Agendabundel

Samen met de regio kijken we naar deze zorgvormen en kijken of we gezamenlijk hier sturing op kunnen krijgen, door bijvoorbeeld de uitstroom te bevorderen met passende vormen van vervolg opvang. Gerichte actie: Het verder analyseren en zoeken naar mogelijkheden tot beïnvloeding zullen we met de regio doen door allerlei programma’s vallend onder het regio programma jeugd. Ambulant Bij de categorie ambulant zien we een stijging van het zorggebruik van ambulante behandeling, dyslexie en specialistische begeleiding. Meer jeugdigen maken gebruik van ambulante behandeling voor jeugdigen met een reguliere intelligentie en met een beperkte intelligentie (J&O en JLVG). Minder jeugdigen stromen uit. Daarnaast neemt ook de intensiteit van zorg toe, waardoor het zorggebruik ook stijgt. Dit wordt veroorzaakt door toename in complexiteit van de problemen van de jeugdigen, maar ook door het moeizaam tot afsluiting of afbouw van de zorg kunnen

Pagina | 45| Programmabegroting 2024

Programma 6

komen. Ouders lijken het in steeds lastiger te vinden de zorg weer zelf volledig voor rekening te nemen. Daarnaast lijken aanbieders in toenemende mate nieuwe zorgvragen te constateren met een hogere of een langere indicatie. Gerichte actie: Samen met sociaal team, ouders en zorgaanbieders gaan we hier het gesprek over aan. Er is een eindigheid aan zorg in de gevallen waarbij er geen sprake is van een chronische aandoening. Het gezin moet het weer zelf durven oppakken en ook de tijd krijgen zich hierin weer te settelen. Daarbij lijkt het ook dat we steeds meer streven naar hoge mate van welbevinden. Soms is een 6 hoog genoeg. We verwachten hiermee het zorggebruik van deze zorgvormen te verminderen. Het zorggebruik van het product dyslexie stijgt opvallend in 2023 t.o.v. het stabiele verloop van voorgaande jaren. Dit komt door alle lesuitval gedurende de coronamaatregelen. Jeugdigen hebben hierdoor ingeboet op normale klassikale lesuren en zijn daardoor meer aangewezen op deze behandelingen. We verwachten dat dit een tijdelijke toename is, doordat de lessen nu zonder beperkingen gegeven worden. We zien een behoorlijke toename van zorggebruik bij specialistische begeleiding. De zorgvorm reguliere begeleiding is daarentegen stabiel. We zien dat er meer uren specialistische begeleiding per jeugdige worden toegekend, ook maken jeugdigen langer gebruik van deze zorg.

Deels komt dit doordat de problematiek verergert. Maar ook omdat deze zorg wordt ingezet om kinderen, met intensieve zorgvragen, maatwerkzorg te kunnen bieden binnen verblijf. Daarnaast merken we ook hier, dat ouders en aanbieders het lastig vinden om zorg af te bouwen, of niet steeds nieuwe vraagstukken op te willen pakken met specialistische hulp. Gerichte actie: Zoals hierboven beschreven hebben we daarin een opgave met sociaal team, ouders en aanbieders om deze enorme hang naar zorg en ondersteuning te normaliseren. Jeugd GGZ Het gebruik van basis jeugd GGZ is lager dan de Nulmeting. Dit komt doordat er minder jeugdigen gebruik van maken en er minder uren worden ingezet. Dit wordt mede veroorzaakt doordat we in het voor-veld de SOJ (specialistische ondersteuning jeugd GGZ) inzetten en schoolmaatschappelijk werk. Ook hebben we een aantal cursussen die voorliggend zijn. Specialistische jeugd GGZ laat een forse stijging in zorggebruik zien. We zien dat de zorgzwaarte (duur en volume) toeneemt, niet het aantal jeugdigen met deze zorg. De verergering van de problematiek lijkt voor een groot deel veroorzaakt te worden door lange wachttijden voor zorgstart, waardoor problemen verergeren. Gerichte actie: We gaan met huisartsen in gesprek, zij zijn voornamelijk de verwijzer, om te achterhalen wat verdere oorzaken zijn en hoe we het gebruik kunnen gaan verminderen.

Daarnaast gaan we in gesprek met de grootste aanbieder van jeugd GGZ zorg om te achterhalen hoe zij tegen de verhoging van omvang en duur aankijken en wat wie hier in kunnen veranderen en hoe. Bescherming / reclassering Binnen de categorie stijgt jeugdreclassering. Bij jeugdbescherming zien we dat er vaker een OTS (ondertoezichtstelling) korter dan een jaar wordt ingezet i.p.v. een OTS meerjarig. Per saldo levert dit een voordeel op. PGB Geen bijzonderheden meerjarig. We laten deze categorie ongewijzigd. Overig De uitzetting bij deze categorie wordt volledig veroorzaakt door een toename van het zorggebruik van het Landelijk transitie arrangement (LTA). We zien een toename van het

Pagina | 46| Programmabegroting 2024

Programma 6

aantal jeugdigen met deze zeer specialistische zorg, een toename van de verblijfs- en behandelduur en gebrek aan uitstroom. De beïnvloedbaarheid van de gemeente is nihil. De verwijzingen gaan via de gecertificeerde instellingen en de medische specialisten. De toename valt ook regionaal op en is voor ons moeilijk te verklaren. Het grootste aandeel van deze jeugdigen krijgt zorg gerelateerd aan GGZ of gedragsproblematiek met een verstandelijke beperking. Deze zorg wordt landelijk ingekocht, omdat hij zeer specialistisch is en er landelijk maar sprake is van een beperkt aanbod. Waarom de jeugdigen in Wijchen in deze aantallen gebruik moeten maken van deze zorg is ons niet duidelijk. We zijn in gesprek met de GGD om hierin een onderzoek te starten. Dit komt echter moeizaam tot stand, omdat deze zorg niet door de gemeente wordt verwezen en we deze jeugdigen lokaal ook niet allemaal in beeld hebben. Door privacywetgeving delen instellingen maar beperkt informatie met ons. We begroten deze zorgvorm meerjarig en hanteren daarbij, i.v.m. de onvoorspelbaarheid en volatiliteit, altijd als uitgangspunt het gemiddelde van de afgelopen vier jaren. Omdat het (verwacht) zorggebruik in 2023 in vergelijk met voorgaande jaren ongekend hoog is en ook de realisatie 2022 op een hoog niveau zat t.o.v. de jaren ervoor, ramen we volgens deze consistente methodiek structureel € 336k bij.

Gerichte actie: We gaan samen met de regio bekijken of we meer zicht op deze zorgvorm kunnen krijgen. Daarnaast zijn we met de GGD in gesprek of we de top 20 van de zwaarste zorg vragende jeugdigen (bijna allemaal LTA) kunnen analyseren. Omdat we veel gegevens niet hebben is dit nog een zoektocht hoe een analyse vorm te geven. Beïnvloedbaarheid zorggebruik Er is een onderscheid tussen te beïnvloeden zorggebruik en zorggebruik waar we als gemeente nauwelijks tot geen invloed op hebben. De zorgvormen waar de beïnvloedingsmogelijkheden van de gemeente minimaal zijn, betreft met name jeugdhulp met verblijfszorg, landelijke transitie arrangementen en opgelegde zorg. Juist in deze categorieën zorgt een kleine groep jeugdigen met zware zorg voor een groot deel van de totale kosten van Jeugd. Ter indicatie: de top 10 duurste jeugdzorgtrajecten hebben in 2023 naar verwachting een omvang van afgerond € 2,4 miljoen in totaal. Voor de top 5 duurste jeugdzorgtrajecten is dit in totaal afgerond € 1,4 miljoen. Dit wordt mede veroorzaakt door stapeling van zorgvormen binnen dit arrangement. Hervormingsagenda Jeugd De hervormingsagenda Jeugd landt volledig in het regioprogramma jeugd. Dit zal de komende weken aan het college en de raad aangeboden worden. De regionale opgave staan hier volledig in beschreven, inclusief een financiële meerjaren paragraaf.

Het uitvoeringsprogramma, wat zich richt op de lokale acties en verplichte ontwikkelingen, wordt hierna geschreven en zal naar verwachting eind 2023 klaar zijn. Overige belangrijke ontwikkelingen De ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdigen uit Oekraïne, van asiel en statushouders loopt via het programma vluchtelingen internationale werknemers en huisvesting.

Pagina | 47| Programmabegroting 2024

Programma 6

6-h Begroting WMO De begroting 2024 van WMO laat in totaal een uitzetting zien van € 456k in 2024 oplopend naar € 593k in 2027. De oorzaak van deze uitzetting is hoofdzakelijk de indexering van de tarieven (zie kopje ‘Indexering tarieven’). 4)

Tabel: kosten per onderwerp van het thema WMO (x € 1.000):

Actuele begroting thema WMO Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Begroting 2024: Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen Totaal WMO Mutaties t.o.v. actuele begroting: Huishoudelijke hulp Begeleiding Hulpmiddelen Dagbesteding Woonvoorzieningen PGB Overig Totaal mutaties WMO Indexering Totaal WMO incl index

2024 9.510

2025 9.754

2026 10.089

2027 10.303

0 9.510

210 9.964

-276 9.813

-279 10.024

4.353 2.605 1.037 915 412 389 253

4.584 2.677 1.066 843 423 400 257

4.825 2.748 1.095 863 435 411 260

4.952 2.815 1.122 876 445 421 264

0 9.965

210 10.460

-276 10.360

-279 10.617

0 -52 0 4 0 -11 11 -47 -409 -456

0 -53 0 4 0 -11 11 -48 -447 -496

0 -54 0 4 0 -11 12 -49 -498 -547

0 -56 0 5 0 -11 12 -50 -543 -593

Indexering tarieven (prijseffect) De indexering van de tarieven zorgt voor de uitzetting van de WMO-budgetten. De regionale index 2024 bedraagt +6,37%. Daarnaast hanteren we voor de huishoudelijke hulp een index van +10%. Buiten de indexering van de tarieven om, is het meerjarig beeld op deze budgetten in totaliteit licht negatief (-/- €50k). Hieronder per categorie de belangrijkste ontwikkelingen op hoofdlijn beschreven: Huishoudelijke hulp Het aantal huishoudens dat een beroep doet op huishoudelijke hulp, zien we nog steeds stijgen. Anderzijds zien we dat de arbeidsmarkt op dit moment zorgen baart. Voor onze aanbieders hulp bij het huishouden is het moeilijk om voldoende hulpen te vinden en om deze hulpen aan zich te binden. Er zijn wachtlijsten. Door het tekort aan hulpen kan niet altijd (alle) hulp die is toegekend, ingezet worden.

Pagina | 48| Programmabegroting 2024

Programma 6

Tarief Huishoudelijke hulp Medio 2023 is er een onderhandelingsakkoord bereikt tussen de werkgeversorganisaties en vakbonden over het openbreken van de Cao VVT. Hierbij zijn aanvullende loonafspraken gemaakt die leiden tot drie loonsverhogingen. Per 1 oktober 2023 5%, per 1 maart 2024 2,5% en per 1 oktober 2024 2,5%. Omdat wij bij het bepalen van ons HH tarief afgesproken hebben om rekening te houden met Cao-wijzigingen, heeft het openbreken van de Cao gevolgen voor het HH tarief in 2024. Het nieuwe tarief voor 2024 stijgt met 10%. Het financieel effect van deze tariefsverhoging kan niet geheel opgevangen worden binnen bestaand budget en leidt tot een uitzetting van uitgaven voor hulp bij het huishouden. Begeleiding Bij specialistische begeleiding verwachten wij een lichte stijging van het zorggebruik. Hulpmiddelen Op 1 juni 2024 komt er een einde aan de sterfhuisconstructie met Medipoint. Alle op dat moment nog uitstaande hulpmiddelen bij Medipoint gaan over naar Welzorg. Dit gaat gepaard met een toename van de uitgaven, omdat de tarieven van Welzorg hoger zijn. In de meerjarige begroting is hiermee al rekening gehouden. Er is geen noodzaak de begroting voor 2024 en verder aan te passen. Dagbesteding Zowel bij de dagbesteding volwassenen als bij de dagbesteding voor ouderen zien wij een licht herstel van het gebruik van de dagbesteding.

Desondanks verwachten wij op de categorie dagbesteding een klein voordeel. Ook voor deze categorie geldt dat we bij de toegang zorgvuldig blijven beoordelen wat de meest passende ondersteuning is. Daarnaast vindt verschuiving plaats naar de Wet langdurige zorg (Wlz). Woonvoorzieningen Als gevolg van gestegen materiaal- en personeelskosten zien we de uitgaven van woonvoorzieningen stijgen. We zien ook een toename van aanvragen voor trapliften. Door de toename van uitstaande trapliften stijgen jaarlijks ook de onderhoud- en reparatiekosten van deze trapliften. De toename is een gevolg van de vergrijzing en het feit dat mensen langer in hun eigen huis blijven wonen, omdat passende woonruimte ontbreekt. Het onderdeel woonvoorzieningen is een openeindfinanciering en afhankelijk van het daadwerkelijk aantal aanvragen. We zien nu geen noodzaak de begroting voor 2024 en verder aan te passen. Persoonsgebonden budget (PGB) Uitspraken van de Centrale Raad van Beroep maken het noodzakelijk om het pgb tarief voor Hulp bij het huishouden (1) hoger vast te stellen. Gemeenten moeten volgens deze uitspraken uurtarieven voor een pgb voor het sociale netwerk baseren op de Cao VVT. Dit leidt tot een toename van de uitgaven voor PGB Huishoudelijke verzorging. Het PGB tarief voor begeleiding door het sociale netwerk zijn wel conform de Cao VVT.

Ook verwachten wij bij PGB Wmo begeleiding iets meer uit te gaan geven, doordat er vaker PGB wordt ingezet. Overig In verband met een gering gebruik van kortdurend verblijf is de raming verlaagd, wat een voordeel oplevert. Stelpost gevolgen landelijk beleid eigen bijdragen In de meicirculaire 2023 zaten twee mutaties m.b.t. de Eigen bijdrage WMO. Namelijk het terugdraaien van de eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO vanaf 2025 (afschaffen abonnementstarief) en het herinvoeren van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de

Pagina | 49| Programmabegroting 2024

Programma 6

Wmo 2015. Omdat de lokale effecten van deze aangekondigde wetswijzigingen lokaal nog niet financieel zijn te maken, zijn deze op een stelpost geparkeerd. De eigen bijdrage (abonnementstarief) voor de Wmo bedraagt op dit moment maximaal € 19 per maand. In 2024 wijzigt dit vaste bedrag op basis van de inflatie en stijgende kosten voor Wmo-voorzieningen. Dit bedrag is recent door de minister vastgesteld op €20,60. Bij het opmaken van de begroting was het nieuwe bedrag nog niet bekend. Hierdoor hebben wij met de eventuele meer- inkomsten uit eigen bijdragen in de begroting nog geen rekening gehouden. Het effect van de verhoging van het abonnementstarief nemen we mee bij een volgende bijstelling van de begroting. Beinvloedbaarheid zorggebruik Bij WMO zien we dat er sprake is van vergrijzing, langer thuis blijven wonen en de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Op deze onderdelen hebben we geen invloed op het aantal zorggebruikers, maar kunnen we wel sturen op de juiste grondslag en doorverwijzen naar de Wet langdurige zorg (WLZ) als dit voorliggend is. Preventie: mantelzorg, dementie en eenzaamheid Om te zorgen dat iedereen zo lang mogelijk thuis kan blijven wonen, wordt preventie nog belangrijker. Het aantal mensen met dementie zal de komende jaren groeien. Ook de druk op mantelzorgers neemt verder toe. Veel mensen voelen zich eenzaam.

We gaan in 2024 de resultaten van het ZonMW onderzoek naar een zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie nader uitwerken en vormgeven. Mogelijk met inzet van een vervolgsubsidie van ZonMW. 6-i Begroting BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Voorafgaand aan het nieuwe jaar ontvangen we van het ministerie van SZW in de maand september de beschikking over het voorlopig budget. Tevens ontvangen we in diezelfde maand de definitieve beschikking over de hoogte van het budget BUIG over het lopende jaar. Het macrobudget wordt berekend via een objectief verdeelmodel. Hierbij hanteert het Rijk het uitganspunt dat voor alle gemeenten samen een toereikend macrobudget wordt vastgesteld. Voor deze begroting gaan we uit van het laatst bekende budget (voorlopig budget BUIG, conform publicatie 30 september 2023). Na een lichte stijging van het bestand sinds einde van 2022 zien we vanaf het voorjaar 2023 een stabilisatie / hele lichte daling van het bestand. Daarom hebben we het groeipercentage van het verwachte aantal bijstandsontvangers naar beneden bijgesteld in de perspectiefnota 2023.

De mutatie van het negatieve saldo hebben we meegenomen in de perspectiefnota 2023 en is de begroting hiermee aangepast. De ontwikkelingen rond de bijstand aantallen houden we scherp in de gaten. 5)

Tabel: Aantallen bijstandsontvangers.

Stand 1 januari Reguliere in/uitstroom Stand 31 december Stand 31 december in Perspectiefnota ‘23 Mutatie

Pagina | 50| Programmabegroting 2024

2024 692 3 695 695 0

Programma 6

2025 695 3 699 699 0

2026 699 3 702 702 0

2027 702 4 706 706 0

6)

Tabel: Resultaat BUIG, exclusief effect gemeentefonds.

x € 1.000 Actueel saldo BUIG begroting 2023

2024

2025

2026

2027

-789

-811

-844

-876

Opbrengsten BUIG

11.737

11.798

11.853

11.910

Kosten BUIG

12.239

12.322

12.410

12.499

Saldo BUIG Begroting 2024

-502

-524

-557

-589

Mutatie structureel t.o.v. begroting 2023

287

287

287

287

In de Perspectiefnota presenteerden we na 2023 een licht stijgende lijn in aantallen. Hierbij speelt mee dat een steeds groter wordende groep onafgebroken afhankelijk is van een uitkering. Deze lijn houden we in de begroting 2024 vast. Hierbij speelt ook de verhoogde taakstelling statushouders 2024 mee. Statushouders zijn in de regel afhankelijk van een bijstandsuitkering. Ten opzichte van de septembercirculaire is de hoogte van de Rijksbijdrage gestegen met ruim € 4 ton. Daartegenover staan hogere kosten voor loonkostensubsidies. Per saldo is de bijstelling ten opzichte van de Perspectiefnota € 138k positief. Enkele jaren geleden is onderzoek gedaan naar de leeftijd en de duur van het hebben van een uitkering. Opvallend was dat de ‘vergrijzing’ in de bijstand aan het toenemen was. Deze groep mensen komt steeds verder op afstand te staan van de arbeidsmarkt. Door de ophoging van de AOW leeftijd blijven deze mensen dus ook langer in de bijstand. In onderstaande grafiek hebben we de actuele situatie in beeld gebracht.

Bron: Wisz juli 2023

Pagina | 51| Programmabegroting 2024

Programma 6

Het valt op dat de ‘vergrijzing’ in de bijstand afvlakt. Vanaf 2019 is circa 45% van het totale bestand ouder dan 50 jaar. Opvallend is wel dat het aantal mensen dat langer dan drie jaar in de uitkering zit, het afgelopen jaar is gestegen tot 57%. In 2023 maken we opnieuw een analyse van het gehele bestand waarin we nader ingaan op deze cijfers. Deze lokale informatie vergelijken we met de regionale en landelijke cijfers. De categorie van 50 jaar en ouder stabiliseert zich. Dat heeft vooral te maken met een daling in de IOAW en IOAZ. In deze regelingen stromen nauwelijks nieuwe mensen meer in, vanwege aangescherpte toelatingseisen. 6-j Programma vluchtelingen, internationale werknemers en huisvesting We zorgen voor adequate opvang of huisvesting, zo nodig met externe partners, voor vluchtelingen en internationale werknemers. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Opvang van ontheemden uit Oekraïne. We hebben een locatie voor noodopvang van 220 bedden in het oude gemeentehuis aan de Kasteellaan. In november 2023 zullen de vluchtelingen verhuizen naar een duurzame flex-wijk bij de Oude Klapstraat. Ook hier hebben we 220 bedden beschikbaar. De opvang locatie wordt beheert door de gemeente met ingehuurde locatie leiders en beveiligers. De kosten worden betaald vanuit de regeling ontheemden uit Oekraïne. Deze regeling is verlengd tot mei 2025. Na 2 jaar komt de flex-wijk beschikbaar voor overige doelgroepen, zoals starters en jongeren. Het gebouw komt in beheer van Talis, doordat zij de gehele flex-wijk overnemen en gaan exploiteren.

Continu proces

Opvang van Asielzoekers. Realiseren van een AZC voor 300 mensen i.s.m. COA. Met het COA zijn we in gesprek over een passend plan op de Teersdijk. De ontwikkeling en het beheer wordt volledig door het COA uitgevoerd. Verwachting is realisatie in najaar 2024. Het gebouw staat er 5 jaar met een mogelijkheid voor een verlenging van nog eens 5 jaar.

Continu proces

Invulling geven aan de taakstelling voor Statushouders. Samen met de wooncorporatie zorgen we voor plaatsing van de statushouders volgens de taakstellingen die gelden. De gemeente Druten neemt 5 statushouders per jaar gedurende de komende 5 jaar over van Wijchen in de gezamenlijk opgave asiel. Onder deze overname van statushouders zit ook en groep van 4 alleenstaande minderjarige vluchtelingen. Zij vallen onder de categorie AMV (met verblijfsvergunning).

2024 en verder

Invulling geven aan beleid voor omgang en huisvesting van internationale werknemers. We stellen nadere beleidsregels en een uitvoeringskader op. Hiermee geven we richting aan de wijze hoe we internationale werknemers willen huisvesten. We hebben het hier specifiek over arbeidsmigranten (verblijvend in Nederland voor een bepaalde periode). Voor deze groep verwachten we dat bedrijven samen met ontwikkelaars met initiatieven komen voor passende huisvesting voor internationale werknemers. Wij vinden dit als gemeente urgent, gezien de grote krapte binnen de huizenmarkt. De wens van het college is deze arbeidsmigranten uit de reguliere woningen in wijken te krijgen, zodat hier ruimte ontstaat voor overige doelgroepen. Dit door voldoende passende huisvesting voor internationale werknemers te hebben en beleid beschikbaar te hebben, met nadere regels om de aanvragen te kunnen beoordelen en eisen te stellen aan deze vorm van huisvesting.

2024 en verder

Pagina | 52| Programmabegroting 2024

Programma 6

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 14 AZ 003 15 IZ 056 16 438 16 IZ 127 16 IZ 139 19 036842 87610 20 42891 20 56202 21 62331 23 105532

Beleidsnota Regionaal Werkbedrijf "Sterke werkwoorden" Langer zelfstandig wonen met dementie Vrijwilligerswerk en makelaarsfunctie Wonen en zorg in de gemeente Wijchen Visie op werk en inkomen Beleidskader “Werk voorop!” Dienstverleningsovereenkomst WerkBedrijf Bezuinigingsvoorstel WMO en Jeugdhulp 2020 Beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2021 - 2024 Wijchen Betaalbaarheid Hulp bij het huishouden Beslisnota Beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden'

Pagina | 53| Programmabegroting 2024

Programma 6

Wat het kost 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie; Tot dit taakveld behoren algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie, zoals dorp- en wijkcentra en leefbaarheidsgroepen. 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen; Tot dit taakveld behoren alle loketvoorzieningen (Lokale toegangspoort/ Integraal Deskundige Toeleiding) gericht op het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juiste vorm van individuele ondersteuning (maatwerkvoorzieningen en - dienstverlening). 6.3 Inkomensregelingen; Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen, zoals bijstandsverlening, het besluit bijstandsverlening zelfstandigen en de bijzondere bijstand. 6.4 WSW en beschut werk; Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet gericht zijn op doorstromen naar arbeid, zoals de sociale werkvoorziening, die de MGR voor Wijchen uitvoert. 6.5 Arbeidsparticipatie; Tot dit taakveld behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen, die de MGR voor Wijchen uitvoert. 6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO; Tot dit taakveld horen materiële voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren (WMO) voor mensen met fysieke beperkingen die op basis van een beschikking verstrekt worden, zoals de WMO-woonvoorzieningen en WMOhulpmiddelen.

6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72a Jeugdzorg begeleiding 6.72b Jeugdzorg behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering

Pagina | 54| Programmabegroting 2024

Programma 6

Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV

Taakveld BATEN 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.81a Beschermd Wonen (WMO) TOTAAL BATEN

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71a 6.71b 6.71c 6.71d 6.72a 6.72b 6.72c 6.72d 6.73a 6.73b 6.73c 6.74a 6.74b 6.74c 6.81a 6.81b 6.82a 6.82b

LASTEN Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Behandeling GGZ zonder verblijf Crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Beschermd Wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Pagina | 55| Programmabegroting 2024

2023

2024

2025

2026

2027

2.760 24 11.692 426 53 250 40 159 15.404

2.662 6 12.180 426 57 250 40 0 15.623

726 6 12.194 426 58 250 40 0 13.701

691 6 12.250 426 59 250 40 0 13.722

532 6 12.306 426 59 250 40 0 13.620

5.577 3.312 17.801 4.645 3.172 2.839 4.493 2.857 1.097 316 3.466 1.547 1.088 35 377 600 2.322 3.134 1.078 382 187 183 802 128 61.438 -46.034 1.076 -44.957

5.367 3.470 16.303 4.715 3.422 3.150 5.112 3.097 1.007 172 3.960 1.800 1.185 0 356 1.102 2.518 3.555 1.410 194 87 159 901 68 63.110 -47.487 -542 -48.029

5.402 3.567 16.292 4.422 3.451 3.507 5.567 3.182 939 176 3.073 1.850 1.220 0 366 1.133 2.589 3.501 1.426 98 90 161 926 69 63.008 -49.306 1.353 -47.954

4.991 4.560 3.659 3.705 16.435 16.513 4.466 4.449 3.538 3.631 3.643 3.719 5.337 5.467 3.265 3.340 964 985 179 181 3.051 3.125 1.855 1.901 1.253 1.286 0 0 376 385 1.163 1.192 2.658 2.724 3.459 3.474 1.441 1.456 101 104 92 92 163 166 951 971 71 73 63.113 63.498 -49.391 -49.879 888 591 -48.503 -49.288

Programma 6

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: Bedragen x € 1.000 6.1 Afs.R: Arbomaatregelen SCEC 6.1 Afs.R: Kulturhus Bergharen 6.1 Afs.R: MFA Huurlingsedam 6.1 Afs.R: Verduurzaming mozaïek 6.1 Afs.Res. Leefbaarheid Hernen Bergharen 6.1 AR: Algemene Reserve 6.1 BR: Eenmalige middelen 6.1 BR: Revolverend fonds duurzaamheid 6.1 ER: exploitatiesaldo tijdelijk huisvesting 6.1 ER: Onderhoud Overige gebouwen 6.2 ER: Jeugd 6.2 ER: Corona compensatie 6.3 BR: Eenmalige middelen 6.3 ER: WWB I-deel 6.5 BR: Integratie en participatie statushouders 6.71c BR: Eenmalige middelen 6.71c ER: Jeugd 6.71c ER: WMO 6.71a ER: WMO 6.71b ER: WMO 6.71d 6.72a 6.72b 6.72c 6.73a 6.73b 6.73c 6.74a 6.74b 6.74c 6.82a 6.82b

ER: WMO ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd ER: Jeugd Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 56| Programmabegroting 2024

Programma 6

2023 9 42 11 23 9 43 109 -12 -1.497 603 -165 50 1.031 184 2 29 92 65 285 -308 23 143 227 20 -58 79 -405 -75 201 258 68 -10 1.076

2024 0 42 11 23 25 0 0 -12 -1.504 780 0 0 0 0 2 0 92 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -542

2025 0 42 11 23 25 0 0 0 276 974 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.353

2026 0 42 11 23 25 0 0 0 377 408 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 888

2027 0 42 11 23 25 0 0 0 369 120 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 591

7 Volksgezondheid en milieu Algemeen We willen een veilige, duurzame, gezonde en vitale gemeente zijn. We moedigen een gezonde leefstijl aan en beschermen en verbeteren de kwaliteit van het milieu in de leefomgeving. Zo moedigen we ideeën aan die voor een lange tijd bijdragen aan een gezonde leefstijl en ondersteunen. We hebben hierbij extra aandacht voor kwetsbare groepen, waardoor we proberen de verschillen in gezondheid te verkleinen. We streven naar een schone en aantrekkelijke leefomgeving met toelaatbare milieurisico’s en voldoende grondstoffen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat we het beheer van de openbare ruimte en de openbare gebouwen op orde moeten hebben. We stimuleren de samenleving tot milieubewust en duurzaam handelen. De focus ligt daarbij op het aanpassen aan de klimaatverandering, andere energiebronnen gebruiken en zaken hergebruiken. Duurzaamheid is een breed begrip en kent meer opgaven. Het gaat bij volksgezondheid en milieu vooral over energietransitie, klimaatadaptatie, water en droogte, afval en gezondheid. Hierin pakken we onze verantwoordelijkheid en we zetten actief op in. In het Strategisch Kompas staat dat we actief op zoek gaan naar andere energiebronnen. Hierbij volgen we het landelijke beleid en tempo. En zoeken we actief naar nieuwe ideeën en kansen.

Speerpunten 7-a 7-b 7-c 7-d

Coalitie akkoord

Overige thema's

Omgaan met klimaatverandering Naar een energie neutrale en duurzame toekomst Afval: opgeruimd staat netjes Doelmatigheid in verbrede rioleringszorg

Pagina | 57| Programmabegroting 2024

Programma 7

7-a Omgaan met klimaatverandering Ons klimaat verandert en dat heeft invloed op ons dagelijks leven. Perioden van hele erge hitte, neerslag en droogte komen steeds vaker voor. In bestaande en nieuwe wijken zorgen we ervoor dat we beter omgaan met de gevolgen van klimaatverandering. We richten de fysieke leefomgeving in tegen krachtig water en passen deze aan de verandering van het klimaat aan. Hierdoor hebben we minder wateroverlast, verdroging en hittestress. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We vinden het belangrijk dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zich voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Dit doen wij door klimaatbewustzijn en zelfwerkzaamheid in de samenleving te stimuleren. In wijken en dorpen en op bedrijventerreinen houden we rekening met gevolgen van klimaatverandering. Bijvoorbeeld door de aanleg van meer groen in de wijk, door water meer ruimte te geven, of (voor zover doelmatig) door het gebruik van grasbetontegels voor parkeerplaatsen. In de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) werken we samen met andere gemeenten aan klimaatbestendigheid en de communicatie daar omheen (voor zover doelmatig).

2024

2024

2024

7-b Naar een energie neutrale en duurzame toekomst Energieneutraal begint met energiebesparing: wat je niet verbruikt hoef je ook niet op te wekken. De komende jaren zetten we verder in op energiebesparing. Ook maken we de overstap naar duurzame energiebronnen, zoals zon en wind en mogelijk nieuwe technieken. Daarbij houden we aandacht voor de betaalbaarheid van de opgave voor alle inwoners. En nieuwe technieken bieden kansen voor onze economie. Dit alles kan Wijchen niet alleen, dus werken we lokaal en regionaal samen. Wijchen neemt haar verantwoordelijkheid in een regionale opgave, vastgelegd in de Regionale Energie Strategie (RES). Bij een nieuwe RES pakt Wijchen in gezamenlijkheid met de 15 gemeenten in de regio daar haar aandeel in. Windenergie, zoals de 3 windmolens op Bijsterhuizen, levert een belangrijke bijdrage aan de opgave. Daarbij is draagvlak van omwonenden en de rest van de samenleving van belang. We volgen met belangstelling de landelijke en provinciale ontwikkelingen over de plaatsing van windmolens in relatie tot onze gedragscode. Zonne-energie is ook noodzakelijk voor de energietransitie. Zonnepanelen op daken hebben de voorkeur boven zonneparken. Als zonne-akkers nodig zijn, pakken we deze in een groene buffer, met aandacht voor goede landbouwgronden en biodiversiteit. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Uitvoeringsprogramma Lokale energie strategie In 2024 stellen we een uitvoeringsprogramma Lokale Energie Strategie vast waarin we de doelen, middelen en de interne en externe samenwerking handen en voeten geven. Ook hebben we uiterlijk medio 2024 een monitorings- en verantwoordingssysteem klaar voor het (controleren op het) behalen van de doelen. Elektriciteit - We stellen begin 2024 de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 vast binnen onze gemeente en verankeren onze bijdrage in de Omgevingsvisie. We streven ernaar in 2024 het windpark bij Bijsterhuizen vergund te hebben, zodat realisatie van de 3 windmolens kan beginnen. De gedragscode windenergie is in 2023 geëvalueerd en in 2024 worden de aanbevelingen uitgewerkt. We gaan voor zonnepark Bankhoef helpen invulling te geven aan de participatie en het gebiedsfonds. Tevens gaan we helpen in de onderhandeling met Liander om de aansluiting op het elektriciteitsnet te

2024

Pagina | 58| Programmabegroting 2024

Programma 7

2024

verzekeren. De nieuwe zonnevisie wordt in 2024 vertaald naar uitvoering van nieuwe beleidsrichtingen en een agenda voor zon op daken. We gaan in pilots aan de slag met diverse oplossingen voor de drukte op het elektriciteitsnet (netcongestie), zoals bijvoorbeeld de inzet van buurtbatterijen of een smart energy hub bij bedrijventerrein Bijsterhuizen. Ook zullen we in samenwerking met Liander in drie wijken in Wijchen het aantal transformatorhuizen uitbreiden en zwaardere kabels aanbrengen zodat het elektriciteitsnet toekomstproof wordt.. Wonen Met het energieloket en energiecoaches blijven we inwoners stimuleren en ondersteunen om maatregelen te nemen om energie te besparen. Dat doen we in samenwerking met partners zoals de ECL (energie coöperatie Leur), MeervoorMekaar en leefbaarheidsgroepen. We gaan voor een proactieve en gebiedsgerichte benadering en ontzorging. - Met het oog op de warmtetransitie is het actieplan warmte en haar actielijnen uitgewerkt in de Lokale Energiestrategie en voeren we die de komende jaren uit in een campagne, ontzorging en met wijkuitvoeringsplannen. - Voor de warmtetransitie stellen we aan de hand van de onderzoeken naar collectieve warmtesystemen die in 2023 zijn uitgevoerd, een bronnenstrategie per wijk op. Hierin leggen we vast welke warmtebronnen en welke warmte-oplossingen voor welk deel van Wijchen gemaakt worden.

Daarmee zal de bronnenstrategie de basis vormen voor de verdere uitvoering van de warmtetransitie in Wijchen Werken - We stimuleren besparing van energie en de opwek van groene energie en spreken bedrijven daarop aan. We zetten hiervoor faciliteiten in, zoals het Energieloket Zakelijk Wijchen, een zakelijke duurzaamheidslening en adviezen van het Regionaal Expertiseteam Energie van de Groene Metropoolregio. Daarnaast maken we met de ODRN afspraken voor handhaving bij bedrijven die maatregelen moeten uitvoeren van de Erkende Maatregelen Lijst (EML). We gaan verder met verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen en organisatie en door de implementatie van een CO2-prestatieladder. Zo geven we het goede voorbeeld.

-

Continu proces

2024

2024

7-c Afval: opgeruimd staat netjes Gemeente en inwoners zorgen samen dat afval netjes opgeruimd wordt. We gaan door met het stimuleren van de huishoudelijke afvalscheiding. Hiermee willen we bereiken dat afvalstoffen weer als grondstof kunnen worden ingezet en de hoeveelheid te verbranden restafval wordt beperkt. Bij knelpunten zoeken we naar praktische oplossingen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Onze afvalinzameling blijven we verbeteren. Daarbij hebben we aandacht voor het stimuleren van afvalscheiding: kwalitatief en kwantitatief. Hiervoor is een communicatiecampagne opgezet.  Voortzetten van de campagne “Weet wat je achterlaat”.  Een plan van aanpak opstellen om afvalinzameling bij woningen met ruimtegebrek te verbeteren, waardoor deze inwoners worden gestimuleerd om hun afval beter te scheiden. We starten een proef met een tijdelijk roulerend inzamelpunt voor grofvuil in wijken. Hiermee wordt het voor inwoners makkelijker om dichtbij huis grofvuil weg te brengen. We doen eerst een verkenning tweede helft 2023, voordat de pilot wordt opgestart naar de haalbaarheid van deze inzameling (kosten en milieu winst). Zwerfafval gaan we tegen door in te zetten op bewustwording en het ondersteunen van initiatieven van inwoners om zelf zwerfafval op te ruimen. Voortzetten aanpak zwerfafval door inzet Beestenbende en vrijwilligers die zwerfafval opruimen etc.

2024

Pagina | 59| Programmabegroting 2024

Programma 7

2024

2024

7-d Doelmatigheid in verbrede rioleringszorg We dragen zorg voor het inzamelen, transporteren en verwerken van afvalwater, hemelwater en grondwater. Samen met waterschap, provincie en rijk geven wij zo invulling aan het kwalitatief en kwantitatief duurzaam waterbeheer. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Van de riolering afkoppelen van 1 ha openbaar verhard oppervlak, in samenloop met reconstructies van de openbare ruimte. Onderzoeken of de hemelwaterberging Woezik uitgebreid moet worden en zo ja, de uitbreiding realiseren. Onderzoeken van het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte. Onderzoek ombouw mechanische naar vrij verval riolering

2024 2024 2024 2024

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 16 RZ 092 17 1 3419 22 4038 18 2 13777 18 2 15830 18 1047 18 1048 19 32035 19 30636 20 56202 21 47504 22 89926 23 1126830

Beleidsnota Nulmeting routekaart energieneutraal Wijchen 2040 Verordening Kwaliteit Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) omgevingsrecht gemeente Wijchen Beleidsplan water en riolering 2023-2027 (Z/21/067634) Initiatiefvoorstel K8W VVD WL beleid behalen landelijke afvaldoelstellingen Zomerinzameling GFT Strategische Waternota 2019-2028 Milieubeleidsplan 2018-2021 Concept startnotitie Regionale Energie Strategie (RES) Toekomstbestendig wonen Beleidsplan Wmo, jeugd en gezondheid 2021 - 2024 Wijchen Definitief bod Regionale Energie Strategie 1.0 van Arnhem Nijmegen Stand van zaken en aanpak actieplan inzake Klimaatadaptatie Wijchen Actieplan Klimaatadaptatie (campagne Een groener Wijchen)

Pagina | 60| Programmabegroting 2024

Programma 7

Wat het kost Het Programma Volksgezondheid en milieu bestaat uit de volgende taakvelden: 7.1 Volksgezondheid; Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen, zoals de GGD, schoollogopedie en lokaal gezondheidsbeleid. 7.2 Riolering; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. 7.3 Afval; Tot dit taakveld behoren de inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval. 7.4 Milieubeheer; Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken ter bescherming van het milieu waaronder klimaatbeleid, waterbeleid, milieubeleid, MARN (Milieu en Afval Regio Nijmegen) en geluidsonderzoek. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; Tot dit taakveld behoren gemeentelijke taken op het terrein van de lijkbezorging en onderhoud van begraafplaatsen/crematoria. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Taakveld BATEN Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL BATEN

2023

2024

2025

2026

2027

424 4.238 4.712 1.533 0 10.907

345 4.600 5.115 789 0 10.849

345 4.689 5.587 798 0 11.418

218 4.721 5.607 63 0 10.608

60 4.741 5.853 65 0 10.718

LASTEN Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2.620 3.804 4.154 3.574 19 14.170 -3.263 311 -2.952

2.603 3.774 4.228 2.892 21 13.518 -2.669 0 -2.669

2.697 3.851 4.664 2.926 22 14.161 -2.743 0 -2.743

2.655 3.873 4.642 2.171 22 13.364 -2.756 0 -2.757

2.572 3.888 4.857 2.209 23 13.548 -2.829 0 -2.830

19 -1 293 311

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 7.1 BR: Eenmalige middelen 7.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 7.3 ER: Reserve afvalstoffenheffing Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 61| Programmabegroting 2024

Programma 7

8 Wonen en bouwen Algemeen We willen dat iedereen zich in Wijchen thuis voelt en goed woont. Daarom is woningbouw één van de belangrijkste onderwerpen. Zowel in nieuwe wijken als bestaande wijken hebben we volop aandacht voor de kwaliteit van wonen en leven. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we willen groeien naar 45.000-50.000 inwoners. De eerste 10 jaar willen we meer dan 3000 woningen bouwen. We versnellen de woningbouwopgaven met de bouw van Wijchen-West, Huurlingsedam, Kraanvogel, Tussen Kasteel en Wijchens Meer en Hart van Zuid. Ook is er ruimte voor collectieve wooninitiatieven en kleinere plannen. Met name in de kleine kernen zorgt dat ervoor, dat mensen in hun dorp kunnen blijven of komen wonen. Denk hierbij aan bouwen in collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). We vinden ook de kwaliteit van wonen en van de leefomgeving belangrijk. We streven naar variatie binnen nieuwbouwwijken en bestaande wijken. Dat betekent een goede mix van het soort woningen, hoe duur deze zijn en voor wie ze bedoeld zijn. Zo blijven wijken veerkrachtig en leefbaar. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen kijken we of de bouwhoogte past bij de omgeving en helpt bij het bouwen van betaalbare woningen. Bij het ontwikkelen van de woningen kijken we naar de woonbehoefte van de mensen waarvoor we bouwen, zoals starters, ouderen en één- en tweepersoonshuishoudens.

Dit zijn vooral sociale huurwoningen en betaalbare huur- en koopwoningen, of levensloopgeschikte woningen en seniorenwoningen. We ontwikkelen zoveel mogelijk energieneutraal en stimuleren circulair en natuur inclusief bouwen. We vinden ook de kwaliteit van wonen en goede voorzieningen in de buurt heel belangrijk. We zorgen ervoor dat de buitenruimten levendig, aantrekkelijk en veilig zijn. Zo zorgen we voor meer mogelijkheden voor ontmoetingen in de buurt. Ouderen en inwoners met een zorgvraag moeten hier kunnen blijven wonen; kleinschalig en zoveel mogelijk als onderdeel van de wijk. Daarbij staan we open voor nieuwe woonconcepten en woonvormen voor pre-mantelzorg.

Speerpunten 8-a 8-b 8-c 8-d 8-e 8-f

Coalitie akkoord

We gaan bouwen Sterke en prettige dorpen en wijken Goede voorzieningen in de buurt Investeren in het buitengebied Inzetten op flexwoningen Omgevingswet

Pagina | 62| Programmabegroting 2024

Programma 8

Overige thema's

8-a We gaan bouwen De komende jaren bouwen we fors meer woningen. Zo snel mogelijk. Daarom geven we nu voorrang aan het realiseren van bestaande plannen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Voor de komende periode hebben we al voldoende plannen voor ruim 2000 woningen tot en met 2030. Voor de periode na 2030 verkennen we de opgave en werken we de strategie verder uit. Deze strategie sluit aan op de verstedelijkingsstrategie in de Groene Metropoolregio. We monitoren de woningbouwopgave en -plannen en werken aan het realiseren van harde plancapaciteit (zachte plannen hard maken). We geven voorrang aan lopende plannen. We houden koers op lopende projecten Wijchen-West, Huurlingsedam, Kraanvogel, Tussen Kasteel en Wijchens Meer en Hart van Zuid. Er blijft ruimte voor collectieve wooninitiatieven en kleinere initiatieven, met name in de kleine kernen. In Wijchen West willen we meer proactief zijn in het realiseren van ongeveer 100 woningen in vijf CPO’s. Met instrumenten als zelfbewoningsplicht, koopconstructies, kleine nietuitbreidbare woningen, zorgen we voor behoud van goedkope en betaalbare huur- en koopwoningen. Dit passen we op projectniveau toe (maatwerk). We werken aan een integraal beleid om invulling te geven aan de ambities op het vlak van circulariteit in de Woondeal 2.0. We helpen bij initiatieven voor woningsplitsing en andere mogelijkheden binnen de bestaande woningvoorraad.

2024

2024 Continu proces Continu proces Continu proces

2024 Continu proces

8-b Sterke en prettige dorpen en wijken We bouwen niet zomaar. De kwaliteit van onze dorpen en wijken staat voorop. We bewaren het dorpse karakter van Wijchen en de kernen. Dat betekent leefbare buurten met voldoende groen, waarin mensen elkaar ontmoeten en iets voor elkaar over hebben. Onze unieke en mooie dorpsgezichten en karakteristieke panden beschermen en behouden we. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We werken aan een fonds om investeringen in de woonopgaven van bestaande wijken en kernen mogelijk te maken. Bij elk woningbouwplan kijken we welk woningbouwprogramma passend is op de locatie en invulling geeft aan de lokale en gemeente brede woningbehoefte. Daarbij kijken we ook welke bouwhoogte past bij de omgeving (maatwerk). We geven invulling aan de Woonzorgvisie en staan open voor nieuwe woonconcepten. Pre-mantelzorg woonvormen faciliteren we door middel van de beleidsregels zorg-voor-elkaar-woning.

2024 Continu proces

Continu proces

8-c Goede voorzieningen in de buurt Voor een goede leefbaarheid is het belangrijk dat er voorzieningen in de buurt zijn. Denk aan ruimte voor groen, speelplekken voor onze jeugd en dorpshuizen of wijkcentra om elkaar te ontmoeten. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We bevorderen het ontmoeten in nieuwe en bestaande wijken, o.m. door in nieuwe en bestaande wijken en dorpen te gaan voor levendige buitenruimten, die aantrekkelijk en veilig zijn. In Hart van Zuid werken we op basis van de gebiedsvisie verder aan een toekomstbestendig voorzieningenhart, met voldoende groen en ruimte voor ontmoeting. Daarbij blijven we de inwoners betrekken. Het project Tussen Kasteel en Wijchens Meer biedt een kwaliteitsimpuls aan het centrum. We gaan door op de ingeslagen weg, met een bruisend centrum en voldoende parkeerplekken. Dit doen we samen met inwoners en ondernemers.

Continu proces

Pagina | 63| Programmabegroting 2024

Programma 8

Continu proces Continu proces

8-d Investeren in het buitengebied Ons buitengebied is mooi en dat houden we graag zo. Dat doen we door de ruimte op een verstandige manier te gebruiken, waarbij we het landschap behouden en versterken en versnippering tegengaan. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zijn terughoudend met bouwen in het buitengebied. Duurzame veehouderij stimuleren wij door duurzaamheidsinitiatieven te faciliteren. We geven agrariërs ruimte voor nieuwe perspectieven voor de toekomst. We werken aan een gebiedsvisie voor het buitengebied, waarbij we nadrukkelijk oog hebben voor eventuele transformatie.

Continu proces Continu proces 2024

8-e Inzetten op flexwoningen Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zetten in op het verminderen van de druk op de woningmarkt, bijvoorbeeld door het realiseren van flexwonen.

Continu proces

8-f Omgevingswet Het jaar 2024 staat voor onze gemeente in het teken van ingrijpende veranderingen op het gebied van het omgevingsrecht. De Omgevingswet, die op 1 januari 2024 van kracht wordt, is een cruciale stelselherziening. Deze wet heeft als primair doel om 26 bestaande wetten en ongeveer 1200 regelingen te vervangen en zo alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving te integreren. Een belangrijk aspect van deze wet is, dat ze de overheid in staat stelt om de grote maatschappelijke opgaven op het gebied van een gezonde leefomgeving aan te pakken. Deze opgaven variëren van duurzaamheid tot ruimtelijke kwaliteit en van natuurbehoud tot economische ontwikkeling. De overgang naar de Omgevingswet vereist niet alleen een beleidswijziging, maar ook een transformatie van onze operationele werkwijzen. We staan voor de uitdaging om een integrale benadering en cyclische verbetering te omarmen, waardoor we effectiever kunnen inspelen op de maatschappelijke behoeften en uitdagingen van onze gemeenschap. Parallel aan de implementatie van de Omgevingswet werken we actief aan onze Omgevingsvisie. Deze visie vormt de spil voor al onze lange termijn doelstellingen met betrekking tot de fysieke leefomgeving en legt de basis voor ons Omgevingsplan.

In dit plan zullen alle beleidsregels voor de fysieke leefomgeving samenkomen om onze doelen op het gebied van duurzaamheid, leefbaarheid en welzijn te verwezenlijken. Hoewel we tot 2032 de tijd hebben om het Omgevingsplan te voltooien, begrijpen we dat dit een omvangrijke inspanning vereist. De transitie naar het Omgevingsplan gaat per 1 januari 2024 van start. Om deze overgang soepel te laten verlopen, hebben we het genoegen u te melden dat het ministerie middelen beschikbaar heeft gesteld ter ondersteuning. In 2023 ontvangen we ongeveer 257.000 euro, gevolgd door 163.000 euro in 2024 en 187.000 euro in 2025. We stellen voor om deze financiële middelen te reserveren voor de implementatie van de Omgevingswet en de ontwikkeling van onze Omgevingsvisie, Omgevingsplan en optionele Omgevingsprogramma’s. Een gedetailleerdere toelichting hierover volgt in een raadsnota die gepland is voor december 2023. Het is van cruciaal belang dat we in 2024 goed voorbereid zijn op deze wetswijzigingen en dat we actief werken aan het aanpakken van de maatschappelijke opgaven om de kwaliteit van leven voor onze inwoners te waarborgen. Hiermee kunnen we onze gemeente duurzaam ontwikkelen en een positieve impact hebben op de maatschappij waarin we actief zijn.

Pagina | 64| Programmabegroting 2024

Programma 8

Wat we gaan doen

Uitvoering in

Afronding implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2024 Realisatie van de (eerste versie) Omgevingsvisie in 2024 Advies omtrent het werken met Omgevingsprogramma’s Start realisatie Omgevingsplan

2024 2024 2024 Continue proces

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 13 RZ 148 16 1 1701 17 1 1086 20 052299 20 046928 21 59350 21 063850 22 098659

Beleidsnota Centrumvisie Herijking visie Oostflank, westflank, centrum Woonvisie "Thuis in Wijchen" 2025 Verordening Starterslening gemeente Wijchen 2020 Gebiedsvisie Kraanvogel Gebiedsvisie en ontwikkelstrategie Wijchen West Woonzorgvisie Wijchen 2021-2025 Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen

Pagina | 65| Programmabegroting 2024

Programma 8

Wat het kost Het Programma Wonen en bouwen bestaat uit de volgende taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening; Tot dit taakveld behoren taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening, zoals het bijstellen en actualiseren van bestemmingsplannen en de vergoedingen planschade. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen); Tot dit taakveld behoren activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitaties. 8.3 Wonen en bouwen; Tot dit taakveld behoren gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, waaronder ook de bouwleges. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 8.1 8.2 8.3

8.1 8.2 8.3

Taakveld BATEN Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen TOTAAL BATEN LASTEN Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2023

2024

2025

2026

2027

214 69 1.078 1.361

175 0 1.096 1.271

125 262 1.096 1.483

125 1.093 1.097 2.315

125 749 1.119 1.993

1.098 596 2.075 3.769 -2.408 20 -2.388

1.154 104 1.839 3.097 -1.827 25 -1.802

1.200 55 1.891 3.146 -1.663 36 -1.627

1.195 56 1.939 3.190 -875 0 -875

1.201 56 1.952 3.209 -1.217 0 -1.217

20 20

25 25

36 36

0 0

0 0

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 8.1 ER: Actualiseren bestemmingsplannen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 66| Programmabegroting 2024

Programma 8

PARAGRAFEN

Pagina | 67| Programmabegroting 2024

Paragrafen

Paragraaf 1: Overhead, algemene dekkingsmiddelen en overige baten en lasten Inleiding In deze paragraaf geven we meer inzicht in de posten overhead, algemene dekkingsmiddelen en overige baten en lasten, welke in programma 0 zijn opgenomen. Overzicht Overhead De kosten van overhead hebben betrekking op het deel van het personeel dat zich niet rechtstreeks bezighoudt met de producten, maar dat ondersteunend is in het proces. Ook personeel gerelateerde kosten als opleidingen en BHV vallen hieronder. Daarnaast worden hier de kosten voor huisvesting en ICT verantwoord. Per 2018 is de werkorganisatie Druten Wijchen in werking getreden. Hierin is de overhead grotendeels primair ondergebracht. Wat binnen overhead achter is gebleven in Wijchen zijn de kosten voor de gemeentesecretaris en een deel van de huisvestingskosten. Tabel 1: Weergave van het taakveld Overhead (x € 1.000)

Overhead Personeels gerelateerd ICT Huisvesting Totaal Overhead (taakveld 0.4) Inzet reserves Totaal overhead incl. reserves

Begroting 2023 10.271 2.944 1.807 15.022 -582 14.440

Begroting 2024 9.253 3.177 1.911 14.341 -668 13.673

Meerjarenramingen 2025 2026 9.308 9.515 3.262 3.340 1.842 1.697 14.412 14.552 -426 -327 13.986 14.225

2027 9.594 3.418 1.852 14.864 -473 14.391

Overzicht vrij besteedbare dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen presenteren we in onderstaande tabel. De OZB en de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn de grootste onderdelen daarvan. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De (wettelijk) niet vrij besteedbare heffingen, evenals de specifieke uitkeringen, worden in de programma’s, waarvan ze voor een deel de kosten dekken, verantwoord onder de baten. Tabel 2: Weergave van de dekkingsmiddelen (x € 1.000)

Taak veld 0.5 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7

Dekkingsmiddelen Treasury - Resultaat financieringen Treasury - Dividend OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Onvoorzien Totale algemene dekkingsmiddelen

Begroting 2023

Begroting 2024

Meerjarenramingen 2025 2026

841

1.039

1.276

1.758

1.567

93 6.407 3.954 364

93 6.660 4.035 408

93 6.910 4.148 402

93 7.162 4.260 414

93 7.408 4.367 422

77.383

83.414

86.885

82.637

85.349

0

0

0

0

0

89.042

95.649

99.714

96.323

99.205

Pagina | 68| Programmabegroting 2024 Paragraaf 1 Overhead en dekkingsmiddelen

2027

0.5 Treasury Het taakveld Treasury is in tabel 2 gesplitst in het financieringsresultaat en dividend. Het financieringsresultaat betreft het renteresultaat op aangetrokken en uitgezette leningen, zie paragraaf 5 voor de specificatie. 0.61/0.62/064 Lokale heffingen In paragraaf 2 “Lokale heffingen” van de programmabegroting wordt nader ingegaan op het algemeen beleid van de lokale heffingen en de belastingcapaciteit van de gemeente Wijchen. De onderstaande lokale heffingen zijn daar opgenomen.  Onroerend Zaak Belasting (OZB)*,  Toeristenbelasting*,  Hondenbelasting,  Rioolrechten,  Afvalstoffenheffing/ reinigingsrechten,  Reclamebelasting  Precariobelasting* De met * gemarkeerde belastingen vrij besteedbaar. 0.7 Gemeentefonds (algemene uitkering) De omvang van de inkomsten uit het Gemeentefonds is herleid uit de septembercirculaire 2023. Zie voor toelichting Programma 0-f. Onvoorzien Er is, conform wettelijk voorschrift een bedrag opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Met het vaststellen van de begroting, bekrachtigt de raad het standpunt, dat tegenvallers binnen bestaande middelen worden opgevangen. In de vastgestelde financiële verordening is opgenomen dat een structureel resultaat begroot dient te worden. Dit bedrag dient als buffer voor onvoorziene kosten.

Overzicht Overige baten/ lasten Binnen het taakveld 0.8 overige baten lasten worden de stelposten en bijzondere baten en lasten verantwoord. Tabel 3: Weergave van het taakveld 0.8 (x € 1.000)

Taak veld 0.8

Dekkingsmiddelen Overige baten en lasten

Begroting 2023 23

Begroting 2024 -167

Meerjarenramingen 2025 2026 -190 -233

2027 -129

Bovenstaande bedragen hebben enkel betrekking op stelposten loon- en prijsontwikkelingen. Overzicht Vennootschapsbelasting Tabel 4: Weergave van het taakveld 0.9 (x € 1.000)

Taak veld 0.9

Dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting

Begroting 2023 0

Begroting 2024 0

Meerjarenramingen 2025 2026 0 0

2027 0

Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (VPB) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Ontwikkelingen in de rechtspraak hebben tot gevolg dat reclameactiviteiten en verstrekken van personeelshypotheken, beide van toepassing bij onze gemeente, in het kader van de VPB worden gekwalificeerd als een onderneming in fiscale zin. Dit betekent dat eventuele winst die wordt behaald met deze activiteiten is belast. Onder protest hebben wij t/m 2021 de VpB op deze onderdelen betaald (+/- € 20k). Wij zijn van mening dat dit ten onrechte is en nemen derhalve nog geen bedrag op in de begroting.

Pagina | 69| Programmabegroting 2024 Paragraaf 1 Overhead en dekkingsmiddelen

Paragraaf 2: Lokale heffingen

Inleiding In artikel 8 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is geregeld dat de paragraaf lokale heffingen een verplicht onderdeel is van de begroting. Deze paragraaf moet volgens artikel 10 van het BBV ten minste de volgende onderdelen bevatten: -

-

De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van de tarieven van de heffingen, die ten hoogste kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; Een aanduiding van de lokale lastendruk; Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

We beschrijven allereerst de algemene kaders en beleidsuitgangspunten. Vervolgens gaan we in op de heffingen van leges. Daarbij besteden we aandacht aan de kostenopbouw en de kostendekkendheid. Daarnaast geven we aan welke belastingen we in Wijchen heffen. Per belastingsoort schetsen we de kaders en gaan we in op de tariefsopbouw en de grondslag voor de belastingheffing en de totaal begrote (netto)opbrengst per belasting. We gaan ook in op ons kwijtscheldingsbeleid. Tot slot van deze paragraaf nemen we voorbeeldaanslagen lokale heffingen op voor een meerpersoonshuishouden zonder honden, om zo een vergelijking te kunnen maken van de tarief ontwikkelingen voor de individuele huishoudens. Algemeen De bevoegdheid tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van een gemeentelijke belasting berust bij de raad. Een dergelijk besluit wordt genomen door het vaststellen, wijzigen of intrekken van een daartoe bestemde verordening. Het belastinggebied van een gemeente is begrensd. De Gemeentewet bepaalt limitatief welke belastingen een gemeente mag heffen. Daarnaast kan bij wet aan de gemeente de bevoegdheid worden toegekend om een bepaalde belasting te heffen. Een voorbeeld hiervan vormt de afvalstoffenheffing die zijn wettelijke grondslag vindt in de Wet Milieubeheer.

Wijchen werkt samen met de gemeenten Beuningen, Druten, Heumen en Berg- en Dal op het gebied van de uitvoering van de Wet WOZ en de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen. Met een centrumgemeente-constructie in de zin van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR) zijn de bevoegdheden op het gebied van de uitvoering overgedragen aan de gemeente Beuningen. Het Belastingkantoor Beuningen verricht zijn werkzaamheden onder de naam Munitax. Welke belastingen en rechten worden in de gemeente Wijchen geheven? De heffingsambtenaar legt belastingen dwingend op zonder dat daar een aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Rechten worden geheven op basis van artikel 229 van de Gemeentewet en artikel 15:33 van de Wet milieubeheer. Tegenover deze heffingen staat wel een aanwijsbare tegenprestatie. Bovendien mag het totaal van de verwachte inkomsten uit rechten het totaal van de verwachte uitgaven niet overschrijden. De gemeente Wijchen heft de onderstaande belastingen en rechten:  leges (artikel 229 Gemeentewet);  marktgelden (artikel 229 Gemeentewet);

Pagina | 70| Programmabegroting 2024

Paragraaf 2 Lokale heffingen

       

onroerende zaakbelastingen (artikel 220 tot en met artikel 220i Gemeentewet); toeristenbelasting (artikel 224 Gemeentewet); hondenbelasting (artikel 226 Gemeentewet); rioolheffing (artikel 228a Gemeentewet); reinigingsheffing (artikel 15:33 Wet milieubeheer); reclamebelasting (artikel 227 Gemeentewet); precariobelasting (artikel 228 Gemeentewet); bedrijven investeringszone (Wet op de bedrijveninvesteringszones)

Ontwikkelingen 2024 

Modelverordening rioolheffing De nieuwe modelverordening ‘Riool- en waterzorgheffing’, die vorig jaar is geïntroduceerd, wordt op dit moment niet toegepast. De nieuwe verordening was door gemeenten en ook door Munitax als niet uitvoerbaar verklaard. Hierdoor is besloten om op dit moment niet de nieuwe verordening te implementeren, maar te wachten totdat de VNG een uitvoerbare verordening publiceert. Tegen die tijd zullen wij u hier verder over informeren.



Benchmark Munitax Eind 2023 ronden we een benchmark af in opdracht van Munitax. In die benchmark wordt Munitax getoetst op kwaliteit en kosten ten opzichte van het DVO en vergeleken met andere belastingsamenwerkingen. Van daaruit willen we in 2024 het gesprek verder aangaan over het optimaliseren van onze belastingoplegging.

Lokale Heffingen De lokale heffingen zijn gebaseerd op de gewenste opbrengsten, die in de voorliggende begroting en dus in deze paragraaf zijn opgenomen. De tarieven die hierbij zijn vermeld en afhankelijk zijn van de WOZ-waarden, zullen nog een wijziging ondergaan. Dit komt omdat de definitieve WOZ-waarden ontwikkelingen nog niet bekend zijn. Bij de behandeling van de voorstellen over belastingverordeningen is dat wel het geval. De tarieven zullen dan ook op basis daarvan, definitief worden vastgesteld. Voor de duidelijkheid, alleen de tarieven die in de vastgestelde verordeningen staan, zijn dus geldig. 