistische inzet noodzakelijk is. Daarnaast wordt specialistische begeleiding ingezet ter overbrugging van de wachtlijsten bij de zorgaanbieders. Ook werd door onze eigen wachtlijst de problematiek tijdens het wachten zwaarder, waardoor vaker specialistische begeleiding ingezet moet worden. We verwachten over de jaren heen hier een stabilisatie te realiseren gevolgd door een afname. Dit omdat er steeds meer preventieve producten beschikbaar komen waarvoor geen indicatie nodig is voor maatwerk. Ook denken we jeugdigen en hun ouders vroegtijdiger te kunnen helpen waardoor de problemen klein blijven. Ook zullen we door te sturen op mentale gezondheid en het accepteren van hobbels in het opgroeien en opvoeden en het versterken van steun structuren rondom gezinnen een vermindering van zorgconsumptie bewerkstelligen. GGZ zorg We verwachten op dit onderdeel een nadeel. Dit nadeel is opgebouwd uit minder inzet van ambulante GGZ, maar meer GGZ met verblijf (psychiatrische bedden). Binnen de ambulante Jeugd GGZ zien we een stabilisatie, gevolgd door een daling van het zorg gebruik. Dit komt door de preventieve inzet die we doen met de SOJ, SMW en de jeugdconsulenten. Door het beschikbaar hebben van kennis, adviezen en cursussen in informatieavonden, voorzien we in een behoefte bij ouders en jeugdigen.