Bijlage 3 - Begroting 2024
Tekst van het document
Wij stimuleren de inzet van organisaties zoals de OSW, omdat zij een belangrijke rol vervullen in het welzijn van de groeiende groep ouderen. Een tegen eenzaamheid: Wij geven uitvoering aan het landelijke meerjarig programma Een tegen eenzaamheid. Dit is mede een onderdeel van specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK)(zie ook programma 5 en 7). Daarnaast is er jaarlijks de Week van de Eenzaamheid, waar wij als gemeente aandacht aan besteden. Tenslotte zoeken wij de samenwerking op met andere organisaties, zoals de OSW, om eenzaamheid tegen te gaan. Jongeren: We zetten ambulant en accommodatie gebonden jongerenwerk voort. Het ambulante jongerenwerk wordt voortgezet om tijdig signalen op te pikken over wat er speelt onder jongeren. Het jongerenwerk zoekt jongeren op in hun leefomgeving, dat is in de eigen straat, buurt of dorp, op de middelbare scholen, online op social media enzovoort. Zo zal het jongerenwerk bijvoorbeeld te vinden zijn in de pauzes op het voortgezet onderwijs, worden er gastlessen gegeven voor verbinding en om actuele onderwerpen te kunnen bespreken met de jongeren. MDT-Divers: de Talentenplek Noordwolde en Talentenplek Wolvega worden in 2024 verder uitgebouwd en verstevigd. 51
Vrijwilligerspunt: Wij blijven vrijwilligers werven en matchen via het vrijwilligerspunt, Daarnaast hebben wij aandacht voor vrijwilligersmarkten en NL doet. We vinden het belangrijk om goede relaties met vrijwilligersorganisaties te onderhouden. Voor kwetsbare inwoners zetten wij een netwerkcoach in die laagdrempelig kan ondersteunen.
Doelstellingen Aan de slag met Inburgering Wat willen we bereiken? Inburgeraars doen snel en volwaardig mee in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. Meedoen vraagt kennis van de Nederlandse taal en (lokale)cultuur. Het vraagt om te participeren in het onderwijs of door (vrijwilligers)werk en mee te doen aan sport- en/of culturele activiteiten. Integratie is niet alleen taal en werk maar ook breder, zoals meedoen in de buurt, schoolactiviteiten van de kinderen. Gezondheid is ook een onderdeel van de integratie, zoals het bezoeken van een tandarts en huisarts.
Wat doen we ervoor Het aanbieden van leerroutes Voor een kwalitatief goed taalaanbod wordt zoveel mogelijk samengewerkt met de gemeenten die participeren in de arbeidsmarktregio Friesland en in OWO-verband. We monitoren de uitvoering van de leerroutes en werken hierin samen met Stavoor, Firda en de internationale schakelklas (ISK). Integratie van statushouders Volwaardig meedoen in de Nederlandse maatschappij vraagt om kennis van de (lokale) cultuur, (vrijwilligers)werk, sport en culturele activiteiten. We zetten in op het vergroten van het netwerk, themabijeenkomsten en het gebruik maken van sleutelpersonen bij de integratie. Ook regelingen zoals Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds dragen bij aan de integratie van deze doelgroep door deelname aan culturele activiteiten of sport. Hier melden we deze doelgroep dan ook actief voor aan. Daarnaast blijven we inzetten op het vergroten en stabiel houden van het aantal vrijwilligers voor de maatschappelijke begeleiding. Participatie naar vermogen We zorgen ervoor dat inburgeraars snel en volwaardig mee kunnen doen. Dit kan in de vorm van deelname aan diverse maatschappelijke activiteiten, vrijwilligerswerk, taalstage of een traject naar betaald werk zijn. Daarnaast bieden we de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) aan als onderdeel van de inburgeringsplicht.
Tijdens deze module maken de inburgeraars kennis met en zorgen we voor voorbereiding op deelname aan de Nederlandse arbeidsmarkt.
Doelstellingen Aan de slag met Participatie Wat willen we bereiken? We werken aan een inclusieve samenleving waarin iedereen meetelt en meedoet. Vanuit de Participatiewet ondersteunen wij inwoners bij hun re-integratie. Dit door inwoners die verder van de arbeidsmarkt afstaan weer mee te laten doen in de samenleving en te zorgen dat inwoners blijven participeren.
52
Wat doen we ervoor Iedereen doet mee In 2024 stellen we nieuw beleid rondom arbeidsdeelname en participatie vast. Dit als uitwerking vanuit het collegeprogramma 2022-2026 waarin staat dat we een plan opstellen om extra in te zetten op arbeidsdeelname en participatie. Binnen de netwerkorganisatie Fryslan Werkt, werken we gezamenlijk in de regio aan het Meerjarig Uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma geeft richting aan de vastgestelde koers (Koersdocument 2022-2026) en drie thema's: Arbeidsmobiliteit, Leven Lang Ontwikkelen en Duurzame inzetbaarheid. Inkoop van re-integratietrajecten Voor de uitvoering van de Participatiewet zetten we naast onze eigen dienstverlening (begeleiding door de activeringscoaches en begeleiding naar werk of tijdens werk door de jobcoaches) ook reintegratietrajecten via diverse aanbieders in. Deze trajecten hebben wij ingekocht via een Open House systematiek. Deze inkoop loopt ten einde. In OWO verband kijken we naar de samenwerking op dit gebied. Het streven is om in 2024 van start te gaan met een nieuwe inkoop op het gebied van reintegratie. Sociale werkvoorziening (SW) Gemeenten zijn in het kader van de Wet Sociale Werkvoorziening (WsW) verplicht om aan mensen met een SW indicatie passende arbeid te bieden onder aangepaste omstandigheden. De uitvoering van de Sociale Werkvoorziening (SW) is belegd bij Caparis.
De dienstverleningsovereenkomst die hiervoor is afgesloten loopt af in 2024. We verlengen de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Caparis NV per 1 januari 2025. In 2024 werken we naar deze verlenging toe.
Doelstellingen Bestemming Noordwolde Wat willen we bereiken? Zoals gepland eindigt op 31 december 2023 het project Bestemming Noordwolde. In 2024 werken we nog aan de eindverantwoording en de monitoring over fase 6. Uiteindelijk verschijnt in 2025 de eindevaluatie van 14 jaar Aandachtsgebieden Stellingwerven.
Doelstellingen Bestemming Wolvega Wat willen we bereiken? Bestemming Wolvega heeft als doel het versterken van de sociale structuren en samenhang in Wolvega op een manier die recht doet aan de kracht van de lokale samenleving. Het initiatief leggen we daarmee bij inwoners van Wolvega en de onderlinge verbanden waarin zij actief zijn. Door inzet op het versterken van de sociale structuren beogen we dat Wolvega - meer dan in de huidige situatie - een levendig, inclusief en divers dorp wordt. Dit is onderdeel van programma 6, maar de uitgebreide toelichting hierop staat in de paragraaf regiodeal.
Doelstellingen
53
Toegang sociaal domein Wat willen we bereiken? We willen dat onze inwoners het gebiedsteam goed weten te vinden voor ondersteuningsvragen en dat ze een goede dienstverlening ervaren. Hierbij hanteren we de landelijke uitgangspunten:
Ik kan het gebiedsteam goed bereiken op verschillende manieren.
Ik kan alle stappen makkelijk doorlopen.
Ik krijg persoonlijke hulp bij aanvragen als ik dat nodig heb.
Ik krijg genoeg informatie om te beslissen.
Ik word respectvol behandeld.
Ik begrijp de gegeven informatie.
Wat doen we ervoor Cliënttevredenheidsonderzoek Elk jaar voert de gemeente een cliënttevredenheidsonderzoek uit op gebied van jeugd en Wmo. Hierbij wordt ingegaan op de ervaringen van onze inwoners. Het onderzoek richt zich op de tevredenheid over onze toegang, het contact met de consulenten, de geboden hulp en de zorgaanbieder. De resultaten worden gebruikt om onze informatie voorziening en dienstverlening waar nodig aan te passen en te verbeteren. Versterken van de uitvoering In 2024 zetten we in op een zo goed mogelijke bezetting van de gebiedsteams, waarbij invulling van de extra structurele formatie een bijdrage levert aan het versterken van de dienstverlening en stabiliteit in het gebiedsteam. Opdracht versterken uitvoering In het collegeprogramma is het opstellen van een plan voor de versterking van de uitvoering in het sociaal domein opgenomen. Doel hiervan is het beter ondersteunen van inwoners. In dit plan moet aandacht zijn voor maatwerk, integraal werken en ontschotting. Dit zijn onderdelen om tot een goede ondersteuning te komen. Belangrijk hierbij is heldere communicatie over het proces van een ondersteuningsaanvraag. Ook moeten we helder zijn over de dienstverlening die verwacht kan worden en wat er voor nodig is om dit te kunnen bieden. In 2024 wordt dit plan verder uitgewerkt en uitgevoerd.
Inrichting kernapplicaties In OWO-verband werken we aan het opnieuw inrichten van onze kernapplicaties sociaal domein. Daarbij uniformeren we onze werkprocessen in OWO. Dit proces moet in 2024 tot afronding komen. In deze applicaties wordt de aangeleverde informatie en het onderzoek verwerkt, worden beschikkingen opgesteld en wordt de dossiervorming gedaan. Met het project willen we het volgende bereiken: - Kwaliteit: o beter integraal klantbeeld o meer sturen op prestatie(indicatoren) - Efficiency: o Vermindering processtappen o Verhogen adoptiesnelheid organisatie door het principe standaard, tenzij - Goed werkgeverschap: o Meer ruimte voor persoonlijke ontwikkeling o Vermindering administratieve lasten - Dienstverlening: o Meer ruimte voor maatwerk o Uitbreiding self-service Ook dit levert een bijdrage aan het versterken van onze uitvoering. 54
Doelstellingen Aan de slag met aanpak armoede en schulden Wat willen we bereiken? Inwoners met een laag inkomen willen we meer financiële armslag bieden. Niet alle regelingen worden al door de volledige doelgroep benut. We willen het bereik van de regelingen vergroten door meer bekendheid te geven aan de regelingen en inwoners actiever hulp te bieden met het aanvragen van de voorzieningen. Meedoen is ook voor kinderen belangrijk. Kinderen uit gezinnen die opgroeien met een laag inkomen moeten net als leeftijdsgenoten mee kunnen doen aan sport, cultuur of andere activiteiten. Inwoners met geldzorgen en schulden willen we passende trajecten bieden om beter rond te kunnen komen en schulden op te lossen. Door onze aanpak willen we inwoners eerder bereiken zodat schulden sneller worden opgelost en inwoners weer zonder geldzorgen verder kunnen.
Wat doen we ervoor Integrale aanpak We werken samen met lokale partijen rond armoede, zoals de Voedselbank, Kledingbank, Stichting Leergeld en Humanitas om inwoners te bereiken. We bekijken waar we de samenwerking kunnen verruimen op thema’s zoals kinderarmoede en gezondheidsachterstanden. Lokale partijen komen samen bij de Thematafel Armoede en weten elkaar hierdoor goed te vinden. Door voorzieningen die we bieden vanuit Stichting Leergeld en het Volwassenenfonds kunnen kinderen en volwassenen meedoen aan sport, cultuur of andere activiteiten. Voor kinderen is deelnemen net als leeftijdsgenoten erg belangrijk en draagt bij aan het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Ondersteunen en bereiken doelgroep Om te zorgen dat inwoners gebruik maken van de voorzieningen waar ze recht op hebben zetten we De VoorzieningenWijzer in. Via de website datgeldtvoormij.nl kunnen inwoners bekijken welke landelijke en lokale regelingen er zijn. Het gebiedsteam en Humanitas helpen inwoners die hier hulp bij kunnen gebruiken. Ook bij de Papierwinkel kunnen inwoners terecht voor hulp bij een aanvraag of het begrijpen van een ingewikkelde brief. We zorgen voor Menstruatie Uitgifte Punten (MUP), die goed toegankelijk zijn voor meisjes en vrouwen uit onze gemeente. Zodat iedereen die dit nodig heeft gratis de producten mee kan nemen.
Waar dat nodig is zetten we ons maatwerkbudget in om inwoners in nood verder te helpen. Vanuit het gebiedsteam wordt hulp geboden voor de hulpvraag van een inwoner en vanuit het maatwerkbudget wordt een vergoeding verstrekt als dit noodzakelijk is. De verwachting is dat hier vaker gebruik van gemaakt gaat worden. We bekijken welke bestaande regelingen we kunnen verruimen met de extra middelen voor de aanpak van armoede en schulden vanuit het collegeprogramma en waardoor de financiële armslag van inwoners vergroot kan worden. Vroegsignalering en nazorg bij schulden We verwachten dat het aantal signalen van betaalachterstanden iets gaat oplopen. Meer inwoners hebben moeite met rondkomen en het tijdig betalen van rekeningen. Van betaalachterstanden van huur, zorgverzekering, elektra, gas en water ontvangen we een signaal als er een betaalachterstand is van meer dan een maand. Door de vroegsignalering van schulden lopen schulden minder ver op, we bieden inwoners al bij beginnende betaalachterstanden hulp. 55
We intensiveren onze aanpak door vaker een poging te doen om in contact te komen met inwoners met een betaalachterstand. Bij hogere achterstanden gaan we op huisbezoek als een inwoner niet reageert op een brief of telefoontje. Ook nemen we bij hogere en meerdere achterstanden nogmaals met een inwoner contact op om te informeren of het gelukt is om de betaalachterstand op te lossen en bieden we onze hulp bij verdere geldzorgen. Door deze nazorg te bieden kunnen we terugval in betaalachterstanden mogelijk voorkomen en een passend schuldhulpverleningstraject aan de inwoner aanbieden. Ook bij de schuldregelingstrajecten gaan we contact met de inwoner onderhouden na afloop van het traject zodat terugval voorkomen kan worden. We bekijken of budgettrainingen inwoners hierbij kunnen helpen. Voor inwoners met een problematische schuld is vanuit de rijksoverheid geregeld dat het schuldregelingstraject wordt verkort van 36 maanden naar 18 maanden. We bieden inwoners ook na 18 maanden afhankelijk van de financiële zelfredzaamheid coaching zodat ze voldoende vaardigheden hebben om weer zelfstandig hun financiën bij te houden.
Doelstellingen Aan de slag met jeugdhulp Wat willen we bereiken? Gemeenten zijn wettelijk verplicht een aantal taken op gebied van jeugdhulp uit te voeren, namelijk: • jeugdhulp van goede kwaliteit aanbieden; • voorzieningen op het gebied van jeugdhulp (jeugdhulpplicht) treffen; • jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering organiseren; • maatregelen voor de aanpak van kindermishandeling nemen; • de samenwerking met andere sectoren zoals zorg, onderwijs, politie en justitie zoeken. Door deze taken uit te voeren willen we bereiken dat onze jeugd veilig en gezond opgroeit en zich ontwikkelt op een manier die past bij hun mogelijkheden. Dit doen we door blijvend te investeren in: positief opgroeien een sterke basis, door samenwerkingen zoals integrale vroeghulp sterke preventie, met groepsaanbod gericht op versterken van assertiviteit en weerbaarheid duurzaam effectieve hulp, die samen met het gezin wordt gekozen en ingezet integraal werken dichtbij de jeugdige en het gezin, door inzet van casusregie waar dat nodig is
Wat doen we ervoor Sterke basis en preventie We gaan de bestaande samenwerking tussen jongerenwerkers, schoolmaatschappelijk werk, de scholen voor voortgezet onderwijs, jeugdgezondheidszorg, politie en Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) verder verstevigen. Met een sterke (pedagogische) basis kunnen jongeren waardevolle sociale relaties opbouwen met hun ouders, buurt, school, en vrijetijdsverenigingen. Het gaat om lichamelijke en mentale gezondheid van de jongeren en de mate van grip van jongeren op hun eigen leven en toekomst (weerbaarheid). Om hier goed uitvoering aan te geven willen we aansluiten bij het bestaande programma opgroeien in kansrijke omgeving.
56
Toegang naar jeugdhulp In 2024 werken we aan het vormgeven van voorliggende hulp en het verstevigen van onze gemeentelijke toegang naar jeugdhulp. Een deel van de huidige specialistische jeugdhulp willen we zoveel mogelijk in het voorliggend veld beleggen, dat wil zeggen in de eigen gebiedsteams en bij de GGD. We verwachten u hier eind 2023, begin 2024 verder over te kunnen informeren. Daarbij blijven we investeren in de relatie en samenwerking met scholen en huisartsen door de inzet van schoolmaatschappelijk werk en praktijkondersteuners. Het verstevigen van de gemeentelijke toegang is het vervolg op ons hulpvraagbeleid. De toegang tot jeugdhulp vormt het fundament onder het jeugdhulpbeleid en de doelen die we willen realiseren. Dit geldt ook voor de uitwerken van plannen als de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en jeugdbescherming.
Doelstellingen Aan de slag met de Wmo Wat willen we bereiken? Wij bieden maatwerk. De zorg en ondersteuning wordt zo licht en ‘gewoon’ mogelijk ingezet. Waar nodig wordt zwaardere en specialistische zorg geboden. De focus ligt op veerkracht en aanpassingsvermogen. We streven naar de juiste en goede zorg en ondersteuning voor onze meest kwetsbare inwoners. Het perspectief van de inwoner is leidend en wij zoeken afstemming en samenwerking met betrokken professionals. In 2024 is een specifiek thema waarop wij ons richten Wmo vervoer. Daarmee kan een breed perspectief gevormd worden over de sterke kanten en knelpunten van onze dienstverlening, in samenwerking met de inwoner en betrokken partijen zoals vervoersbedrijven.
Wat doen we ervoor Aan de slag met WMO We spannen ons in om inwoners met complexe problemen weer in staat te stellen zelf regie te pakken en oplossingen in gang te zetten. We werken samen met lokale partners zoals gemeente, zorg- en ondersteuningsorganisaties, woningcorporaties en politie. Hiermee voorkomen we dat mensen tussen wal en schip vallen. Beschermd Wonen Als gemeente sluiten wij aan bij de landelijke decentralisatie en provinciale afspraken over beschermd wonen. Deze decentralisatie is opnieuw uitgesteld, op dit moment wordt gefocust op 1 januari 2025. Dit betekent dat het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel niet per 1 januari 2024 van kracht gaan. Vanuit het Rijk bleek er onvoldoende voorbereidingstijd. De bedoeling is dat de zorg vaker ambulant bij de inwoners thuis plaatsvindt, in plaats van in een instelling die niet per se in de buurt is van de eigen leefomgeving. Deze verandering noemen we Beschermd Thuis. Bij de inkoop van Beschermd Wonen is hier al op voorgesorteerd door de producten anders in te richten, deze ingezette koers blijven we ondanks het landelijke uitstel wel gewoon volgen. Ontwikkelingen eigen bijdrage Wmo We volgen de landelijke richtlijnen voor de wetswijziging in de Wmo, die het vanaf 2026 mogelijk moet maken de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de maatwerkvoorzieningen weer in te voeren.
De verwachting is dat dit zorgt voor een minder grote instroom van nieuwe cliënten dan in de afgelopen jaren het geval was, doordat inwoners een financiële drempel ervaren en eerst zelf een oplossing te zoeken voor hun hulpvraag. Ook wordt vanaf 1 januari 2024 de eigen bijdrage geïndexeerd. Hiermee worden de gemeenten tegemoet gekomen met de huidige prijsstijgingen en inflaties.
57
Inzetten op preventie en voorliggende voorzieningen We zetten in op preventie en maken een beweging naar de voorkant. Dat houdt in dat aandacht is voor (door)ontwikkeling van voorliggende voorzieningen en preventief aanbod. Een voorbeeld hiervan is de ketensamenwerking rondom valpreventie die in 2024 ontwikkeld wordt. Dit is een onderdeel van de brede SPUK-regeling (zie ook programma 7). Daarnaast worden voorliggende en laagdrempelige voorzieningen zoals de dorpskamer verder geborgd en vormgegeven om aan te sluiten bij de behoeften van onze inwoners. Dit doen we in samenwerking met betrokken partijen zoals zorgaanbieders en ketenpartners.
Doelstellingen Versterken ketensamenwerking ouderen Wat willen we bereiken? In Weststellingwerf hebben we te maken met een dubbele vergrijzing. Dubbele vergrijzing is datgene wat er gebeurt wanneer niet alleen de groep ouderen steeds groter wordt, maar daarnaast de gemiddelde leeftijd ook steeds hoger wordt. Hierdoor neemt de vergrijzing op twee verschillende manieren toe: een dubbele vergrijzing. Daarnaast blijven ouderen langer thuis wonen. We willen dat ouderen zo lang mogelijk in een geschikte woning kunnen blijven en daarmee in hun eigen sociale omgeving blijven meedoen. Het is belangrijk om de sociale omgeving van ouderen optimaal in te zetten om hun zelfredzaamheid en zelfstandigheid te ondersteunen. We streven daarom naar samenwerking in een vroeg stadium, waarbij alle partijen rondom ouderen betrokken worden. Hierbij kan gedacht worden aan aanbieders, gebiedsteams en eerstelijnszorg maar ook aan verenigingen, burgerinitiatieven of andere voorliggende voorzieningen. We brengen samenhang aan in de verschillende projecten, hebben aandacht voor ouderenmishandeling en de samenwerking met Veilig Thuis en de politie.
Wat doen we ervoor Aan de slag met het versterken van de ketensamenwerking ouderen Wij blijven deelnemen aan het regionale netwerk Regioplan Integrale Zorg Heerenveen e.o. om de komende jaren gezamenlijk vooruit te zien op verschillende veranderingen op het gebied van de ouderenzorg. Vanuit deze samenwerking wordt aangesloten bij het landelijk Integraal Zorgakkoord (IZA), dit gebeurt door in te zetten op innovatie. Doelen hiervan zijn de houdbaarheid, betaalbaarheid en bereikbaarheid van de zorg richting de toekomst. Deze samenwerking is tevens een goed voorbeeld van een ketensamenwerking zoals die bedoeld is vanuit de specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK). Wij ontwikkelen en zetten laagdrempelige voorzieningen voort, zoals dorpskamers en indicatievrije dagvoorzieningen gericht op ouderen. De samenwerking met OSW (onafhankelijke seniorenvereniging Wolvega) sluit hier goed op aan. Zij helpen en ondersteunen op diverse manieren onze oudere inwoners. Verder zal intern aandacht zijn voor inwoners met dementie. Het dementie-onderzoek uit 2022 heeft laten zien dat onze inwoners met dementie zo lang mogelijk zelfstandig willen blijven. Zelf hun zaken kunnen regelen bij de gemeente hoort daar ook bij. Door middel van trainingen kunnen wij beter aansluiten bij de behoeften van deze inwoners en hebben wij oog voor een inclusieve dienstverlening.
We bevorderen de samenwerking tussen organisaties en de gemeente die betrokken zijn bij het welzijn, de zorg en de ondersteuning van ouderen. Dit doen wij door korte lijnen en sterke banden te onderhouden met samenwerkingspartners zoals casemanagers dementie, wijkverpleging en huisartsen. Ook in de toekomst gaan wij aandacht besteden aan deze samenwerking en passende overlegvormen opzetten, waar onze inwoners bij gebaat zijn.
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000
58
Exploitatie
Rekening 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
Lasten 6-1 Samenkracht en burgerparticipatie
2.985
5.805
5.858
2.061
2.033
6-2 Toegang en eerstelijnsvoorziening
1.576
1.569
2.926
2.926
2.926
2.926
6-3 Inkomensregelingen
10.506
10.063
10.307
10.307
10.307
10.307
6-4 WSW en beschut werk
4.500
4.354
3.919
3.919
3.919
3.919
962
1.269
1.198
1.198
1.198
1.198
6-6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
939
1.468
1.246
1.246
1.246
1.246
6-71 Maatwerkdienstverlening 18+
5.808
392
484
484
484
484
6-71A Hulp bij het huishouden (WMO)
0
2.778
2.658
2.658
2.458
2.458
6-71B Begeleiding (WMO)
0
1.601
1.601
1.601
1.601
1.601
6-71C Dagbesteding (WMO)
0
901
901
901
901
901
6-71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)
0
110
110
110
110
110
6-72 Maatwerkdienstverlening 18-
6-5 Arbeidsparticipatie
1.910
7.247
720
312
-488
-488
-388
6-72A Jeugdhulp begeleiding
0
700
700
700
700
700
6-72B Jeugdhulp behandeling
0
350
350
350
350
350
6-72C Jeugdhulp dagbesteding
0
700
700
700
700
700
6-72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
3.370
3.353
3.353
3.353
3.353
6-73A Pleegzorg
0
310
310
310
310
310
6-73B Gezinsgericht
0
580
580
580
580
580
6-73C Jeugdhulp met verblijf overig
0
710
710
710
710
710
6-74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonderverblijf
0
350
350
350
350
350
6-74B Jeugdhulp crisisLTAGGZverblijf
0
490
490
490
490
490 284
6-74C Gesloten plaatsing
0
250
284
284
284
-215
244
0
0
0
0
6-81A Beschermd wonen (WMO)
0
-344
50
50
50
50
6-81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
0
59
59
59
59
59
6-82 Geëscaleerde zorg 18-
6-81 Geëscaleerde zorg 18+
2.399
370
0
0
0
0
6-82A Jeugdbescherming
0
666
666
666
666
666
6-82B Jeugdreclassering
0
60
57
57
57
57
36.707
39.896
40.178
35.581
35.354
35.331
6-1 Samenkracht en burgerparticipatie
1.649
3.674
4.084
284
256
136
6-2 Toegang en eerstelijnsvoorziening
-9
38
38
38
38
38
7.189
7.526
7.972
7.972
7.972
7.972
Totaal Lasten Baten
6-3 Inkomensregelingen 6-5 Arbeidsparticipatie
1
0
0
0
0
0
6-6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
230
196
196
196
196
196
6-71 Maatwerkdienstverlening 18+
100
0
0
0
0
0
6-71B Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
0
6-72 Maatwerkdienstverlening 18-
37
0
0
0
0
0
6-81 Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
0
0
0
Totaal Baten
9.198
11.433
12.289
8.489
8.461
8.341
Saldo van lasten en baten
27.509
28.463
27.889
27.092
26.893
26.990
Onttrekkingen 0-10C Mutaties reserves Resultaat
25
164
15
0
0
0
27.484
28.299
27.874
27.092
26.893
26.990
59
Lasten, gegroepeerd naar beleidsveld x € 1.000 Toelichting per beleidsveld:
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
MJB 2025
MJB 2026
MJB 2027
Samenkracht en burgerparticipatie
2.985
5.805
5.858
2.061
2.033
1.910
Toegang en eerstelijnsvoorziening
1.576
1.569
2.926
2.926
2.926
2.926
Participatie
15.968
15.686
15.424
15.424
15.424
15.424
WMO
6.531
7.208
7.109
7.109
6.909
6.909
Jeugdzorg
9.646
9.627
8.862
8.062
8.062
8.162
Totaal generaal Programma 6 Lasten
36.706
39.896
40.178
35.581
35.354
35.331
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2024 ten opzichte van 2023 De directe loonkosten van personeel moeten worden verdeeld over de taakvelden die in ieder programma staan. Om de kosten per taakveld beter in beeld te hebben is de verdeling voor 2024 opnieuw uitgerekend. Dit geeft een verschuiving in de kosten van de diverse taakvelden. Lasten Samenkracht en burgerparticipatie - Er ontstaat een voordelig verschil bestaande uit: De Spuk wet inburgering 2023 (€272.900) is alleen voor 2023. Voor Bestemming Wolvega is in 2023 een incidenteel budget beschikbaar (€ 850.600), het deel wat niet opgaat in 2023 hevelen we bij de jaarrekening over naar 2024 om daar de rest van het project mee te bekostigen. Voor gas en stroom hebben we een lager bedrag begroot (€ 135.000). Bestemming Noordwolde fase 6 loopt in 2023 af (€ 160.000). En in 2023 zijn er incidentele budgetten voor het opstellen van een strategische visie Sociaal Domein (€ 60.000), voor de Versterking van de uitvoering, maatwerk en service (€ 60.000) en voor het wegwerken van achterstanden ontstaan door Corona (€ 61.500). - Er ontstaat een nadelig verschil vanwege: Voor de noodopvang van vluchtelingen uit Oekraïne verwachten we meer uit te geven dan in 2023 (€ 1.650.000). Zie ook bij toelichting op de baten.
Toegang en eerstelijnsvoorziening Door de nieuwe taakveldenindeling worden de directe loonkosten van de gebiedsteams nu toegerekend aan dit taakveld in plaats van aan Jeugd, WMO en Participatie. Dit geeft een verschil van € 1.300.000. Participatie In 2023 is een incidenteel bedrag beschikbaar voor de energietoeslag (€ 680.000). En in 2024 zijn de BUIG budgetten geactualiseerd (€ 696.000). De rest van het verschil komt door de herverdeling van de directe loonkosten. Wmo Voor beschermd wonen is in 2023 bij de voorjaarsnota al rekening gehouden met een teruggaaf van de centrumgemeente Leeuwarden. Dit geeft daardoor een nadelig verschil in 2024 van € 400.000. Bij de ombuigingen in 2021 is er voor het jaar 2024 een verlaging van het budget ingeboekt van € 120.000. De rest van het verschil komt door de herverdeling van de directe loonkosten. Jeugdzorg In 2023 is er een incidenteel budget voor het inkoopproces van SDF (€ 30.000). De rest van het verschil komt door de herverdeling van de directe loonkosten. Begroting 2024 en meerjarenperspectief Lasten Participatie We hebben voor de noodopvang Oekraïners tot en met 2024 een bedrag begroot, dit geeft een verschil van € 3.800.000
60
Jeugdzorg Vanaf 2025 hebben we een stelpost (€ 800.000 in 2025 en 2026; € 700.000 in 2027) opgenomen voor de hervormingsagenda jeugd. Vanuit het Rijk komen er maatregelen waardoor wij minder kosten gaan maken. Zie hiervoor ook de toelichting bij de uitgangspunten.
Baten, gegroepeerd naar beleidsveld x € 1.000 Toelichting per beleidsveld:
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
MJB 2025
MJB 2026
MJB 2027 136
Samenkracht en burgerparticipatie
1.649
3.674
4.084
284
256
Toegang en eerstelijnsvoorziening
9
38
38
38
38
38
7.190
7.526
7.972
7.972
7.972
7.972
WMO
331
196
196
196
196
196
Jeugdzorg
37
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
25
164
15
0
0
0
9.241
11.597
12.304
8.489
8.461
8.341
Participatie
Totaal Programma 6 Baten
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2024 ten opzichte van 2023 Baten Samenkracht en burgerparticipatie De Spuk uitkering wet inburgering 2023 (€ 272.900) is alleen voor 2023. Voor Bestemming Wolvega is in 2023 een incidenteel budget beschikbaar (€ 850.600), het deel wat niet opgaat in 2023 hevelen we bij de jaarrekening over naar 2024 om daar de rest van het project mee te bekostigen. De provinciale bijdrage voor Bestemming Noordwolde fase 6 loopt in 2023 af (€ 100.000). Voor de noodopvang van vluchtelingen uit Oekraïne in 2023 verwachten we een zelfde bedrag aan rijksbijdrage als onze uitgaven en in 2024 € 1.650.000 meer dan in 2023. Participatie In 2024 zijn de BUIG budgetten geactualiseerd, een verschil van € 446.000. Mutaties reserves Voor dekking van budgetoverhevelingen uit 2022 hebben we in 2023 een bedrag uit de algemene reserve begroot van € 139.000. En uit de reserve investeringsambities houden we rekening met een bijdrage € 25.000 in 2023 en € 15.000 in 2024 vanwege proceskosten regiodeal. Begroting 2024 en meerjarenperspectief Baten Mutaties reserves Voor de jaren 2025 tot en met 2027 zijn er geen mutaties reserves begroot.
Investeringen Omschrijving
2024
2025
2026
2027
Investeringsbudget gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP
163.143
101.813
337.226
0
Totaal bruto investeringsbedrag
163.143
101.813
337.226
0
61
Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s)
Den Hartigh, Rikkers en Zonderland
Organisatie
Beleid en Sport & Leefstijl
Taakvelden
Riolering
Volksgezondheid
Milieubeheer
Afval
Begraafplaatsen en crematoria
Beleidsnota's 2007 Notitie Mestvergisting 2008 Notitie Beleidskaders nieuwe Wet geluidshinder 2010 Notitie Geurbeleid 2010 Integraal Vergunningenplan 2011 Gebiedsvisie Wet geurhinder en veehouderij 2012 Geurverordening Weststellingwerf 2014 Preventie- en handhavingsplan Drank- en Horecawet 2017 Projectplan Vitale Regio Noordwolde 2018-2020 2018 Watergangen waarop via een riooloverstort wordt geloosd 2019 Plan van aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht 2019-2021 2019 Uitvoeringsprogramma Drank- en Horecawet 2019-2021 2019 Plan van Aanpak gezondheidsachterstanden 2019-2021 - De GIDS-aanpak in Weststellingwerf 2020 VTH beleidsplan OWO 2020-2024 2020 Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 2021 Transitievisie Warmte OWO 2021 Strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf 2021 Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid (inclusief Strategische Planning) 2021 Strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf 2022 Lokaal gezondheidsbeleid Gemeente Weststellingwerf 2022-2025 2022 Notitie Scenario's uitbreiding ecologisch bermbeheer gemeente Weststellingwerf 2022 OWO actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen 2022 Nota Bodembeheer (inclusief bodemkwaliteitskaarten) 2023 OWO- Uitvoeringsprogramma warmtetransitie 2023 Uitvoeringsprogramma 2024 en Jaarverslag 2023 Fysieke leefomgeving
62
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Omgevingswet & FUMO De invoeringsdatum voor de Omgevingswet is definitief vastgesteld op 1-1-2024. Er vindt een verschuiving van taken plaats van provincie naar gemeenten en van gemeenten naar de omgevingsdienst als gevolg van de Omgevingswet. Bovendien zijn er frictiekosten als gevolg van de inwerkingtreding van genoemde wet. Deze effecten zijn vertaald in een wijziging op de begroting 2024 van de GR FUMO. Een deel is incidenteel (40%) en heeft betrekking op de frictiekosten rond de invoering van de Omgevingswet. Na 2 jaar zal de FUMO evalueren of de aannames rond deze verschuivingen juist zijn en vindt zo nodig een verrekening plaats. De FUMO werkt met een financieringssystematiek waarbij alleen betaald wordt voor de daadwerkelijke afgenomen diensten. Hiertegenover staan effecten op de begroting van OWO-VTH. De effecten op de formatie van OWO-VTH zijn echter niet evenredig aan de uitzetting van de begroting van de FUMO. Dit is te verklaren omdat de FUMO een hoger (integraal) uurtarief hanteert en de kengetallen voor taken bij de FUMO hoger zijn dan bij gemeenten, tenslotte zit in de hogere bijdrage meer effecten dan alleen de over te dragen taken door gemeenten. Een opvallende heeft betrekking op bodemtaken die de provincie overdraagt.
Er vinden gesprekken plaats over compensatie voor deze kosten door de provincie, aangezien zij deze taken kwijt raken en hiervoor door het Rijk gecompenseerd worden. Verevening met formatie van OWO-VTH is op dit moment niet aan te bevelen aangezien de gemeenten, evenals de FUMO te maken hebben met frictiekosten als gevolg van de invoering van de Omgevingswet. Per jaar monitoren we de ontwikkelingen als gevolg van deze grote wetswijziging. Na de evaluatie door de FUMO kan het werkelijke effect op de formatie van OWO-VTH verrekend worden. Klimaat en duurzaamheid Het Nationaal Klimaatakkoord is voor gemeenten de leidraad voor het uitvoeren van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Onze gemeente werkt dat periodiek uit in een Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid. Het is een operationele, programmatische aanpak. Wij doen dat vanuit de programmapijlers communicatie & samenwerken, energie-transitie, klimaat-robuust en circulaire economie. Programmapijler communicatie & samenwerken is daarbij overkoepelend voor de drie andere pijlers. Wij informeren u daarbij regelmatig over de voortgang, actualiteiten en ontwikkelingen. Van RES-Fryslân naar Friese Energie Tafel (FET) Het samenwerken binnen de RES-Fryslân richtte zich de afgelopen jaren alleen op de duurzame energieopwekking.
Echter het op de juiste plek beschikbaar hebben van voldoende duurzaam opgewekte energie, is onlosmakelijk verbonden met de warmtetransitie. Binnen de Friese Energie Tafel werken we in 2024 met de andere Friese gemeenten, de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân, netbeheerder Liander en overige stakeholders verder aan een meer integrale aanpak op het gebied van duurzame energie, de warmtetransitie en de energie-infrastructuur. Systeemstudie en integraal programmeren Een systeemstudie kijkt vooral in de toekomst. Het geeft inzicht in vraag en aanbod van energie, en wat dit betekent voor de benodigde energie-infrastructuur. Onze gemeente heeft baat bij een energieinfrastructuur die op tijd klaar is. Zodat in de toekomst we geen knelpunten ervaren bij nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld woningbouw en economie) en het realiseren van duurzaamheidsambities. We concretiseren ontwikkelingen zo veel mogelijk om benodigde investeringen in het energienetwerk zowel op de korte, als lange termijn in kaart te brengen. In het tweede kwartaal 2024 starten wij met een systeemstudie voor onze gemeente. Wij doen dat samen met Ooststellingwerf. In samenwerking tussen onder andere VNG, IPO (Interprovinciaal Overleg), de Unie van Waterschappen en de ministeries van EZ/BZK is een systematiek van integraal programmeren ontwikkeld.
De regie op het uitwerken ligt bij de provincies (Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK)). In de kern heeft het integraal programmeren in onze provincie als doel: “Het ontwikkelen en groeien naar het energiesysteem van de toekomst in Fryslân, met als einddoel een energieneutraal Fryslân”. De resultaten van de regionale (intergemeentelijke) systeemstudies vormen de basis voor de totstandkoming van de PMIEK.
63
Warmtetransitie Op termijn (2050) moet het gebruik van fossiele brandstoffen voor het verwarmen worden beëindigd. Met het Nationaal Klimaatakkoord is de warmtetransitie een structurele taak van de gemeente geworden. Eind 2021 stelde uw raad met de Transitievisie OWO hiervoor de kaders. Deze werkten wij verder uit in het OWO-Uitvoeringsprogramma en OWO-Actieplan. In deze fase zetten we vooral in op energie besparen en op het bieden van handelingsperspectief (haalbaar en betaalbaar) voor iedereen. In 2023 zijn wij onder meer gestart met de uitwerking van het Nationaal Isolatie Programma (zie ook onder kopje Lokale Isolatie Aanpak). In 2024 voeren wij het Actieplan verder uit. Wij doen dat vooral ook met onze samenwerkingspartners Opsterland en Ooststellingwerf. Vooralsnog lijken de hieruit voorkomende kosten grotendeels te kunnen worden gedekt met geld dat het Rijk beschikbaar stelt. Zo nodig komen wij met een vervolgvoorstel naar uw raad. Rijksgeld Maatregelen aanpak energiearmoede Het Rijk heeft het besteden van dit geld verlengd tot 31 december 2024. In samenwerking met onze plaatselijke witgoedwinkeliers zijn we in 2023 gestart met het project Energiecoachgesprek en witgoedwissel voor de huishoudens met de laagste inkomens. Na evaluatie van de eerste ronde zullen wij besluiten over de inzet van het resterende rijksbudget in 2024.
Lokale Isolatie Aanpak Vanuit de eerste tranche van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) heeft de gemeente SPUK-gelden ontvangen voor het opzetten van een Lokale Isolatie Aanpak voor particuliere woningen met een energielabel D, E, F of G. Provinciaal, binnen de regio Zuidoost en in OWO-verband werken we aan een zoveel mogelijk uniforme aanpak, qua juridische regeling, uitvoering en communicatie. We zetten op gemeentelijk niveau in op extra communicatie richting de particuliere woningeigenaren met een laag inkomen binnen de doelgroep . Uitvoeringcapaciteit Klimaat en Duurzaamheid op orde De beperkt beschikbare uitvoeringscapaciteit en het versneld uitvoeren van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid vraagt om creatieve oplossingen. Ook in 2024 wordt ingezet op het verder op orde krijgen van de personele bezetting. We ontvangen hier onder andere incidentele SPUK gelden (die we structureel mogen inzetten, zie uitgangspunten). Gezondheidsbeleid Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) Met de Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 ('Brede SPUK') stelt het Rijk van 2023 tot en met 2026 geoormerkt budget beschikbaar voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Sportakkoord II.
Deze SPUK is een specifieke uitkering gericht op het ontwikkelen van een regionale en lokale aanpak voor gezondheid, preventie, sociale basis, en sport en bewegen. Stip op de horizon: een gezonde generatie in 2040. Centraal staat het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners van Nederland, met specifieke aandacht voor inwoners met gezondheidsachterstanden en inwoners in kwetsbare situaties. In het Plan van Aanpak Weststellingwerf 2023-2026 staan de doelstellingen van de programma's en interventies die in samenhang worden georganiseerd vermeld. In dit plan van aanpak hebben we integrale, samenhangende plannen opgesteld over de sociale en fysieke domeinen heen. In 2023-2026 ontvangt gemeente Weststellingwerf voor alle vijftien SPUK-onderdelen budget. Het betreft de volgende onderdelen waarop we de komende jaren gaan inzetten: 1. Lokaal Sportakkoord 2. Brede regeling combinatiefuncties 3. Terugdringen gezondheidsachterstanden 4. Kansrijke Start 5. Mentale gezondheid 6. Aanpak overgewicht en obesitas 7. Valpreventie 8. Leefomgeving 9. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en vroegsignalering alcoholproblematiek
64
10. Versterken sociale basis 11. Mantelzorg 12. Een tegen Eenzaamheid 13. Welzijn op Recept 14. Versterking Kennis- en Adviesfunctie GGD 15. Coördinatiekosten regionale aanpak preventie Een aantal onderdelen zijn nieuw, maar er zijn ook onderwerpen waarbij we de ingezette koers kunnen blijven volgen en waar nodig en mogelijk uitbreiden. Het betreft hier het Lokaal Sportakkoord, de brede regeling combinatiefuncties, het terugdringen van gezondheidsachterstanden (voorheen waren dit de GIDS-gelden), Kansrijke Start, het versterken van de sociale basis, inzet op mantelzorg, Een tegen Eenzaamheid en Welzijn op Recept. Ook wordt verwacht dat er op een aantal onderdelen per 2024 ketenaanpakken worden opgezet. Dit geldt voor ten minste Kansrijke Start, Aanpak overgewicht en obesitas onder kinderen, gecombineerde leefstijlinterventie, Welzijn op Recept en valpreventie. Voor Kansrijke Start en Welzijn op Recept is reeds sprake van een nauwe samenwerking. Voor de andere onderdelen gaan we in 2024 nog meer samenwerken met belangrijke ketenpartners, zoals huisartsen, wijkverpleegkundigen, fysiotherapeuten, buurtsportcoaches en scholen.
Doelstellingen Grondstoffenbeleid - Diftar Wat willen we bereiken? VANG-doelstelling Wij zetten in op het bereiken van de VANG doelstelling (Van Afval Naar Grondstof). De VANG doelstelling is het terugbrengen van de hoeveelheid te verbranden huishoudelijk restafval. Deze doelstelling is ontwikkeld om stappen te zetten naar een circulaire economie. Strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf en Diftar De raad heeft de strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf vastgesteld. Ook besloot de raad om Diftar in te voeren. Diftar staat voor ‘gedifferentieerd tarief’. Inwoners betalen voor de hoeveelheid afval die ze aanbieden. De kosten voor het verwerken van restafval is de laatste jaren flink gestegen. Dat komt door de verhoging van de verbrandingsbelasting. Inmiddels weten we dat er ook een Co2 heffing wordt ingevoerd voor iedere ton afval die verbrand wordt. Het dossier rondom de CO2-heffing is nog volop in ontwikkeling. De hoogte van de CO2-heffing en het moment van invoering weten we nog niet. Een financiële doorrekening over de invoering van Diftar+ zal met de klankbordgroep Diftar, bestaande uit raadsleden afgestemd worden.
Wat doen wij ervoor Grondstoffenbeleid Wij zijn gestart met de voorbereidingen om ‘Diftar+’ in te voeren. Diftar staat voor ‘gedifferentieerd tarief’. Bij Diftar+ gaan inwoners betalen voor iedere kilo restafval die ze aanbieden. Volgens de huidige planning kan de formele invoering per 1-1-2026 plaatsvinden en bij eventuele vertraging door bijvoorbeeld onvoorziene zaken per 1-1-2027.
65
Doelstellingen Klimaat en duurzaamheid Wat willen we bereiken? Wij voeren het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid uit. Wij leveren daarmee een bijdrage aan de realisatie van het belangrijkste doel van het Nationaal Klimaatakkoord en het Coalitieakkoord 20212025 van het Rijk, om stap voor stap de CO2 uitstoot te verminderen. Wij doen dat vanuit vier programmapijlers, waarbij programmapijler Communicatie & Samenwerken de drager is van de drie andere programmapijlers. Draagvlak en acceptatie staan hierbij centraal. Zo werken wij aan een duurzamer Weststellingwerf.
Wat doen wij ervoor Programmapijler Communicatie & Samenwerken • Wij werken verder aan de programmatische aanpak; • Met een geactualiseerde beleidsbrief bieden we inzicht in de actuele acties/projecten binnen het programma Klimaat & Duurzaamheid; • Wij stimuleren duurzame dorpsinitiatieven; • We ontwikkelen en toetsen binnen de regiodeal met de Hanze Hogeschool een handreiking om dorpen en wijken te ondersteunen om keuzes te maken om energie te besparen, over te gaan op hernieuwbare energie en energie op te slaan; • Wij bouwen verder aan het gemeentelijk energieloket door naast de huidige digitale toegankelijkheid het energieloket door te ontwikkelen naar de mogelijkheid van meer menselijk contact, om zo onze inwoners nog beter te kunnen bereiken en van dienst te kunnen zijn. Daar waar mogelijk organiseren wij dat binnen OWO-verband.
Programmapijler Energietransitie • Wij gaan verder met het verduurzamen van onze gemeentelijke vastgoedportefeuille en komen zo nodig met (financiële) vervolgvoorstellen; • Wij maken met de woningcorporaties prestatieafspraken over het verder verduurzamen van de woningvoorraad en werken daar waar mogelijk samen aan de uitvoering van de warmtetransitie; • Wij leveren een bijdrage aan de cyclische uitwerking van de Regionale Energiestrategie Fryslân; • Zo nodig komen wij daarbij met vervolgvoorstellen die bijdragen aan het opwekken van duurzame energie, met aandacht voor betrokkenheid van onze inwoners en verantwoorde landschappelijke inpassing; • Wij werken samen en stemmen af binnen de Friese Energie Tafel (FET), daarin stellen we ook een Friese energievisie op als onderdeel van de Provinciale Omgevingsvisie; • Samen met Ooststellingwerf doen we een systeemstudie naar de energie-infrastructuur, in het kader van het integraal programmeren komen alle regionale systeemstudies samen in de PMIEK, tevens de basis voor de energievisie; • Als vervolg op de door uw raad vastgestelde Transitievisie Warmte OWO, en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma en Actieplan, geven wij verder uitvoering aan de warmtetransitie in onze gemeente en doen dat zoveel mogelijk samen met Ooststellingwerf en Opsterland; • Voor inzet van het door uw raad binnen de reserve Investeringsambities gereserveerde
geld komen wij met een (OWO-)voorstel Maatwerkadvies/Kluswijsadvies naar aardgasvrij voor de woningeigenaar; • In samenwerking met de vier ander regiogemeenten in Zuidoost Fryslân wordt het resultaat van de Regiodeal onderdeel duurzame lokale energie verder geïmplementeerd; • Als gevolg van de toenemende beperkingen voor het (terug)leveren van duurzaam opgewekte elektriciteit, hebben wij periodiek overleg met de netbeheerder.
66
Programmapijler Klimaat-Robuust • We geven uitvoering aan klimaatmaatregelen die voortkomen uit het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 om wateroverlast zoveel mogelijk te beperken; • We zetten in op het vergroten van het waterbewustzijn met het Maatregelenplan Waterbewustzijn; • Er wordt gewerkt aan een gemeentelijk ambitieplan voor herstel en/of versterken van de biodiversiteit. Programmapijler Circulaire Economie • Wij geven verder uitvoering aan het door onze gemeente ondertekende manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en de borging daarvan; • In het OWO-actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) staat hoe wij dit in de praktijk brengen. We implementeren daarvoor in 2024 de CO2-prestatieladder; • De opgedane kennis in de pilot 'Toepassen duurzaamheidsprincipes' passen we toe in meerdere gemeentelijke projecten; • Met het vaststellen van de Strategienota Grondstoffenbeleid, is de koers voor de komende jaren uitgezet met de ambitie en afvalvisie. Daarbij zijn maatregelen uitgewerkt die bijdragen aan het halen van de VANG doelstellingen.
Doelstellingen Aan de slag met gezondheidsbeleid Wat willen we bereiken? Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) In de gemeente Weststellingwerf dragen we bij aan de gezondheid van onze inwoners en een gezonde generatie in 2040. Dat doen we door uitvoering van ons plan van aanpak voor de SPUK-middelen, met daarin aandacht voor de gezondheidsdoelen zoals gesteld in GALA, het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en de afspraken uit Sportakkoord II.
Wat doen wij ervoor Een gezonde geest Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK): Versterking van mentale weerbaarheid en gezondheid Binnen de gemeente zetten we in op geestelijke gezondheid en weerbaarheid. Dat doen we onder andere door inzet van Welzijn op Recept, een alternatief voor mensen met lichte psychosociale klachten, gericht op het verbeteren van het welzijn van mensen door activiteiten of bezigheden te doen. Ook de dorpskamer en de samenwerking met de OSW dragen bij aan het verbeteren van de mentale gezondheid van inwoners. Scholen en kinderopvang spelen een belangrijke rol in preventie en het vroegtijdig signaleren van problemen op het gebied van geestelijke gezondheid. Daarom wordt binnen deze instellingen actief gewerkt aan 'welbevinden'. Ook worden er weerbaarheidstrainingen voor kinderen en jongeren gegeven. De vlechtwerkers in de scholen en jongerenwerkers vervullen een belangrijke sleutelfunctie in het vroegtijdig signaleren en aanpakken van problemen bij jongeren en kinderen. Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK): Vitaal ouder worden In de gemeente Weststellingwerf wonen relatief veel ouderen. Het is belangrijk dat zij zo lang mogelijk vitaal blijven op lichamelijk, sociaal en mentaal gebied.
Er bestaat een ketensamenwerking ouderen, gericht op het zo lang mogelijk (zelfstandig) meedoen van ouderen (zie Programma 6 / Sociaal Domein / Versterken ketensamenwerking ouderen).
67
Inwoners boven de 60 jaar die een aanvraag doen bij de Wmo voor een maatwerkvoorziening wordt geadviseerd de training Powerful Ageing te volgen, gericht op het verbeteren van de fysieke zelfredzaamheid. Dit past goed bij het onderdeel valpreventie, waar mogelijk verbinden we deze twee ketenaanpakken in 2024 met elkaar en wordt Powerful Ageing onderdeel van de op te zetten ketenaanpak. Als ouderen te weinig sociale contacten hebben ontstaat de kans op eenzaamheid. Binnen de gemeente zijn we bezig met verschillende projecten die aansluiten bij het bestrijden van eenzaamheid, zoals Eén tegen Eenzaamheid, de netwerkcoaches en de dorpskamers. We willen meer aansluiten bij reeds bestaande partners die de doelgroep goed kunnen bereiken en samen met deze partners optrekken in de strijd tegen eenzaamheid . Een gezonde leefomgeving Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) Versterken van de sociale basis We willen als gemeente zichtbaar zijn en horen wat er speelt in de samenleving. Daarbij ondersteunen we bewoners- en vrijwilligersinitiatieven, bijvoorbeeld door een Bloeizone zoals in Steggerda. We werken aan voorzieningen in het voorliggend veld en het verhogen van sociale samenhang. Zo loopt er vanuit de Regio Deal Zuidoost Friesland een project om verbinding en ontmoeting in Wolvega te verbeteren: Bestemming Wolvega (zie Programma 6 / Sociaal Domein / Bestemming Wolvega).
Ook vanuit Bestemming Noordwolde zijn er mooie projecten opgezet, die bijdragen aan een sterkere sociale basis. Hierin speelt het Buurthuus bijvoorbeeld een belangrijke rol. Ook is de samenwerking met OSW in 2023 geïntensiveerd, omdat zij dichter bij de inwoners staan en sneller zicht hebben op laagdrempelige hulpvragen. Dit sluit ook goed aan bij het verminderen van eenzaamheid onder inwoners. Het komende jaar gaan we aan de slag met de sociale basis en versterking van het voorliggend veld (zie Programma 6 / Sociaal Domein / Aan de slag met de Sociale Basis). We willen de mantelzorgers in de gemeente beter in beeld hebben en hen de juiste ondersteuning en waardering geven, de mantelzorgcoördinator heeft hierin een belangrijke rol. Het vrijwilligerspunt Weststellingwerf is er om vrijwilligers en hulpvragen bij elkaar te brengen. Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) Lokale en regionale samenwerkingen We versterken de bestaande regionale samenwerking tussen de zorgverzekeraar en de gemeenten. Dit doen we door de genoemde ketenaanpakken op te zetten of verder uit te breiden. Maar ook het Friese Regioplan dat opgesteld wordt vanuit het IZA draagt hieraan bij. Het doel hiervan is dat de zorg richting de toekomst toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar blijft.
Hieraan werken we samen met andere gemeenten, zorgverzekeraars en verschillende partners uit het brede zorglandschap, zoals ziekenhuizen, huisartsen, wijkverpleging en zorgaanbieders. Een gezonde leefstijl Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) Het terugdringen van gezondheidsachterstanden Gezondheidsachterstanden kunnen al ontstaan voordat een kind is geboren. In Weststellingwerf willen we dat zoveel mogelijk kinderen een goede start van hun leven hebben. Dat begint al voor de geboorte met een gezonde leefstijl van de moeder en loopt door tot het kind twee jaar oud is (eerste 1000 dagen). Met Kansrijke Start wordt integraal ingezet op het verbeteren van de gezondheid van inwoners met een lage sociaal economische status. De nadruk ligt op de drie elementen: voor de zwangerschap, tijdens de zwangerschap en na de zwangerschap. In 2024 willen wij onderzoeken hoe wij deze drie elementen zo goed mogelijk kunnen inrichten met een sterke lokale coalitie en de daarbij passende interventies. In 2024 willen wij onderzoeken of Centering Zwangerschap en Centering Ouderschap geschikte interventies zijn om in te zetten. Naast de formele zorg vanuit de verloskundigen of GGD consultatiebureaus zetten wij de informele zorg actief in. In 2024 willen wij onderzoeken hoe de informele zorg nog meer benut kan worden.
Kansrijke Start doen we gezamenlijk in samenwerkingsverband met interne en externe partners in een lokale ketenaanpak.
68
Om gezondheidsachterstanden terug te dringen werken wij met een wijkgerichte aanpak. Vanuit de wijkgerichte aanpak worden gezondheidsverschillen binnen de gemeente in de verschillende wijken gesignaleerd. Het doel is om samen met de inwoners een gezonde wijk te ontwikkelen. Gezamenlijk met de wijk wordt er gekeken of dat er bijvoorbeeld voldoende speel- en beweeggelegenheden zijn, of het fijn wonen is in de buurt en of de sociale cohesie versterkt kan worden. Daarnaast werken wij integraal over de verschillende beleidsterreinen om er voor te zorgen dat iedereen mee kan doen. De voorzieningen: volwassenfonds, gezonde voedselbank, stichting Leergeld, menstruatie- uitgifte punten dragen hier aan bij. Daarnaast hebben we beleid voor inwoners met een laag inkomen of schulden (zie Programma 6 / Sociaal Domein / Aan de slag met aanpak armoede en schulden). In 2024 gaan wij door met de wijkgerichte aanpak en de integrale samenwerking over de verschillende beleidsterreinen. Specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) Een gezonde leefstijl We zetten als gemeente onder andere in op het voorkomen van middelengebruik onder jongeren, vroegsignalering van alcoholproblematiek, het terugdringen van roken en sport- en beweegparticipatie (zie programma 5 Sport, cultuur en recreatie, sport en bewegen).
In 2024 willen we aan de slag met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), waarbij de focus ligt op het voorkomen en terugdringen van alcohol- en middelengebruik onder jongeren. Wat hiervoor in Weststellingwerf nodig is gaan we onderzoeken, zodat er een aanpak ontstaat die past bij de jongeren in onze gemeente.
Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Rekening 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027
Lasten 7-1 Volksgezondheid
1.278
1.601
1.828
1.829
1.778
1.659
7-2 Riolering
1.894
2.108
2.045
2.103
2.140
2.213
7-3 Afval
3.035
3.032
3.328
3.229
3.219
3.236
7-4 Milieubeheer
1.232
2.160
2.047
1.997
1.997
1.997
214
273
358
358
359
362
7.653
9.174
9.607
9.516
9.494
9.467
7-5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Baten 7-1 Volksgezondheid
2
202
170
170
120
0
7-2 Riolering
2.186
2.277
2.277
2.369
2.369
2.369
7-3 Afval
3.636
3.492
3.672
3.672
3.672
3.672
7-4 Milieubeheer
177
543
543
543
543
543
7-5 Begraafplaatsen en crematoria
139
191
209
209
209
209
Totaal Baten
6.140
6.705
6.872
6.963
6.912
6.793
Saldo van lasten en baten
1.513
2.469
2.735
2.553
2.582
2.674
19
803
0
0
0
0 25
Onttrekkingen 0-10E Mutaties reserves Stortingen 0-10E Mutaties reserves
295
125
25
25
25
Mutaties reserves
276
-678
25
25
25
25
1.789
1.791
2.760
2.578
2.607
2.699
Resultaat
Toelichting wat mag het kosten Begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 De directe loonkosten van personeel moeten worden verdeeld over de taakvelden die in ieder programma staan. Om de kosten per taakveld beter in beeld te hebben is de verdeling voor 2024 opnieuw uitgerekend. Dit geeft een verschuiving in de kosten van de diverse taakvelden.
69
Lasten Volksgezondheid Vanaf 2024 is er een hogere structurele bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân geraamd (€ 92.000). En in 2023 is er een incidenteel budget voor het uitvoeren van het Nationaal Preventieakkoord (€ 20.000). Zie ook bij de baten. De rest van het verschil komt door de herverdeling van de directe loonkosten. Riolering In 2023 zijn de energiekosten die voor de riolering worden gebruikt hoger dan in 2024 (€70.000). Afval Door het beschikbaar stellen van de incidentele middelen voor het flankerend beleid (vanuit het collegeprogramma), vallen de lasten in 2024 hoger uit dan in 2023 (€100.000). Daarnaast nemen de kosten en de doorbelastingen toe die aan dit taakveld worden toegerekend. Milieubeheer Door het beschikbaar stellen van de incidentele middelen voor uitvoering energietransitie (€ 209.000) en opstellen transitievisie warmte (€ 164.000) vallen de lasten in 2024 hoger uit dan in 2023. Ook stijgt de bijdrage aan de FUMO door begrotingswijziging 2024 structureel met € 85.000 en incidenteel met € 50.000 (zie ook programma 8). De rest van het verschil komt door de herverdeling van de directe loonkosten. Begraafplaatsen en crematoria Dit verschil komt door de herverdeling van de directe loonkosten. Baten Volksgezondheid In 2023 is er een incidenteel baat voor het uitvoeren van het Nationaal Preventieakkoord ( € 20.000). Zie ook bij de lasten.
Afval De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn in lijn gebracht met de kosten voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. De baten van afvalstoffenheffing zullen toenemen om 100% kostendekkend te blijven. Begroting 2024 en meerjarenperspectief Lasten Volksgezondheid Er is een nieuwe regeling specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) voor de jaren 2023 – 2026. Het aflopende bedrag voor de jaren 2025 tot en met 2027 komt hierdoor. Riolering Door de geplande investeringen uit het GRP te voeren nemen de kapitaallasten toe in het meerjarenperspectief. Milieubeheer De bijdrage aan de FUMO stijgt door begrotingswijziging 2024 structureel met € 85.000. Baten Volksgezondheid Er is een nieuwe regeling specifieke uitkering gezonde generatie (Brede SPUK) voor de jaren 2023 – 2026. Het aflopende bedrag voor de jaren 2025 tot en met 2027 komt hierdoor. Mutaties reserves Er is in 2022 een budgetoverheveling geweest naar 2023. Dit zijn de gelden van uitvoering klimaatakkoord (€ 209.000) en de gelden voor het opstellen visie energietransitie. (€164.000). Daarnaast is in 2023 €400.000 uit het GRP onttrokken voor het project centrumontwikkeling (Winkelstraat Wolvega). Tot slot worden de mutaties afval en riool verwerkt in de reserves.
70
Investeringen Omschrijving Vervangen riolering Vervangen rioolgemalen (elektromechanisch)
2024
2025
2026
2027
250.000
250.000
250.000
250.000
161.875
62.500
153.125
62.500
Aanleg hemelwaterriool
1.475.000
956.250
1.625.000
1.956.250
Totaal bruto investeringsbedrag
1.886.875
1.268.750
2.028.125
2.268.750
71
Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s)
Zonderland, Rikkers en Hoen
Organisatie
Beleid
Taakvelden
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Ruimtelijke ordening
Wonen en bouwen
Beheer overige gebouwen en gronden
Beleidsnota's 2004 Welstandsnota 2011 Handleiding schaalvergroting agrarische sector 2012 Facetbestemmingsplan Kernen Weststellingwerf 2013 Beheersverordening agrarische percelen bestemmingsplan buitengebied 2014 Bestemmingsplan Buitengebied 2014 Nadere regels Algemene Plaatselijke Verordening (APV) voor terrassen en uitstallingen (2014) 2014 Ontwerp Antennebeleid 2016 Bestemmingsplan Buitengebied (versie VA03) aangepast naar aanleiding van uitspraak Raad van State 2016 Woonvisie gemeente Weststellingwerf 2017 Uitvoeringsregels evenementen gemeente Weststellingwerf 2017 2017 Bestemmingsplan Buitengebied intensieve veehouderij 2017 Notitie strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed 2019 Omgevingsvisie Weststellingwerf 2020 Plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille 2021 Algemeen plaatselijke verordening Weststellingwerf 2021 2022 Facetbestemmingsplan Geitenhouderijen 2022 Facetbestemmingsplan kleine windturbines Weststellingwerf Bestemmingsplannen voor de dorpen
Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Omgevingsvisie De omgevingsvisie van de gemeente Weststellingwerf is vastgesteld in juni 2019. Daarmee heeft de Gemeente Weststellingwerf in een vroeg stadium ingespeeld op de naderende omgevingswet. De Omgevingsvisie en het Omgevingsplan zijn als belangrijkste planvormen aangewezen, als opvolger van het structuur- en bestemmingsplan. De omgevingsvisie is de afgelopen jaren de achterliggende visie geweest voor ruimtelijke ontwikkelingen. In de omgevingsvisie van Weststellingwerf staat dat de visie om de 4 jaar moet worden doorlicht. Het is de bedoeling om de omgevingsvisie in 2024 te evalueren. Tijdens de monitoring/evaluatie van de omgevingsvisie wordt gekeken of het nodig is om de omgevingsvisie aan te passen en/of te actualiseren.
72
Welstandsnota Onze welstandsnota, vastgesteld in 2004, is op sommige punten niet meer actueel. Wij hebben steeds gemeend met het opstellen van een nieuwe welstandsnota te moeten aansluiten bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet. In eerste instantie was de inwerkingtreding voorzien op 1 januari 2023 maar is nu uitgesteld naar 1 januari 2024. De welstandsnota zelf blijft nog van kracht, hiervoor geldt een overgangsperiode. Met name nieuwe ontwikkelingen zijn slecht toetsbaar aan de welstandsnota. Soms resulteert dat in een negatief advies. Wij vinden dat onwenselijk en zijn in OWO-verband bezig met het verkennen van de opties om de welstandsnota te herzien of aan te passen. Het is de bedoeling dat de herziening van de welstandnota in 2024 plaats gaat vinden. Regionale woon(zorg)visie Op 13 februari 2023 hebben de 18 gemeenten in Fryslân het plan van aanpak “Fryske Taskforce wonen en zorg” ondertekend om te komen tot regionale uitvoeringsagenda’s. Daarin is onder andere ook het opstellen van de regionale woonzorgvisie met uitvoeringsagenda opgenomen. Nu de planning van de visie vorm begint te krijgen, willen we dit in HOWOS-verband op gaan pakken en komen de kosten voor de gemeenten in beeld. Wet versterking regie op de huisvesting en Huisvestingsprogramma Volkshuisvesting is een gezamenlijke taak.