Bijlage 3 - Programmabegroting 2027-2030 (0098867263)
Tekst van het document
Investeringen Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Investeringskrediet gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP | 50.000 | 570.000 | 610.000 ISHP onderwijshuisvesting | 7.352.375 | 6.936.210 Totaal bruto investeringsbedrag | 50.000 | 7.922.375 | 0 | 7.546.210 45 46 Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouder(s) Hoen, Hartog en Van der Graaf Organisatie Beleid, Sport & Leefstijl en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair Taakvelden • Openbaar groen en (openlucht) recreatie • Cultureel erfgoed • Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • Media • Musea • Sportaccommodaties • Sportbeleid en activering Beleidsnota's 2022 Regionale Ontwikkelstrategie Zuidoost Friesland 2023 Lokaal sport akkoord 2.0 2025 Sport en bewegen voor iedereen! 2025-2029 2026 Recreatieve Toeristische Visie Weststellingwerf 2026 - 2031 Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Sport en Bewegen Onderzoek toekomstige sportlocaties In de gemeente Weststellingwerf werken we aan een toekomstbestendig sportaanbod. Sport en bewegen zijn belangrijk voor onze inwoners. We willen dat iedereen kan blijven sporten. Tegelijk zien we dat veel verenigingen te maken hebben met vragen over de toekomst. Denk aan verduurzaming en het onderhoud van accommodaties op de lange termijn. Als gemeente willen we hierin overzicht en richting bieden.
Daarom zijn we in 2026 gestart met een verkenning naar mogelijke toekomstscenario’s voor sportaccommodaties. Deze verkenning wordt in 2027 afgerond. Sportaccommodaties We willen blijven investeren in sportaccommodaties. In het recent vastgestelde sportbeleid zijn sportverenigingen uitgenodigd om met goede plannen te komen met betrekking tot hun accommodatie. Veel verenigingen zijn daar mee aan de slag gegaan en hebben plannen gemaakt voor renovatie, uitbreiding, verduurzaming of modernisering van hun accommodaties. Vanuit de bestaande budgetten met betrekking tot groot onderhoud kunnen deze plannen niet worden gedekt. Daarom wordt er vanuit het coalitieakkoord in de periode 2026-2030 incidenteel € 2.000.000 vrijgemaakt om de voortgang van deze plannen financieel te kunnen ondersteunen. Deze incidentele middelen zijn gereserveerd in de dynamische investeringsagenda. Olympische spelen 2030 Wij zijn content met de organisatie van het langebaanschaatsen in Thialf tijdens de Olympische spelen 2030. Met de sectoren sport, recreatie en toerisme beraden wij ons over mogelijke kansen. Zie ook programma 3. 47 Aflopen baten Brede SPUK Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) De Brede SPUK-regeling loopt af per 2026. Met deze regeling werden activiteiten in programma 5 gefinancierd op het gebied van brede regeling combinatiefunctionarissen en het Lokaal Sport Akkoord.
In de begroting houden we nu structureel rekening met een subsidie aan Sport Fryslân op hetzelfde niveau als 2026 (zie bijlage 2). Vanaf 2027 worden verschillende onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) voortgezet binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Ook wordt er gesproken over een losse SPUK voor het onderdeel sport & bewegen. De financiële uitwerking van deze nieuwe afspraken is nog niet volledig bekend. Daarom verwerken we de gevolgen (mochten deze dan bekend zijn) in de Voorjaarsnota 2027. Kunst en Cultuur Nota Kunst en Cultuur In 2027 komt er een nieuwe nota Kunst en Cultuur. Deze nieuwe nota dient als strategie voor de komende jaren. Aansluitend hierop wordt in 2027 ook gekeken of de huidige cultuursubsidieregelingen in voldoende mate aansluiten bij de huidige situatie van cultuurbeoefening en culturele uitingen. Bibliotheek De verwachting is dat de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen vanaf juli 2027 wordt aangepast met een nieuwe verplichting voor gemeenten. Het Rijk wil dat elke gemeente een volwaardige bibliotheek heeft. Gemeenten krijgen daarvoor aanvullende middelen in de algemene uitkering en vanaf 2027 ook een wettelijke taak (zorgplicht), waarbij onder andere het opstellen van een vierjarig meerjarenplan hoort.
In OWO verband wordt de voorbereiding op de nieuwe Wet opgepakt in samenwerking met de Bibliotheek Zuidoost Fryslân. Radio Weststellingwerf Centraal en de vorming streekomroep ‘De Werven’. Vanaf 2028 komt er een nieuw omroepbestel voor lokale omroepen, wettelijk vastgelegd in de herziene Mediawet. Een belangrijk onderdeel van de nieuwe wet is dat er streekomroepen worden opgericht die een groter gebied bedienen dan voorheen de lokale omroepen deden. Doel van de wetgever is een sterkere lokale journalistieke omroep realiseren. Weststellingwerf valt daarbij onder de nieuwe streekomroep ‘De Werven’ samen met gemeenten Ooststellingwerf, Westerveld en Steenwijkerland. De bedoeling is dat lokale omroepen opgaan in de streekomroep. In plaats van de huidige financiering vanuit het gemeentefonds voor de lokale omroep, worden de streekomroepen direct ondersteund vanuit het Rijk. Daarmee vervalt die taak voor de gemeente vanaf 2028. De gemeente blijft een taak houden bij de aanwijzing van de streekomroep als publieke omroep in gezamenlijkheid met de andere gemeenten. In 2027 zal de gemeente zich richten op de voorbereidingen van deze nieuwe opzet van de streekomroep. Doelstellingen Sport en bewegen Wat willen we bereiken? Sport en bewegen zijn belangrijk voor de samenleving.
Ze zorgen voor een betere gezondheid, een actieve leefstijl, een sterkere mentale weerbaarheid en meer sociale contacten. Onze ambitie is het creëren van een toegankelijk sportklimaat waarbinnen iedere inwoner van Weststellingwerf op een plezierige manier kan sporten en bewegen ondersteund door een sterk verenigingsleven en een goed ingerichte openbare ruimte. Het sportbeleid draagt hiermee bij aan gezondheid en bredere maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein. 48 Wat gaan we daarvoor doen Beleidslijn 1: Verbinden van sportparticipatie, ‘sport & bewegen is voor iedereen!’ De komende jaren werken we onder deze beleidslijn aan de volgende speerpunten: • We bieden ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk. • We werken aan kansengelijkheid voor sportparticipatie. • We stimuleren (top)sportevenementen. • We zetten het sportplatform in als basis voor doorontwikkeling en innovatie. • We voeren praktijkonderzoek uit. Beleidslijn 2: Versterken van de verenigingen De komende jaren werken we onder deze beleidslijn aan de volgende speerpunten: • We zetten ons in voor kwalitatief goed en toekomstbestendig verenigingsaanbod. • We zetten in op inclusie. • We stimuleren een meer ‘Open club’ karakter.
Beleidslijn 3: Doorontwikkelen van een toekomstbestendige sportinfrastructuur De komende jaren werken we onder deze beleidslijn aan de volgende speerpunten: • Proces regievorming accommodatiebeleid. • We bieden ondersteuning aan (geprivatiseerde) verenigingen voor hun accommodaties (zie ook coalitieakkoord 2026-2030) • We bieden ruimte aan initiatieven van inwoners. Zwemgelegenheden Opwaardering zwemgelegenheden In 2026 zijn zwembaden De Steense en De Dobbe conform het Raadsvoorstel van 7 april 2025 voor een groot gedeelte opgewaardeerd. In 2027 verwachten wij de laatste upgrades voor zwembaden De Steense en De Dobbe uit te voeren en af te ronden. Doelstellingen Versterken van het kunst- en cultuuraanbod in Weststellingwerf Wat willen we bereiken? Kunst en cultuur zijn om meerdere redenen van belang voor de Weststellingwerfse samenleving. Kunst en cultuur hebben een verbindende functie voor inwoners van de gemeenschap. Wij zien kunst en cultuur in al haar verschijningsvormen als een onlosmakelijk deel van ons leven. Cultuurbevordering, talentontwikkeling en het versterken en stimuleren van culturele activiteiten zijn belangrijke instrumenten om uitvoering te geven aan deze doelstelling. Wij willen de komende jaren het kunst- en cultuuraanbod in Weststellingwerf verder stimuleren. Specifieke aandacht is hierbij het publieksbereik.
Versterken culturele participatie en culturele educatie Wij willen ook in 2027 dat elke inwoner van Weststellingwerf laagdrempelig toegang heeft tot het beoefenen van en/of deelnemen aan kunst en cultuur. Ook stimuleren we actief talentontwikkeling bij kinderen en jongeren. Daarnaast zijn cultuurbevordering en het stimuleren van culturele activiteiten belangrijke elementen voor de inzet in 2027. 49 Het Stellingwerfs Het stimuleren van het Stellingwerfs is een belangrijk focuspunt. Dit wordt op verschillende manieren gedaan, zo heeft de gemeente samen met andere overheidsinstellingen het Convenant Nedersaksisch ondertekend, waarbij periodieke overleggen plaatsvinden. Ook werken wij samen met gemeente Ooststellingwerf en provincie Fryslân aan het Stellingwerfs zoals het gezamenlijk structureel ondersteunen van de Stellingwarver Schrieversronte. Bibliotheek Er wordt gevraagd om een versteviging van de ondersteuning voor de doorontwikkeling van de bibliotheek met betrekking tot de maatschappelijke taken die daaraan verbonden zijn. Museum Weststellingwerf Weststellingwerf heeft een rijke geschiedenis. Wij vinden het belangrijk dat deze geschiedenis zichtbaar blijft voor inwoners en bezoekers.
Er is nadrukkelijk een wens om te komen tot een “Museum Weststellingwerf” waarbij bestaande organisaties en culturele instellingen bij elkaar gebracht worden om die rijke geschiedenis van Weststellingwerf te laten zien. We gaan in 2027 hierover in gesprek met betrokken partijen. Cultuurcluster Op dit moment spelen er zich verschillende ontwikkelingen af op het gebied van cultuur. De ontwikkeling van het Groene Hart met daarin het Theater op de Hoogte en Huis op de Hoogte is een van die ontwikkelingen. Een andere ontwikkeling is de opdracht die bibliotheken hebben om zich te transformeren naar de functie van maatschappelijke bibliotheek. Deze ontwikkeling is te begrijpen als een verschuiving van ‘collectie’ naar ‘connectie’. Bibliotheken zijn niet langer verzamelingen van boeken, maar bieden tal van maatschappelijke activiteiten aan. Ook biedt dit kansen voor versterking van de sociale basis. Al deze ontwikkelingen maken dat we nu op een moment zijn gekomen om dit beleidsmatig effectief samen te brengen in een nieuw op te richten “cultuurcluster” in het Groene Hart van Wolvega waarbij het geheel meer is dan de som der delen. Wij werken dit verder uit in het collegeprogramma. In 2027 gaan wij bezig met het onderzoeken van de mogelijkheden van dit nieuwe perspectief.
Nationaal Vlechtmuseum Wij gaan in 2027 samen met het Nationaal Vlechtmuseum kijken of de positie van het Vlechtmuseum nog verder kan versterken en onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om het museum een nog prominentere plaats te geven binnen het Friese & regionale museumaanbod. Ook willen wij de digitalisering van historische archieven en erfgoedcollecties stimuleren in 2027 zodat deze beter toegankelijk worden voor inwoners, onderzoekers en toekomstige generaties. Wat gaan we daarvoor doen Talentontwikkeling kinderen en jongeren Binnen de gemeente hechten we veel waarde aan talentontwikkeling voor kinderen en jongeren. Naast dat we hiervoor projectmatige subsidies verlenen, zetten we in op muziekonderwijs. Hierbij worden structurele middelen beschikbaar gesteld voor alle primaire en middelbare scholen in onze gemeente om muzieklessen te geven. Daarnaast krijgt Popwerf een structurele subsidie, zodat dit ieder jaar voor onze leerlingen kan plaatsvinden. Gesubsidieerde partijen/partners De gemeentelijke inzet ten behoeve van de kunst en cultuursector voor het jaar 2027 richt zich vooral op het stimuleren van cultuurparticipatie, cultuureducatie en publiekbereik. Samen met onder andere de structurele culturele partners van de gemeente wordt deze inzet vertaald in activiteiten. Voor het jaar 2027 maken wij, met de partijen die wij structureel subsidiëren, prestatieafspraken.
Daarnaast bieden we ook ondersteuning aan tal van eenmalige culturele projecten in het jaar 2027. 50 Wij verlenen subsidie aan onder andere: • Bibliotheken Zuidoost Fryslân • Nationaal Vlechtmuseum Noordwolde • Cultuurcluster Noordwolde • Opera Spanga • Stellingwarver Schrieversronte • Radio Weststellingwerf Centraal • Christelijke Muziekvereniging Euphonia • Muziekvereniging Woudklank • Muziekvereniging De Harmonie • Alle scholen in de gemeente ontvangen middelen voor muziekonderwijs Heemkunde / Veerkieker (primair onderwijs) • Het structureel subsidiëren van verenigingen voor amateurkunstbeoefening • Voor ontwikkelingssamenwerking: • Gered Gereedschap Wolvega • Wereldwinkel Wolvega Doelstellingen Bevorderen recreatie en toerisme Weststellingwerf Wat willen we bereiken? Het verder bevorderen van recreatie en toerisme in Weststellingwerf. De sector biedt mogelijkheden voor economische groei en versterkt de verbinding tussen onze inwoners. Daarnaast bevordert het de leefbaarheid en het welzijn van onze inwoners en het verhoogt de aantrekkingskracht van onze gemeente voor zowel bezoekers als inwoners. Met de vaststelling van de nieuwe toeristische visie wordt een extra stap in het verder ontwikkelen van deze sector in onze gemeente gezet.
Wat gaan we daarvoor doen Koloniën van Weldadigheid Door te investeren in marketing en productontwikkeling met betrekking tot het Koloniegebied willen we meer bezoekers naar ons gebied trekken. Met als doel toeristen meerdere dagen in ons gebied te willen laten verblijven. In 2027 geven we uitvoering aan marketing hiervoor. Toeristische recreatieve voorzieningen Jaarlijks is er budget beschikbaar om de kwaliteit van toeristisch-recreatieve voorzieningen te verbeteren. Daarnaast werkt een groep recreatieondernemers uit de gemeente, georganiseerd in het Platform Recreatie en Toerisme, onderdeel van Ondernemend Weststellingwerf, actief mee aan projecten en initiatieven die onze gemeente als bestemming aantrekkelijk maken en beter op de kaart zetten. Heemkunderoute In 2025 is er onderzoek gedaan naar hoe een Heemkunderoute bestaande plekken en verhalen met elkaar kan verbinden. Hierdoor kunnen zowel toeristen als inwoners op een andere manier genieten van onze gemeente en het Stellingwerfs. Daarnaast is er gekeken naar de diverse manieren waarop deze route tot stand gebracht kan worden. In 2026 is de fysieke route verder uitgewerkt en in 2027 wordt deze gerealiseerd.
51 Doelstellingen Sport-, recreatie- en cultuuraccomodaties Wat willen we bereiken? De gemeente faciliteert maatschappelijke activiteiten door het beschikbaar stellen, beheren en onderhouden van vastgoed voor sport, cultuur en recreatie. Hiermee blijft het maatschappelijk vastgoed toegankelijk, veilig en functioneel voor inwoners en gebruikers. Wat gaan we daarvoor doen Beheer en onderhoud sport-, cultuur- en recreatievastgoed Het beheer en onderhoud vindt plaats op basis van meerjarenonderhoudsplannen (MJOP's) conform NEN 2767. Uitgangspunt is een sober en doelmatig onderhoudsniveau, waarbij onderhoudsmaatregelen waar mogelijk worden gecombineerd met verduurzaming. De lasten voor beheer en onderhoud zijn structureel opgenomen in de begroting. Afwijkingen worden toegelicht in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. De gemeente blijft sturen op een doelmatige inzet van beschikbare middelen, zodat het maatschappelijk vastgoed ook op de langere termijn aansluit bij de behoeften van de samenleving. De komende jaren worden op diverse locaties onderhouds- en renovatiewerkzaamheden uitgevoerd om de functionaliteit en beschikbaarheid van het maatschappelijk vastgoed te waarborgen. Hieronder is een selectie van enkele grotere werkzaamheden opgenomen: • Sportcomplex De Steense: Renovatie van de kleedruimten en het dak van de Nije Steense.
Bij de dakrenovatie wordt de dakisolatie verbeterd, zodat deze voldoet aan de huidige isolatie -eisen. Tevens wordt gestart met de technische uitwerking voor de vervanging van de luchtbehandelingsinstallatie door een energiezuinige installatie. Deze werkzaamheden dragen bij aan een duurzaam en toekomstbestendig sportcomplex. • Molen Windlust: Vervanging van de gehele rietkap en het stellingdek ten behoeve van de instandhouding van de monumentale molen. • Het Vlechtwerk Noordwolde: Groot onderhoud aan het buitenschilderwerk. Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Lasten 5-1 Sportbeleid en activering | -577 | -619 | -598 | -604 | -598 | -604 5-2 Sportaccommodaties | -2.595 | -2.575 | -2.180 | -2.308 | -2.312 | -2.356 5-3 Cultuurpresentatie cultuurproductie en | -522 | -457 | -468 | -536 | -468 | -468 5-4 Musea | -96 | -115 | -117 | -117 | -117 | -117 5-5 Cultureel erfgoed | -71 | -67 | -65 | -155 | -154 | -153 5-6 Media | -721 | -737 | -650 | -650 | -650 | -650 5-7A Prog 5 Openbaar groen (openlucht)recr.
| -623 | -733 | -771 | -772 | -771 | -771 Totaal Lasten | -5.205 | -5.303 | -4.849 | -5.142 | -5.070 | -5.119 Baten 5-1 Sportbeleid en activering | 184 | 156 | 0 | 0 | 0 | 0 5-2 Sportaccommodaties | 673 | 618 | 618 | 618 | 618 | 618 5-5 Cultureel erfgoed | 3 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 5-6 Media | 27 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 5-7A Prog 5 Openbaar groen (openlucht)recr. | 18 | 17 | 17 | 17 | 17 | 17 Totaal Baten | 905 | 806 | 650 | 650 | 650 | 650 Saldo van lasten en baten | -4.300 | -4.496 | -4.199 | -4.492 | -4.420 | -4.469 Onttrekkingen 0-10B Mutaties reserves | 0 | 20 | 116 | 463 | 458 | 453 Stortingen 0-10B Mutaties reserves | -518 | -108 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | -518 | -88 | 116 | 463 | 458 | 453 Resultaat | -4.818 | -4.584 | -4.083 | -4.029 | -3.962 | -4.016 Toelichting wat mag het kosten Begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026 Lasten Sportaccommodaties In 2026 was € 350.000 extra begroot voor investeringen bij SV Olyphia. Media In 2025 en 2026 heeft Stichting Bibliotheken Zuidoost Fryslân een extra bijdrage ontvangen van € 100.000 vooruitlopend op de nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Baten Sportbeleid en activering In 2026 ontvingen we nog baten vanuit de Brede SPUK-regeling voor de onderdelen brede regeling combinatiefunctionarissen en het Lokaal Sport Akkoord.
Vanaf 2027 worden verschillende onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) voortgezet binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Ook wordt er gesproken over een losse SPUK voor het onderdeel sport & bewegen. De financiële uitwerking van deze nieuwe afspraken is nog niet volledig bekend. Daarom verwerken we de gevolgen (mochten deze dan bekend zijn) in de Voorjaarsnota 2027. Begroting 2027 en meerjarenperspectief Lasten Sportaccommodaties De kapitaallasten vanuit de MJOP's voor (met name) zwembad de Steense lopen de komende jaren op door investeringen. 52 Cultuurpresentatie cultuurproductie en cultuurparticipatie We begroten 3-jaarlijkse een subsidie voor Arcadia, deze is begroot voor 2028. Cultureel erfgoed Door de aankoop van het vastgoed in het centrum van Wolvega en door investeringen in Molen de Windlust (MJOP) lopen de kapitaallasten de komende jaren op. Mutatie reserves De onttrekking van de reserves betreft de dekking van kapitaallasten van diverse projecten. De storting in de reserve in 2026 betreft een eenmalige storting in de dekkingsreserve kapitaallasten voor het project Driewegsluis.
Investeringen Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Investeringsbudget gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP | 170.000 | 1.005.000 | 365.000 | 510.000 Totaal bruto investeringsbedrag | 170.000 | 1.005.000 | 365.000 | 510.000 53 54 Programma 6 | Sociaal domein Portefeuillehouder(s) Den Hartigh, Bos, van der Graaf, Hartog Organisatie Beleid, Projecten, Schakelteam, Gebiedsteam en Serviceteam Taakvelden • Samenkracht en burgerparticipatie • Toegang en eerstelijnsvoorziening Wmo • Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd • Toegang en eerstelijnsvoorziening Integraal • Inkomensregelingen • WSW en beschut werk • Arbeidsparticipatie • Hulpmiddelen en diensten (Wmo) • Huishoudelijke hulp (Wmo) • Begeleiding (Wmo) • Dagbesteding (Wmo) • Overige maatwerkarrangementen (Wmo) • Jeugdhulp ambulant lokaal • Jeugdhulp ambulant regionaal • Jeugdhulp ambulant landelijk • Jeugdhulp met verblijf lokaal • Jeugdhulp met verblijf regionaal • Jeugdhulp met verblijf landelijk • PGB Wmo • PGB Jeugd • Beschermd wonen (Wmo) • Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) • Jeugdbescherming • Jeugdreclassering • Coördinatie en beleid Wmo • Coördinatie en beleid Jeugd Beleidsnota's 2014 Handhavingsverordening Participatiewet 2014 Beleidsplan Nieuwe Wmo 2017 Maatregelverordening Weststellingwerf 2018 Kadernota Armoedebeleid en Schuldhulpverlening 2018 - 2021 2021 Beleidsnota nieuwe Wet inburgering OWO
2022-2025 2023 Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Weststellingwerf 2023 2023 Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023-2026 2024 Verordening Maatschappelijke ondersteuning Weststellingwerf 2024 Verordening Individuele inkomenstoeslag 2024 Beleidsplan arbeidsdeelname en participatie 'Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf' 2024 -2028 2025 Kader lokaal preventief jeugdbeleid Weststellingwerf 2025-2028 2026 Verordening Hart voor de Jeugd Weststellingwerf 2026 . 55 Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Samenhangende ontwikkelingen in het sociaal domein Binnen het sociaal domein zien we dat maatschappelijke opgaven steeds vaker de grenzen van afzonderlijke beleidsterreinen overstijgen. Daarom geven we onze aanpak steeds meer vorm vanuit een samenhangend en integraal perspectief. In lijn met landelijke transformatiebewegingen zetten we breed in op de versterking van de sociale basis en de verdere ontwikkeling van het gebiedsteam. We investeren nadrukkelijk in preventie om problemen eerder te signaleren en waar mogelijk te voorkomen. Deze beweging vraagt om een geleidelijke verschuiving van gespecialiseerde en geïndiceerde ondersteuning naar meer algemene en voorliggende voorzieningen. Daarmee kunnen inwoners eerder en laagdrempeliger ondersteuning ontvangen, terwijl specialistische hulp beschikbaar blijft voor situaties waarin dat nodig is.
Tegelijkertijd realiseren we ons dat de maatschappelijke effecten van preventieve inzet niet direct tastbaar zijn. De opbrengsten van investeringen in preventie en het versterken van de sociale basis zijn niet altijd direct zichtbaar, maar dragen duurzaam bij aan het voorkomen van zwaardere vormen van ondersteuning en zorg. Een concreet voorbeeld van een integrale aanpak is onze inzet op de ondersteuning van jongeren tot 27 jaar. Daarbij verbinden we vraagstukken op het gebied van onderwijs, werk, inkomen, schuldhulpverlening, welzijn en zorg, zodat ondersteuning beter aansluit bij de leefwereld van jongeren en jongvolwassenen. Deze integrale benadering krijgt steeds meer vorm binnen het gehele sociaal domein, waarbij vraagstukken over verschillende leefgebieden en beleidsvelden in samenhang worden opgepakt. In 2027 zetten we verdere stappen in deze ontwikkelingen en werken we deze uit in concrete doelstellingen. Wijziging bekostigingsregeling Oekraïense ontheemden De bekostiging van de opvang van Oekraïners wordt gewijzigd. Het kabinet voert per 1 juli 2026 een nieuwe centrale regeling in voor de bekostiging van gemeentelijke opvang en huisvesting, die de bestaande losse regelingen voor Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders vervangt.
De nieuwe regeling heeft een langere looptijd en geeft de mogelijkheid om opvanglocaties flexibel in te zetten voor verschillende doelgroepen. Gemeenten houden zelf de regie over de plaatsing van doelgroepen. Daarnaast vergoedt het Rijk op aanvraag gedurende meerdere jaren de werkelijke investerings- en beheerkosten van locaties en ontvangen gemeenten een tegemoetkoming voor indirecte kosten, zoals administratie en begeleiding. Het bestaande normbedrag voor de Oekraïense opvang komt te vervallen, waardoor de daadwerkelijke kosten die worden gemaakt worden vergoed. Vanaf de start geldt een overgangsperiode van zes maanden waarin bestaande regelingen nog doorlopen. Voor Weststellingwerf betekent dit dat de nieuwe regeling ingaat per 1 januari 2027. Aflopen baten Brede SPUK Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) De Brede SPUK-regeling loopt af per 2026. Met deze regeling werden activiteiten in programma 6 gefinancierd op het gebied van onder andere terugdringen gezondheidsachterstanden, versterken sociale basis, mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op recept. Bij de voorjaarsnota 2026 is één van de twee formatieplekken welzijn op recept structureel gemaakt met verwachte baten hoofdlijnenakkoord GGZ.
Vanaf 2027 worden verschillende onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) voortgezet binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderen. Hiermee wordt de beweging van zorg naar gezondheid verder vormgegeven, met als doel gezondheidsproblemen te voorkomen en de druk op de zorg te verminderen. De financiële uitwerking van deze nieuwe afspraken is nog niet volledig bekend, we verwerken de gevolgen hiervan in de Voorjaarsnota 2027. Inclusie Met de Lokale Inclusie Agenda (LIA) werken we samen met inwoners en maatschappelijke partners aan een inclusiever Weststellingwerf. We verbreden de agenda naar een Lokale Inclusie - en Diversiteitsagenda (LIDA). Zo krijgt inclusie een structurele plek in beleid en uitvoering (voor meer toelichting over het programma dienstverlening, zie programma 0). 56 Doelstellingen Aan de slag met de Sociale Basis Wat willen we bereiken? Een sterke sociale basis is een belangrijke voorwaarde om de beweging naar meer preventie en passende ondersteuning dichtbij inwoners mogelijk te maken. De sociale basis bestaat uit alles wat inwoners helpt om mee te doen, contact te hebben met anderen en prettig te wonen en leven in hun buurt of dorp. Het gaat bijvoorbeeld om voorzieningen, activiteiten, vrijwilligers, ontmoetingsplekken en samenwerking tussen inwoners, organisaties en de gemeente.
In steeds meer onderdelen van het sociaal domein zien we hoe belangrijk een sterke sociale basis is. Door inwoners waar mogelijk te ondersteunen vanuit hun eigen omgeving, kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en aangepakt. Dit draagt eraan bij dat zorg en ondersteuning ook in de toekomst toegankelijk, betaalbaar en bereikbaar blijven. Door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vergrijzing, toenemende druk op de zorg en een groeiende vraag naar ondersteuning, wordt het belang van een sterke sociale basis steeds groter. Daarom werken we aan een duidelijke visie, heldere keuzes en een gerichte uitvoeringsagenda voor de sociale basis In 2026 zijn we gestart met een voorbereidend traject om richting te geven aan de verdere ontwikkeling van de sociale basis in Weststellingwerf. In 2027 werken we de ambities, uitgangspunten en gewenste ontwikkelrichting verder uit. De resultaten hiervan worden in 2027 aan de raad voorgelegd. Wat gaan we daarvoor doen Opbouwwerk Opbouwwerkers vormen een belangrijke verbinding tussen inwoners en de gemeente. Zij werken samen met inwoners en ondersteunen ideeën en initiatieven van inwoners, vrijwilligers en verenigingen. Daarnaast brengen zij inwoners en organisaties met elkaar in contact en versterken zij netwerken in dorpen en wijken.
In 2027 ondersteunen de opbouwwerkers onder andere de sportgroep Haenepolle in Noordwolde en het Inloophuis Breuningslaan. Ook organiseren zij buurtbakkies in verschillende wijken, buurten en dorpen. De ideeën en initiatieven die tijdens deze bijeenkomsten ontstaan, werken inwoners en opbouwwerkers gezamenlijk verder uit en brengen zij waar mogelijk tot uitvoering. In Wolvega en Noordwolde is ook een dorpsondersteuner actief. De dorpenondersteuner is een zichtbaar en laagdrempelig aanspreekpunt in een dorp, een verbindende schakel tussen inwoners, vrijwilligers, verenigingen en professionals die signaleert en ondersteunt bij hulpvragen. Vanaf 2027 gaat de dorpsondersteuner ook aan de slag in Boijl. Mantelzorg Mantelzorgers spelen een belangrijke rol binnen de sociale basis. Dankzij hun inzet kunnen veel inwoners langer zelfstandig thuis blijven wonen, actief deelnemen aan de samenleving en waar mogelijk de regie over hun eigen leven behouden. Daarmee dragen mantelzorgers niet alleen bij aan het welzijn van inwoners, maar ook aan het voorkomen of uitstellen van zwaardere vormen van ondersteuning en zorg. Daarom zetten we in op het beter erkennen, waarderen en ondersteunen van mantelzorgers. We zorgen voor toegankelijke ondersteuning die eenvoudig vindbaar is en aansluit bij de behoeften van mantelzorgers.
In 2027 onderzoeken we de mogelijkheden van respijtzorg, zodat mantelzorgers tijdelijk ontlast kunnen worden. Daarnaast organiseren we mantelzorgcafés waar ontmoeting, kennisdeling en lotgenotencontact centraal staan. Ook jonge mantelzorgers verdienen specifieke aandacht. Het jongerenwerk ondersteunt hen door activiteiten te organiseren die gericht zijn op ontspanning, plezier en ontmoeting met leeftijdsgenoten die zich in een vergelijkbare situatie bevinden. Zo versterken we hun veerkracht en voorkomen we dat de zorgtaken een te grote belasting worden. 57 Welzijn op recept Welzijnscoaches ondersteunen inwoners met vragen op het gebied van gezondheid, welzijn, zingeving en sociale contacten. Zij helpen inwoners om actief mee te blijven doen in de samenleving en stimuleren het gebruik van informele netwerken en maatschappelijke voorzieningen. Hierbij werken zij nauw samen met partners in zorg en welzijn, zoals huisartsen, praktijkondersteuners en thuiszorgorganisaties. In 2027 leggen we binnen Welzijn op Recept extra nadruk op inwoners die te maken hebben met ingrijpende levensgebeurtenissen, zoals het verlies van een partner. Daarnaast onderzoeken we hoe de inzet van Welzijn op Recept verder kan worden versterkt voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, met als doel hun welzijn, participatie en sociale verbondenheid te bevorderen.
Eenzaamheid Eenzaamheid voorkomen en verminderen vraagt om samenwerking. Sociale contacten en deelname aan activiteiten dragen bij aan het welzijn, de zelfredzaamheid en de kwaliteit van leven van inwoners. Door ontmoeting te stimuleren versterken we de sociale basis en helpen we voorkomen dat inwoners zich terugtrekken of zwaardere ondersteuning nodig hebben. Daarom ondersteunen we activiteiten en projecten die inwoners helpen om anderen te ontmoeten en actief mee te blijven doen in de samenleving. Welzijnscoaches spelen hierbij een belangrijke rol. Zij ondersteunen inwoners bij het vinden van passende activiteiten en het leggen van nieuwe contacten. Ook ondersteunen we organisaties om meer inwoners bij activiteiten te betrekken. Voorbeelden van activiteiten die we ondersteunen zijn de Anschuuftoafel van de OSW (Onafhankelijke Seniorenvereniging Wolvega), Wat de Pot Schaft in Huis op de Hoogte en de buurthap in het Buurthuus in Noordwolde. Vrijwilligerspunt Het Vrijwilligerspunt is een plek voor inwoners en organisaties. Inwoners kunnen hier terecht als zij vrijwilligerswerk willen doen. Organisaties en collega’s kunnen hulp krijgen bij het vinden, behouden, waarderen en opleiden van vrijwilligers. Om organisaties die met vrijwilligers werken een podium te bieden en nieuwe vrijwilligers aan te trekken organiseert het vrijwilligerspunt in 2027 weer een vrijwilligersmarkt.
Daarnaast heeft het vrijwilligerspunt een website waarop vraag en aanbod samen komt en inf ormatie over vrijwilligerswerk in Weststellingwerf te vinden is. Jongeren Talentenplek De Talentenplek is een plek waar jongeren hun talenten kunnen ontdekken. Zij doen nieuwe ervaringen op en leren keuzes maken voor hun toekomst. In 2027 bouwen we de Talentenplek Noordwolde en de Talentenplek Wolvega verder uit. Jongerenwerkers van de Talentenplek werken nauw samen met de andere jongerenwerkers. Zo bereiken we meer jongeren. Jongerenwerk Het jongerenwerk is breed aanwezig: op straat, op vaste locaties, op scholen, in jongerencentra, via de Talentenplek en op andere plekken waar jongeren samenkomen. Jongerenwerkers zoeken jongeren actief op en sluiten aan bij hun leefwereld. Die leefwereld verandert snel. Jongeren ontmoeten elkaar niet alleen in hun dorp, op school en op fysieke ontmoetingsplekken, maar ook steeds vaker online. Het jongerenwerk beweegt mee met deze ontwikkelingen, zodat jongeren tijdig worden bereikt, signalen vroeg worden opgepakt en waar nodig passende ondersteuning kan worden geboden. Om deze inzet verder te versterken breiden we het jongerenwerk in 2027 uit, vanuit het coalitieakkoord 2026-2030, met een extra jongerenwerker. Hiermee vergroten we ons bereik onder jongeren, houden we ondersteuning laagdrempelig en versterken we onze preventieve inzet.
De uitbreiding draagt bij aan een toekomstbestendig jongerenwerk dat goed aansluit bij de behoeften en ontwikkelingen van jongeren. 58 Ouderen Ouderen spelen een belangrijke rol in onze samenleving en willen vaak zo lang mogelijk zelfstandig en actief blijven. Vanuit de sociale basis stimuleren en ondersteunen we ouderen om mee te blijven doen, sociale contacten te onderhouden en zelf regie te houden over hun leven. Dit draagt bij aan hun welzijn, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven. Samen met ouderen, ouderenverenigingen, dorpshuizen, mantelzorgers, vrijwilligers en zorg - en welzijnsorganisaties werken we aan een omgeving waarin ondersteuning, ontmoeting en activiteiten dichtbij beschikbaar zijn. Door vroegtijdig in te zetten op preventie, ontmoeting en een sterke sociale basis kunnen ouderen langer zelfstandig wonen en blijven deelnemen aan het maatschappelijke leven. Doelstellingen Aan de slag met Inburgering Wat willen we bereiken? We voeren sinds 2022 de nieuwe wet Inburgering uit. Vanaf dat jaar is de gemeente verantwoordelijk geworden voor de regie en uitvoering van de inburgering van de statushouders die in onze gemeente (komen) wonen. Onze gemeente heeft ervoor gekozen om veel taken die voortvloeien uit deze wet zelf uit te voeren.
Dit geldt voor de maatschappelijke begeleiding, de regievoering op de inburgering, de activering naar (vrijwilligers) werk en het vinden van banen bij onze werkgevers. In het Coalitieakkoord 2026-2030 “Met elkaar. Voor Weststellingwerf. “is opgenomen dat we het voor mensen die zich blijvend in onze gemeente vestigen belangrijk vinden dat zij zo snel mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarom zetten wij in op een goede uitvoering van de Wet Inburgering. Het leren van de Nederlandse taal, het vinden van werk of dagbesteding en deelname aan verenigingen en maatschappelijke activiteiten zijn belangrijke voorwaarden voor succesvolle integratie. Wij verwachten van nieuwkomers dat zij actief deelnemen aan het inburgeringstraject en verantwoordelijkheid nemen om mee te doen in onze samenleving. Tegelijkertijd bieden wij ondersteuning waar dat nodig is, zodat mensen zo snel mogelijk zelfstandig kunnen participeren. In 2026 zijn we gestart met het uitwerken van een visie en de ambitie op de dienstverlening aan inburgeraars. In 2027 werken we deze visie, ambitie en de bijbehorende uitvoeringsagenda verder uit. Wat gaan we daarvoor doen Opgave inburgering De instroom van statushouders is in 2026 gedaald. Dit heeft onder andere te maken met een gewijzigd beleid voor Syrische aanvragers. Veel asielzoekers zijn alleenreizend.
De meesten doen nadat zij een status ontvangen een aanvraag voor het nareizen van directe familie. De taakstelling 2027 voor onze gemeente is nu nog niet bekend. In maart 2026 is de Doorstroomlocatie Beetsterzwaag geopend. Onze gemeente is een van de vier gemeenten die daar statushouders huisvest, de andere gemeenten zijn Opsterland, Heerenveen en Smallingerland. Hiermee wordt de verstopte asielketen, waaronder Ter Apel, ontlast. We blijven wel verantwoordelijk voor de inburgering en duurzame huisvesting van de statushouders die daar wonen en aan onze gemeente gekoppeld zijn. In 2027 werkt de gemeente aan het behalen van de halfjaarlijkse taakstellingen voor het huisvesten van statushouders. De doorstroom van statushouders in tijdelijke huisvesting heeft hierbij extra aandacht. Met de invoering van het Asiel- en migratiepact van de Europese Unie verandert de situatie van statushouders. Dit betreft onder andere inperking van nareis (gezinshereniging) en een kortere vergunningsduur. Het Asiel- en migratiepact wordt meegenomen in toekomstige huisvestingsvraagstukken voor spoedzoekers in Weststellingwerf. 59 We blijven ons inzetten voor het zorgvuldig doorlopen van alle stappen in het inburgeringsproces van intake tot afronding van examens. De plannen van het huidige kabinet gaan we opnemen in een nieuw beleidsplan voor de komende vier jaar.
Het aanbieden van leerroutes We werken op het terrein van inburgering nauw samen met de Friese gemeenten en de andere OWO-gemeenten. De uitvoering van de onderwijsroute voor jonge statushouders wordt uitgevoerd door Firda. Na de onderwijsroute, een erkend fulltime MBO taalschakeltraject van anderhalf jaar, stromen jongeren door naar het MBO 2, 3 of niveau 4. We gaan in samenwerking met de andere Friese gemeenten onderzoeken of er via een pilot een aangepast programma van start kan gaan voor jongeren die het tempo van de onderwijsroute niet kunnen volgen. Stavoor voert de leerroutes B1 en zelfredzaamheid uit in onze gemeente. Het flexibiliseren van het taalonderwijs, zodat statushouders het volgen van het taaltraject kunnen combineren met werken, is onderwerp van gesprek tussen de Friese gemeenten en Stavoor. Integratie van statushouders Volwaardig meedoen en iedereen kan meedoen blijven belangrijke elementen voor onze gemeente bij inburgering en participatie. In 2027 zetten we nog meer in op het begeleiden van statushouders bij het wegwijs worden en meedoen in onze gemeente. We pakken de signalen op over eenzaamheid, die ontstaan door onder andere onzekerheid over de huidige termijn van aanvraagprocedures en afwijzingen van verzoeken in het kader van gezinshereniging.
We gaan op zoek naar aanvullende activiteiten tijdens schoolvakantie en activeren hen om mee te doen aan buurtactiviteiten, cultuur, sport en vrijwilligerswerk. Daarbij zoeken we de samenwerking met onze lokale verenigingen, organisaties en sleutelfiguren. Het ondersteunen bij de financiële redzaamheid in eigen beheer wordt een speerpunt. We maken daarbij actief gebruik van de bestaande regelingen zoals Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds en waar mogelijk betrekken we vrijwilligers bij de maatschappelijke begeleiding. Participatie naar vermogen Een ander speerpunt in 2027 is het begeleiden van statushouders naar werk. Met dit speerpunt sluiten we aan bij de opdracht van de minister van Sociale Zaken en werkgelegenheid om statushouders zo snel als mogelijk naar werk te begeleiden. Als voorbereiding op werk maken we gebruik van de Module arbeidsmarkt en participatie (MAP) waarbij statushouders kennisnemen van de verschillende onderdelen van de Nederlandse arbeidsmarkt. Ook zetten we een MAP plus training in die is gericht op het opdoen van werknemers- en beroepsvaardigheden op de werkvloer. We zetten ook een jobhunter statushouders in die in nauwe samenwerking met de collega's en met behulp van ons netwerk van lokale werkgevers, re-integratiebureaus en sociaal ontwikkelbedrijven inburgeraars naar werk gaat begeleiden.
Waar nodig maken we daarbij gebruik van de inkoop (OWO) re-integratie en participatie-instrumenten zoals jobcoaching op de werkvloer. Voor statushouders voor wie werken (nog) niet mogelijk is organiseren we bezoeken aan maatschappelijke organisaties en maken we gebruik van voorlichting en open dagen. 60 Doelstellingen Aan de slag met Participatie Wat willen we bereiken? In Weststellingwerf willen wij dat iedereen mee kan doen en dat niemand aan de zijlijn staat. We zetten actief in op het verlagen van drempels en zorgen dat inwoners optimaal mee kunnen doen in de samenleving. We zetten ons in om inwoners naar werk te begeleiden, eventueel met inzet van loonkostensubsidie of via beschut werk. Een grote groep inwoners in de bijstand kan niet op korte termijn aan het werk door problemen op één of meerdere leefgebieden. We zetten voor deze inwoners actief in op meedoen, ontwikkeling of maatschappelijke participatie. Participatiewet in balans Sinds 1 januari 2026 zijn er meerdere wijzigingen in de Participatiewet doorgevoerd om de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter te laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. De wetswijzigingen gaan gefaseerd in en dat betekent dat er per 1 januari 2027 weer een nieuw aantal wijzigingen in werking treedt.
Voor deze wijzigingen passen wij in 2027 onder andere de re-integratieverordening en maatregelverordening aan. We zetten in op een verdere doorvoering van de gedragsverandering die vanuit de Participatiewet in balans in gang is gezet. Waarbij de beweging van strikte regels en controle naar meer maatwerk, eenvoud en vertrouwen centraal staan. Medio 2026 hebben we met de inzet van een tijdelijke kwaliteitscoach samen met de uitvoering bekeken waar we nog meer kunnen werken vanuit vertrouwen en maatwerk. In 2027 geven we hier een vervolg aan. Inkomensregelingen We bieden inwoners een financieel vangnet als er geen inkomen of te weinig inkomen is. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering neemt naar verwachting iets toe. Ook door de komst van meer statushouders naar onze gemeente is het aantal inwoners met een uitkering toegenomen. Voor deze groep hebben we extra focus om te bekijken welke mogelijkheden er zijn om naar werk uit te stromen. We zetten verschillende instrumenten in variërend van taalstages, werkervaringsplaatsen en proefplaatsingen. Ook breiden we de Module Arbeidsmarkt en Participatie, een verplicht onderdeel van de inburgering, uit met een praktische training op de werkvloer gericht op beroepsvaardigheden. Mede door de inzet van de jobhunter statushouders en met behulp van onze werkgevers verwachten we meer uitstroom van statushouders naar werk te realiseren.
Wat gaan we daarvoor doen Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf Beleidsplan arbeidsdeelname en participatie In 2027 werken we verder aan de uitvoering van het beleidsplan arbeidsdeelname en participatie onder de noemer 'Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf'. We hebben hiervoor de volgende beleidsdoelen vastgesteld: Doel 1: Iedereen is in beweging. Hierbij werken we onder andere aan het in beeld brengen van onze inwoners en hun positie op de participatieladder. We stimuleren dat inwoners in beweging zijn via passende ondersteuning gericht op re-integratie, ontwikkeling of maatschappelijke participatie. Doel 2: We ondersteunen inwoners bij het vinden en behouden van werk. We werken hierbij aan het versterken van werkvaardigheden en talenten van inwoners. Ook blijven we inwoners die tot de doelgroep Banenafspraak behoren in beeld houden. In 2027 verstevigen we in het kader van het landelijk programma Simpel Switchen de nazorg bij uitstroom van uitkering naar werk en van arbeidsmatige dagbesteding naar (beschut) werk. Hierbij versterken we de samenwerking in het Gebiedsteam (clusters inkomen, werk, WMO en schuldhulpverlening). 61 Doel 3: We werken samen met werkgevers aan passende betaalde en onbetaalde werkplekken. We blijven voor dit doel actief inzetten op het instrument loonkostensubsidie en beschut werk.
Daarnaast investeren wij in het vergroten van de betrokkenheid van werkgevers, om passende betaalde en onbetaalde werkplekken te realiseren. Themabijeenkomsten OWO In het najaar van 2026 zijn we van start gegaan met het organiseren van themabijeenkomsten in OWO verband. Het thema hiervoor is het landelijk programma Simpel Switchen. Simpel Switchen gaat over dat iedereen makkelijk en veilig moet kunnen switchen naar een betaalde baan of andere passende werkplek. Tussen uitkering en werk of tussen dagbesteding, beschut werk, de banenafspraak en regulier werk. De themabijeenkomsten krijgen in 2027 een vervolg en moeten zorgen voor kennisdeling en verdere samenwerking in de eigen gemeente en in OWO verband. Inkoop OWO re-integratie en participatie-instrumenten Participatiewet Sinds 1 januari 2026 werken we met de nieuwe inkoop van re-integratie en participatie-instrumenten voor de Participatiewet (in OWO-verband). Deze inkoop loopt tot 1 januari 2028, met optie tot verlenging. We maken gebruik van drie klantprofielen (1. Naar Werk, 2. Maatschappelijke participatie en 3. Activering) en van modulaire producten zoals een belastbaarheidsonderzoek of een intake en diagnose. De medewerkers die de Participatiewet uitvoeren kunnen (naast hun eigen inzet) hiermee externe partijen inzetten voor de begeleiding en ondersteuning aan onze inwoners.
Werkcentrum Fryslân Ook in 2027 werken we binnen de arbeidsmarktregio Fryslân, onder de naam Fryslân Werkt, samen aan inclusieve arbeidsmarkt waarin elk talent telt. Sinds oktober 2025 zijn we van start gegaan met het Werkcentrum, als onderdeel van de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur en wetswijziging per 1 januari 2026 (wet SUWI: Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen). Werkcentrum Fryslân is er voor iedereen met vragen over werk. Met dit centrale loket maken we het voor inwoners en werkgevers eenvoudiger om de juiste ondersteuning en hulp te vinden bij vragen over werk. Waar het voorheen voor inwoners en werkgevers soms onoverzichtelijk was en lastig om het juiste loket te vinden, brengen we met Werkcentrum Fryslân via één centraal punt toegang tot relevante kennis en dienstverlening van alle partners in ons netwerk. Sociale werkvoorziening (SW) Gemeenten zijn in het kader van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) verplicht om aan mensen met een SW-indicatie passende arbeid te bieden onder aangepaste omstandigheden. De uitvoering van de Sociale Werkvoorziening (SW) is sinds 1 januari 2020 belegd bij Caparis. In 2025 hebben we de dienstverleningsovereenkomst (DVO) verlengd met vijf jaar. Ook in 2027 blijven we de voortgang van de DVO, via de kwartaalgesprekken en bestuurlijke overleggen, volgen.
Doelstellingen Aan de slag met aanpak armoede en schulden Wat willen we bereiken? Met onze aanpak armoede en schulden zetten we in op het bereiken van inwoners met geldzorgen en het vergroten van de financiële armslag van inwoners. Dit doen we samen met samenwerkingspartners die rond het thema armoede in onze gemeente actief zijn. Ook kunnen inwoners voor hulp en ondersteuning bij ons gebiedsteam terecht. Aanpak armoede Vanuit de aanpak armoede vergroten we het bereik van de regelingen voor inwoners met een laag inkomen, zoals de bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag, gemeentepolis (collectieve zorgverzekering bij De Friesland), Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. We maken hiervoor onder andere gebruik van De VoorzieningenWijzer. 62 Om menstruatie- en verzorgingsarmoede tegen te gaan breiden we de uitgiftepunten voor menstruatieproducten verder uit met nieuwe producten. We passen de menstruatie -uitgiftepunten (MUP) aan in verzorgingsuitgiftepunten (VUP), zo zijn op verschillende plekken in onze gemeente naast menstruatieproducten ook verzorgingsproducten aanwezig. Samen met de partners van de Thematafel Armoede bekijken we wat we nog meer kunnen doen voor de doelgroep. Aanpak vroegsignalering en schulden Door onze inzet vanuit de vroegsignalering bereiken we inwoners met beginnende betaalachterstanden en geldzorgen eerder.
Door passende trajecten aan te bieden helpen we inwoners met een oplossing voor hun schuld en bieden we budgetcoaching zodat inwoners niet opnieuw in de problemen komen. We werken samen met partijen zoals Humanitas Thuisadministratie, bewindvoerders en partijen die schuldregelingstrajecten uitvoeren. Er is een landelijke opzet hoe de basisdienstverlening rondom schuldhulpverlening er bij alle gemeenten in Nederland uit zou moeten zien. Om hier beter op aan te sluiten zijn wij gestart met het verder doorontwikkelen van de schuldhulpverlening in onze gemeente. Een van de onderdelen hiervan is het onderzoeken of wij zelf budgetbeheer kunnen uitvoeren, zodat wij niet afhankelijk zijn van externe partijen. Nieuw beleidsplan Armoede en Schulden Om de basisdienstverlening en onze extra inzet rond armoede en schulden verdere invulling te geven stellen we een nieuw beleidsplan op voor de periode 2027-2030. Hierin komt naar voren op welke manier we werken aan de doelen voor de komende periode: • Het verbeteren van de financiële positie en het stimuleren van meedoen van onze inwoners in Weststellingwerf door inwoners te ondersteunen en vooruit te helpen; • Het voorkomen van het toenemen van problematische schulden door het bieden van passende oplossingen en ondersteuning aan inwoners en een groter bereik realiseren van inwoners met geldzorgen.
Sociale voedseltuin In 2026 is de sociale voedseltuin in Wolvega gestart. Ook in 2027 ondersteunt de gemeente Weststellingwerf deze tuin. De voedseltuin ondersteunt inwoners met een beperkt inkomen door gezonde voeding beschikbaar te maken. Tegelijk biedt de tuin kansen om anderen te ontmoeten en actief mee te doen in het kader van maatschappelijke participatie. In 2027 gaat de voedseltuin verder groeien. Er worden meer vrijwilligers gezocht en er komt meer opbrengst uit de tuin. Een deel van deze oogst is bedoeld voor de voedselbank en andere inwoners die extra ondersteuning kunnen gebruiken. Wat gaan we daarvoor doen Integrale aanpak Vanuit het gebiedsteam bieden we een integrale aanpak, inwoners krijgen ondersteuning op alle leefgebieden. Armoede en schulden kunnen samengaan met laaggeletterdheid. Het signaleren van laaggeletterdheid bij deze doelgroep is onderdeel van de Lokale Actieagenda Basisvaardigheden die we ontwikkelen. Ook voor deze doelgroep zetten we ons in om de basisvaardigheden te versterken. We gaan daarnaast inzetten op de verbinding tussen armoede en gezondheid. Dit onder andere vanuit het actieprogramma Kansrijke Start. Hierbij richten we ons op de eerste 1000 dagen van kinderen die geboren zijn in een gezin dat te maken heeft met een kwetsbare situatie. De verloskundige en GGD bekijken bij de intake (verlengde intake) of er signalen zijn rondom armoede.
We kunnen hierdoor tijdig de juiste hulp inzetten en voorzieningen aanbieden. We werken samen met Stichting Babyspullen voor het gratis verstrekken van een pakket met babyspullen. Ook zetten we in op betaalbare kraamzorg. In situaties waarin er geen middelen zijn om de eigen bijdrage voor kraamzorg te betalen vergoeden we als gemeente deze kosten, zo kunnen we alle gezinnen in onze gemeente kraamzorg bieden en ouders en kinderen een goede start geven. 63 Elke tweede vrijdag van de maand organiseren wij samen met Humanitas het Ouder kind café in de bibliotheek. Hier krijgen ouders praktische tips, maar hier ontstaan ook waardevolle contacten tussen ouders. Elke bijeenkomst heeft een ander thema, denk aan slapen, bewegen en voeding. Ook bekijken we waar we nog extra aandacht aan kunnen geven op het gebied van armoede en gezondheid, zoals of er sprake is van minder goede mondzorg bij kinderen in de gemeente. Hiervoor willen we in contact komen met tandartsen en bekijken of we kunnen samenwerken door bijvoorbeeld in de praktijk verzorgingsproducten (VUP-punt) aan te kunnen bieden. Met partijen die elk kwartaal bij elkaar komen tijdens de Thematafel Armoede zetten we ons in om nog meer verbinding met elkaar te krijgen en gezamenlijk meer te kunnen betekenen voor de doelgroep.
Ook bekijken we welke partijen zich nog aan kunnen sluiten bij de Thematafel Armoede, zoals de Sociale Voedseltuin Weststellingwerf. Partijen als de Voedselbank, OSW, Kledingbank, Stichting Leergeld, een afvaardiging vanuit kerken, Speel-o-theek, Papierwinkel, bibliotheek, GGD, Humanitas en ons gebiedsteam nemen deel aan de Thematafel. Ook rond afvalstoffenheffing en energiearmoede zetten we ons in om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen en te bereiken. Inwoners uit deze doelgroep hebben ook met afvalstoffenheffing te maken. Voor deze doelgroep kan als onderdeel van de compenserende maatregelen van Diftar+ gebruik gemaakt worden van bijvoorbeeld (gedeeltelijke) kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen of een gratis pakket met wasbare luiers. De energiecoaches, energieverkenners en het FIX-Team komen ieder vanuit hun eigen rol bij inwoners thuis. Hierdoor hebben zij niet alleen een ondersteunende, maar ook een signalerende functie. Door deze contacten beter met elkaar en met het gebiedsteam te verbinden, kunnen signalen over bijvoorbeeld energiearmoede, financiële zorgen of andere problematiek eerder worden herkend en kan gerichter worden doorverwezen. Ook rond energiearmoede zoeken we aansluiting bij de Thematafel Armoede, zodat samenwerkingspartijen ook goed op de hoogte zijn en bekend zijn met energiecoaches en het FIX -team.
Hieruit kunnen weer acties ontstaan om de doelgroep te bereiken. Ondersteunen doelgroep Inwoners kunnen gebruik maken van verschillende regelingen om hun financiële armslag te vergroten. Per regeling bekijken we of we kunnen inzetten op het vergoten van het bereik. Voor Stichting Leergeld gaan we gezinnen met kinderen die een bijstandsuitkering ontvangen aanschrijven om ze te informeren over de regelingen. Om zo nog meer gezinnen te bereiken. Waar mogelijk bekijken we samen met Leergeld waar we de verstrekkingen kunnen uitbreiden. Naast vergoedingen zoals voor sport en cultuur, een passende fiets en kledingbonnen ontvangen kinderen in de zomer een Zomertas. Volwassenen kunnen vanuit het Volwassenenfonds Sport en Cultuur meedoen aan sport en culturele activiteiten. Samen met de Voedselbank zorgen we ervoor dat gezinnen een gezond voedselpakket ontvangen. Ook met andere regelingen zoals de bijzondere bijstand, maatwerkbudget en individuele inkomenstoeslag ondersteunen we inwoners uit de doelgroep. Gezinnen die door hun financiële situatie niet op vakantie kunnen bieden we door een samenwerking met De Vakantiebank kosteloos een vakantieweek op een park in Nederland aan. Ook voor kinderen is een uitje of een vakantie van grote betekenis. Er is ruimte om 20 gezinnen op vakantie te laten gaan. Zo kunnen gezinnen weer opladen en mooie herinneringen maken.
64 Bereiken doelgroep We gaan inwoners actief op de regelingen en voorzieningen wijzen. Om de regelingen en De VoorzieningenWijzer onder de aandacht te brengen bij de doelgroep communiceren we op verschillende manieren. Dit doen we niet alleen vanuit het gebiedsteam in contacten die we met inwoners hebben, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een uitkering, hulp bij geldzorgen of vanuit de vroegsignalering, maar ook met samenwerkingspartners en via andere communicatiekanalen. Voorbeelden hiervan zijn flyers, onze informatiegids Geldwijzer, via social media en aandacht voor spreekuren zoals de zorgcheck in de lokale krant of op de lokale radio. De VoorzieningenWijzer zetten we in om het bereik van de regelingen te vergroten. Een inwoner kan zelf bekijken welke regelingen voor hem gelden of kan dit samen doen met een opgeleide adviseur. We werken hiervoor samen met Humanitas en de Papierwinkel. Tijdens de periode van het overstappen van de zorgverzekering organiseren we extra spreekuren voor een zorgcheck. Zodat inwoners een passende zorgverzekering hebben. Wanneer dit mogelijk is verstrekken we regelingen ambtshalve (zonder aanvraag) om de doelgroep te bereiken. De individuele inkomenstoeslag kunnen we zonder aanvraag verstrekken.
We gaan bekijken of we dit ook mogelijk kunnen maken voor inwoners die nog niet eerder bij ons een aanvraag hebben gedaan, maar wel recht hebben op de toeslag doordat ze al langere tijd een uitkering ontvangen. Vanuit de Participatiewet in balans wordt het door een wetswijziging mogelijk om deze toeslag ook in die situatie ambtshalve te verstrekken. Samen met Humanitas bekijken we of we de doelgroep nog beter kunnen vinden. Een Kanskaartenactie opzetten in een buurt in de gemeente is hierbij een mogelijkheid. Op deze kaart staat informatie over regelingen en de mogelijkheden van hulp vanuit Humanitas. De Papierwinkel helpt inwoners bij het aanvragen van regelingen of het lezen van een ingewikkelde brief. We gaan onderzoeken of we voor vragen rond geldzaken de bestaande spreekuren kunnen uitbreiden om zo ook inwoners met geldzorgen te bereiken. Ook rond energiearmoede leggen we verbinding in het bereiken van de doelgroep. We zorgen voor verbinding tussen energiecoaches, het FIX-Team en het gebiedsteam, zodat we goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden en we inwoners uit de doelgroep kunnen benaderen.
Bijvoorbeeld als we inwoners vanuit de vroegsignalering spreken bekijken we of inwoners gebruik maken van regelingen of voorzieningen, zoals Stichting Leergeld, bijzondere bijstand en de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen of dat een energiecoach voor een inwoner wat kan betekenen rond het besparen van energie. Hulp bij geldzorgen Inwoners met geldzorgen kunnen bij ons gebiedsteam terecht. Inwoners weten doordat we vanuit de vroegsignalering actief contact zoeken vaak al van de mogelijkheden van hulp af. Niet altijd staat een inwoner bij eerste betaalachterstanden al open voor contact of hulp. Ook door landelijke communicatieprogramma's vanuit Geldfit kunnen inwoners de weg naar passende hulp vanuit ons gebiedsteam vinden. Op geldfit.nl is veel informatie te vinden over geldzorgen en ook kun je een test doen of anoniem bellen om te informeren naar de mogelijkheden van hulp. Als een inwoner graag hulp wil wordt er contact gelegd met ons gebiedsteam. Jongeren benaderen we op een andere manier, dit doen we in gezamenlijkheid met het jongerenwerk. Zo gaan we communiceren via social media over geldzorgen, geven we aandacht aan een podcast die is opgenomen over dit thema en worden er gastcolleges gegeven. Ook het uitdelen van een stressbal met een QR-code naar hulp via Geldfit kan helpen voor aandacht rond dit onderwerp.
Vroegsignalering van schulden Vanuit de vroegsignalering van schulden ontvangen wij van vastenlastenpartners zoals de woningverhuurders, zorgverzekeraars, energieleveranciers en waterbedrijven signalen van betalingsachterstanden. We zetten in op een intensieve samenwerking met woningverhuurders om te voorkomen dat woningontruiming aan de orde is. 65 Door inwoners actief te benaderen, dit kan per brief, telefoon, WhatsApp of door op huisbezoek te gaan weten inwoners welke hulp er mogelijk is. We gaan veel aandacht geven aan onze manier van inwoners benaderen. Dit komt bijvoorbeeld terug in een uitlegfilmpje dat we aanbieden als inwoners meer willen weten over de vroegsignalering en mogelijkheden van hulp. Een QR-code naar dit filmpje staat ook op het Niet Thuiskaartje dat inwoners in de brievenbus ontvangen als we hen tijdens een huisbezoek niet thuis treffen. We richten ons op een laagdrempelige benadering als inwoners toch openstaan voor hulp. Door inwoners vaste en vertrouwde gezichten te laten zien, proberen we de drempel voor inwoners om hulp te zoeken te verkleinen. Hulp en nazorg bij schulden Inwoners met schulden bieden we passende schuldhulpverleningstrajecten zodat er een oplossing wordt geboden voor de schuld.
Afhankelijk van de situatie zetten we een schuldhulptraject in, we werken hiervoor samen met Humanitas Thuisadministratie, bewindvoerders en partijen die schuldregelingstrajecten uitvoeren. Voor elke inwoner is de behoefte aan schuldhulp verschillend. Om passende hulp in te kunnen zetten en meer zicht en grip op budgetbeheer te krijgen zijn we aan het onderzoeken of we budgetbeheer in eigen beheer kunnen gaan voeren. Zo kunnen we inwoners gerichter coachen naar zelfredzaamheid. Daarnaast kunnen we door budgetbeheer in eigen beheer uit te voeren terugval voorkomen en op maat de begeleiding en hulp inzetten. Tijdens het traject bekijken we op welke manier een inwoner weer duurzaam financieel zelfredzaam kan worden en zetten we hier passende hulp en ondersteuning voor in. Zo voorkomen we terugval. Ook bieden we nazorg om samen met inwoners te bekijken of het weer lukt om zelf de administratie bij te houden. Ook voor ondernemers bieden we passende trajecten. Om de toegang naar schuldregelingstrajecten voor deze doelgroep te versnellen gaan we een samenwerking aan met Over Rood. Over Rood kan de ondernemer ondersteunen bij het op orde brengen van de financiële administratie, het afhandelen van jaarrekeningen en het verzamelen van de benodigde stukken die nodig zijn voor het schuldhulpverleningstraject.