Bijlage 3 - Programmabegroting 2025-2028 (0098650326)
Tekst van het document
aantal x1 2020 2021 2022
2023
Controles op brandveiligheid bedrijven*
37
38
55
63
Voorlichtingen op scholen**
3
1
14
5
Oefeningen in de wijk**
0
0
0
2
Voorlichtingen na brand**
0
0
1
1
*Bron: Jaarrapportage VTH **Bron: Jaarrapportage brandweer
25
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028
Lasten 1-1 Crisisbeheersing en brandweer
1.681
1.965
2.108
2.108
2.108
2.108
242
300
370
370
370
370
1.924
2.266
2.477
2.477
2.477
2.477
1-1 Crisisbeheersing en brandweer
2
0
0
0
0
0
1-2 Openbare orde en veiligheid
17
16
16
16
16
16
Totaal Baten
19
16
16
16
16
16
Saldo van lasten en baten
1.905
2.250
2.461
2.461
2.461
2.461
Resultaat
1.905
2.250
2.461
2.461
2.461
2.461
1-2 Openbare orde en veiligheid Totaal Lasten Baten
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 Lasten Crisisbeheersing en brandweer Het verschil komt door een hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân. We baseren de geraamde bijdrage op de meerjarenbegroting van de VRF. De rest van het verschil komt door hogere doorbelasting van de directe loonkosten en door aangepaste regelgeving over wat moet worden doorbelast. Openbare orde en veiligheid Het verschil komt door hogere doorbelasting van de directe loonkosten en door aangepaste regelgeving over wat moet worden doorbelast.
26
Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Portefeuillehouder(s)
Hartog, Hoen en Zonderland
Organisatie
Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair
Taakvelden •
Openbaar vervoer
•
Economische havens en waterwegen
•
Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)
•
Verkeer en vervoer
•
Recreatieve havens
•
Parkeren (geen lasten en baten)
Beleidsnota's 2000 Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan (GVVP 2000) inclusief de uitgevoerde evaluatie (2007) 2010 Nota Openbare verlichting 2012 Beleidsplan Kwaliteitsambitie openbare ruimte 2012-2016 2017 Bomenbeleidsplan 2017-2027 2018 Landschapsbeleidsvisie Zuidoost Friesland 2018- 2028 2019 Omgevingsvisie Weststellingwerf 2021 Centrumvisie Wolvega 2021
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Opstellen visie Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte en opstellen Duurzame inrichting openbare ruimte De openbare ruimte is de ontmoetingsplek en het bindmiddel in de samenleving. Het is een plek waar we elkaar ontmoeten, naar ons werk en naar school gaan, spelen, sporten en ontspannen. De buitenruimte is de leefomgeving van onze inwoners en vervult een belangrijke maatschappelijke functie. Daar willen we duidelijke kaders voor scheppen om onze doelstellingen en ambities te bereiken. Daarvoor stellen wij in 2025 zoals aangegeven in de LTA op: • een visie Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte; • een DIOR (Duurzame inrichting openbare ruimte). Visie ‘Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte’ Vanuit wetgeving heeft de gemeente een belangrijke zorgplicht van de openbare ruimte. Met de visie kan gestuurd worden om efficiënt de afgesproken doelen (vastgesteld ambitieniveau) te halen en daarover met inwoners en ondernemers te communiceren. De visie geeft onder andere ook inzicht in bijvoorbeeld het planmatig baggeren en beschrijft de ambitie (groenstructuur) voor ombouw van traditioneel groen naar ecologisch groen.
27
Duurzame inrichting openbare ruimte (DIOR) De DIOR is een leidraad die richtlijnen geeft tijdens de planvorming en de inrichting van de openbare ruimte. Zo realiseren we een functioneel, samenhangend en goed te beheren duurzame openbare buitenruimte. Waarbij we niet alleen kijken naar de aanleg maar ook naar het onderhoud over de totale levensduur van onze kapitaalgoederen. Hierbij ontwerpen we slim en investeren we meer in de aanleg, als dit in het onderhoud geld bespaart. Toepassing van de DIOR is, als deze door de raad wordt vastgesteld, verplicht bij alle nieuwbouw- en herinrichtingsprojecten van de openbare ruimte. Ongeacht of het een gemeentelijk plan of een ontwikkeling van een externe initiatiefnemer is. Lelylijn Rijk en regio onderzoeken de mogelijke aanleg van de Lelylijn, een nieuwe spoorverbinding tussen Lelystad en Groningen en Leeuwarden. Ook onderzoeken zij welke mogelijkheden voor ontwikkeling de lijn kan bieden aan Noordelijk Nederland. De gemeente Weststellingwerf hecht waarde aan deze ontwikkeling en is samen met andere Friese gemeenten aangehaakt. Het nieuwe kabinet heeft de Lelylijn opgenomen in het hoofdlijnenakkoord. Er is echter nog geen duidelijkheid over het tracé en het effect voor de gemeente Weststellingwerf.
De eerstvolgende stap die door het rijk moet worden gezet is een verkenning in het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport). Veenweideprogramma 2021-2030 Het ontwerpplan Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG) is stopgezet. Met het Hoofdlijnenakkoord van de huidige regering is het transitiefonds voor het landelijk gebied van tafel. Het Veenweideprogramma 2021-2030 zou ondergebracht worden in het FPLG. Op dit moment is er onvoldoende zicht op beschikbare geldstromen. Het geld dat in beeld is, is al geoormerkt. De opgave voor het landelijk gebied is op zich niet van tafel. Het Veenweidegebied speelt daarin een belangrijke rol. Door lokale initiatiefnemers en betrokkenen is veel energie geïnvesteerd in gebiedsprocessen. Het is van belang het aanwezig enthousiasme niet de nek om te draaien. Het is de inzet om goedlopende gebiedsprocessen zo goed mogelijk door te zetten met de beschikbare middelen. De Funderingsaanpak heeft geleid tot het gezamenlijke Funderingsloket. Over de resultaten wordt met regelmaat gerapporteerd. Met de andere Friese veenweidegemeenten, de provincie en het Wetterskip sluiten we ons aan bij het (lobby) Platform Slappe Bodem. Doel is deze voor ons belangrijke problematiek goed geagendeerd te krijgen.
Doelstellingen Van beleid naar uitvoering Wat willen we bereiken? Het doel is het realiseren van een toekomstbestendig en duurzaam verkeer- en vervoerbeleid, dat voor de komende 5 tot 10 jaar een duidelijk kader biedt voor het oplossen van verkeerskundige knelpunten en het verbeteren van de bereikbaarheid en verkeersveiligheid voor elke weggebruiker.
Wat doen we ervoor Het oplossen van verkeerskundige knelpunten In 2023 is gestart met de aanpak van een aantal verkeerskundige knelpunten (zoals onder andere het aanleggen van parkeerplaatsen, het plaatsen van verkeersdrempels, verkeersborden en kleinschalige herinrichting). Doel hiervan is om de verkeersveiligheid te vergroten en overlast voor inwoners te beperken. Ook in 2025 en verder zullen verkeerskundige knelpunten worden aangepakt. Voor een deel vloeien deze voort uit het uitvoeringsprogramma welke volgend op de vaststelling van het GVVP (voorjaar 2025) wordt opgesteld. 28
Het opstellen van een Gemeenteljik verkeers- en vervoersplan (GVVP) Het proces om te komen tot een gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan heeft vertraging opgelopen. Een ontwerp van het plan wordt eind 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd. Tegelijkertijd zal een ontwerp van het plaatsingsbeleid elektrische laadpalen worden voorgelegd. Daarna volgt een inspraak periode van 6 weken. Het definitieve plan zal naar verwachting in het voorjaar van 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd.
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028
2-1 Verkeer en vervoer
5.871
6.308
6.504
6.639
6.653
7.185
2-3 Recreatieve havens
126
65
65
132
125
128
6
46
50
49
49
49
Lasten
2-4 Economische havens en waterwegen 2-5 Openbaar vervoer
85
4
4
4
4
4
5-7 Prog 2 Openbaar groen (openlucht)recr.
2.114
2.263
2.400
2.400
2.400
2.400
Totaal Lasten
8.203
8.686
9.022
9.224
9.230
9.765
2-1 Verkeer en vervoer
99
16
106
106
106
106
2-3 Recreatieve havens
44
31
31
31
31
31
2-5 Openbaar vervoer
32
6
6
6
6
6
5-7 Prog 2 Openbaar groen (openlucht)recr.
180
58
58
58
58
58
Baten
Totaal Baten
355
110
200
200
200
200
7.847
8.576
8.822
9.023
9.030
9.565
602
577
443
333
333
333
0-10A Mutaties reserves
11.097
1.054
0
0
0
0
Mutaties reserves
10.494
476
-443
-333
-333
-333
Resultaat
18.342
9.052
8.380
8.690
8.697
9.232
Saldo van lasten en baten Onttrekkingen 0-10A Mutaties reserves Stortingen
29
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 Lasten Verkeer en vervoer Doordat de kapitaallasten van het project De Blesse starten in 2025, nemen de afschrijvingen bij het taakveld verkeer en vervoer toe (€193.000). Hier staat tegenover dat de kapitaallasten van het project worden gedekt vanuit de dekkingsreserve kapitaallasten. Per saldo hebben deze kapitaallasten geen effect op het begrotingssaldo. Openbaar groen Het verschil komt door hogere doorbelasting van de directe loonkosten en door aangepaste regelgeving over wat moet worden doorbelast. Baten Verkeer en vervoer Onze stoepen en straten zijn door derden opengebroken om bij de kabels en leidingen te komen. Daarvoor ontvangen wij structureel een degeneratievergoeding. Een degeneratievergoeding is een vergoeding voor kosten die voortkomen uit de werkzaamheden, zoals kapotte stoeptegels of verzakkingen. Deze zijn vanaf 2025 structureel opgenomen in de begroting. Begroting 2025 ten opzichte van het meerjarenperspectief Lasten Verkeer en vervoer Door de geplande investeringen in de wegen lopen jaarlijks de kapitaallasten van het taakveld verkeer en vervoer verder op. Recreatieve havens In 2026 starten de kapitaallasten van het project de Driewegsluis.
Mutatie reserves In 2024 zijn er stortingen gedaan in de dekkingsreserves Acht-Pilarenplein, het Groene hart en de centrumontwikkeling Noordwolde. Dit was totaal in 2024 € 1,05 miljoen. In 2025 zijn er verder geen stortingen begroot. De onttrekking voor de kapitaallasten van de Blesse begint vanaf 2025 (zie ook Verkeer en vervoer, lasten). Daarnaast is een incidenteel budget voor verkeerskundige knelpunten doorgezet uit 2023 naar 2024 en 2025 (2x € 250.000), deze komt in beide jaren ten laste van de algemene reserve.
Investeringen Omschrijving
2025
2026
2027
2028
Meerjarig investeringskrediet kwaliteit wegen
750.000
750.000
500.000
500.000
Totaal bruto investeringsbedrag
750.000
750.000
500.000
500.000
30
Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Portefeuillehouder(s)
Van de Nadort en Hoen
Organisatie
Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair
Taakvelden •
Bedrijvenloket en bedrijfsregeling
•
Economische ontwikkeling
•
Economische promotie
•
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
Beleidsnota's 2011 Ontwikkelagenda Versterking economische structuur 2017 Nota Grondbeleid 2019 Afspraken bedrijventerrein regio zuidoost 2019-2026 2020 Subsidieregeling Ondernemersfonds Weststellingwerf 2020 2021 Centrumvisie Wolvega 2021 Uitvoeringsprogramma Centrumvisie Wolvega 2021 Detailhandelsvisie gemeente Weststellingwerf 2022 Beleid Uitgifte bedrijfskavels 2024 Grondprijzenbrief
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Ondernemend Weststellingwerf In 2024 is de nieuwe ondernemersvereniging Ondernemend Weststellingwerf opgericht. Na een opstartfase is de vereniging in 2025 operationeel vanuit de domeinen netwerken, belangenbehartiging, economisch aanjagen, regiomarketing en facilitair bureau. Vanuit de gemeente willen we toe naar een vereenvoudiging van de financiële bijdragen/subsidies naar de ondernemersvereniging(en) of fondsen. Een verkenning en/of uitvoering hiervan vindt in 2025 plaats. Netcongestie Vanwege de grote druk op het elektriciteitsnetwerk geeft dit beperkingen in de levering en terug levering van stroom aan onder meer bedrijven. Dit heeft of kan van invloed zijn op bijvoorbeeld de verkoop van bedrijfskavels en de vestiging, bedrijfsvoering, verduurzaming en toekomstige ontwikkelingen van bedrijven. Hierbij wordt ook verwezen naar Programma 7.
Doelstellingen Aanpak versterken lokale economie Wat willen we bereiken? Samen met de ondernemers werken aan een positief ondernemingsklimaat. Wij faciliteren, investeren en verbinden.
31
Wat doen wij ervoor Een economische beleidsnotitie opstellen Er is een extern bureau ingeschakeld voor het opstellen van de economische beleidsnotitie. Bij de totstandkoming van de notitie wordt informatie bij de ondernemers en andere stakeholders opgehaald waaronder via Ondernemend Weststellingwerf. Een aantal leden van deze nieuwe ondernemersvereniging maakt onderdeel uit van de begeleidingscommissie. Bij het opstellen van de notitie wordt ook een onderzoek gedaan in de behoefte naar een ondernemershuis. De vaststelling van de Economische beleidsnotitie vindt in het 1e kwartaal 2025 plaats. Het centrum van Wolvega en Noordwolde aantrekkelijk en toekomstbestendig maken Centrumontwikkeling Wolvega In 2025 gaan wij net als in 2024 aan de slag met 3 deelprojecten. Deze deelprojecten hebben één gemene deler namelijk een hoog ambitieniveau. Met name het Groene Hart van Wolvega kent nog steeds grote uitdagingen. De deelprojecten dragen bij aan een vitaal, toekomstig bestendig en onderscheidend centrum met een aantrekkelijk verblijfsklimaat, een goede bereikbaarheid en duidelijke routing. 1. Herinrichting winkelstraat Het herinrichtingsplan is een kwalitatief hoogwaardig plan waarin de identiteit van Wolvega zichtbaar wordt.
Zo worden er hoefijzers en sporen van een sulky (tweewielige kar achter paarden) in de bestrating verwerkt die verwijzen naar de paardensport waar Wolvega om bekend staat. Daarnaast wordt de straat klimaatbestendig gemaakt door middel van een gescheiden hemelwaterafvoer en een vernieuwd riool. In 2025 zal het project al ruimschoots in de uitvoeringsfase zijn (start 2e helft 2024). 2. Gebiedsontwikkeling Pastorieplein: het Groene Hart van Wolvega In het gebied tussen Huize Lindenoord en de Kerk op de Hoogte, inclusief het Pastorieplein, wordt het Groene Hart van Wolvega gerealiseerd. Hierbij werkt de gemeente samen met lokale ondernemers aan deze gebiedsontwikkeling. Deze ondernemers dragen ruim bij aan het collegeprogramma door betaalbare woningbouw te realiseren. De ontwikkelaar is van plan om in 2025 te starten met de realisatie van één van de appartementengebouwen. Huize Lindenoord zal in 2025 verbouwd en geopend worden. In 2025 gaan wij verder met de voorbereiding en inrichting van een Roodbaardachtig park, te beginnen rond de Kerk op de Hoogte en rond Huize Lindenoord. Tot slot werken wij verder aan oplossingen voor de toekomstige parkeerbehoefte zoals een parkeergarage. 2025 staat in het teken van de verdere (technische) voorbereiding van deze parkeergarage. 3.
Gebiedsontwikkeling Acht-Pilarenplein Wij gaan samen met de lokale ondernemers de mogelijkheden onderzoeken en uitwerken hoe het AchtPilarenplein verder te ontwikkelen. Met name de (on)mogelijkheid van een doorbraak Heerenveenseweg – Acht-Pilarenplein wordt in 2025 duidelijk en eventueel verder uitgewerkt. Centrumontwikkeling Noordwolde De uitvoering is gestart in het najaar van 2024. De verwachting is dat de werkzaamheden in het voorjaar 2025 zijn afgerond.
32
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028
Lasten 3-1 Economische ontwikkeling
91
98
68
70
67
3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
214
337
3
3
3
67 3
3-3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
162
163
172
175
175
175
3-4A Economische promotie
94
91
94
97
97
97
Totaal Lasten
561
689
337
345
342
342 0
Baten 3-1 Economische ontwikkeling
0
0
0
0
0
3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
296
337
0
0
0
0
3-3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
16
21
21
21
21
21
Totaal Baten
313
358
21
21
21
21
Saldo van lasten en baten
248
331
316
324
321
321
Onttrekkingen 0-1I Mutaties reserves Resultaat
0
30
0
0
0
0
248
301
316
324
321
321
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Het taakveld fysieke bedrijfsinfrastructuur gaat over de grondexploitaties van de bedrijventerreinen. Een toelichting hierop vindt u in de paragraaf grondbeleid. De baten en lasten van dit taakveld hebben nagenoeg geen invloed op het saldo van dit programma.
33
Programma 4 | Onderwijs Programma 4 | Onderwijs Portefeuillehouder(s)
Hoen en Hartog
Organisatie
Beleid en Gebiedsteams
Taakvelden •
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
•
Onderwijshuisvesting
•
Openbaar basisonderwijs
Beleidsnota's 2012 Integraal Huisvesting Plan 2012-2015 (IHP) 2013 OWO-visie op de drie decentralisaties 2013 Nota Visie toekomst basisonderwijs Weststellingwerf 2014 Verordening leerlingenvervoer 2015 Verordening Voorziening huisvesting onderwijs en beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs 2018 Kadernotitie Peuteropvang Weststellingwerf 2021 Beleidsvisie Het onderwijs als schatkamer 2021 Beleidsnotitie Spelenderwijs (Onderwijsachterstandenbeleid)
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Leerlingenvervoer Elk kind heeft recht op onderwijs volgens de Leerplichtwet. Daarom is leerlingenvervoer geregeld in de wet. De regels staan in een verordening. Eind 2024/begin 2025 stelt u deze nieuwe verordening vast. In de gemeente Weststellingwerf geldt: als leerlingen niet zelf naar school kunnen, kunnen deze leerlingenvervoer aanvragen. Dit geldt ook voor kinderen die door hun zorgbehoefte naar een speciale school gaan. Ouders kunnen dan leerlingenvervoer aanvragen. Waar mogelijk gebruiken we het openbaar vervoer. Als dat niet kan, regelen we speciaal taxivervoer. We overleggen ook met ouders om te kijken hoe zij kunnen helpen. NPO Nationale Programma Onderwijs Scholen gebruiken nog steeds geld van het NPO dat in 2021 beschikbaar werd gesteld door de regering. Dit geld is bedoeld om de achterstanden door de coronapandemie in te halen. Deze gelden kunnen tot augustus 2025 worden uitgegeven. Handhaving en Toezicht Kinderopvang Begin 2024 heeft de inspectie van het onderwijs, namens het ministerie van OCW, gesprekken gevoerd met verschillende gemeenten om de kwaliteit te verbeteren. Tijdens deze gesprekken zijn adviezen gegeven om ons beleid op punten te verbeteren. Over het algemeen doen we het goed en hebben we de hoogste status, een A-status, behaald.
Ons is geadviseerd om meer in te zetten op de uitvoering van de handhaving en toezicht zodat we minder kwetsbaar zijn als kleine gemeente. We werken samen met de gemeente Opsterland om het beleid te verbeteren en de adviezen van de inspectie toe te passen.
34
VVE -Beleid In oktober 2023 zijn de OWO-gemeenten een gezamenlijk onderzoek gestart om de doelen voor onderwijsachterstanden duidelijk te krijgen. Aan een adviesbureau is gevraagd om een objectieve mening te geven. Ze kijken naar vragen zoals: sluiten de landelijke verwachtingen voor de voor- en vroegtijdige educatie aan bij ons beleid? Hoe verloopt het verminderen van ontwikkelingsachterstanden? Sluiten de gestelde doelen nog aan op het huidige beleid? De resultaten van dit onderzoek worden begin 2025 verwacht. Op basis van deze resultaten zullen we het huidige VVE-beleid in de OWO-gemeenten eventueel opnieuw bekijken.
Doelstellingen Een goed doorgaande schoolloopbaan voor iedereen Wat willen we bereiken? In Weststellingwerf is het streven om op een zo vroeg mogelijke leeftijd een goede start te maken in het onderwijs. Daarom starten de kinderen met de Voor- en Vroegtijdige Educatie (VVE) vanaf de leeftijd van 30 maanden (twee en een half jaar). Dit is belangrijk om tot een goede doorstroming te komen en aansluiting op het vervolgonderwijs te krijgen. In de beleidsvisie is opgenomen dat alle kinderen in Weststellingwerf: • opgroeien in een veilige, gezonde, stimulerende omgeving, zodat zij zich kunnen voorbereiden op de toekomst. • optimale kansen hebben om zichzelf, hun talenten en de wereld om hen heen te ontdekken. • recht hebben op passende en kwalitatief goed onderwijs. Het is daarom van belang dat een adequate zorgstructuur wordt gecreëerd die als basis dient. Dit betekent dat er wordt gezorgd voor voldoende voorschoolse voorzieningen met als doel de band tussen kind, ouder en onderwijs te versterken. En als het nodig is samenwerking met jeugdhulp (gebiedsteam) en ketenpartners om aan te kunnen sluiten bij de hulpvraag.
Wat doen wij ervoor Leerplicht De gemeente streeft ernaar om de jongeren die leerplichtig (tot 18 jaar) zijn, de kans te geven om een startkwalificatie te behalen. Een startkwalificatie 2 wordt als basis gezien om een goede start te kunnen maken in de maatschappij. In samenwerking met Startwijzer heeft de gemeente Weststellingwerf met zeven andere regio’s in Friesland het beleid rondom leerplicht vastgelegd. Hierin wordt gezamenlijk opgetrokken om het percentage Voortijdige School Verlaters en ongeoorloofd verzuim laag te houden. De komende periode zullen er BOA’s aangetrokken worden die kunnen gaan handhaven. Vanuit de Wet van school naar werk speelt in 2025 de Startwijzer een belangrijke rol om jongeren aangesloten te houden in het onderwijs. Passend onderwijs Voor passend onderwijs verwijzen we naar programma 6 van deze begroting. Kinderopvang en Peuteropvang De gemeente Weststellingwerf is verantwoordelijk voor voldoende aanbod peuteropvang. In samenwerking met de GGD zijn afspraken gemaakt om de kwaliteit van de Peuteropvang en Kleuteropvang te bewaken. Zij verzorgen de jaarlijkse inspecties (wettelijk verplicht) en stellen een rapport op. De gemeente Weststellingwerf heeft momenteel een A-status. Dat is de hoogste status die mogelijk is in het uitvoeren van een goed beleid op de Peuteropvang en Kleuteropvang.
35
Gelijke kansen Ieder kind moet de kans krijgen zijn of haar talenten te ontwikkelen. Ieder kind moet de kans krijgen zich volledig te ontwikkelen. Hierin mag achtergrond, opleidingsniveau van ouders of financiële situatie niet van invloed zijn op de schoolprestatie van een kind. Daarnaast bieden we in Weststellingwerf een breed aanbod van cultuur en sport aan. Dit is terug te vinden in de lokale samenwerking tussen voorzieningen, zoals: • voorschoolse voorzieningen • naschoolse opvang • jongerenwerk • culturele bijeenkomsten • aanbieden van sport bij lokale sportverenigingen • buurtsportcoaches
Doelstellingen Toekomstbestendige onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Onze schoolgebouwen zijn klaar voor de toekomst. Dit betekent dat de gemeente en schoolbesturen samen zorgen voor goede schoolgebouwen met een brede functie. Hierbij speelt duurzaamheid, goede spreiding en keuzevrijheid voor ouders een rol. We borgen hiermee de kwaliteit en betaalbaarheid.
Wat doen wij ervoor Integraal Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is samen met de onderwijspartners opgesteld om in de komende jaren naar toekomstbestendige onderwijshuisvesting toe te werken. Op hoofdlijnen is de gemeente financieel verantwoordelijk voor nieuwbouw en uitbreiding (inclusief de eerste volledige inrichting van het gebouw), vervanging van een gebouw of het beschikbaar stellen van een bestaand gebouw. In 2024 is een aantal schoolbesturen begonnen met de voorbereidingen en/of gestart met uitbreiding, verduurzamings- en renovatieplannen die in het IHP zijn opgenomen. In 2025 wordt een deel van deze plannen gerealiseerd en worden er voorbereidingen gedaan voor de komende jaren.
Doelstellingen Openbaar onderwijs Wat willen we bereiken? Voldoende aanbod aan openbaar onderwijs.
Wat doen wij ervoor Samenwerking met schoolbestuur Comprix In Weststellingwerf zorgt Stichting Comprix voor het openbaar onderwijs vanuit het wettelijk kader. Stichting Comprix informeert de gemeente bij veranderingen in de Raad van Toezicht en deelt de begroting en jaarstukken met de gemeenteraad. De financiële situatie is gezond te noemen voor dit schooljaar. Na augustus 2025 stoppen de NPO-gelden. Comprix heeft dit meegenomen in de begroting.
36
Beleidsindicatoren Goede schoolloopbaan voor iedereen: zoveel mogelijk leerlingen en cursisten hebben een doorlopende schoolloopbaan aantal x 1 Omschrijving
20202021
20212022
20222023
20232024 108*
Kindplaatsen Voor-en Vroegschoolse Educatie
42
50
60
Deelnemers kinderopvang (peuteropvang en kinderopvang)
510
515
500
548*
Leerlingen basisonderwijs
1.912
1.912
1.925
2004**
Leerlingen voortgezet onderwijs
1.448
1.448
1.400
1334**
Locaties Kinderopvang/Peuteropvang
19
19
19
20
Scholen primair onderwijs
21
21
21
20
Scholen voortgezet onderwijs
2
2
2
2
Omschrijving
20192020
20202021
20212022
20222023
Leerlingen
139
145
145
137
* nieuwe bron: GGD indicator ** Bron: DUO lijsten leerplichtambtenaar Deelnemers leerlingenvervoer aantal x 1
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028
Lasten 4-2 Onderwijshuisvesting
2.610
2.475
2.532
2.767
2.698
2.850
4-3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
2.013
1.599
1.645
1.620
1.620
1.620
Totaal Lasten
4.624
4.073
4.177
4.387
4.318
4.470
4-2 Onderwijshuisvesting
462
1.650
445
445
445
445
4-3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
777
467
467
467
467
467
Totaal Baten
1.239
2.118
912
912
912
912
Saldo van lasten en baten
3.384
1.956
3.265
3.475
3.406
3.558
Resultaat
3.384
1.956
3.265
3.475
3.406
3.558
Baten
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 Lasten Onderwijshuisvesting In 2025 zijn de lasten € 58.000 hoger dan in 2024. Dit komt doordat er in 2025 meer kapitaallasten (€ 82.000) zijn als gevolg van de geplande investeringen uit het integraal strategisch onderwijshuisvestingsplan (ISHP) en er zijn meer overhead kosten (€ 27.000) doorbelast. De raming is lager voor onderhoud (€ 41.000) en er zijn geen kosten meer voor gas, water en elektra voor Huize Lindenoord (€ 11.000).
37
Baten Onderwijshuisvesting Huize Lindenoord is in 2024 verkocht. Dit betekent in die jaarschijf een eenmalige ontvangst voor de verkoop. De te ontvangen huur staat nog in de jaarschijf 2024. Deze wordt pas bij de najaarsnota 2024 verlaagd. Voor de begroting 2025 is de huurverlaging al wel geraamd. Begroting 2025 en meerjarenperspectief Lasten Onderwijshuisvesting De meerjarenbegroting stijgt door de kapitaallasten van de geplande investeringen uit het integraal strategisch onderwijshuisvestingsplan (ISHP). In 2026 is er nog eenmaal een uitkering aan het Lindecollege in Wolvega voor schilderwerk als gevolg van afspraken uit het verleden.
Investeringen Omschrijving ISHP Investeringskrediet gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP Totaal bruto investeringsbedrag
2025
2026
2027
3.460.000
235.000
3.209.000
2028 -
508.000
698.000
353.000
0
3.968.000
933.000
3.562.000
0
38
Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouder(s)
Hoen
Organisatie
Beleid en Sport & Leefstijl
Taakvelden •
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
•
Cultureel erfgoed
•
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
•
Media
•
Musea
•
Sportaccommodaties
•
Sportbeleid en activering
Beleidsnota's 2015 Nota Recreatie en toerisme, perspectief Weststellingwerf 2017 Visienota Sport en bewegen in Zuidoost Friesland 2017-2022 2022 Regionale Ontwikkelstrategie Zuidoost Friesland 2023 Lokaal sport akkoord
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Sport en Bewegen In 2025 stellen we het sportbeleid tot en met 2028 vast. Dit doen we in samenwerking met diverse stakeholders zoals verenigingen. Twee opdrachten staan centraal: Verhogen sportparticipatie in de gemeente en sport als middel inzetten binnen het sociaal domein. Dit doen we bijvoorbeeld door het versterken van verenigingen, sportevenementen en vraaggericht aanbod van het beweegteam. We maken gebruik van de specifieke uitkering gezonde generatie (Brede Regeling SPUK). De brede regeling combinatiefunctionarissen en het Lokaal Sport Akkoord zijn hierin opgenomen. Kunst en Cultuur Nota Kunst en Cultuur In 2025 gaan we van start met de ontwikkeling van een nieuwe nota Kunst en Cultuur. Deze nieuwe nota dient als strategie voor de komende jaren. Daarbij streven we naar een breed draagvlak met, door en voor onze inwoners en culturele instellingen. Lokale publieke media-instelling Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is een wijziging van de Mediawet 2008 aan het voorbereiden met als doel de lokale publieke media-laag te versterken. De streefdatum voor de inwerkingtreding van de gewijzigde Mediawet is 1 januari 2026, met een feitelijke start per 2027. Tot die tijd blijven de huidige regels van kracht. Bibliotheek De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen wordt vanaf 2025 gewijzigd.
De wetswijziging beoogt de toegang tot een volwaardige bibliotheek voor elke inwoner van Nederland te garanderen. De staatssecretaris komt in 2025 en 2026 met een overgangsregeling. Het voorstel is om gemeenten een langere tijd (totaal 4 tot 8 jaar) te bieden om toe te groeien naar de minimale normen. 39
Herdenking watersnoodramp 1825 Weststellingwerf was de zwaarst getroffen gemeente van Fryslân tijdens de watersnoodramp van 1825. In 2025 herdenken we deze watersnoodramp in het gehele overstromingsgebied. De organisatie van de herdenking gebeurt in samenwerking met diverse organisaties en verenigingen. Triënnale Arcadia 2025 De Triënnale van Arcadia is een driejaarlijks cultureel programma in Fryslân, dat is voortgekomen uit het Culturele Hoofdstad-jaar 2018. Met prikkelende kunst- en cultuurprojecten brengt Arcadia jong en oud samen in een 100 dagen durend cultureel programma. In 2025 vindt de triënnale plaats van 17 mei t/m 24 augustus met voorstellingen, exposities, mienskipsprojecten en meer. In 2025 neemt Weststellingwerf deel aan de tweede triënnale van Arcadia. In samenwerking met het Vlechtmuseum ontwikkelt de gemeente Weststellingwerf een programma voor deelname. Daardoor breidt de actieradius van Arcadia zich uit over de provincie.
Doelstellingen Gebiedsontwikkeling Driewegsluis Wat willen we bereiken? Er is in 2022 een start gemaakt met de gebiedsontwikkeling Driewegsluis. Land- en waterrecreatie worden hiermee beter met elkaar in verbinding gebracht. Dit moet ervoor zorgen dat meer recreanten en toeristen via deze locatie de gemeente komen bezoeken, er meer overnachtingen plaatsvinden binnen de gemeente en er vervolgens meer werkgelegenheid ontstaat. Het civieltechnische deel zal in 2025 zo goed als afgerond zijn. Ook zal het recreatieve gedeelte met daarin begrepen een Toeristisch Overstappunt (TOP) locatie en informatiepunten worden opgeleverd.
Doelstellingen Sport en bewegen Wat willen we bereiken? In de gemeente Weststellingwerf vinden we het belangrijk dat iedereen de mogelijkheid heeft om te sporten en bewegen. Sport en bewegen levert namelijk een positieve bijdrage aan de gezondheid van mensen, zowel lichamelijk als mentaal. Sport verkleint het risico op aandoeningen zoals hart-en vaatziekten en diabetes maar verkleint ook het risico op depressies. Daarnaast is sport verbindend en draagt het bij aan de sociale cohesie in de samenleving.
Wat doen we ervoor Beweegteam Weststellingwerf Het beweegteam valt onder de Brede Regeling SPUK. Deze regeling verplicht ons om verschuiving van taken te realiseren voor het beweegteam. De buurtsportcoaches mogen vanuit de regeling geen bewegingsonderwijs meer geven. We hebben hierover diverse gesprekken gevoerd met het onderwijs en de afspraak gemaakt dat de cofinanciering vanaf schooljaar 2024/2025 stopt. In het nieuwe activiteitenplan van het beweegteam wordt een vraaggericht aanbod gepresenteerd. Het beweegteam wordt ook ingezet voor Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO gelden). Ze organiseren tijdens schoolvakanties activiteiten voor jongeren en naschools sportaanbod voor basisschoolleerlingen. 2025 is het laatste jaar dat dit vanuit NPO gelden wordt aangeboden. Lokaal akkoord sport en bewegen Het Lokaal sport akkoord werkt met een kernteam met leden uit het verenigingsleven. De volgende thema's staan centraal: Inclusief en diversiteit, sociaal veilige sport, vitale sportaanbieders, vaardig in bewegen, ruimte voor sport en bewegen en de maatschappelijke waarde van topsport. 40
Sport in verbinding met Sociaal domein • Het volwassenenfonds Sport en Cultuur wordt structureel voortgezet. Het doel is dat iedereen kan blijven deelnemen aan sport en cultuur, ongeacht de financiële situatie. •
Nu wij gebruik maken van de specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) wordt sport nog meer ingezet als middel om doelstellingen binnen het sociaal domein te behalen.
Zwemgelegenheden Opwaardering zwemgelegenheden In 2024 is er onderzoek gedaan naar wensen, behoeftes en de programmering van onze zwembaden. In 2025 komt er een voorstel voor de opwaardering van de zwemgelegenheden. Aanvullende informatie is te vinden in paragraaf dynamisch investeringsprogramma. Openstelling zwembad De Steense in de zomerperiode In 2024 is er een pilot gedaan voor de openstelling van zwembad De Steense in de zomerperiode. In 2025 is zwembad De Steense in de zomerperiode gesloten in verband met de renovatie van het plafond in de zwemzaal. Verenigingen of sportaccommodaties We laten een onderzoek uitvoeren naar de huidige stand van zaken van de gemeentelijke sportaccommodaties en de sportaccommodaties van verenigingen. De resultaten hiervan worden meegenomen in het sportbeleid 2025-2028.
Doelstellingen Versterken van het kunst- en cultuuraanbod in Weststellingwerf Wat willen we bereiken? Het verder stimuleren van het kunst- en cultuuraanbod is belangrijk voor de samenhang in onze gemeente. Kunst en cultuur hebben een verbindende functie voor de inwoners van onze gemeente. Door het combineren met naastgelegen beleidsterreinen zoals erfgoed, zorg, sport, welzijn, onderwijs en gezondheid, ontstaat een waardevolle samenhang die de culturele basis versterkt. Versterken Culturele Basis Elke inwoner van Weststellingwerf heeft laagdrempelig toegang tot het beoefenen van en/of deelnemen aan kunst en cultuur. We stimuleren talentontwikkeling bij kinderen en jongeren en maken kunst en cultuur zichtbaar. Radio Weststellingwerf Centraal De Stichting Radio Weststellingwerf Centraal is in 2020 door het Commissariaat voor de Media aangewezen als lokale publieke media-instelling voor de gemeente Weststellingwerf. Deze aanwijzing geldt voor een periode van vijf jaar. Per 13 juni 2025 vervalt de vijfjarige aanwijzing van Stichting Radio Weststellingwerf Centraal als lokale omroep voor de gemeente Weststellingwerf. In 2025 vindt een nieuwe aanwijzing lokale publieke media-instelling plaats. Convenant Nedersaksisch In 2018 heeft de gemeente Weststellingwerf het convenant Inzake De Nederlandse Erkenning Van De Regionale Nedersaksische Taal ondertekend.
Het convenant heeft onder andere als doel dat Nedersaksische overheden het gebruik van het Nedersaksisch bevorderen. In 2025 werken de convenantpartners en alle betrokken partijen verder samen om het Stellingwerfs te bevorderen.
41
Wat doen we ervoor Talentontwikkeling kinderen en jongeren Creativiteit stimuleert een gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren, hun denkvermogen, en het vermogen om samen te werken. Elk kind en elke jongere in onze gemeente krijgt de kans om zijn/haar talenten te ontwikkelen. Dat kan zijn in muziek, theater, beeldende kunst en/of andere uitingsvormen. Gesubsidieerde partijen/partners Samen met de incidentele en structurele cultuurpartners richt de gemeente zich op het bereiken van verschillende doelgroepen. We geven incidentele cultuurpartners kansen om bij te dragen aan de ontwikkeling van de culturele basis. Met de structurele cultuurpartners worden afspraken gemaakt over welke projecten, diensten en activiteiten (structureel) worden geleverd. Zo werken we ook in 2025 samen met de Bibliotheek Zuidoost Fryslân aan het verbeteren van het bibliotheekwerk in Weststellingwerf. Dit gebeurt in samenwerking met de gemeenten Opsterland en Ooststellingwerf en in aansluiting op de nieuwe Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen. Het budget voor het Stellingwerfs is beschikbaar voor de Stellingwarver Schrieversronte om de geplande activiteiten in 2025 uit te voeren. Ook in 2025 ondersteunen we het Nationaal Vlechtmuseum om een groter publiek te bereiken en zullen we ook Opera Spanga en Opera Nijetrijne weer ondersteunen.
Mede dankzij deze twee unieke opera’s neemt de gemeente een bijzondere plaats in binnen de Nederlandse culturele wereld. Met de Oudheidkamer Weststellingwerf blijven we kijken naar toekomstige activiteiten. Zo heeft de Oudheidkamer verschillende wisselexposities die onder andere mogelijk worden gemaakt door de inzet van vele vrijwilligers. Daarnaast maken we meer projectgerichte afspraken. Dit doen we onder andere met: Stellingwarver Schrieversronte Wereldwinkel Wolvega Radio Weststellingwerf Centraal Verschillende verenigingen voor amateurkunstbeoefening De Veerkieker met betrekking tot erfgoededucatie
Doelstellingen Bevorderen recreatie en toerisme Weststellingwerf Wat willen we bereiken? Het bevorderen van recreatie en toerisme in Weststellingwerf.
Wat doen we ervoor Toeristische recreatieve voorzieningen Jaarlijks is er een bedrag beschikbaar om de kwaliteit van toeristisch-recreatieve voorzieningen te verbeteren. Daarnaast werkt een groep recreatieondernemers uit de gemeente, georganiseerd in het Platform Recreatie en Toerisme, actief mee aan projecten en initiatieven die onze gemeente als bestemming aantrekkelijk maken en beter op de kaart zetten.
42
Koloniën van Weldadigheid We willen meer bezoekers naar ons gebied trekken door te investeren in marketing en productontwikkeling met betrekking tot het Koloniegebied. Ons doel hiermee is dat toeristen meerdere dagen in ons gebied kunnen en willen verblijven. Er wordt gewerkt aan een marketingplan om hier meer handen en voeten aan te geven.
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028
Lasten 5-1 Sportbeleid en activering
945
644
611
583
555
550
5-2 Sportaccommodaties
1.594
2.419
1.990
2.032
2.047
2.049
5-3 Cultuurpresentatie cultuurproductie en
353
504
524
452
452
479
5-4 Musea
90
95
97
97
97
97
5-5 Cultureel erfgoed
160
55
150
140
139
138
5-6 Media
537
546
621
594
594
594
5-7A Prog 5 Openbaar groen (openlucht)recr.
504
647
694
698
699
699
4.185
4.910
4.689
4.596
4.584
4.607
5-1 Sportbeleid en activering
303
261
195
167
0
0
5-2 Sportaccommodaties
957
565
565
565
565
565 0
Totaal Lasten Baten
5-5 Cultureel erfgoed
5
0
0
0
0
5-6 Media
27
27
27
0
0
0
5-7A Prog 5 Openbaar groen (openlucht)recr.
24
17
17
17
17
17
Totaal Baten
1.317
871
805
749
582
582
Saldo van lasten en baten
2.868
4.040
3.884
3.847
4.001
4.025
1.524
605
65
109
109
109
0-10B Mutaties reserves
1.353
1.433
0
0
0
0
Mutaties reserves
-171
828
-65
-109
-109
-109
Resultaat
2.697
4.868
3.819
3.738
3.892
3.916
Onttrekkingen 0-10B Mutaties reserves Stortingen
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 Lasten Sportbeleid en activering Vanaf 2025 zijn wij geen tussenpersoon meer voor de scholen met betrekking tot sportcoaches. Sportaccommodaties In 2024 is er eenmalig een bedrag beschikbaar van € 495.000 voor de subsidieregeling verduurzamen dorpshuizen en sportaccommodaties. In 2024 is ook een extra subsidiebedrag van € 143.000 beschikbaar voor onderhoud sportvelden. De rest van het verschil komt door hogere doorbelasting van de directe loonkosten en door aangepaste regelgeving over wat moet worden doorbelast. Cultureel erfgoed Bij de voorjaarsnota 2024 is een krediet beschikbaar gesteld voor de aankoop van het vastgoed PKN Wolvega. De kapitaallasten staan hier geraamd. 43
Media Vanaf 2025 is de bijdrage voor de bibliotheek verhoogd voor het onderdeel De Bibliotheek in school (dBos). Eerder werd dit bedrag gedekt uit SPUK middelen. Baten Sportbeleid en activering Vanaf 2025 zijn wij geen tussenpersoon meer voor de scholen met betrekking tot sportcoaches. Begroting 2025 en meerjarenperspectief Sportbeleid en activering De SPUK regeling voor combinatiesportfunctionarissen loopt tot en met 2026. Mutaties reserves In 2024 zijn er stortingen geweest in dekkingsreserves voor de investeringen in het centrum van Wolvega.
Investeringen Omschrijving
2025
2026
2027
2028
Investeringsbudget gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP
588.000
840.000
65.000
249.000
Totaal bruto investeringsbedrag
588.000
840.000
65.000
249.000
44
Programma 6 | Sociaal domein Programma 6 | Sociaal domein Portefeuillehouder(s)
Hartog, den Hartigh, Hoen en Zonderland
Organisatie
Beleid, Projecten, Schakelteam en Gebiedsteam
Taakvelden Vanaf 2025 zijn de taakvelden voor programma 6 door het Rijk opnieuw aangepast. Hieronder staan de actuele taakvelden. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorziening Wmo Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorziening Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf lokaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB Wmo PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd
Beleidsnota's 2014 Beleidsplan Hart voor de jeugd 2014 Handhavingsverordening Participatiewet 2014 Beleidsplan Nieuwe Wmo 2017 Maatregelverordening Weststellingwerf 2018 Kadernota Armoedebeleid en Schuldhulpverlening 2018 - 2021 2021 Beleidsnota nieuwe Wet inburgering OWO 2022-2025 2023 Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Weststellingwerf 2023 2024 Verordening Maatschappelijke ondersteuning Weststellingwerf 2024 Verordening Individuele inkomenstoeslag 2024 Beleidsplan arbeidsdeelname en participatie 'Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf' 2024-2026 45
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Programmaplan Participatiewet in Balans De overheid wil concrete stappen zetten om niet de regels, maar de mens centraal te zetten en daarmee ervaren hardheden in de Participatiewet weg te nemen. Met als doel de rechtszekerheid voor bijstandsgerechtigden te vergroten en de professional voldoende ruimte te geven hen daarbij te helpen. De overheid werkt hiervoor aan een drietal sporen. Met spoor 3 werkt men aan het versterken van de vakkundigheid in de uitvoering van de Participatiewet. Spoor 2 betreft een herziening van de Participatiewet op de langere termijn. En tot slot, spoor 1 betreft het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. Het gaat hierbij om een pakket aan maatregelen die beter moet aansluiten op inwoners met een bijstandsuitkering. De verwachting is dat het wetsvoorstel in 2025 in werking treedt. Hervorming van de arbeidsmarktdienstverlening In 2025, het transitiejaar, bereiden we ons in het samenwerkingsverband Fryslân Werkt voor op de beoogde wetswijziging (SUWI: Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen) per 1 januari 2026. Het doel van deze wetswijziging is de arbeidsmarktdienstverlening structureel te verbeteren.
Binnen de 35 arbeidsmarktregio’s spannen publieke en private organisaties, zoals Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), gemeenten, werkgeversorganisaties, vakbonden, Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en onderwijs- en opleidingsinstellingen, zich in om mensen te begeleiden naar passend werk of (arbeidsmarktgerichte) scholing. De focus van de hervorming is primair gericht op versterken van de samenwerking tussen de partijen in de arbeidsmarktregio en daarmee het verbeteren van de dienstverlening aan inwoners en werkgevers. Een sterkere verbinding tussen het sociale, economische en onderwijsdomein moet worden bereikt met behulp van vier samenhangende maatregelen: - het creëren van één regionaal loket: het Werkcentrum - het versterken van het van-werk-naar-werk stelsel - het meer centraal zetten van de ondersteuningsbehoefte - het structureel borgen van een gezamenlijke publiek-private governance Eigen bijdrage Wmo/ Abonnementstarief Per 1 januari 2026 treedt de Wet vervanging abonnementstarief Wmo 2015 in werking. De wetswijziging zorgt ervoor dat vanaf 2026 de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de maatwerkvoorzieningen weer ingevoerd wordt. De verwachting is dat dit zorgt voor een minder grote instroom van nieuwe cliënten dan in de afgelopen jaren het geval was.
Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) Het is nog niet zeker wanneer de Wams ingaat. Het doel van de Wams is om de aanpak van meerdere problemen in het sociaal domein beter te regelen. De wet zorgt er ook voor dat de nodige persoonsgegevens gedeeld, verzameld en verwerkt kunnen worden. De GGD Fryslân heeft van de Friese gemeenten de opdracht gekregen om te onderzoeken wat de gevolgen van de Wams zijn. Ook moet zij de gemeenten helpen bij de invoering van de wet. Opvang Oekraïense ontheemden Sinds 2022 is de gemeente verantwoordelijk voor het bieden van opvang voor ontheemden uit Oekraïne. De tijdelijke bescherming van Oekraïense ontheemden is verlengd tot maart 2026. Dit betekent dat Weststellingwerf ook in 2025 opvang biedt voor ontheemden uit Oekraïne. Nu de oorlog voortduurt stijgt de behoefte naar verdere integratie en persoonlijke ontwikkeling. Dit uit zich in de wens om de taal beter te leren, het volgen van vervolgonderwijs en duurzamere huisvestingsvormen. In Weststellingwerf is zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid voor Oekraïners sinds de start van de oorlog prioriteit. Dit zetten wij voort.
46
Doelstellingen Aan de slag met de Sociale Basis Wat willen we bereiken? Vanuit de sociale basis werken we aan: •
Zichtbaar zijn en horen wat er speelt in de samenleving.
•
Ondersteunen van bewoners- en vrijwilligersinitiatieven.
•
Werken aan voorzieningen in het voorliggend veld en versterken van de sociale basis.
•
Opbouwen van netwerken met verschillende partners.
•
Sleutelfiguur zijn tussen de samenleving en de gemeente.
Wat doen we ervoor Sociale basis Opbouwwerk De opbouwwerkers zijn belangrijke schakels tussen de samenleving en de gemeente. Ze werken nauw samen met inwoners om hen te ondersteunen en te stimuleren bij initiatieven van inwoners en vrijwilligers/verenigingen. De opbouwwerkers verbinden inwoners en verschillende organisaties, zowel formeel als informeel. In Wolvega en Noordwolde is er ook een dorpsondersteuner actief die zorgt voor laagdrempelig contact en praktische hulp. Mantelzorg In 2024 is onderzocht wat nodig is om mantelzorgers beter te ondersteunen. Op basis van de aanbevelingen uit dit onderzoek gaan we aan de slag. We willen in de sociale basis meer aandacht geven aan de waarde van mantelzorg, mantelzorgers meer erkenning geven en hen beter ondersteunen. Welzijn op recept De welzijnscoaches helpen inwoners met zorgvragen of problemen op psychisch of sociaal gebied om weer actief mee te doen in de samenleving. Samen met partners in de zorg (zoals huisarts en thuiszorg) wordt de samenwerking sterker gemaakt en verder ontwikkeld. We kijken vooral voor welke groepen mensen de aanpak van de welzijnscoaches geschikt is en hoe de samenwerking met andere partners en informele netwerken goed geregeld kan worden. Een tegen eenzaamheid Het tegengaan van eenzaamheid vraagt om een aanpak die verschillende thema’s raakt. Eerst willen we mensen bewust maken van het probleem.
Daarna organiseren we in de sociale basis activiteiten, zoals sport en cultuur ontmoetingen. Vervolgens zetten we welzijnscoaches (Welzijn op recept) in om eenzaamheid te verminderen. Wij blijven inzetten op de bestaande interventies die voortkomen uit bestemming Noordwolde. Het Buurthuus waar de buurthap wordt georganiseerd door vrijwilligers, is hiervan een voorbeeld. De buurthap draagt bij aan het terugdringen van eenzaamheid. Vrijwilligerspunt Wij blijven vrijwilligers werven en matchen via het vrijwilligerspunt. Daarnaast hebben wij aandacht voor vrijwilligersmarkten en NL doet. We vinden het belangrijk om goede relaties met vrijwilligersorganisaties te onderhouden. Jongerenwerk en MDT-divers MDT-divers is een Fries project in het kader van Maatschappelijke DienstTijd. Jongeren gaan hun talenten ontdekken, doen nieuwe ervaringen op en kunnen zo duurzame keuzes maken voor de toekomst. De Talentenplek Noordwolde en Talentenplek Wolvega worden in 2025 verder uitgebouwd en verstevigd naar MDT-divers. Doordat de jongerenwerkers van de Talentenplek ook binnen het MDT werkzaam zijn, wordt de band onderling verstevigd en worden er meer jongeren bereikt. 47
We zetten ambulant en accommodatie gebonden jongerenwerk voort. Het ambulante jongerenwerk wordt voortgezet om tijdig signalen op te pikken over wat er speelt onder jongeren. Het jongerenwerk zoekt jongeren op in hun leefomgeving, dat is in de eigen straat, buurt of dorp, op de middelbare scholen, online op social media enzovoort. Zo zal het jongerenwerk bijvoorbeeld te vinden zijn in de pauzes op het voortgezet onderwijs, worden er gastlessen gegeven voor verbinding en om actuele onderwerpen te kunnen bespreken met de jongeren. Ouderen We stimuleren en ondersteunen ouderen om zelfredzaam te blijven en eigen regie te houden. Dit binnen een krachtige gemeenschap waarin omkijken naar elkaar een belangrijke waarde is. We gaan samen met de ouderen, ouderenverenigingen, mantelzorgers en zorgprofessionals bepalen waar de behoefte aan activiteiten en voorzieningen liggen. De Anschuuftaofel georganiseerd door de OSW met financiële ondersteuning is daarvan een voorbeeld. Ook gaan we de Dialoogtafel Vitaal ouder worden in het kader van Bestemming Wolvega uitbreiden naar andere dorpen.
Doelstellingen Versterken van de uitvoering in het sociaal domein Wat willen we bereiken? We willen dat onze inwoners het gebiedsteam goed weten te vinden voor ondersteuningsvragen en dat ze een goede dienstverlening ervaren. Hierbij hanteren we de landelijke uitgangspunten: • Ik kan het gebiedsteam goed bereiken op verschillende manieren. • Ik kan alle stappen makkelijk doorlopen. • Ik krijg persoonlijke hulp bij aanvragen als ik dat nodig heb. • Ik krijg genoeg informatie om te beslissen. • Ik word respectvol behandeld. • Ik begrijp de gegeven informatie. In het collegeprogramma staat dat we een plan gaan maken om de uitvoering in het sociaal domein te versterken. Het doel is om de service van de gemeente goed te houden voor inwoners die ondersteuning nodig hebben.
Wat doen we ervoor Uitvoeren plan van aanpak Goede communicatie over het proces van een hulpaanvraag is belangrijk. Ook moeten we duidelijk zijn over de dienstverlening die inwoners kunnen verwachten. In 2024 is het plan van aanpak voor het versterken van de uitvoering opgesteld. In 2025 voeren we dit plan uit. Over de zichtbaarheid en bereikbaarheid van het gebiedsteam maken we afspraken. Hierin gaat het onder andere over onze locaties en openingstijden. We geven aan wat er nodig is om de verwachte dienstverlening te kunnen bieden, om de uitgangspunten waar te kunnen maken. Ook geven we verder invulling aan het integraal werken en gebiedsgericht werken. Daar waar maatwerk nodig is, wordt dit ingezet. De relatie met de sociale basis wordt versterkt. In 2025 werken we in één systeem. Dit ondersteunt integraal werken in het gebiedsteam. Er moet flexibiliteit zijn om in te spelen op veranderende omstandigheden en de toenemende vraag van de inwoners. Door maatwerk kunnen budgetten flexibel worden ingezet als dat nodig is. In onze monitoring kijken we naar de ontwikkeling in inzet en kosten in het sociaal domein. Bij de inrichting van de kernapplicaties in 2024 is rekening gehouden met de behoefte aan management- en sturingsinformatie. Deze ontwikkeling van de monitoring gaat door in 2025. Om tevredenheid van onze doelgroep te meten onderzoeken we cliënttevredenheid.
48
Doelstellingen Aan de slag met Inburgering Wat willen we bereiken? Inburgeraars doen snel en volwaardig mee in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. Meedoen vraagt kennis van de Nederlandse taal en (lokale)cultuur. Het vraagt om te participeren in het onderwijs of door (vrijwilligers)werk en mee te doen aan sport- en/of culturele activiteiten. Integratie is niet alleen taal en werk maar ook breder, zoals meedoen in de buurt en schoolactiviteiten van de kinderen.
Wat doen we ervoor Opgave inburgering Door een grotere toestroom van asielzoekers en de verwachte verhoging taakstelling huisvesting statushouders, komen lokale voorzieningen onder druk te staan (zie ook programma 8). Ook heeft dit invloed op de wachttijden van leerroutes of het kunnen volgen van scholingsaanbod. We zetten ons actief in op een snellere opeenvolging van processtappen. In OWO verband is eind 2021 de beleidsnota OWO nieuwe wet inburgering 2022-2025 vastgesteld. In 2025 werken we dan ook aan een nieuw beleidsplan. Het aanbieden van leerroutes Voor een kwalitatief goed taalaanbod wordt zoveel mogelijk samengewerkt in OWO-verband en met de gemeenten in Friesland. We monitoren de uitvoering van de leerroutes. En werken hierin samen met Stavoor, Firda en de internationale schakelklas (ISK). Ons uitgangspunt is dat iedere leerroute start binnen de minimale gestelde wachttijd. Integratie van statushouders Volwaardig meedoen in de Nederlandse maatschappij vraagt om kennis van de (lokale) cultuur, (vrijwilligers)werk, sport en culturele activiteiten. De maatschappelijke begeleiding speelt hierin een belangrijke rol. Daarbij zetten we in op zelfredzaamheid van de doelgroep. We blijven ook in 2025 inzetten op het vergroten van het netwerk, themabijeenkomsten en het gebruik maken van sleutelpersonen bij de integratie.
Ook regelingen zoals Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds dragen bij aan de integratie van deze doelgroep door deelname aan culturele activiteiten of sport. Hier melden we deze doelgroep dan ook actief voor aan. Daarnaast blijven we inzetten op het vergroten en stabiel houden van het aantal vrijwilligers voor de maatschappelijke begeleiding. Participatie naar vermogen We blijven ons inzetten op dat iedere inburgeraar volwaardig mee kan doen. De inburgeraar maakt tijdens het inburgeringstraject kennis met diverse maatschappelijke activiteiten zoals vrijwilligerswerk. Daarnaast bieden we de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) aan als onderdeel van de inburgeringsplicht. Tijdens deze module maken de inburgeraars kennis met en zorgen we voor voorbereiding op deelname aan de Nederlandse arbeidsmarkt.
Doelstellingen Aan de slag met Participatie Wat willen we bereiken? In Weststellingwerf willen wij dat iedereen mee kan doen en dat niemand aan de zijlijn staat. We zetten actief in op het verlagen van drempels en zorgen dat inwoners optimaal mee kunnen doen in de samenleving. We zetten ons in om inwoners naar werk te begeleiden eventueel met inzet van loonkostensubsidie. Of via een beschutte werkplek. Een grote groep inwoners in de bijstand kan niet op korte termijn aan het werk door diverse of multiproblematiek. We zetten hier actief in op meedoen en sociale activering. 49
Wat doen we ervoor Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf In 2025 werken we aan de uitvoering van het beleidsplan arbeidsdeelname en participatie onder de noemer 'Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf'. We hebben hiervoor de volgende beleidsdoelen vastgesteld: Doel 1: Iedereen is in beweging. Hierbij werken we onder andere aan het in beeld brengen van onze inwoners en de positie op de participatieladder. En dat inwoners in beweging zijn via een re-integratievoorziening. Doel 2: We ondersteunen inwoners bij het vinden en behouden van werk. We werken hierbij aan het versterken van werkvaardigheden en talenten van inwoners. Ook gaan we aan de slag met het in beeld brengen van inwoners met een indicatie Banenafspraak en bieden we inwoners passende nazorg bij uitstroom naar werk. Doel 3: We werken samen met werkgevers aan passende betaalde en onbetaalde werkplekken. We blijven voor dit doel actief inzetten op het instrument loonkostensubsidie. Daarnaast zetten wij in op de relatie met werkgevers, voor het bieden van betaalde en onbetaalde werkplekken. Voor de uitvoering van de Participatiewet zetten we naast onze eigen dienstverlening ook reintegratietrajecten via diverse aanbieders in. Deze trajecten hebben wij ingekocht via een Open House systematiek. Deze inkoop loopt ten einde. In 2025 werken we toe naar een centrale inkoop in OWO verband.
Per 1 januari 2026 gaat de nieuwe inkoop van start. Sociale werkvoorziening (SW) Gemeenten zijn in het kader van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) verplicht om aan mensen met een SW indicatie passende arbeid te bieden onder aangepaste omstandigheden. De uitvoering van de Sociale Werkvoorziening (SW) is sinds 1 januari 2020 belegd bij Caparis. Per 1 januari 2025 moet de dienstverleningsovereenkomst (DVO) hiervoor worden verlengd met vijf jaar. We volgen de voortgang van de DVO via de kwartaalgesprekken en bestuurlijke overleggen.
Doelstellingen Aan de slag met aanpak armoede en schulden Wat willen we bereiken? Aanpak armoede Vanuit de aanpak armoede zetten we in op het vergroten van het bereik van de regelingen voor inwoners met een laag inkomen, zoals de individuele inkomenstoeslag, Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. We maken hiervoor gebruik van De VoorzieningenWijzer. Binnen de regelingen bekijken we welke mogelijkheden er zijn om zo veel mogelijk inwoners mee te laten doen. Bijvoorbeeld door gezinnen, die bij Stichting Leergeld of het gebiedsteam bekend zijn, actief te benaderen zodat de kinderen mee kunnen doen aan sport, cultuur of andere activiteiten. Om menstruatiearmoede tegen te gaan breiden we de uitgiftepunten voor menstruatieproducten verder uit. Zo hebben alle meisjes en vrouwen in onze gemeente laagdrempelig toegang tot gratis producten. Aanpak schulden Door onze inzet vanuit de vroegsignalering bereiken we inwoners met beginnende betaalachterstanden en geldzorgen eerder. Door passende trajecten aan te bieden helpen we inwoners met een oplossing voor hun schuld en bieden we budgetcoaching zodat inwoners niet opnieuw in de problemen komen.
50
Wat doen we ervoor Integrale aanpak Door de samenwerking met partners die zich inzetten voor de doelgroep vanuit de Thematafel Armoede kunnen we meer inwoners bereiken met armoedeproblematiek. Door kennis en signalen met elkaar te delen en actuele thema's met elkaar te bespreken weten partijen elkaar beter te vinden en kunnen we de doelgroep nog beter ondersteunen. Waar samenwerkingspartners zien dat er meer hulp nodig is, worden inwoners in contact gebracht met ons gebiedsteam. Zo bieden we een integrale aanpak en kunnen we inwoners op alle leefgebieden helpen. Ook krijgt de integrale aanpak vorm door armoede en gezondheid met elkaar te verbinden. Vanuit Kansrijke Start zetten we in op de eerste 1000 dagen van een kind, zodat kinderen gezond opgroeien en een goede start in het leven maken. Signalen rond armoede worden door samenwerkingspartners, zoals verloskundigen en GGD vroegtijdig opgepakt. Zo kan hulp ingezet worden en worden voorzieningen door de doelgroep benut. We zorgen ervoor dat de partijen rond armoede en gezondheid elkaar weten te vinden en elkaar versterken. Ondersteunen en bereiken doelgroep De bestaande voorzieningen vanuit het armoedebeleid worden voortgezet. We zetten in op het vergroten van het bereik van de voorzieningen, hierdoor kunnen inwoners meedoen in de samenleving en vergroten we de financiële armslag van inwoners.
Om het bereik van de voorzieningen te vergroten maken we gebruik van De VoorzieningenWijzer. Inwoners kunnen zelf via datgeldtvoormij.nl bekijken op welke regelingen ze recht hebben. Ook kan dit met hulp tijdens een adviesgesprek. Het gebiedsteam, Humanitas Thuisadministratie en de Papierwinkel helpen inwoners met het bekijken van welke regelingen ze gebruik kunnen maken. We brengen, samen met partners die zich inzetten voor de doelgroep, inwoners actief op de hoogte van de voorzieningen. Waar het mogelijk is om voorzieningen ambtshalve te verstrekken maken we hier gebruik van. Inwoners die al eerder de individuele inkomenstoeslag hebben ontvangen hoeven deze toeslag niet meer zelf aan te vragen, maar ontvangen automatisch bericht van de verlenging. Vroegsignalering en nazorg bij schulden We gaan door met onze aanpak om inwoners met beginnende schulden in een vroeg stadium te bereiken en hulp aan te bieden. We zoeken actief contact met inwoners waar we van vaste lasten partners signalen van betaalachterstanden (huur, water, zorg, en elektra) doorkrijgen. We benaderen inwoners per brief, telefoon/WhatsApp of via een huisbezoek om laagdrempelig hulp aan te bieden. Door de aanpak weten inwoners ons gebiedsteam te vinden en informeren we inwoners over de hulp die het gebiedsteam kan bieden. Schulden hoeven hierdoor minder ver op te lopen.
Door de inzet van een extra budgetspecialist kunnen we ons meer richten op nazorg, om zo het opnieuw opbouwen van schulden te voorkomen. We zetten maatwerk in om inwoners te ondersteunen om weer duurzaam financieel zelfredzaam te worden, zoals budgetbeheer en coaching. Hiervoor werken we samen met externe partijen. Waar we zelf meer kunnen doen binnen de schulddienstverleningstrajecten zoeken we ruimte om in eigen beheer een oplossing te bieden voor inwoners. We geven verder vorm aan de basisdienstverlening schuldhulpverlening. De basisdienstverlening is vanuit de rijksoverheid ingezet zodat in iedere gemeente een toegankelijker hulpaanbod aanwezig is dat bestaat uit minimaal dezelfde elementen.