CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 Begroting 2023 Gemeenteraad.pdf

Raadsvergadering 7 november 2022, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Programmabegroting 2023-2026 en Najaarsnota 202235.453 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

53

Uitvoeringcapaciteit Klimaat en Duurzaamheid op orde De snelle klimaatverandering en inmiddels ook diverse andere maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een versnelde uitvoering van het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Echter in toenemende mate staat deze uitvoering juist onder druk door het ontbreken van voldoende middelen en uitvoeringscapaciteit. De komende jaren moet hierin worden geïnvesteerd. Vanaf 2023 heeft het Rijk voor de uitvoeringscapaciteit bij gemeenten en provincies ook extra geld gereserveerd. Over de verdeling vinden nog gesprekken plaats tussen de VNG, IPO en het Rijk. Wij willen met deze Rijksbijdrage, die de gemeente ontvangt via de Algemene Uitkering Gemeentefonds, onze uitvoeringscapaciteit op orde brengen. Lokaal gezondheidsbeleid Gezondheid en gezond gedrag is voor alle inwoners belangrijk, dit is in de afgelopen (corona)jaren opnieuw duidelijk geworden. Gemeenten hebben de opdracht om de gezondheid van hun inwoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen. Dit vraagt om een gezamenlijke inspanning van iedereen in de gemeente. Hiermee willen we bereiken dat sociaaleconomische gezondheidsverschillen verkleinen. In Weststellingwerf doen we dat vanuit het gedachtengoed 'positieve gezondheid'. Hoe we hier in de periode 2022-2025 uitvoering aan geven staat in het Lokaal gezondheidsbeleid Gemeente Weststellingwerf 20222025.

Hierin komen wettelijke kaders, regionale en lokale beleidskaders samen.

Doelstellingen Grondstoffenbeleid - Diftar Wij zetten in op het bereiken van de VANG doelstelling (Van Afval Naar Grondstof). De VANG doelstelling is het terugbrengen van de hoeveelheid te verbranden huishoudelijk restafval naar 30 kg per inwoner in 2025 met 75% afvalscheiding. Deze doelstelling is ontwikkeld om stappen te zetten naar een circulaire economie.

Wat doen wij ervoor Grondstoffenbeleid Zoals vastgesteld in de Strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf, gaan we Diftar invoeren om stappen te maken richting de VANG-doelstelling. Een bestuurlijke klankbordgroep is betrokken bij de voorbereiding van de invoer van Diftar.

Doelstellingen Klimaat en duurzaamheid Wij voeren het gemeentelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid uit, wij doen dat vanuit draagvlak en acceptatie. Wij leveren een bijdrage aan de realisatie van het belangrijkste doel van het Nationaal Klimaatakkoord om stap voor stap de CO2 –uitstoot in 2030 met 49% te verminderen (ten opzichte van 1990). Zo werken wij aan een duurzamer Weststellingwerf.

Wat doen wij ervoor Programmapijler Communicatie & Samenwerken • Wij werken met een programmatische aanpak; • Met een geactualiseerde beleidsbrief bieden we inzicht in de actuele acties/projecten binnen programma Klimaat & Duurzaamheid; • Wij voeren een communicatieagenda uit en geven zo verder invulling aan het betrekken en ondersteunen van inwoners en bedrijven; • Wij stimuleren duurzame dorpsinitiatieven; • Wij verbeteren het gemeentelijk energieloket door naast de huidige digitale toegankelijkheid het energieloket door te ontwikkelen naar de mogelijkheid van meer menselijk contact, om zo onze inwoners nog beter te kunnen bereiken en van dienst te kunnen zijn. 54

Programmapijler Energietransitie • Wij gaan verder met het verduurzamen van onze gemeentelijke vastgoedportefeuille en komen zo nodig met (financiële) vervolgvoorstellen; • Specifiek voor het gemeentehuis werken we verder aan het realiseren van een PV-installatie (zonnepanelen boven het parkeerterrein), voor het opwekken van duurzame energie; • Wij maken met de woningcorporaties nieuwe prestatieafspraken over het verder verduurzamen van de woningvoorraad en werken daar waar mogelijk samen aan de uitvoering van de warmtetransitie; • Wij leveren een bijdrage aan de cyclische uitwerking van de Regionale Energiestrategie Fryslân (opstellen RES-Fryslân 2.0); • Vanuit de uitvoering van RES-Fryslân 1.0 werken wij zo nodig aan vervolgvoorstellen, met aandacht voor maatschappelijke en landschappelijke inpassing; • Met de door uw raad vastgestelde Transitievisie Warmte Weststellingwerf als vertrekpunt en met het opgestelde Uitvoeringsprogramma warmtetransitie OWO geven wij verder uitvoering aan de warmtetransitie in onze gemeente; • Voor inzet van het door uw raad binnen de reserve Investeringsambities gereserveerde geld komen wij met een (OWO-)voorstel Maatwerkadvies naar aardgasvrij voor de woningeigenaar; • In samenwerking met de vier ander regiogemeenten in Zuidoost Fryslân wordt verder invulling gegeven aan de Regiodeal duurzame lokale energie als één van verbindende thema’s tussen

de regiopijlers vitale kernen en veerkrachtig landschap (onder andere door samen het actieplan voor duurzame lokale energie uit te werken); • Als gevolg van de toenemende beperkingen voor het (terug)leveren van duurzaam opgewekte elektriciteit, intensiveren wij het overleg met de netbeheerder.

Programmapijler Klimaat-Robuust  We geven uitvoering aan klimaatmaatregelen die voortkomen uit het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 om wateroverlast zoveel mogelijk te beperken; 

We zetten in op het vergroten van het waterbewustzijn met het Maatregelenplan Waterbewustzijn;

Er wordt gewerkt aan een gemeentelijk ambitieplan voor herstel en/of versterken van de biodiversiteit.

Programmapijler Circulaire Economie • Wij geven verder uitvoering aan het door onze gemeente ondertekende manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en de borging daarvan; • Vanuit de pilot toepassen duurzaamheidsprincipes kijken wij hoe daar structureel een vervolg aan kan worden gegeven; • Met het vaststellen van de Strategienota Grondstoffenbeleid 2021, heeft u de koers voor de komende jaren uitgezet met de ambitie, uitgangspunten en afvalvisie. Daarbij zijn ook een pakket maatregelen en varianten ten aanzien van de afvalinzameling uitgewerkt die bijdragen aan het halen van de VANG doelstellingen. • Wij treffen de voorbereidingen om ‘Diftar’ in te voeren. Diftar staat voor ‘gedifferentieerd tarief’. Inwoners betalen voor de hoeveelheid afval die ze aanbieden.

Doelstellingen Gezondheidsbeleid Het gezondheidsbeleid kent een drietal ambities, namelijk: 

Een gezonde leefstijl 55

Een gezonde leefomgeving

Een gezonde geest

Vanuit deze ambities wordt gewerkt aan het terugdringen van de sociaaleconomische gezondheidsverschillen in Weststellingwerf. Dat doen we vanuit verschillende programma's, namelijk: 

Gezond In De Stad (GIDS)

Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)

De Friese Preventieaanpak

NIX18

Kansrijke start

De gezonde school

De Friese samenwerkingsagenda

Het gezondheidsbeleid is een verbindend beleidsterrein voor beleidsonderwerpen in zowel het sociaal als het ruimtelijk domein, onder meer via de sociale basis en het aansluiten bij de lokale omgevingsvisie.

Wat doen wij ervoor Een gezonde leefstijl Zichtbaar is dat Corona geen goede invloed heeft gehad op zowel het fysieke als mentale welzijn van inwoners in alle leeftijdscategorieën. Mede daarom zetten we in op het hebben van een gezond gewicht. Dit doen we bijvoorbeeld door beweegplekken te realiseren voor inwoners van 0 tot 100 jaar. Ook vinden we het belangrijk dat kinderen zoveel mogelijk opgroeien in een rookvrije omgeving. We blijven inzetten op zoveel mogelijk rookvrije plekken in de gemeente en blijven werken met Stoppen met Roken-coaches. Voor NIX18 schrijven we een nieuw plan van aanpak, waarin staat hoe we alcoholgebruik onder jongeren willen voorkomen en waar nodig terugdringen. Het programma JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) blijft het drinken van water en het eten van gezonde snacks op scholen en bij verenigingen stimuleren. Vanuit de programma’s GIDS (Gezond In De Stad) en Kansrijke start wordt integraal ingezet op het verbeteren van de gezondheid van inwoners met een lage SES (sociaal economische status). Ook na 2022 stelt het Rijk financiële middelen beschikbaar om de doelen vanuit deze programma’s te behalen. Weststellingwerf richt zich in deze programma’s concreet op: Kansrijke start: de nadruk ligt op het (verder) vormgeven van de geboortezorg in Weststellingwerf, zodat wordt voldaan aan de wettelijke verplichting van het geven van prenatale voorlichting.

Dit doen we gezamenlijk met de interne en externe samenwerkingspartijen. Beweegtuinen en speelveldjes: we vinden het belangrijk dat inwoners de mogelijkheid hebben om gratis te bewegen in de vrije ruimte, dit is voor zowel lichamelijke als geestelijke gezondheid van belang. Om dit voor iedereen toegankelijk te maken worden er in samenwerking met het beweegteam beweegtuinen voor inwoners van 0-100 gecreëerd, waarbij ook ruimte is voor sociale ontmoeting. Naast beweegtuinen zijn ook speelveldjes van belang, zodat kinderen elkaar ontmoeten, buiten spelen en bewegen. Ook hier hebben we de komende periode nadrukkelijke aandacht voor, dit doen we samen met inwoners. Vanuit Bestemming Noordwolde is gestart met de inzet van Stoppen met Rokencoaches. Onderzocht wordt of dit verder in de gemeente uitgerold wordt. Daarnaast is er vanuit GIDS een nadrukkelijke samenwerking met de beleidsterreinen sport, sociale basis, armoede, jeugd, cultuur, Wmo, onderwijs, klimaat en duurzaamheid en de openbare ruimte. Vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Wetenschap en Sport komt er via de SPUK-regeling in 2023 budget om deze samenwerkingen verder te intensiveren.

56

Een gezonde leefomgeving Bij het (her)inrichten van wijken wordt ook het gezondheidsaspect meegenomen. Concreet betekent dit dat er sprake is van een groene omgeving met ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Een natuurrijke omgeving draagt bij aan zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid. Groen nodigt uit tot recreatie, sport en spel. Een gezonde leefomgeving hangt samen met het aanbieden van gezond voedsel. Meer scholen, kinderopvanglocaties en sportverenigingen gaan aan de slag met een gezonde leefstijl. De aangepaste subsidieregeling Gezondheid maakt het voor verenigingen mogelijk subsidie aan te vragen voor groenten en fruit. Vanuit de Regiodeal wordt gewerkt met een Bloeizone in Steggerda. Dit project maakt het voor het dorp mogelijk zelf passende initiatieven op te zetten, gericht op onder andere bereikbaar groen, gezonde voeding en gezond wonen.

Een gezonde geest Voor de geestelijke gezondheid ligt de nadruk binnen het gezondheidsbeleid op jongeren. Dit wil niet zeggen dat de geestelijke gezondheid van volwassenen en ouderen niet van belang is, maar hier wordt via andere beleidsterreinen zoals Wmo en de sociale basis inzet op gepleegd. Voorbeelden hiervan zijn de inzet die gepleegd wordt op Welzijn op Recept en Een tegen eenzaamheid. Scholen en kinderopvang spelen een belangrijke rol in preventie en het vroegtijdig signaleren van problemen, dit geldt ook voor problemen op het gebied van geestelijke gezondheid. Daarom wordt binnen deze instellingen actief gewerkt aan het thema ‘welbevinden’. Daarnaast worden weerbaarheidstrainingen voor kinderen en jongeren gegeven. Ook de vlechtwerkers in de scholen vervullen een belangrijke sleutelfunctie in het vroegtijdig signaleren en aanpakken van problemen bij kinderen en jongeren.

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten 7.1 Volksgezondheid

1.357

1.387

1.405

1.384

1.384

1.384

7.2 Riolering

1.855

2.084

2.093

2.122

2.162

2.214

7.3 Afval

3.075

3.118

3.112

3.111

3.126

3.121

7.4 Milieubeheer

1.412

1.706

1.155

1.155

1.155

1.155

193

261

270

269

272

274

7.892

8.556

8.035

8.042

8.098

8.149

7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Baten 7.1 Volksgezondheid

6

0

0

0

0

0

7.2 Riolering

2.068

2.139

2.277

2.368

2.460

2.460

7.3 Afval

3.572

3.598

3.455

3.572

3.572

3.572

7.4 Milieubeheer

49

346

25

25

25

25

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

142

189

191

191

191

191

Totaal Baten

5.863

6.129

6.065

6.156

6.248

6.248

Saldo van lasten en baten

2.029

2.427

1.970

1.885

1.850

1.901

-134

-483

-31

0

0

0

Onttrekkingen 0.10E Mutaties reserves Stortingen 0.10E Mutaties reserves

179

25

25

25

25

25

Mutaties reserves

45

-458

-6

25

25

25

2.074

1.969

1.965

1.910

1.875

1.926

Resultaat

57

Toelichting wat mag het kosten Begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 Lasten Volksgezondheid Het bedrag wat beschikbaar is voor de projecten GIDS/JOGG is in 2023 € 72.000 lager. Dit komt grotendeels door incidentele budgetten in 2022. De geraamde bijdrage aan de Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is verhoogd met € 77.000. Riolering De lasten op dit taakveld zijn in overeenstemming gebracht met het vastgestelde GRP 2021-2025. De toename van de kosten worden voornamelijk veroorzaakt door de kapitaallasten die samenhangen met de investeringen uit het GRP 2021-2025. Milieubeheer In 2022 en 2023 zijn een aantal incidentele kredieten/budgetten beschikbaar gesteld voor transitievisie warmte en maatregelen energiearmoede. Hier staan de Rijkssubsidies/uitkeringen tegenover. Vanaf 2023 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor complexe dossiers en extra capaciteit voor toezicht. Zie hiervoor ook de paragraaf OWO-samenwerking. Baten Riolering De tarieven voor de rioolheffing zijn voor 2023 in lijn gebracht met het vastgestelde GRP 2021-2025. De kosten die verband houden met investeringen voor klimaatmaatregelen zijn daarin meegenomen. Daarnaast is er sprake van areaaluitbreiding. Zie ook "paragraaf lokale heffingen". Afval Zoals bekend is er ten aanzien van de afvalstoffenheffing in 2022 nog geen sprake van 100 % kostendekkendheid maar in 2023 wel.

Dit betekent dat het tekort in 2022 op de exploitatie wordt opgevangen door de ‘Reserve Afvalstoffenverwijdering’. Zie ook "paragraaf lokale heffingen". De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn in 2023 lijn gebracht met de kosten voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Hierdoor is er ten aanzien van de afvalstoffenheffing sprake van 100 % kostendekkendheid in 2023. Milieubeheer Het Rijk heeft geld beschikbaar gesteld voor het nemen van energiebesparende maatregelen in 2022 en 2023. De huishoudens die te maken hebben met energiearmoede worden ondersteund bij het nemen van energiebesparende maatregelen. Voor onze gemeente is er een bedrag van € 320.000 beschikbaar gesteld. In de loop van 2022 is deze uitkering verdubbeld (nogmaals € 320.000) en verhoogd met een doeluitkering vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (€ 111.000). Deze bedragen zijn incidenteel, worden benoemd in de najaarsnota 2022 en moeten voor 31 december 2023 zijn besteed. Mutaties reserves Jaarlijks worden de huuropbrengsten (€ 25.000) van de zonneparken toegevoegd aan de reserve energietransitie. Daarnaast is er nog een onttrekking van € 75.000 begroot in 2022 voor de energietransitie Weststellingwerf. Ook wordt er in 2022 een onttrekking van € 70.000 geraamd uit de algemene reserve, dit betreft een budgetoverheveling uit 2021.

Tot slot worden de mutaties afval en riool verwerkt in de reserves. Begroting 2023 en meerjarenperspectief Zie bovenstaande tekst bij begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022.

Investeringen Omschrijving Vervangen riolering Vervangen rioolgemalen (elektromechanisch)

2023

2024

2025

2026

200.000

200.000

200.000

200.000 122.500

50.000

129.500

50.000

Aanleg hemelwaterriool

1.095.000

775.000

1.425.000

Totaal bruto investeringsbedrag

1.345.000

1.104.500

1.675.000

322.500

58

Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s)

Zonderland, Rikkers en Hoen

Organisatie

Beleid

Taakvelden 

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

Ruimtelijke ordening

Wonen en bouwen

Beheer overige gebouwen en gronden

Beleidsnota's 2004 Welstandsnota 2011 Handleiding schaalvergroting agrarische sector 2013 Beheersverordening agrarische percelen bestemmingsplan buitengebied 2014 Bestemmingsplan Buitengebied 2014 Nadere regels Algemene Plaatselijke Verordening (APV) voor terrassen en uitstallingen (2014) 2014 Ontwerp Antennebeleid 2016 Bestemmingsplan Buitengebied (versie VA03) aangepast naar aanleiding van uitspraak Raad van State 2016 Woonvisie gemeente Weststellingwerf 2017 Uitvoeringsregels evenementen gemeente Weststellingwerf 2017 2017 Bestemmingsplan Buitengebied intensieve veehouderij 2017 Notitie strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed 2019 Omgevingsvisie Weststellingwerf 2020 Plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille 2021 Algemeen plaatselijke verordening Weststellingwerf 2021 Bestemmingsplannen voor de dorpen

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Omgevingswet Volgens de laatste informatie treedt de Omgevingswet per 1 januari 2023 in werking. Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt op 1 januari 2023 ook de Wet Kwaliteitsborging in werking. Deze wet houdt onder meer in dat de verantwoordelijkheid voor de technische bouwtoets bij marktpartijen komt te liggen. Wat dit inhoudt voor de gemeentelijke werkwijze en de opbrengst bouwleges wordt in het laatste kwartaal van 2022 duidelijk. Zoals wij vorig jaar hebben geschreven wordt dit bezien in samenhang met andere ontwikkelingen zoals een toename van het aantal basistaken voor de FUMO (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing). Met de komst van de Omgevingswet vervalt het stelsel van de Wro, waardoor nieuwe bestemmings- en wijzigingsplannen niet meer gebruikt kunnen worden. Dit heeft tot gevolg dat uitgebreide procedures voor het herzien of wijzigen van bestemmingsplannen omgezet moeten worden tot uitgebreide omgevingsvergunningen (voor zover deze al dan niet lopen). Uiteindelijk moet er met omgevingsplannen worden gewerkt. Het risico dat hierdoor ontstaat is dat procedures vertraagd worden. Daarnaast maken initiatiefnemers hogere kosten voor het omzetten van bestemmings- of wijzigingsplannen naar omgevingsplannen. 59

In OWO-verband is de pilot omgevingsplan Appelscha opgestart, waar naar verwachting begin 2023 een volledig omgevingsplan is opgesteld. De bevindingen die worden opgedaan binnen deze pilot worden toegepast voor de uiteindelijke doorvertaling van de huidige bestemmingsplannen en beheersverordeningen van de gemeente Weststellingwerf naar een gemeente-breed integraal omgevingsplan. In 2023 wordt voor het omgevingsplan van Weststellingwerf een plan van aanpak opgesteld. Omgevingsvisie De omgevingsvisie van de gemeente Weststellingwerf is vastgesteld in juni 2019. Daarmee heeft de Gemeente Weststellingwerf in een vroeg stadium ingespeeld op de naderende omgevingswet. De Omgevingsvisie en het Omgevingsplan zijn als belangrijkste planvormen aangewezen, als opvolger van het structuur- en bestemmingsplan. De omgevingsvisie is de afgelopen jaren de achterliggende visie geweest voor ruimtelijke ontwikkelingen. Inwoners hebben meegedacht over de nieuwe kaders en de Omgevingsvisie zelf biedt alle ruimte voor initiatieven uit de samenleving. Onder andere de maatschappelijke overeenkomsten met dorpen zijn een voorbeeld hier van. Om de 4 jaar moet de omgevingsvisie worden doorgelicht. Omdat de omgevingsvisie in 2019 is vastgesteld moet deze in 2023 geëvalueerd en geactualiseerd worden.

Voorafgaand aan de actualisering wordt gemonitord wat de gemeente bereikt heeft door de omgevingsvisie de afgelopen 4 jaar en welke concrete projecten hier uit voort zijn gekomen. Er moet ook onderzocht worden of het beleid waarop de omgevingsvisie gebaseerd is, inmiddels is aangepast en daarnaast of er nieuwe (beleids)opgaven voorliggen. Indien er veel beleidswijzigingen zijn geweest dan moeten deze wijzigingen ook doorgevoerd worden in de vernieuwde omgevingsvisie. FUMO De inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft tot gevolg dat er een takenverschuiving tussen gemeenten en FUMO gaat plaatsvinden. De verwachting is dat de Omgevingswet op 1 januari 2023 ingaat. Met de FUMO is provinciaal afgesproken dat 2023 als een overgangsjaar wordt beschouwd. Op dit moment wordt onderzocht hoeveel/welke bedrijven en taken er overgaan naar de FUMO en er terugkomen. Daarnaast wordt onderzocht wat de financiële impact hiervan is. In de begroting 2023 van de FUMO is nog geen rekening gehouden met de impact van de Omgevingswet. Als de Omgevingswet ingaat, is er een begrotingswijziging nodig. Hûs en Hiem Wanneer de Omgevingswet in werking is getreden is het mogelijk om de welstandstoets een andere invulling te geven. Hierover vindt eind 2022 besluitvorming plaats. Hoe de nieuwe situatie praktisch en juridisch vorm krijgt is nog niet bekend.

Weststellingwerf is in 2021 aangesloten bij een werkgroep vanuit de Vereniging Friese Gemeenten (VFG) waar dit onderzocht wordt. Vanuit deze werkgroep wordt gewerkt aan een voorstel voor een nieuwe invulling van de welstandsadvisering. Het is uiteindelijk aan de gemeente zelf om te bepalen hoe de welstandsadvisering eruit komt te zien. Welstandsnota Onze welstandsnota is vastgesteld in 2004 en op sommige punten niet meer actueel. Wij hebben steeds gemeend met het opstellen van een nieuwe welstandsnota te moeten aansluiten bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet vervalt de huidige werkwijze van welstandstoetsing. Over de nieuwe structuur en werkwijze moet in 2022 duidelijkheid en besluitvorming komen. De welstandsnota zelf blijft nog van kracht, hiervoor geldt een overgangsperiode. Met name nieuwe ontwikkelingen zijn slecht toetsbaar aan de welstandsnota. Vaak resulteert dat in een negatief advies. Wij vinden dat onwenselijk en zijn in 2021 gestart met het in OWO-verband verkennen van de opties om de welstandsnota te herzien of aan te passen. Woonzorgvisie De huidige Woonvisie Weststellingwerf vraagt om actualisatie, vanuit landelijke ontwikkelingen en wettelijk kader. Gelet op de actuele vraagstukken in de samenleving is bewust gekozen om een combinatie te maken van de onderwerpen wonen en zorg.

Combineren met als doel te komen tot integrale denkrichtingen, zodat vakgebieden elkaar versterken. Zo moet een visiedocument ontstaan waar de komende jaren een rode draad uit gehaald kan worden om beleid op te ontwikkelen. De visie wordt eind 2022 verwacht en dient als kapstok voor het vervolgdocument "Uitvoeringsdocument Wonen Binnen Bereik". Dit document verwachten we begin 2023 op te leveren. 60

Doelstellingen Verduurzamen gemeentelijk vastgoed In 2020 is het plan van aanpak Verduurzamen gemeentelijke vastgoedportefeuille opgesteld. Hieruit vloeide de opdracht om op gebouwniveau een plan van aanpak op te stellen voor de vijf panden uit de kernportefeuille.

Wat doen wij ervoor Solar carports Het gemeentehuis is één van de 5 geselecteerde panden uit de kernportefeuille. Vooruitlopend op het integrale plan van aanpak voor de 5 objecten, is besloten om alvast van start te gaan met het plaatsen van solar carports bij het gemeentehuis. Hiermee kan duurzame energie opgewekt worden. In 2022 is er een vergunning afgegeven voor de bouw van solar carports op het parkeerterrein van het gemeentehuis. De verwachting is dat deze solar carports in 2023 gebouwd gaan worden.

Ontzorgingsprogramma Verduurzamen maatschappelijk vastgoed Wij zien de mogelijkheid om gebruik te maken van een door het Rijk bekostigd ontzorgingsprogramma Verduurzamen maatschappelijk vastgoed. Dit programma wordt aangeboden door de provincie Fryslân (KlimOp). Een duurzaamheidsexpert zal voor alle gebouwen in onze vastgoedportefeuille een verduurzamingsadvies op maat opstellen. Dit advies is gericht op maatregelen, financiering en eventueel subsidies. Het ontzorgingsprogramma start in 2023. Wij hebben ons aangemeld bij provincie Fryslân om deel te nemen aan dit programma.

Doelstellingen Implementatie Omgevingswet De organisatie voorbereiden op de invoering van de omgevingswet.

Wat doen wij ervoor Voorbereiding op de omgevingswet Als voorbereiding op de omgevingswet worden er meerdere nieuwe verordeningen vastgesteld en besluiten genomen door het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag kan het college van B&W zijn maar in de meeste gevallen betreft het de gemeenteraad. In 2021 en 2022 zijn hiervoor al stappen ondernomen, het gaat dan om de onderwerpen: bindend adviesrecht, verplichte participatie, delegatie en een verordening nadeelcompensatie. De OWO-raden hebben uiteindelijk op inhoud uniform op deze voorstellen besloten.

Ruimtelijke kwaliteit onder de Omgevingswet Er wordt ook gewerkt aan het vraagstuk rondom ruimtelijke kwaliteit onder de Omgevingswet in de OWOgemeenten. Vóór 2023 zal ook een nieuwe Erfgoedverordening worden vastgesteld, hier wordt momenteel aan gewerkt. Het doel is dat alle voorbereidingen die getroffen kunnen worden voor 1 januari 2023 zijn uitgevoerd.

Functioneren binnen de Omgevingswet In 2023 zullen de minimale acties voor het kunnen functioneren binnen de Omgevingswet voortgezet worden. Deze minimale acties worden in OWO-verband opgepakt, door middel van werkgroepen per onderdeel. Onder deze acties vallen in ieder geval de volgende zaken: 61

Website gereedmaken voor de Omgevingswet

Inrichten en oefenen met software DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet)

Uitwerken interactieve participatie inwoners

Verordening toezicht en handhaving OWO-VTH

Legesmodel aanpassen: koers is op december 2022, mocht dat niet gebeuren dan wordt op basis van de oude wetgeving een Legesverordening opgesteld voor 2023.

Kunnen toepassen procedures en regels kostenverhaal

Medewerkers bijscholen voor de nieuwe omgevingswet: in 2022 worden er OWO-breed trainingen aangeboden voor de omgevingswet. Deze trainingen worden intern aangeboden.

Interactieve participatie een participatiewijzer Naast de bovengenoemde minimale acties wordt voor het onderdeel interactieve participatie een participatiewijzer toegepast in 2023. Hiervoor wordt in 2022 een handreiking gereedgemaakt.

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

210

275

762

763

765

767

8.1 Ruimtelijke ordening

897

881

936

936

936

936

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreine

1.136

1.689

1.930

2.993

1.992

2.336

8.3 Wonen en bouwen

1.364

1.087

1.335

1.335

1.335

1.334

Totaal Lasten

3.607

3.931

4.963

6.028

5.029

5.374

257

7

7

7

7

7

Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening

180

0

0

0

0

0

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreine

1.311

1.689

1.930

2.993

1.992

2.336

8.3 Wonen en bouwen

1.384

625

721

721

721

721

Totaal Baten

3.132

2.322

2.658

3.722

2.721

3.065

475

1.609

2.304

2.306

2.308

2.309

-84

-242

0

0

0

0 0

Saldo van lasten en baten Onttrekkingen 0.10F Mutaties reserves Stortingen 0.10F Mutaties reserves

2.373

0

0

0

0

Mutaties reserves

2.289

-242

0

0

0

0

Resultaat

2.764

1.367

2.304

2.306

2.308

2.309

62

Toelichting wat mag het kosten Lasten Beheer overige gebouwen en gronden De lasten voor 2023 vallen hoger uit dan in 2022. De in 2022 beschikbaar gestelde eenmalige middelen voor de herinrichting voormalig Bornego locatie (openbare ruimte) en EPA verduurzaming gemeentelijk vastgoed zijn niet beschikbaar voor 2023. Daarnaast is er in dit taakveld vanaf 2023 een stelpost energie gemeentelijk vastgoed opgenomen (€ 550.000). Vanwege de onzekerheid op de gasmarkt hebben wij deze stelpost opgenomen. Bij de Voorjaarsnota 2023 en Kadernota 2024 beoordelen wij of deze stelpost ingezet of bijgesteld moet worden. Ruimtelijke ordening In 2023 zijn de structurele lasten voor implementatie van de Omgevingswet verhoogd. Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Een toelichting op dit taakveld vindt u in de paragraaf grondbeleid. De baten en lasten van dit taakveld hebben geen invloed op het saldo van dit programma. Wonen en bouwen Met de aanschaf van 20 Chalets kan de gemeente extra woonruimte voor statushouders creëren. Hierdoor kan de gemeente (eerder) voldoen aan de taakstelling voor het huisvesten voor statushouders vanuit de asielzoekerscentra van het COA. De extra kosten op dit taakveld vanaf 2023 bestaan uit onder andere de kapitaallasten en de beheerkosten. Baten Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Een toelichting op dit taakveld vindt u in de paragraaf grondbeleid.

De baten en lasten van dit taakveld hebben geen invloed op het saldo van dit programma. Wonen en bouwen Met de aanschaf van 20 Chalets ontvangt de gemeente vanaf 2023 huurinkomsten.

Investeringen Omschrijving

2023

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed

50.000

Totaal bruto investeringsbedrag

50.000

2024

2025

2026

0

0

0

63

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s) Hoen Organisatie

Advies & Ondersteuning

Taakvelden 

OZB woningen

OZB niet-woningen

Belastingen overig

Economische promotie

Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

Treasury

Algemeen Dit overzicht gaat over de algemene dekkingsmiddelen. Het kenmerk van deze dekkingsmiddelen is dat ze vrij besteedbaar zijn. Ze zijn dus niet aan een bepaald programma gebonden. De algemene dekkingsmiddelen zijn de financiële dekking van de bestedingen in de programma`s 0 tot en met 8. Specifieke dekkingsmiddelen zijn bijvoorbeeld de opbrengst afvalstoffenheffing, de opbrengst rioolheffing maar ook de specifieke uitkeringen van het rijk. Specifieke uitkeringen zijn onder andere de Gebundelde Uitkering (BUIG; zie programma 6). De specifieke dekkingsmiddelen zijn opgenomen in de betreffende programma`s in deze begroting. Ze verlagen het saldo van lasten en baten op het betreffende programma. Gemeentelijke belastingen Naast de twee taakvelden van de onroerende-zaakbelastingen (OZB) wordt hier ook het taakveld Belastingen overig opgenomen. Dat is de reclamebelasting. In Wolvega wordt vanaf 2016 reclamebelasting geheven vanuit het principe 'Voor ondernemers, door ondernemers'. De opbrengst van reclamebelasting wordt volledig uitgekeerd als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Weststellingwerf (SOW). Sinds 2022 heffen wij geen precariobelasting op kabels en leidingen meer. Onder het taakveld Economische promotie vallen de toeristenbelasting en de forensenbelasting. In de paragraaf lokale heffingen gaan we uitgebreid in op de gemeentelijke belastingen.

Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Gemeenten ontvangen geld van het Rijk uit het gemeentefonds om hun taken uit te voeren. Het is de grootste inkomstenpost voor iedere gemeente. Gemeenten mogen zelf bepalen waar ze dit geld aan besteden. Uiteraard wel binnen de regels van de wet. Hoeveel geld een individuele gemeente uit het gemeentefonds krijgt, hangt af van de kenmerken en de belastingcapaciteit van een gemeente. De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen. Het Rijk kijkt bij de verdeling van het gemeentefonds over de gemeenten onder meer naar: 

aantal inwoners

aantal jongeren

aantal huishoudens met een laag inkomen

aantal bijstandsontvangers 64

oppervlakte van de gemeente.

We noemen er slechts vijf. De 'landelijke pot van het gemeentefonds' wordt verdeeld over alle gemeenten op basis van een groot aantal verdeelmaatstaven. Een groot deel van het geld uit het gemeentefonds keert het rijk uit in de vorm van een Algemene uitkering. Daarnaast zijn er nog integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Een decentralisatie-uitkering is tijdelijk voor een bepaald aantal jaren. Een integratie-uitkering is ingesteld met de bedoeling dat het op korte termijn overgaat naar de Algemene uitkering. Dat is vanaf 2019 grotendeels gebeurd met de integratie-uitkering Sociaal domein. De omvang van de Algemene uitkering is afhankelijk van de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Geeft het Rijk meer uit dan neemt de 'landelijke pot' ook toe. Geeft het Rijk minder uit dan komt er in de 'landelijke pot' ook minder. Gemeenten ontvangen normaal gesproken op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkering. De raming van de gemeentefondsuitkering voor de jaren 2023-2026 is in deze programmabegroting bepaald op basis van de meicirculaire 2022. Voor 2023 verwachten we ruim € 57,7 miljoen uit het gemeentefonds te ontvangen. Treasury Alle rente ramen we op het taakveld Treasury. Dat is de rente die we moeten betalen voor de langlopende geldleningen die we hebben.

Daar tegenover staat de ontvangen rente voor geldleningen die wij als gemeente hebben verstrekt (bijvoorbeeld de hypothecaire geldleningen aan ambtenaren).

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Algemene uitkering septembercirculaire 2021 vergeleken met meicirculaire 2022 Ten opzichte van de septembercirculaire 2021 laat de meicirculaire 2022 de volgende effecten zien: Ontwikkeling accres (Trap op en trap af) Er is sprake van een opwaartse bijstelling van het accres. Een deel hiervan is het gevolg van de uitgaven in het kader van het regeerakkoord en de Voorjaarsnota van het kabinet. Daarnaast is het accres hoger door extra rijksuitgaven voor de vennootschapsbelasting, koppeling AOW aan verhoging wettelijk minimumloon en defensie-uitgaven. Ook is het accres opwaarts bijgesteld als gevolg van een hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Daarnaast is de VNG namens de Nederlandse gemeenten met de fondsbeheerders overeengekomen om het volume-deel van het accres te bevriezen voor 2022 tot en met 2025. De accressen worden nog wel jaarlijks bijgesteld voor de gewijzigde ramingen van de loon- en prijsontwikkelingen. Omdat daarmee de onzekerheden nog niet volledig weggenomen zijn en omdat het om forse bedragen gaat, is er een buffer opgenomen van ongeveer 20 % van het nominaal accres. Deze buffer wordt ingezet bij een neerwaartse bijstelling van het accres. Opschalingskorting De oploop van de opschalingskorting is geschrapt voor de duur van de kabinetsperiode.

Om die reden krijgen we van 2023 tot en met 2025 meer algemene uitkering. In 2026 wordt het restant van de opschalingskorting alsnog geeffectueerd en krijgen we minder algemene uitkering.

65

Herijking gemeentefonds In de meicirculaire 2022 is de herverdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023 verwerkt. Hoofddoel voor een nieuw verdeelstelsel was om dat eenvoudig en uitlegbaar te maken en dat beter aansluit bij de noodzakelijke kosten die gemeenten maken (dat was vooral nodig in het sociaal domein). De indeling van de clusters is logischer en globaler gemaakt en het aantal maatstaven is gehalveerd. In de meicirculaire 2022 is het nieuwe verdeelmodel van 2019 geactualiseerd naar de stand van 1 januari 2023. Het nieuwe verdeelmodel pakt voor de gemeente Weststellingwerf positief uit, wij zijn een voordeelgemeente. Het nieuwe model berekent een extra inkomst van ruim € 100 per inwoner voor onze gemeente. Voor de herverdeling wordt echter gebruikt gemaakt van een ingroeipad en het herverdeeleffect wordt gemaximeerd (zowel positief als negatief). Het ingroeipad, waarmee de gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien, is beperkt tot 3 jaar. Het maximale positieve (of negatieve) effect is in 2023 € 7,50 per inwoner en in 2024 en 2025 € 15 per inwoner. Het maximale positieve (of negatieve) effect in 2025 bedraagt hierdoor € 37,50 per inwoner. Wij ontvangen het maximum van € 37,50 (dit is in totaal € 979.000) positief per inwoner vanaf 2025. Overigens is de herverdeling niet het eindstation.

De onderzoeksagenda die de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) heeft voorgesteld wordt uitgevoerd en recent zijn in de Tweede Kamer moties aangenomen die nader onderzoek vergen. Dit kan leiden tot aanpassingen in het model. Extra middelen van het Rijk naar aanleiding van tekorten bij de gemeenten Bij de meicirculaire 2022 heeft het Kabinet besloten om voor het jaar 2023 incidenteel middelen beschikbaar te stellen voor de tekorten in de jeugdzorg. Er is daardoor nog geen sprake van structurele middelen van het Rijk en is er dus nog steeds geen definitieve duidelijkheid. Inmiddels zijn er na lang overleg afspraken gemaakt tussen het Rijk, de VNG en de provinciale toezichthouders over de extra jeugdzorggelden voor de jaren 2024-2026. Tot op heden was de afspraak dat gemeenten 75% van extra rijksgelden naar aanleiding van de commissie van Wijzen op mochten nemen in hun begroting. De nieuwe afspraak is dat het totale bedrag (100%) van de commissie van Wijzen opgenomen mag worden in de begroting 2023-2026. Let wel, dit is een stelpost en wil niet zeggen dat wij deze bedragen ook daadwerkelijk ontvangen in de toekomst. Financieringssystematiek medeoverheden De financiële situatie bij de Nederlandse gemeenten ziet er vanaf 2026 een stuk negatiever uit dan de jaren daarvoor.

In de 'Contourennota financieringssystematiek medeoverheden', die in juli 2022 is verschenen, geeft het kabinet aan dat het de zorgen van gemeenten over de financiële situatie vanaf 2026 begrijpt. In deze Contourennota herhaalt het kabinet ook de ambitie om voor de periode vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek uit te werken en daarbij een verruiming van het gemeentelijke belastinggebied te betrekken. We blijven de ontwikkelingen op dit gebied volgen. Woonlasten Vanaf 2020 heeft het rijk een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Hierin wordt naast de OZB ook de riool- en afvalstoffenheffing vergeleken. De benchmark vervangt de landelijke macronorm voor de OZB. De macronorm bepaalde de maximale jaarlijkse stijging van de OZB-opbrengsten van alle gemeenten. Vanwege de enorme prijsontwikkelingen in ons land is er een steeds groter wordende groep inwoners/huishoudens die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. De Rijksoverheid houdt zich ook bezig met deze problematiek. De OZB is echter knop waar wij als gemeente aan kunnen draaien om zo de pijn voor onze inwoners wellicht iets te verzachten. Om die reden stelt het college voor om de raming van de OZB-opbrengst niet te verhogen ten opzichte van 2022. Zie hiervoor ook het hoofdstuk 'Begroting op hoofdlijnen'.

Precario belasting Sinds 2022 heffen wij geen precariobelasting op kabels en leidingen meer.

66

Doelstellingen P&C cyclus balans in schuldenlast, woonlast, investeringen Wat willen we bereiken? 

Structureel evenwicht tussen onze baten en lasten met daarbij ruimte voor investeringsambities.

Niveau woonlasten en gemeentelijke heffingen stabiliseren.

Wat doen we ervoor Sturen via de reguliere P&C cyclus Onze reguliere P&C cyclus bestaat uit de begroting, de voorjaarsnota, najaarsnota en jaarrekening. Wij bieden deze documenten op vastgestelde momenten volgens de cyclus aan.

Algemene dekkingsmiddelen Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten 0.5 Treasury

169

105

92

129

110

183

0.61 OZB woningen

182

184

189

189

189

189

0.62 OZB niet-woningen

176

184

189

189

189

189

0.64 Belastingen overig

177

118

123

123

123

123

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen

0

1.120

0

0

0

0

3.4 Economische promotie

0

58

58

58

58

58

704

1.768

650

687

668

742

181

168

146

146

146

146

0.61 OZB woningen

3.160

3.074

3.074

3.074

3.074

3.074

0.62 OZB niet-woningen

1.832

1.857

1.857

1.857

1.857

1.857

0.64 Belastingen overig

2.489

131

134

134

134

134

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen

50.881

53.512

57.740

59.812

61.617

56.638

Totaal Lasten Baten 0.5 Treasury

3.4 Economische promotie

224

200

201

201

201

201

Totaal Baten

58.767

58.943

63.153

65.224

67.029

62.050

Saldo van lasten en baten

-58.063

-57.175

-62.502

-64.537

-66.361

-61.308

Onttrekkingen 0.10G Mutaties reserves Resultaat

-692

-1.308

0

0

0

0

-58.755

-58.483

-62.502

-64.537

-66.361

-61.308

Toelichting algemene dekkingsmiddelen Begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 Lasten Treasury Op het taakveld treasury staat de rente die we moeten betalen voor onze langlopende geldleningen (zie ook paragraaf financiering). Deze rentekosten berekenen we door aan de taakvelden in de programma's. De totale doorberekende rente is in mindering gebracht op de rente die we moeten betalen. Hier staat dus het saldo.

67

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De last in 2022 betreft het (incidentele) coronabudget. Door de overheveling van het coronabudget in 2020 en 2021 bleven de incidentele budgetten beschikbaar in 2022. Baten Treasury De baten waren in 2022 hoger geraamd vanwege een hogere dividenduitkering van de BNG. Reserve mutaties De mutatie betreft de dekking van de overheveling van incidentele coronabudgetten van 2021 naar 2022 (zie ook kopje lasten). Begroting 2022 en meerjarenperspectief Baten Algemene- en overige uitkeringen gemeentefonds De raming voor de jaren 2023-2026 zijn gebaseerd op de meicirculaire 2022. Bij het kopje actuele ontwikkelingen worden de mutaties toegelicht.

68

Overhead, Vennootschapsbelasting en Overige baten & lasten

69

Overzicht kosten overhead Overhead kosten De definitie van overhead uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten die gericht zijn op de externe klant vallen hier dus niet onder maar zijn in de betreffende taakvelden opgenomen. De bedrijfskosten die gerekend worden tot de overhead zijn: • Personele kosten (alleen leidinggevenden en interne afdelingen) • Huisvesting • ICT • Communicatie • Overige bedrijfsvoeringskosten Toerekening aan kostendekkende activiteiten Alle directe kosten zijn rechtstreeks toegerekend aan de taakvelden. Voor taakvelden waar kostendekkende tarieven het uitgangspunt zijn, zoals bij de exploitatie afvalinzameling en riolering, wordt een opslag voor de overheadkosten toegepast. De opslag is een percentage van de directe salariskosten. De overhead waarmee wij voor de begroting 2023 rekenen, is hetzelfde gebleven als voor de begroting 2022, namelijk 80%. Ter informatie: Er zijn ook andere manieren om de opslag voor overhead uit te rekenen. Bij de door het rijk verplichte beleidsindicatoren wordt het saldo van de overhead uitdrukt in een percentage van de totale geraamde lasten. Zie hiervoor de beleidsindicators in programma 0. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Lasten

14.724

17.525

19.038

18.323

17.888

Baten

6.484

6.910

7.872

7.688

7.476

7.538

Saldo van lasten en baten

8.240

10.615

11.166

10.635

10.411

10.367

Onttrekkingen Resultaat

17.906

29

0

0

0

0

0

8.269

10.615

11.166

10.635

10.411

10.367

Investeringen Omschrijving

2023

2024

2025

2026

450.000

450.000

450.000

450.000

Automatisering

458.000

1.201.000

549.000

599.000

Tractie

295.000

485.000

617.500

67.500

Investeringsbudget gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP

209.000

162.000

0

517.000

1.412.000

2.298.000

1.616.500

1.633.500

Budget informatisering Vervangingsbudget:

Totaal bruto investeringsbedrag

70

Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is er de Wet belastingplicht overheidsondernemingen. Dit houdt in dat gemeenten vennootschapsbelasting (Vpb) moeten betalen op het moment dat ze activiteiten uitvoeren waarvoor ze aangemerkt worden als ondernemer. De afvalinzameling doen wij als gemeente zelf. De afvalverwerking wordt gedaan door Omrin. Omrin heeft geen vaststellingsovereenkomst (VSO) met de Belastingdienst gesloten met betrekking tot de opbrengsten uit huishoudelijke afvalstromen. Deze opbrengsten verlagen de aan de gemeente doorbelaste kosten en Omrin geeft deze opbrengsten niet zelf aan. Daarom moet de gemeente deze opbrengsten aangeven als belaste bate. De andere activiteit waarbij we de afgelopen jaren als ondernemer kunnen worden aangemerkt is de grondexploitatie. Daarvoor hebben we berekend dat we voor de begroting 2023 niet door de zogenaamde ondernemerspoort komen (geen fiscale winst) en daarom geen Vpb hoeven te betalen. Op dit moment liggen er landelijk een aantal zaken met betrekking tot de afdracht van Vpb voor aan de rechtbank. De Belastingdienst stelt dat de gemeenten in die zaken een venootschapsbelastingplicht hebben. Ook voor ons kan dit betekenen dat onze venootschapsbelastingplicht breder is dan wij tot nu toe dachten.

Wij houden de ontwikkelingen in de gaten hebben en noemen deze ook in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

71

Overige baten & lasten Overige baten en lasten Het taakveld 'Overige baten en lasten' is hier verantwoord. De post onvoorziene uitgaven maakt deel uit van dit taakveld.

Stelpost risicobeheersing en niet voorziene uitgaven Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Lasten

Begroting 2022 0

Begroting 2023

280

530

Begroting 2024 530

Begroting 2025

Begroting 2026

530

530

Indexatie Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Lasten

Begroting 2022 0

Begroting 2023

1.000

400

Begroting 2024 600

Begroting 2025

Begroting 2026

800

500

Stelpost coalitieakkoord Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2021

Lasten

Begroting 2022 0

Begroting 2023 0

2.565

Begroting 2024 3.760

Begroting 2025 3.760

Begroting 2026 1.260

Toelichting Stelpost algemene risicobeheersing en niet voorziene uitgaven Wij ramen in de begroting een structurele stelpost om risico's af te dekken. Vanwege de vele ontwikkelingen en onzekerheden die op ons afkomen is deze stelpost in 2022 verhoogd van € 250.000 naar € 500.000. Beschikking over deze stelpost kan alleen via een raadsbesluit en is uitsluitend bedoeld ter dekking van structurele risico’s die op enig moment werkelijkheid worden. De post voor onvoorziene incidentele uitgaven bedraagt ieder jaar € 30.000. Stelpost indexatie Vanwege de enorme stijging van de indexatiecijfers is bij de voorjaarsnota 2022 een stelpost van € 1,0 miljoen in 2022 opgenomen om eventuele incidentele tegenvallers op te vangen. Daarnaast is bij de meicirculaire van het gemeentefonds vanaf 2023 een buffer gevormd om schommelingen in de algemene uitkering op te kunnen vangen. Stelpost coalitieakkoord Voor de uitvoering van het coalitieakkoord zijn middelen nodig. In deze begroting zijn vooralsnog de bedragen verwerkt zoals deze in het coalitieakkoord zijn opgenomen. Dit is echter een stelpost. Daarmee worden de middelen nog niet beschikbaar gesteld en het zegt ook niets over de realisatie van het coalitieakkoord.

De concrete financiële uitwerking van het coalitieakkoord en het beschikbaar stellen van de middelen volgt bij het vaststellen van het collegeprogramma inclusief bijbehorende begrotingswijziging door de gemeenteraad. Op deze stelpost staan zowel de structurele middelen als de incidentele middelen. De structurele middelen lopen op van € 1,1 miljoen in 2023 naar € 1,26 miljoen vanaf 2024. De incidentele middelen van € 6,47 miljoen zijn verdeeld over drie jaren. In 2023 betreft dit € 1,47 miljoen, in 2024 € 2,5 miljoen en in 2025 € 2,5 miljoen. De concrete definitieve financiële verdeling volgt zoals genoemd bij de vaststelling van het collegeprogramma. 72

Paragrafen

73

Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Lokale heffingen Portefeuillehouder

Hoen

Organisatie

Advies & Ondersteuning

De paragraaf gaat over alle gemeentelijke heffingen. Hier gaan we ook in op de actuele ontwikkeling rondom het gemeentelijk belastinggebied. Ook de lokale lastendruk en de kwijtschelding komen in deze paragraaf aan de orde.

Inleiding De lokale heffingen worden onderscheiden naar belastingen en rechten. Belastingen De opbrengsten van belastingen vallen onder de algemene middelen en kunnen vrij worden besteed. In onze gemeente heffen we de onroerende-zaakbelastingen (OZB), forensenbelasting, (water-) toeristenbelasting en reclamebelasting. Rechten Dit zijn vergoedingen voor concrete prestaties door de gemeente geleverd. Denk aan de afvalinzameling, het onderhoud aan de riolering en het verstrekken van een paspoort. De opbrengst van de rechten is niet vrij besteedbaar. Bij de afvalstoffen- en rioolheffing is het uitgangspunt kostendekkende tarieven.

Actuele ontwikkelingen Index op heffingen Voor 2023 zijn de lokale heffingen verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,4%. Dit percentage is de verwachte consumentenprijsindex uit het Centraal Economisch Plan. Uitzondering hierop is de onroerende zaakbelasting. Wet WOZ De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering van de Wet Onroerende Zaken (WOZ). Verder geeft ze aan dat de mogelijkheid om WOZ-waarden van andere woningen te raadplegen via www.woz-waardeloket.nl door veel Nederlanders wordt gewaardeerd en benut. De berekening van de taxaties voor woningen vindt ingaande 2022 verplicht plaats op basis van de oppervlakte van een woning. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is een paar keer uitgesteld, maar staat vooralsnog gepland op 1 januari 2023. Hier komt pas in de loop van het vierde kwartaal 2022 duidelijkheid over. Gelijktijdig met het invoeren van de wet, moet ook de legesverordening worden aangepast om aan te sluiten op de nieuwe wetgeving. Bestuurlijk is de ambitie uitgesproken om zowel beleidsinhoudelijk als qua financiën (zoveel mogelijk) in te zetten op harmonisatie binnen de OWO gemeenten.

Voor de bouwactiviteiten wijzigt er door de Wkb veel doordat voor bouwwerken in gevolgklasse I de vergunningsplicht voor het bouwtechnische deel vervalt en er daardoor ook legesinkomsten wegvallen. Tot op heden zitten er aanzienlijk verschillen in activiteiten en tarieven tussen de legesverordeningen van de OWO gemeenten, die door de afdeling OWO-VTH worden uitgevoerd (omgevingsvergunningen en APV-gerelateerde onderwerpen). Indien de wetgeving per 2023 wijzigt vindt besluitvorming omtrent een nieuwe geharmoniseerde legesverordening plaats bij het vaststellen van de legesverordeningen in december 2022. De onzekerheid omtrent de invoeringsdatum van de wetgeving, de nog te maken keuzes en onduidelijkheid omtrent de invulling van nieuwe taken maken het erg lastig om de legesopbrengsten voor de komende jaren te begroten. We hebben dit ook als risico benoemd in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

74

Afvalstoffen- en rioolheffing Rioolheffing De tarieven zijn voor 2023 conform het Gemeentelijk RioleringsPlan 2021 - 2025. In dit plan zijn diverse klimaatmaatregelen opgenomen om met name wateroverlast in de wijken te voorkomen. Dit leidt tot een verhoging van de rioolheffing voor de komende jaren. Afvalstoffenheffing Wettelijke taak afvalinzameling Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor het inzamelen van huishoudelijk afval. Zij hebben de plicht om het huishoudelijk restafval en het (gescheiden aangeboden) gft-afval (groente, fruit en tuinafval) bij elk perceel in te zamelen. Daarnaast zijn zij verplicht een aantal droge componenten zoals papier en karton, glas, textiel, klein chemisch afval, elektr(on)ische apparaten, asbesthoudend afval gescheiden in te zamelen. Dit kan zijn huis aan huis maar een brengsysteem is hierin ook voldoende. Voor grof huishoudelijk afval geldt een plicht tot inzameling bij elk perceel (zonder minimale frequentie) en de plicht om een brengvoorziening beschikbaar te stellen. Al deze verplichtingen zijn vastgelegd in de Wet milieubeheer (Wm), de belangrijkste Nederlandse wetgeving op het gebied van afvalstoffen. Het tweede belangrijk nationaal beleidskader is het Landelijk AfvalbeheerPlan, kortweg LAP.

Autonome ontwikkelingen Onroerende zaakbelasting De gemiddelde woonlast voor onze inwoners in 2023 stijgt ten opzichte van 2022. Er is een steeds groter wordende groep inwoners/huishoudens die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen door de enorme prijsontwikkelingen. De Rijksoverheid houdt zich natuurlijk ook bezig met deze problematiek. De OZB is echter een knop waar wij als gemeente aan kunnen draaien om zo de pijn voor onze inwoners wellicht iets te verzachten. Daarom is er dit jaar geen indexatiecorrectie toegepast op de onroerende zaakbelastingen. Afval We hebben te maken met de Oekraïnecrisis. Wat de precieze economische effecten daarvan zijn in het begrotingsjaar 2023, kan op dit moment nog lastig worden ingeschat. Er moet rekening worden gehouden met kostenstijgingen en met de prijseffecten van de onrust op de energie-, grond- en brandstoffenmarkt (diesel), waaraan voorlopig ook geen einde lijkt te komen. Daarnaast nemen de loonkosten toe als gevolg van de autonome loonstijging en zijn er kosten te verwachten voor maatregelen om de VANGdoelstellingen te behalen.

Opbrengst van de belangrijkste heffingen x € 1.000 Lokale heffingen Onroerende-zaakbelastingen

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026 4.931

4.931

4.931

4.931

Forensenbelasting

51

51

51

51

Toeristenbelasting

150

150

150

150

Afvalstoffenheffing

3.048

3.048

3.048

3.048

Rioolheffing

2.277

2.368

2.460

2.460

Leges burgerzaken

207

189

189

189

Leges omgevingsvergunningen (WABO)

630

630

630

630

Marktgelden

14

14

14

14

Begraafplaatsen

94

94

94

94

Reclamebelasting

99

99

99

99

11.501

11.574

11.666

11.666

Eindtotaal

75

Toelichting op opbrengst van de belangrijkste heffingen Onroerende-zaakbelastingen (OZB) De OZB zijn veruit de belangrijkste gemeentelijke belastingen. Er zijn drie belastingsoorten, namelijk: 1. een belasting geheven van de eigenaren van woningen; 2. een belasting geheven van de eigenaren van niet-woningen; 3. een belasting geheven van de gebruikers van niet-woningen. De heffingsgrondslag is gebaseerd op de waarde zoals vastgesteld in het kader van de Wet waardering onroerende-zaken (wet WOZ). Het OZB-bedrag wordt berekend op basis van een percentage (het tarief) van de WOZ-waarde. Voor de genoemde OZB-belastingen hanteren we verschillende percentages. De aanslag OZB voor het belastingjaar 2023 is gebaseerd op tarieven voor 2023 en de waardepeildatum per 1 januari 2022. De definitieve vaststelling van de OZB-tarieven 2023 vindt in de raad van december plaats. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van natuurlijke personen die niet in de gemeente wonen, maar daar meer dan 90 dagen per jaar voor zichzelf en/of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Grondslag voor de heffing is net als bij de OZB de WOZ-waarde. (Water) toeristenbelasting (Water) toeristenbelasting wordt geheven van degene die tegen vergoeding overnachtingen aanbiedt, bijvoorbeeld in een hotel, een bed & breakfast of op een camping. Grondslag voor de heffing is de logiesomzet.

In zijn vergadering van 22 juni 2015 heeft de raad besloten de grondslag en het tarief vast te stellen op 4%. In deze programmabegroting stellen we voor het tarief voor 2023 op dat percentage te handhaven. Reclamebelasting In Wolvega wordt vanaf 2016 reclamebelasting geheven vanuit het principe 'Voor ondernemers, door ondernemers'. De opbrengst van reclamebelasting wordt volledig uitgekeerd als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Weststellingwerf (SOW). Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

Tarief meerpersoonshuishouden

290,00

290,00

296,19

Tarief eenpersoonshuishouden

193,00

193,00

197,12

Opbrengsten (x € 1.000)

2.988

2.951

3.048

Afvalstoffenheffing kan worden geheven wanneer de gemeente tenminste eenmaal per week het huishoudelijk afval ophaalt, zoals de Wet milieubeheer voorschrijft. Het uitgangspunt is een 100% kostendekking. Rioolheffing Rioolheffing

Werkelijk 2021

Begroot 2022

Begroot 2023

Tarief huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater

123,94

129,27

134,59

Tarief hemel- en grondwatertaken

50,28

52,44

54,60

Opbrengsten (x € 1.000)

2.067

2.139

2.277

76

De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door een heffing betaald. Hierbij heeft de gemeente naast de zorgplicht voor afvalwater en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. Evenals bij de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt een 100% kostendekking. De tarieven zijn voor 2023 in lijn gebracht met het nieuwe Gemeentelijk RioleringsPlan 2021 - 2025. In dit plan zijn diverse klimaatmaatregelen opgenomen om met name wateroverlast in de wijken te voorkomen. Dit leidt tot een lastenverzwaring voor 2023 en de komende jaren. Graf- en begraafrechten Er worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Markt- en staangelden Marktgeld word geheven voor het innemen van een standplaats voor het uitstallen, aanbieden of verkopen van goederen op locaties die zijn aangewezen voor het houden van de (wekelijkse) warenmarkt, de voorjaarsmarkt en de najaarsmarkt. Staangeld wordt geheven voor het innemen van een (vaste) standplaats op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Leges Leges worden geheven voor gemeentelijke diensten, bijvoorbeeld voor het behandelen van aanvragen voor vergunningen en ontheffingen, het afgeven van paspoorten en rijbewijzen, het verstrekken van afschriften.

De legesverordening bevat een tarieventabel waarin de diensten met name worden genoemd met de bijbehorende tarieven. De variabelen in de begrotingsreeks komen voort uit de vervangingscyclus van rijbewijzen en reisdocumenten. Kwijtschelding Voor kwijtschelding komt iemand met een inkomen op bijstandsniveau bijna altijd in aanmerking, tenzij er sprake is van vermogen (spaargeld of eigen woning). We hanteren bij kwijtschelding 100% van de bijstandsnorm. Daarmee hanteren we de maximaal door het rijk toegestane normen. Het jaarlijkse bedrag aan kwijtschelding ramen we voor 2023-2026 op € 115.000. Kwijtschelding

Werkelijk 2020

Werkelijk 2021

Aantal aanvragen

600

563

Toegewezen

489

469

Toegewezen t.o.v. totaal (in %)

81,5%

83%

Kosten

103.000

110.000

77

Kostendekkendheid riolering x 1.000 Kostendekkendheid taakveld riolering

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

1.582

1.715

1.773

00

00

00

1.582

1.715

1.773

Overhead

272

306

320

Straatreiniging

00

16

16

Compensabele btw

149

193

198

Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten:

Toe te rekenen kosten

422

515

534

Totale kosten

2.004

2.230

2.308

Opbrengst heffingen

2.067

2.139

2.277

Dekkingspercentage

103%

96%

99%

Toelichting kostendekkendheid riolering Het dekkingspercentage voor 2023 bedraagt 99%. De kosten die direct aan het taakveld worden toegerekend, zijn de directe salariskosten, de kapitaallasten en overige exploitatielasten. De kosten voor straatreiniging wordt voor 40% toegerekend aan het taakveld riool, dit is in het nieuwe GRP opgenomen. Naast de directe kosten zijn ook de overheadkosten die samenhangen met het taakveld toegerekend. De systematiek die hiervoor is gehanteerd, is een opslagpercentage op de directe salarislasten. De verhouding tussen directe salarislasten en overheadkosten is 80% (zie "overzicht kosten overhead"). Dit leidt tot een opslag van € 320.000. De kostendekkendheid op dit taakveld is nog geen 100%, maar 99%. De tarieven voor 2023 zijn conform het GRP. In de komende jaren maken we geleidelijk ook de rioolheffing 100% kostendekkend.

Kostendekkendheid afval x 1.000 Kostendekkendheid taakveld afval Kosten taakveld Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

2.619

2.618

2.590

610

504

524

2.009

2.114

2.066

Toe te rekenen kosten: straatvegen

16

16

17

minimabeleid

109

120

113

Overhead

455

500

522

Compensabele btw

349

326

329

Toe te rekenen kosten

930

963

982

Totale kosten

2.939

3.077

3.048

Opbrengst heffingen

2.988

2.951

3.048

Dekkingspercentage

102%

96%

100%

78

Toelichting kostendekkendheid afval Naast de afvalstoffenheffing ontvangen we vergoedingen vanuit de stichting Afvalfonds voor glas, kunststof, papier en dergelijke en de opbrengsten vanuit het gemeentelijk afvalbrengstation. De kosten die direct aan het taakveld worden toegerekend zijn de directe salariskosten, de kapitaallasten en overige exploitatielasten. Van de kosten voor straatreiniging wordt 40% toegerekend aan het taakveld afval. Dit percentage is op basis van historische gegevens vastgesteld. Naast de directe kosten zijn ook de overheadkosten die samenhangen met het taakveld toegerekend. De systematiek die hiervoor is gehanteerd is een opslagpercentage op de directe salarislasten. De verhouding tussen directe salarislasten en overheadkosten is 80% (zie "overzicht kosten overhead"). Dit leidt tot een opslag van € 522.000. Het dekkingspercentage voor 2023 bedraagt 100%.

Kostendekkendheid algemene leges x 1.000 Algemene legesverordening totaal

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

1.386

1.413

1.626

-

-

-

1.386

1.413

1.626

219

285

312

7

4

4

Totale kosten

1.611

1.703

1.943

Opbrengst heffingen

-1.442

-907

-940

90%

53%

48%

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente

321

405

428

Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen

-

-

-

321

405

428

158

200

224

-

-

-

Totale kosten

478

605

652

Opbrengst heffingen

-293

-252

-249

Dekking

61%

42%

38%

Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te reken kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW

Dekking

bedragen x 1.000 Titel 1 Algemene dienstverlening

Netto kosten taakveld Toe te reken kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW

79

bedragen x 1.000 Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

Rekening Begroting Begroting 2021

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=15f4fabd-caeb-41fc-944d-cf8de0f9b4f9