CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Jaarstukken 2025 (0098824066)

Raadsvergadering 8 juni 2026, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Jaarstukken gemeente Weststellingwerf 202580.012 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 10

De contracten voor Wmo-voorzieningen lopen in 2026 af. Daarom hebben wij ons in 2025 gericht op de inkoop van deze voorzieningen. Voorbeelden van deze voorzieningen zijn huishoudelijke ondersteuning, begeleiding en hulpmiddelen. Kwaliteitstoezicht Wmo In 2025 zijn wijgestart met kwaliteitstoezicht op Wmo-aanbieders door de GGD. Dit heeft ons extra inzicht gegeven in de geleverde kwaliteit van zorg aan onze inwoners en naleving van de contractvoorwaarden. Er zijn in 2025 vier onderzoeken afgerond door de GGD. Ontwikkelingen eigen bijdrage Wmo/ Abonnementstarief Wij volgen de landelijke regels voor de verandering in de Wmo. De inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor maatwerkvoorzieningen is uitgesteld. Het is niet duidelijk wanneer deze ingaat. Inzetten op preventie en voorliggende voorzieningen Wij hebben ingezet op preventie en willen problemen zo vroeg mogelijk aanpakken. Wij hebben in 2025 aandacht besteed aan het (verder) ontwikkelen van voorzieningen en activiteiten die problemen kunnen voorkomen. Een voorbeeld hiervan is de Ketenaanpak valpreventie. Dit is een samenwerking met fysiotherapeuten om vallen te voorkomen. In 2025 hebben wij deze Ketenaanpak verder ontwikkeld en uitgebreid. Dit valt onder de brede SPUK-regeling (zie ook programma 7). Vitaal ouder worden Wij verwachten van ouderen dat ze langer zelfstandig thuis blijven wonen.

Hiervoor zijn meer andere woonvormen en levensloopbestendige woningen nodig (zie programma 8 Woonzorgvisie). Inwoners boven de 60 jaar die een aanvraag doen voor een maatwerkvoorziening werden geadviseerd de training Powerful Ageing te volgen. Deze training is gericht op het verbeteren van de fysieke zelfredzaamheid. In 2025 is besloten om het contract met Powerful Ageing op te zeggen omdat dit niet voldeed aan onze verwachtingen en niet altijd aansluit bij de inwoners. Daarom zijn wij gestart met het verkennen van hoe wij hier een andere invulling aan kunnen geven. Wij hebben ingezet op het verkennen van hoe wij mensen met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers kunnen ondersteunen, om te komen tot een dementievriendelijke gemeente. Een voorbeeld van hoe wij hierop hebben ingezet is Welzijn op recept bij beginnende dementie (zie ook Sociale basis). Bestemming Wolvega Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Bestemming Wolvega: zie paragraaf Regiodeal Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 6.

Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 Primitieve begroting 2025 Verschil begroot - werkelijk Lasten | -45.422 | -45.346 | -42.148 | -76 Baten | 14.265 | 13.565 | 11.485 | 700 Saldo van lasten en baten | -31.157 | -31.781 | -30.664 | 624 Onttrekkingen | 112 | 132 | 0 | -20 Stortingen | -732 | -732 | 0 | 0 Saldo mutatie reserves | -619 | -599 | 0 | -20 Resultaat | -31.776 | -32.380 | -30.664 | 604 68 Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu Portefeuillehouder(s) | Den Hartigh, Hartog, Zonderland en Hoen Organisatie | Beleid en Sport & Leefstijl Taakvelden • | Riolering • | Volksgezondheid • | Milieubeheer • | Afval • | Begraafplaatsen en crematoria Beleidsnota's • | 2012 Geurverordening Weststellingwerf • | 2017 Evenementenbeleid • | 2018 Watergangen waarop via een riooloverstort wordt geloosd • | 2020 VTH beleidsplan OWO 2020-2024 • | 2021 Transitievisie Warmte OWO • | 2021 Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2025) • | 2021 Grondstoffenbeleidsplan • | 2022 Nota Bodembeheer (inclusief bodemkwaliteitskaarten) • | 2022 Notitie Scenario's uitbreiding ecologisch bermbeheer gemeente Weststellingwerf • | 2022 Lokaal gezondheidsbeleid gemeente Weststellingwerf 2022-2025 • | 2023 OWO- Uitvoeringsprogramma warmtetransitie • | 2023 Plan van aanpak van GALA Brede SPUK 2023-2026 • | 2023 Uitvoeringsprogramma 2024 en Jaarverslag 2023 Fysieke leefomgeving • | 2023

Regioplan Friesland (FrIZA) • | 2023 Plan van Aanpak GALA/Brede SPUK Gemeente Weststellingwerf 2023 | - 2026 • | 2024 Beleidsbrief Klimaat & Duurzaamheid • | 2024 Communicatieplan Diftar+ • | 2025 Plan van Aanpak JOGG in Weststellingwerf 2025 • | 2025 Uitvoeringsplan Drank en Alcoholwet NIX18 2025 • | 2025 OWO actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkomen (MVOI) • | 2025 Communicatieplan Klimaat & Duurzaamheid 69 70 Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Riolering Het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 liep tot en met 31 december 2025. Na de intreding van de Omgevingswet is een GRP wettelijk niet meer verplicht. Het is nu een programma onder het omgevingsplan. Uiterlijk in 2032 moet de gemeente een nieuw omgevingsplan klaar hebben. Dat nieuwe plan zal stapsgewijs tot stand komen door het tijdelijk omgevingsplan in onderdelen aan te vullen en te vernieuwen. Gezondheid In 2025 zijn wij begonnen met de eindevaluatie van het lokaal gezondheidsbeleid 2022-2025. Om inwoners hier goed bij te betrekken, is ervoor gekozen om een magazine te maken voor alle inwoners. Het magazine Lekker Leven in Weststellingwerf laat zien welke mogelijkheden de gemeente biedt op het gebied van een gezonde leefstijl, een gezonde leefomgeving en een gezonde geest. Het magazine is bedoeld om inwoners te inspireren.

Onzekerheid toekomstige baten Brede SPUK/AZWA Vanuit Aanvullend Zorg & Welzijnsakkoord (AZWA) verwachten wij middelen op preventie en interventie onderdelen en voor de basis infrastructuur. Vanuit het transformatieplan Mentale Gezondheid & Veerkracht verwachten wij (in Fries verband) eenmalige transformatiemiddelen op basis van 18 onderdelen die bijdragen aan het verbeteren van de mentale gezondheid en veerkracht van onze inwoners. In 2025 en 2026 maken wij nog gebruik van de baten vanuit de Brede SPUK regeling bij de onderwerpen: kansrijke start, mentale gezondheid, aanpak overgewicht en obesitas, valpreventie, OKO & vroegsignalisering alcoholproblematiek, versterking kennis- en adviesfunctie GGD en coördinatiekosten regionale aanpak preventie. De lasten die hieruit voortvloeien zijn gebaseerd op reeds vastgesteld gemeentelijk beleid, terwijl de mogelijke toekomstige baten uit deze plannen nog onzeker zijn. Wij komen hier in ieder geval op terug bij de voorjaarsnota 2026 en kadernota 2027-2030. Grondstoffenbeleid - Diftar+ Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? VANG-doelstelling Gemeente Weststellingwerf wil de hoeveelheid restafval per inwoner sterk verminderen, in lijn met de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof). Het doel hiervan is om minder restafval over te houden en meer afval als grondstof te hergebruiken.

Dit is beter voor het milieu én voor de portemonnee van onze inwoners, omdat wij dan minder hoeven te betalen voor de dure verbrandingsbelasting. In 2025 hebben wij hiervoor een belangrijke stap gezet met de invoering van Diftar+. Diftar+ is een beproefde manier van afval inzamelen, waarbij inwoners per kilo betalen voor het restafval dat zij aanbieden. Voor gescheiden afvalstromen, zoals GFT-etensresten, hoeven zij geen tarief te betalen. Dit systeem stimuleert inwoners om hun afval beter te scheiden. Door deze betere scheiding blijft er minder restafval over dat moet worden verbrand. Daarmee komen wij stap voor stap dichter bij het behalen van de VANG-doelstelling. Strategienota Grondstoffenbeleid Weststellingwerf en Diftar+ Op 7 juni 2021 heeft de gemeenteraad de strategienota Grondstoffen vastgesteld. Hiermee committeerde de raad zich aan het volgen van de VANG-doelstelling en het beperken van onnodige afvalverbranding. In dit kader is besloten tot de invoering van Diftar+. Het jaar 2025 is benut als voorbereidings - en proefjaar voor de uitvoering van dit nieuwe inzamelsysteem. 71 Hebben we gedaan wat we wilden doen? Invoering Diftar+ Het proefjaar Diftar+ is in 2025 volledig doorlopen en kende diverse belangrijke mijlpalen. Overgang naar N.V. Fryslân Miljeu In 2025 is de overstap gemaakt naar de inzameltak van Omrin, N.V. Fryslân Miljeu.

De gemeente is aandeelhouder geworden van N.V. Fryslân Miljeu. De overgang verliep soepel: eerst met voertuigen van de gemeente en daarna met eigen voertuigen. In de eerste weken zijn alle zaken rondom de inzameling verbeterd, waardoor inwoners weinig tot niets merkten van de overstap. Vervanging inzamelmiddelen In het voorjaar zijn bij alle huishoudens alle minicontainers vervangen. Deze nieuwe containers hebben een chip, zodat elke container geregistreerd staat en gekoppeld is aan een adres. Hierdoor kan het systeem precies bijhouden hoeveel kilo restafval per huishouden wordt aangeboden. Ook hebben alle inwoners een nieuwe groene Gft-e container van 240 liter ontvangen, ter vervanging van de eerdere 120-liter variant. Vanaf de zomer 2025 werden de containers gewogen en sinds juli werd het aantal gewogen kilo’s inzichtelijk voor de inwoners via de Omrin Afvalapp. Bij wooncomplexen zijn de bestaande inzamelmiddelen vervangen voor centrale afsluitbare inzamelmiddelen en draaide dit snel mee in het nieuwe inzamelsysteem. Op enkele locaties bleek hiervoor maatwerk noodzakelijk, wat in afstemming met gemeente, Omrin en inwoners vormgegeven is.

Communicatie en participatie Ook is er in lijn met het opgestelde communicatieplan in 2025 op verschillende momenten en via verschillende kanalen gerichte informatie gedeeld over onder andere: Containerwissel aan huis, uitbreiding containers Gft-e, de start van het testjaar en hoe het wegen werkt, rondleiding bij afvalverwerking Omrin om te laten zien hoe nascheiding werkt en heeft er op andere manieren participatie plaatsgevonden . Tarief afvalstoffenheffing Tot slot is in 2025 onderzocht welke tariefstructuur realistisch en kostendekkend is binnen Diftar+. De resultaten hiervan zijn verwerkt in de Verordening afvalstoffen 2026 en de bijbehorende tarieventabel. Klimaat en duurzaamheid Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Wij willen in 2050 een energie neutrale gemeente zijn. In 2025 hebben wij het Kaderstellend Adaptief Programmaplan Energietransitie (KAPE) ontwikkeld. Dit document is de basis voor het beleid op de energietransitie en zet de maatregelen uiteen die de gemeente moet nemen om haar ambitie "energieneutraal 2050" te bereiken. Op basis van het KAPE wordt elke 4 jaar een uitvoeringsprogramma opgesteld, hierin worden de concrete acties voor de betreffende 4 jaar uitgewerkt. Het Programma Klimaat en Duurzaamheid is vanaf 2025 opgesplitst in vier inhoudelijke pijlers: warmtetransitie, klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie.

Het KAPE is het verbindende document en geeft kaders en doelstellingen mee, die doorwerken in de andere beleidsdocumenten. Naast het KAPE, is in 2025 gewerkt aan onderstaande beleidsstukken: • Warmteprogramma • Klimaatadaptatieplan • Uitvoeringsstrategie Circulaire Economie (vastgesteld) • Communicatie jaaragenda klimaat en duurzaamheid 2026 (vastgesteld) Inzet van CDOKE middelen Wij ontvangen rijksmiddelen voor het uitvoeren van klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen. Wij hebben deze middelen ingezet voor personele capaciteit. Met deze capaciteit hebben wij de vier beleidspijlers goed neer kunnen zetten. 72 Hebben we gedaan wat we wilden doen? Circulaire economie • In 2025 heeft de werkgroep MVOI (Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen) het MVOI-actieplan verder doorontwikkeld. In het najaar is het vernieuwde actieplan officieel vastgesteld. Vervolgens is de werkgroep gestart met de organisatie brede uitrol daarvan. Het doel van het MVOI-actieplan is om naast prijs en kwaliteit, structureel ook de maatschappelijke impact van onze inkoop en aanbestedingen mee te wegen. • Om uitvoering te geven aan onze ambities rondom circulariteit, hebben wij gewerkt aan de Uitvoeringsstrategie Circulaire Economie. Hierin zijn de doelstellingen en speerpunten opgenomen waarmee wij invulling geven aan de landelijke ambities uit het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE).

Wij richten ons daarbij op drie speerpunten: circulair inkopen en aanbesteden, circulaire bouw en gebiedsontwikkeling en het stimuleren van lokale initiatieven. De uitvoeringsstrategie vormt de inhoudelijke basis voor onze verdere aanpak. In 2025 is deze basis al actief benut in gesprekken met collega’s en externe partijen. De speerpunten zijn daarbij gebruikt als richtinggevend kader bij de voorbereiding en uitvoering van projecten in de openbare ruimte en woningbouw, waarmee de eerste stappen in de uitvoering zijn gezet. • In 2025 hebben wij actief deelgenomen aan diverse provinciale en landelijke bijeenkomsten. Zo zijn wij aangesloten bij de Opdrachtgeversaanpak van Vereniging Circulair Friesland en nemen wij deel aan zowel de bestuurlijke als de ambtelijke werkgroepen Circulaire Economie van de VNG. Daarmee hebben wij dit jaar actief ons netwerk opgezet. Warmetransitie • Wij hebben de basis gelegd voor het Warmteprogramma. Dit programma beschrijft de weg naar aardgasvrij verwarmen in Weststellingwerf. Wij hebben onderzoek laten doen naar de haalbaarheid van warmtenetten in Wolvega en Noordwolde en wij hebben een technische analyse laten doen naar de warmteopties in onze gemeente. Hieruit blijkt dat het aanleggen van (grootschalig) collectieve warmtenetten in onze gemeente niet aantrekkelijk is.

In het Warmteprogramma zetten wij daarom vooral in op individuele warmtepompen en kleinschalig collectief. Wij zijn gestart met het communicatie- en participatietraject over het warmteprogramma. Hierin nemen wij de belangrijkste stakeholders en de inwoners mee. Met deze stappen hebben wij een goede basis gelegd voor het opstellen van een Warmteprogramma. • Wij hebben de doelgroep voor de subsidieregeling ‘Lokale Aanpak Isolatie’ verbreed. De hoogte van de WOZ-waarde, als voorwaarde, is verhoogd waardoor er meer woningeigenaren gebruik van kunnen maken. Voorafgaand aan het stookseizoen hebben wij onze communicatie over de regeling geïntensiveerd, mede door de Slimme Isolatiegids die door de hele gemeente is verzonden. In totaal hebben 437 woningeigenaren in 2025 een subsidieaanvraag gedaan. Daarmee hebben wij 67% meer aanvragen ontvangen ten opzichte van diezelfde periode een jaar eerder. • Het OWO-Energiebureau is verder doorontwikkeld en versterkt met één extra energieverkenner en de aanstelling van een coördinator. Het Energiebureau ondersteunt inwoners bij het verduurzamen van hun woning en het benutten van beschikbare subsidies en regelingen. Met deze doorontwikkeling is een volgende stap gezet in de professionalisering en borging van de aanpak. • De witgoedwissel is afgerond. Inwoners konden verouderde witgoed apparaten inwisselen voor duurzamere varianten.

Eerder werden in dezelfde actie in 2024 al 342 apparaten ingewisseld. In 2025 kwamen daar nog een 167 apparaten bij op. 73 • Wij zijn gestart met een pilot voor het oprichten van een FIX-team gestart. Het FIX-team helpt inwoners met het nemen van kleine energiebesparende maatregelen in huis. Het FIX-team bestaat uit een hoofdfixer en één leerling-fixer. Waarbij de leerling-fixer een werk-leertraject volgt. Hiermee krijgen inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt werkervaring onder begeleiding, terwijl zij bijdragen aan lagere energielasten in de gemeente. In november en december zijn er veertien adressen bezocht. Dorp en wijkuitvoeringsplannen • In Oldeholtpade hebben wij verder gekeken welke ambities Oldeholtpade heeft en hoe wij deze samen kunnen vormgeven. Onder begeleiding van het Fries Energiehuis werken ze nu hun idee voor een eigen zonnepark uit zodat het dorp in de toekomst energieneutraal kan zijn. In Ter Idzard is een duurzaamheidswerkgroep opgestaan. Samen met hen is verkend waar zij naar toe willen. In 2026 voeren wij samen met het dorp een sociaal en technisch onderzoek uit, om te onderzoeken waar het dorp staat en een visie te formuleren. • Wij hebben alle benodigde onderzoeken voor het Soorten Management Plan uitgevoerd en het plan is uitgeschreven. Tegelijkertijd zijn er met de provincie goede afspraken gemaakt.

Begin 2026 wordt het plan opgeleverd en kan worden gestart met de implementatie. Energietransitie • De Friese Energievisie (2024) vormt een belangrijke basis voor regionale keuzes rond duurzame opwek, energiebesparing en een goed ingepaste energie infrastructuur. De Friese Energietafel (FET) werkte in 2025 aan het versnellen van de energietransitie en het aanpakken van netcongestie binnen Fryslân, ter ondersteuning van gemeentelijke opgaven. • Het Kaderstellend Adaptief Programmaplan Energietransitie (KAPE) is ontwikkeld door het kernteam Klimaat & Duurzaamheid in samenwerking met Berenschot. Het KAPE is het beleidsdocument van de gemeente voor de energietransitie tot 2050. Het document is adaptief en kan aangepast, of aangevuld worden indien bovenlokale regelgeving verandert of nieuwe technologieën beschikbaar zijn. • Eind 2025 is een idee ontwikkeld voor de aanleg van een groengas supercluster. Waarbij meerdere kleine clusters in het westen van de gemeente gebundeld worden tot een groot cluster. In diezelfde periode zijn stakeholders aangehaakt, waaronder de provincie, Alliander en de betrokken agrariërs. Het plan zit nu in de voorfase en wordt in 2026 verder ontwikkeld. • Energie-infrastructuur Voor de uitbreidingen van het stroomnet hanteert Liander een case bij case aanpak.

Dit betekent dat middenspanningsruimtes (trafo huisjes) worden geplaatst in buurten met capaciteitsknelpunten. Als dit onvoldoende is om de knelpunten op te lossen, wordt overgegaan op een buurtaanpak. • In 2025 behielden wij ons CO2- prestatieladder certificaat. In de CO2 prestatieladder 2025 keken wij naar de verbruiken van de gemeentelijke organisatie van 2024. Waar het eerste audit jaar de data onzeker en incompleet was, lijkt dat in 2024 wel volledig. Hierdoor zijn nieuwe inzichten ontstaan die wij vertalen naar onze doelen voor de komende jaren. • Wij hebben de voorverkenning van het landelijke programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER) afgerond. Samen met andere Friese gemeenten, Rijkswaterstaat en de RES-regio Fryslân hebben wij onderzoek gedaan naar het benutten van rijksgronden langs snelwegen voor de opwek van zonne-energie. Hieruit blijkt dat er mogelijk in Weststellingwerf een totaal van 2.1 hectare hiervoor beschikbaar is. Wij verkennen de (alternatieve) aansluitmogelijkheden. 74 Klimaatadaptatie Wij hebben verdere uitvoering gegeven aan de klimaatmaatregelen die genoemd zijn in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. In 2025 is gestart met het opstellen van Water & Klimaatadaptatieplan. Daarnaast is in 2025 besloten om in te zetten op het waterbewustzijn door in 2026 te starten met een regentonactie en om deel te nemen aan het NK-Tegelwippen 2026.

Aan de slag met gezondheidsbeleid Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In 2025 is er blijvend ingezet op de drie vastgestelde ambities binnen het lokaal Gezondheidsbeleid 2022 – 2025. Door actief uitvoering te geven aan het vastgestelde beleid zetten wij in op het verkleinen van de sociaaleconomische gezondheidsverschillen, het verbeteren van een gezonde leefomgeving en het bieden van gezondheidsbevorende en beschermende programma’s. Dit gebeurt vanuit verschillende preventieprogramma’s die zich inzetten op een gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving en een gezonde geest. Vanuit het gezondheidsbeleid wordt er actief samengewerkt met andere beleidsterreinen. De ketenaanpakken die vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord zijn ontstaan zijn in 2025 verder vormgegeven. Hebben we gedaan wat we wilden doen? Een gezonde leefstijl De huidige uitvoeringsplannen van de programma’s gezonde jeugd gezonde toekomst (JOGG) en NIX18 zijn geëvalueerd. De aandachtspunten nemen wij mee in de ontwikkeling van het nieuwe lokale gezondheidsbeleid. Vanuit de ketenaanpak Kansrijke Start is ingezet op het verder vormgeven van de lokale samenwerking. De verloskundige praktijk houdt een langer kennismakingsgesprek om op tijd te zien of er problemen of extra zorgen zijn tijdens de zwangerschap. In 2025 is er gestart met het ouder kind café.

Vanuit de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht is er vanuit de regionale samenwerking gestart met de centrale zorgverlener. Om overgewicht onder volwassen terug te dringen zijn er gezondheidschecks gedaan door de leefstijl apotheek. Om beter aan te sluiten bij de behoefte van opvoeders maken wij gebruik van een maatwerkpakket door de GGD. Het maatwerkpakket helpt opvoeders bij vragen over opvoeden en hoort bij de preventieve ondersteuning vanuit de gemeente. Voor aanstaande ouders is de gemeente in samenwerking met de verloskundige praktijk Juf Ooievaar, kraamzorg ISIS en GGD Fryslân gestart met het aanbieden van een kosteloze zwangerschapscursus. Een gezonde leefomgeving Om spelen, bewegen en elkaar ontmoeten te stimuleren, hebben wij samen met Buitenkans twee nieuwe speelplekken gemaakt in Steggerda. Kinderen, ouders en Dorpsbelang dachten actief mee. Om gezond drinken te stimuleren, is er in De Hoeve bij de Kontermansbrug een watertappunt geplaatst. Wij hebben ons ook beziggehouden met het beschermen van de gezondheid. Zo is er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om nieuwe lelieteelt te beperken, en is hierover advies gegeven (zie ook programma 8). Verder hebben wij onderzocht aan welke gezondheidsdoelen voor luchtkwaliteit de gemeente voldoet en waar verbetering mogelijk is. Hier wordt later verder aan gewerkt.

Ook is er aandacht besteed aan een gezond binnenmilieu en aan het opnemen van gezondheid in verschillende beleidsplannen. De Gezonde Leefomgeving-methode is dit jaar nog niet gebruikt. Deze methode kunnen wij inzetten bij het maken van nieuw gezondheidsbeleid, samen met inwoners. Zo kunnen wij goed horen wat zij belangrijk vinden in hun leefomgeving. Mentale gezondheid De acties om de mentale gezondheid te verbeteren zijn uitgevoerd binnen programma 6. Deze horen bij het versterken van de sociale basis, het preventieve jeugdbeleid en het armoedebeleid. Tijdens het maken van de begroting voor 2025 werd rekening gehouden met de komst van de nieuwe Wet integrale suïcidepreventie. De invoering van deze wet is ondertussen uitgesteld tot 1 januari 2026. De programma’s JOGG en NIX18 zijn vanuit programma 7 ondersteunend geweest voor het bevorderen van de mentale gezondheid onder jongeren. Toelichting - Wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 7.

Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil begroot - werkelijk Lasten | -12.063 | -13.560 | -10.467 | 1.497 Baten | 8.440 | 9.669 | 7.053 | -1.229 Saldo van lasten en baten | -3.623 | -3.891 | -3.413 | 268 Onttrekkingen | 594 | 553 | 0 | 40 Stortingen | -30 | -29 | -25 | -1 Saldo mutatie reserves | 564 | 524 | -25 | 40 Resultaat | -3.059 | -3.367 | -3.438 | 308 75 76 Programma 8 | Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Portefeuillehouder(s) Zonderland, Hartog en Hoen Organisatie Beleid Taakvelden • Ruimtelijke ordening • Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) • Wonen en bouwen • Beheer overige gebouwen en gronden Beleidsnota's 2004 Welstandsnota Weststellingwerf 2011 Handleiding schaalvergroting agrarische sector 2012 Facetbestemmingsplan Kernen Weststellingwerf 2013 Beheersverordening agrarische percelen bestemmingsplan buitengebied 2014 Bestemmingsplan Buitengebied 2014 Nadere regels Algemene Plaatselijke Verordening (APV) voor terrassen en uitstallingen (2014) 2016 Bestemmingsplan Buitengebied (versie VA03) aangepast naar aanleiding van uitspraak Raad van State 2017 Uitvoeringsregels evenementen gemeente Weststellingwerf 2017 2017 Bestemmingsplan Buitengebied intensieve veehouderijen 2017 Notitie strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed 2019 Omgevingsvisie Weststellingwerf 2022

Facetbestemmingsplan Geitenhouderijen 2022 Facetbestemmingsplan kleine windturbines Weststellingwerf 2022 Beleidsnotitie kleinschalige recreatie 2023 Woonzorgvisie 2024-2028 2023 Woonvisie 2024-2028 2025 Algemeen plaatselijke verordening Weststellingwerf 2025 2025 Beleidsregels Ruimte - voor- ruimte 2025 Nota grondbeleid 2025 Regionale woonzorgvisie Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Betaalbaar bouwen Lindewijk deelgebied 2 In 2025 is gestart met een ruimtelijke procedure gericht op het toevoegen van extra woningen in deelgebied 2 van de Lindewijk. De hiervoor benodigde aanvraag omgevingsvergunning (BOPA) is medio juni ingediend, gevolgd door een inloopmiddag begin juli 2025. In januari 2026 neemt de raad een besluit over de ontwerp omgevingsvergunning. Naast het bestaande aanbod van vrije kavels is de procedure erop gericht om meer sociale huur- en betaalbare koop- en huurwoningen toe te voegen aan het woningbouwprogramma van de Lindewijk. Dit is mede mogelijk gemaakt door een subsidie vanuit de woningbouw impulsregeling (WBI) van het Rijk. Herontwikkeling Pieterslaan Wolvega In 2025 is het bestemmingsplan Pieterslaan 85a Wolvega vastgesteld. In samenwerking met de woningstichting worden op deze locatie 18 sociale huurwoningen gerealiseerd.

77 Ontwikkeling huurwoningen Heerenveenseweg Aan de Heerenveenseweg zijn in 2025 gronden verkocht ten behoeve van de ontwikkeling en realisatie van 13 sociale huurwoningen. De bouw van de woningen is gestart en worden opgeleverd in 2026. Woningbouw in de dorpen In 2025 is verder gebouwd op de ingezette aanpak om woningbouw in de dorpen te stimuleren en te ondersteunen. Dorpen kunnen met behulp van de woningbouwtoolkit zelf werken aan het ontwikkelen van woningbouwplannen. Deze toolkit biedt praktische handvatten om van een eerste idee te komen tot een concreet initiatief. De inzet van de woningbouwcoördinator, in combinatie met de toolkit, wordt ondersteund door inzet van de flexpoolmiddelen. Door het beschikbaar stellen van subsidie uit het Dorpenfonds kunnen dorpen een projectplan opstellen en een externe partij inhuren die het dorp begeleidt in het proces richting een uitvoerbaar woningbouwinitiatief. De dorpen De Blesse, Nijeholtpade en Oldeholtpade zijn in 2024 gestart met het uitwerken van een woningbouwplan. In 2025 is hier een vervolg aan gegeven, waarbij de plannen verder zijn uitgewerkt en verdiept. Met deze aanpak ondersteunen wij dorpen actief bij het realiseren van passende woningbouw, aansluitend bij de lokale behoefte en met oog voor draagvlak in het dorp.

Regulering lelieteelt en sierteelt In juni van 2025 is, naar aanleiding van een toezegging, een voorstel aan de raad gedaan voor regulering van lelieteelt. Bij de behandeling van dit voorstel is een amendement aangenomen ten aanzien van deze regulering. Die gaat, onder andere, over het instellen van een sierteeltvrije zone rondom gevoelige functies en vergunningplicht. Het raadsbesluit is vertaald in een voorbereidingsbesluit, dat in december is vastgesteld. Dit betekent dat de zogenaamde 'voorbeschermingsregels' van toepassing zijn terwijl er intussen gewerkt wordt aan het wijzigen van het omgevingsplan (zie ook gezonde leefomgeving, programma 7). Spreidingswet Sinds 1 februari 2024 is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) van kracht. Met deze wet hebben gemeenten een wettelijke taak om asielopvang te realiseren. De verdeling van asielplekken wordt afgestemd in de Provinciale Regietafel (PRT) onder leiding van de Commissaris van de Koning. In 2025 heeft Weststellingwerf voldaan aan het verdeelbesluit van de Minister. Het doel van de Spreidingswet is om te komen tot een stabiel en gespreid opvanglandschap. Het plan was om in 2025 mee te doen aan de noodnachtopvang voor vluchtelingen uit Ter Apel. In mei 2025 heeft het COA besloten geen gebruik meer te maken van deze vorm van opvang.

Huisvesting statushouders In 2025 heeft Weststellingwerf de wettelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders behaald en is ingelopen op de achterstand op de taakstelling. Daarnaast zijn er voorbereidingen getroffen voor de deelname aan een regionale doorstroomlocatie in Beetsterzwaag. Betaalbaar wonen Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Goed en betaalbaar wonen in Weststellingwerf. Daar zetten wijons voor in. Dat kunnen wij niet alleen. Om uitvoering te geven aan onze woonvisie en woonzorgvisie werken wij samen met onze inwoners en onze stakeholders zoals Vereniging Kleine Dorpen (VKD), Plaatselijke Belangen, corporaties, zorg- en welzijnspartijen en de huurdersvertegenwoordiging. Hebben we gedaan wat we wilden doen? Woonvisie en woonzorgvisie In 2025 zijn wij verder gegaan met de uitvoering van de beide visiedocumenten. Zo ondersteunen wij de dorpen actief bij nieuwbouwinitiatieven, onder andere door inzet van onze woningbouwcoördinator. En natuurlijk de toolkit en de subsidie uit het dorpenfonds. Dorpen zijn hierdoor beter in staat om zelf plannen te ontwikkelen die aansluiten bij de lokale woningbehoefte en het dorpse karakter. 78 In 2025 hebben wij gewerkt aan het ontwikkelen van een eigen Impulsregeling Kleinschalige Woningbouw kleine dorpen.

Met deze regeling beschikt de gemeente over een aanvullend instrument om woningbouwinitiatieven financieel te ondersteunen en te versnellen, passend binnen de speerpunten van de woonvisie. • De speerpunten uit de woonvisie en woonzorgvisie zijn in 2025 richtinggevend gebleven: inzet op kwalitatief goede nieuwbouw, waarbij kwaliteit boven kwantiteit gaat; • het toevoegen van 600 woningen tot 2030; • werken aan een toekomstbestendige woningvoorraad, zowel in nieuwbouw als in de bestaande voorraad; • ruimte bieden aan initiatieven van dorpen en inwoners voor passende huisvesting voor mensen met een (toenemende) zorgbehoefte; • aandacht voor een betekenisvol leven, met samenhang tussen wonen, welzijn en zorg; • behoud en versterking van de leefbaarheid in de woonomgeving. Regionale woondeal Sinds 2023 werkt de gemeente vanuit de regionale woondeal, die is gesloten met het Rijk en de provincie. Met deze woondeal is afgesproken om meer en sneller nieuwe woningen te realiseren. De oorspronkelijke opgave voor Weststellingwerf betrof de bouw van 500 nieuwe woningen tot 2030, waarvan 30 procent sociale huur, 40 procent betaalbaar en 30 procent vrij. In 2025 is de regionale woondeal herijkt. Aanleiding hiervoor is een aanvullende opgave vanuit het Rijk.

In regionaal verband, Ooststellingwerf, Opsterland, Heerenveen en Smallingerland, is gekeken naar de gezamenlijke woningbouwopgave en de mogelijkheden om extra nieuwbouw te realiseren. Voor Weststellingwerf leidt deze herijking tot een verhoging van de opgave met circa 100 woningen. Daarmee komt de totale nieuwbouwopgave tot 2030 uit op 600 woningen. Deze extra behoefte was al opgenomen in de woonvisie, maar met de herijking van de woondeal is afgesproken dat deze woningen uiterlijk in 2030 gerealiseerd moeten zijn. Naast de herijking van de aantallen is in 2025 ook het gesprek met de provincie gestart over een afsprakenkader ouderenhuisvesting. Doel hiervan is om gezamenlijk richting te geven aan de ontwikkeling van passende woonvormen voor ouderen, rekening houdend met vergrijzing, doorstroming en de samenhang tussen wonen en zorg. Met de herijkte woondeal en het overleg over ouderenhuisvesting is in 2025 een stevige basis gelegd om de woningbouwopgave versneld en toekomstgericht uit te voeren. Regionale woonzorgvisie In het voorjaar van 2025 is ook de regionale woonzorgvisie door de raad vastgesteld. De visie richt zich op het toekomstbestendig maken van de woonzorginfrastructuur in Zuid Oost Friesland voor kwetsbare groepen, senioren en mensen met een (toenemende) zorgbehoefte.

Dit is noodzakelijk gezien de demografische ontwikkelingen, vergrijzing en de wens van onze inwoners om zo lang mogelijk veilig en zelfstandig in hun eigen huis en omgeving te kunnen wonen. Wij hebben de visie ontwikkeld in samenwerking met onze regionale partners: zorgaanbieders, woningcorporaties, collega- gemeenten, cliëntenorganisaties en zorgkantoren. Door deze brede samenwerking ontstaat een gedragen en uitvoerbare aanpak die rekening houdt met lokale verschillen binnen de gemeenten in onze regio. In 2026 gaan wij aan de slag met de uitvoeringsagenda van deze visie om zowel regionaal als lokaal de visie tot leven te brengen. 79 Meerjaren prestatieafspraken In 2025 zijn de meerjarenafspraken met woningcorporaties en huurders verder geconcretiseerd door deze uit te werken in een jaarschijf. Met deze aanpak worden de gezamenlijke ambities uit de meerjarenafspraken vertaald naar concrete, uitvoerbare afspraken per jaar. Dit zorgt voor meer focus, duidelijkheid en bestuurbare stappen in de uitvoering. De jaarschijf 2026 is in 2025 volledig uitgewerkt. Hierbij is bewust gekozen voor een integrale aanpak binnen de gemeente. Meerdere beleidsterreinen, waaronder wonen, sociaal domein, duurzaamheid en ruimtelijke ontwikkeling, zijn betrokken bij het opstellen van de jaarschijf.

Hierdoor sluiten de afspraken beter aan bij elkaar en ontstaat meer samenhang tussen beleid en uitvoering. Deze werkwijze draagt bij aan een intensievere en stevigere samenwerking met woningcorporaties en huurdersorganisatie. Door jaarlijks samen prioriteiten te stellen en concrete afspraken te maken, ontstaat meer wederzijds begrip, betere afstemming en ruimte om tijdig bij te sturen waar nodig. Met het werken in jaarschijven is in 2025 een belangrijke stap gezet naar een meer gezamenlijke en programmatische aanpak van wonen, waarbij samenwerking en integraliteit centraal staan. Wet versterking regie op de volkshuisvesting en het volkshuisvestingsprogramma In 2025 is de Wet versterking regie op de volkshuisvesting nog niet in werking getreden. Hierdoor is de gemeente in dit jaar nog niet gestart met het opstellen van het verplichte volkshuisvestingsprogramma. Wel zijn in 2025 de noodzakelijke voorbereidingen getroffen om in 2026 voortvarend van start te kunnen gaan met dit programma. De wet schrijft voor dat twee derde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn. Om deze ambitie te realiseren en te kunnen monitoren, is een volkshuisvestingsprogramma nodig waarin wordt vastgelegd wat waar en voor wie gebouwd mag worden. Met deze voorbereidingen is een basis gelegd om in 2026 te starten met het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma.

Het doel blijft om te komen tot meer tempo, meer regie en meer betaalbare woningen, passend bij de lokale en regionale volkshuisvestelijke opgave. Urgentieverordening De verplichte urgentie verordening maakt deel uit van de wet versterking regie volkshuisvesting. Het invoeren van deze wet heeft vertraging opgelopen, de urgentieverordening is daarom nog niet van kracht. Achter de schermen hebben wij in de provincie Fryslan alles klaarstaan. De proces - en werkafspraken zijn gemaakt en er is een kwartiermaker aangetrokken om het meldpunt verder vorm te geven. Wet goed verhuurderschap In 2025 is uitvoering gegeven aan de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur. Met deze wetten beschikt de gemeente over aanvullende instrumenten om ongewenste verhuurpraktijken tegen te gaan en huurders beter te beschermen. De inzet richt zich onder meer op het bevorderen van goed verhuurderschap, het tegengaan van misstanden en het vergroten van de betaalbaarheid van huurwoningen. In de praktijk blijkt dat het aantal meldingen en handhavingsverzoeken in 2025 beperkt is. Er is geen sprake van een grote toename aan casuïstiek. Wet betaalbare huur Voor een toelichting op deze maatregel verwijzen wij naar de toelichting bij Wet goed verhuurderschap.

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Bij het beheren van ons gemeentelijk vastgoed maken wij duurzame keuzes. In 2024 is gestart met het actualiseren van alle Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOP’s) voor de gebouwen binnen de maatschappelijke vastgoedportefeuille. In 2025 zijn de laatste MJOP's opgeleverd. Vanaf 2026 worden deze MJOP’s gebruikt en vormen zij tevens het fundament voor het opstellen van Duurzame Meerjaren Onderhoudsplannen (DMJOP’s). 80 Hebben we gedaan wat we wilden doen? Het opstellen van duurzame meerjaren onderhoudsplannen Voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed is gebruikgemaakt van de subsidie uit het Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed (KlimOp) van de provincie Fryslân. Deze regeling biedt de mogelijkheid om de geactualiseerde MJOP’s om te zetten naar DMJOP’s. De partij die de aanbesteding heeft gewonnen, heeft te maken gehad met vertraging binnen hun organisatie. Hierdoor is de uitvoering vertraagd. Verwacht wordt dat de DMJOP's in 2026 worden opgeleverd. Deze stappen dragen bij aan een duurzame en kostenefficiënte aanpak van het gemeentelijk vastgoedbeheer. Werken met de omgevingswet Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Wij hebben ons daar, van tevoren, op voorbereid en zijn druk bezig met de verdere invoering.

Een deel van de inspanningen die nodig zijn voor de invoering van de verschillende onderdelen, doen wij gezamenlijk in OWO -verband. Denk daarbij aan het omgevingsplan. Het opstellen van de omgevingsvisie wordt door de gemeenten afzonderlijk gedaan. Deze zogenaamde 'omgevingswetdocumenten' hangen nauw met elkaar samen en vormen dé instrumenten van de raad om te sturen op wat er in de fysieke leefomgeving wel en niet gebeurt. Aan beide is gewerkt in 2025. Binnen de Omgevingswet is er veel aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving. In 2025 is gestart met het proces om te komen tot een nota Omgevingskwaliteit (opvolger van de welstandsnota). Hebben we gedaan wat we wilden doen? Functioneren binnen de Omgevingswet Omgevingsvisie In 2025 is uitvoering gegeven aan het procesvoorstel (vastgesteld door de raad eind 2024) om te komen tot een evaluatie en actualisatie van de huidige Omgevingsvisie. Conform dat voorstel is daarbij input gevraagd van experts, belangenorganisaties en dorpsbelangen. De resultaten van de evaluatie zijn besproken met de gemeenteraad op 24 november 2025. Omgevingsplan In 2025 zijn wij, in OWO-verband, begonnen met het opstellen van het gebiedsdekkende omgevingsplan. De transitie naar dit plan zal waarschijnlijk tot 2032 in beslag nemen. In 2025 hebben wij gewerkt aan de uitgangspuntennotitie om te komen tot het omgevingsplan.

Daarnaast heeft er een inventarisatie plaatsgevonden van beleidsregels en verordeningen. Ruimtelijke kwaliteit onder de Omgevingswet De nieuwe sneltoetscriteria (voor het toetsen van welstand) zijn onderdeel geworden van de huidige welstandsnota's. In 2025 zouden wij beginnen met het vernieuwen van de welstandsnota (nota Omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet), vanuit de OWO-samenwerking. Dit heeft een langere opstartfase nodig gehad dan verwacht. De aanbesteding voor de aanpassing van de nota is in 2025 opgestart. Provinciaal wordt er door de adviesorganistie op het gebied van omgevingskwaliteit Hûs en Hiem en gemeenten gewerkt aan een flexibeler en klantgerichter aanpak om de omgevingskwaliteit te borgen. Er is, vanuit de VFG/Friese Aanpak onderzocht, hoe dit vorm kan krijgen. Toelichting wat mag het kosten De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, programma 8.

Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil begroot - werkelijk Lasten | -5.574 | -4.855 | -2.981 | -719 Baten | 4.164 | 1.551 | 726 | 2.614 Saldo van lasten en baten | -1.409 | -3.304 | -2.255 | 1.895 Onttrekkingen | 143 | 647 | 58 | -504 Stortingen | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo mutatie reserves | 143 | 647 | 58 | -504 Resultaat | -1.266 | -2.657 | -2.196 | 1.391 81 82 Overzicht | Algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouder(s) Hoen Organisatie Advies & Ondersteuning Taakvelden • OZB woningen • OZB niet-woningen • Belastingen overig • Economische promotie • Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds • Treasury Actuele ontwikkelingen en gerealiseerd beleid Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die een gemeente vrij kan besteden. Dit in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen zoals de opbrengst afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De specifieke dekkingsmiddelen staan opgenomen in de betreffende programma’s onder de baten. Woonlasten Jaarlijks voert het Coelo een benchmark woonlasten uit. Voor de uitkomsten van de benchmark 2025 verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen. Gemeentefonds Wij ontvingen ook afgelopen jaar geld van het Rijk uit het gemeentefonds. In 2025 was dat € 72 miljoen (€ 72,3 voor het jaar 2025 en een terugvordering van € 0,3 van voorgaande jaren).

Hiervan hebben wij een groot deel van onze uitgaven betaald. Jaarlijks ontvangen we, volgens een vastgesteld verdeelsysteem, een uitkering uit het gemeentefonds. In het verdeelsysteem wordt rekening gehouden met de onderlinge verschillen in de kosten waar een gemeente voor staat en de draagkracht van gemeenten (de belastingcapaciteit). Dit jaar hebben wij op drie momenten informatie over de gemeentefondsuitkering ontvangen. Wij informeerden de raad via diverse afzonderlijke memo's over uitkering van het gemeentefonds. Specifieke uitkeringen Naast de algemene uitkering bestaan er specifieke uitkeringen (SPUK). Deze uitkeringen mogen wij niet vrij besteden. Ze zijn voor een specifiek doel. Omdat deze uitkeringen voor een specifiek doel zijn, verantwoorden wij ze bij het desbetreffende programma. Ook verantwoorden wij ze in de SiSa-verantwoording verderop in deze jaarrekening. Het voormalige kabinet had het voornemen om het aantal SPUK's drastisch te verminderen. Aan dit voornemen heeft men in 2025 nog geen invulling kunnen geven. Wij hadden in 2025 nog 27 SPUK's (3 meer dan in 2024). De totale omvang van de specifieke uitkeringen bedraagt € 17,3 miljoen ten gunste van 2025. Doelstellingen Balans tussen gemeentelijke inkomsten en uitgaven Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? In 2025 waren onze inkomsten en uitgaven in balans.

Daarmee hebben wij ook voldaan aan de voorwaarden van onze toezichthouder voor een structureel sluitende begroting. Daarmee is het genoemde resultaat behaald. Maatregelen Sturen via de reguliere P&C cyclus De P&C cyclus bestond in 2025 uit een begroting, een voorjaarnota gecombineerd met een kadernota met een meerjarenperspectief, een najaarsnota en nu de jaarrekening. Wij hebben via de P&C cyclus sturing gegeven aan de doelen. Het vasthouden aan een goede balans in gemeentelijke inkomsten en uitgaven vormde daarin een continu kader. Toelichting De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen. Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil begroot - werkelijk Lasten | -708 | -462 | -697 | -245 Baten | 78.285 | 77.177 | 73.512 | 1.109 Saldo van lasten en baten | 77.578 | 76.715 | 72.815 | 863 Onttrekkingen | 4.626 | 4.626 | 0 | 0 Stortingen | -2.732 | -2.732 | 0 | 0 Saldo mutatie reserves | 1.894 | 1.894 | 0 | 0 Resultaat | 79.472 | 78.609 | 72.815 | 863 83 Overhead, Vennootschapsbelasting en Overige baten en lasten Overhead kosten De definitie van overhead uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten die gericht zijn op de externe klant vallen hier dus niet onder maar zijn in de betreffende taakvelden opgenomen. De bedrijfskosten die dus gerekend worden tot de overhead zijn: • | Personele kosten (alleen leidinggevenden en interne teams) • | Huisvesting • | OWO (incl. ICT) • | Communicatie • | Overige bedrijfsvoeringskosten. De toelichting op de cijfers staat in het onderdeel jaarrekening, toelichting op de cijfers per programma Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil begroot - werkelijk Lasten | -24.127 | -23.279 | -20.527 | -848 Baten | 9.917 | 9.472 | 9.114 | 445 Saldo van lasten en baten | -14.210 | -13.807 | -11.414 | -403 Onttrekkingen | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | -14.210 | -13.807 | -11.414 | -403 Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is er de Wet belastingplicht overheidsondernemingen. Dit houdt in dat gemeenten Vennootschapsbelasting (Vpb) moeten betalen op het moment dat ze activiteiten uitvoeren waarvoor ze aangemerkt worden als ondernemer. Zie ook het onderdeel toelichting op de baten en lasten, onderdeel Vennootschapsbelasting.

Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil begroot - werkelijk Lasten | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | 0 | 0 | 0 | 0 Onvoorziene uitgaven Het taakveld 'Overige baten en lasten' is hier verantwoord. De post onvoorziene uitgaven maakt deel uit van dit taakveld. De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten, overige baten en lasten. Bedragen x €1.000 Exploitatie | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil begroot - werkelijk Lasten | 0 | -30 | -1.370 | 30 Resultaat | 0 | -30 | -1.370 | 30 84 85 Jaarverslag - Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Portefeuillehouder | Hoen Organisatie | Advies & Ondersteuning Inleiding De lokale heffingen worden onderverdeeld in belastingen en rechten. Belastingen De opbrengsten van belastingen vallen onder de algemene middelen en kunnen vrij besteed worden. In onze gemeente geldt dit voor de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting, (water-)toeristenbelasting en reclamebelasting. Rechten Dit zijn vergoedingen voor concrete prestaties, die door de gemeente worden geleverd. Deze opbrengsten zijn niet vrij besteedbaar. In onze gemeente geldt dit voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de leges burgerzaken. Bij de afvalstoffen- en rioolheffing is het uitgangspunt dat de tarieven kostendekkend zijn.

De tarieven zijn opgenomen in verordeningen, die de gemeenteraad vaststelt. De tarieven in 2025 zijn vastgesteld in de raadsvergadering van 2 december 2024. Voor de heffing van de OZB en de forensenbelasting is jaarlijks een waardering van de onroerende zaken (WOZ waarden) nodig. Tarievenbeleid 2025 Voor 2025 zijn de belangrijkste heffingen met 2,6% inflatiecorrectie verhoogd, met uitzondering van de riool- en afvalstoffenheffing. In 2025 is de afvalstoffenheffing verhoogd naar € | 305 voor meerpersoonshuishoudens en € 203 voor eenpersoonshuishoudens. De stijging komt vooral door hogere verwerkingskosten bij Omrin. De rioolheffing is conform het Gemeentelijk RioleringsPlan 2021 | - 2025 verhoogd. Het tarief voor huishoudelijk en bedrijfsafvalwater bedroeg € 145,06 en voor hemel- en grondwater € 55,03. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing is het uitgangspunt 100% kostendekking gehanteerd. Zowel voor eenpersoons- als meerpersoonshuishoudens is de totale woonlastendruk ten opzichte van 2024 gestegen. Zo ging de totale woonlast voor meerpersoonshuishoudens in onze gemeente van € | 819 in 2024 naar € 843 in 2025. De gemeentelijke woonlasten in Weststellingwerf liggen echter nog wel ruim onder het landelijk gemiddelde van € 1.053 over 2025.

Ook wanneer wij de woonlasten in onze gemeente vergelijken met de andere 17 gemeenten in onze provincie dan zien wij dat wij met een derde plek in de ranking laag scoren qua woonlasten. Tabel opbrengst belangrijkste heffingen Lokale heffingen | Rekening 2024 | Rekening 2025 | Actuele begroting | Primitieve Verschil begroot - begroting | werkelijk Onroerendezaakbelastingen | 5.153 | 5.335 | 5.226 | 5.226 | 109 Forensenbelasting | 46 | 52 | 54 | 54 | -2 Toeristenbelasting | 184 | 204 | 170 | 170 | 34 Reclamebelasting | 102 | 102 | 105 | 105 | -2 Afvalstoffenheffing | 3.105 | 3.159 | 3.152 | 3.208 | 7 Rioolheffing | 2.313 | 2.428 | 2.467 | 2.467 | -39 Marktgelden | 17 | 17 | 21 | 21 | -4 Leges burgerzaken | 558 | 561 | 582 | 421 | -21 Leges omgevingsvergunningen | 898 | 914 | 794 | 529 | 120 (WABO) Begraafplaatsen | 122 | 149 | 145 | 145 | 4 Eindtotaal | 12.498 | 12.920 | 12.715 | 12.346 | 205 86 87 Totaalopbrengst van de belangrijkste heffingen Onroerendezaakbelastingen OZB Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Ieder jaar taxeert de gemeente alle onroerende zaken binnen de gemeente. De WOZ -waarden van woningen zijn in onze gemeente gemiddeld tussen de 1,9% en 2,8% gestegen in 2025 (bron AD.nl). De WOZ-waarde is niet alleen de grondslag voor de OZB en de forensenbelasting, het wordt ook gebruikt voor belastingen van het Rijk en het waterschap.

De aanslagen in 2025 zijn gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2024. Bij het opstellen van de begroting, bepalen wij met het op dat moment bekende bedrag van de WOZ-waarden, het OZB-tarief. Daarna zijn er nog tal van gebeurtenissen die van invloed zijn op de definitieve WOZ-waarden per peildatum, daardoor kan de opbrengst afwijken van de begroting. Bezwaar en beroep Over het belastingjaar 2025 zijn in totaal 220 bezwaarschriften ontvangen op basis van de Wet waardering onroerende zaken (wet WOZ). Dat is ongeveer 1,5% van het aantal opgelegde aanslagen onroerendezaakbelasting. De voornaamste redenen van bezwaar zijn de stijging van de waarde ten opzichte van de vorige peildatum. Daarnaast hanteren de no-cure-no-pay bureaus voor meerdere woningen dezelfde motivatie, namelijk gedateerde keuken en sanitair. Van het aantal ontvangen bezwaarschriften hebben wij afgerond 26,8% gegrond verklaard. Over het belastingjaar 2025 zijn tot nu toe 4 beroepszaken ingediend (peildatum: 20 februari 2026). De opbrengst De verwachte opbrengst OZB over 2025 was afgerond € 5,2 miljoen. De werkelijke opbrengst is afgerond € 5,3 miljoen. Forensenbelasting Voor deze belasting wordt, net als bij de OZB, als grondslag de WOZ-waarde gehanteerd. De werkelijke opbrengst van € 52.000 valt iets lager uit dan onze raming van € 54.000.

Toeristenbelasting De heffingsmaatstaf van deze belasting is de vergoeding die is verschuldigd voor de overnachting. Voor 2025 is het tarief net als de afgelopen jaren 4% van de logiesomzet. In de begroting 2025 hadden wij een opbrengst geraamd van € 169.600. Over het belastingjaar 2025 hebben wij een meeropbrengst van € 34.000. De definitieve logiesomzet over 2025 is dus hoger dan wij in eerste instantie verwachtten. De definitieve afrekening volgt zoals gebruikelijk een jaar later (de afrekening van 2025 volgt in 2026). Reclamebelasting Reclamebelasting wordt geheven voor openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg. Wij kennen deze belasting sinds 2016, waarvan de opbrengst ten goede komt aan het ondernemersfonds. Uit dit fonds worden activiteiten voor en door ondernemers en haar bezoekers in Wolvega betaald. De daadwerkelijke opbrengsten liggen in 2025 gelijk aan de uitgaven. Afvalstoffenheffing Het uitgangspunt is dat de kosten voor afvalinzameling en -verwerking volledig (100%) worden gedekt door de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Bij de start van 2025 werd uitgegaan van een kostendekkendheid van 100%. Op basis van de actuele inzichten is bij de najaarsnota echter een negatief saldo van € | 170.400 ontstaan. Dit tekort is gedekt vanuit de reserve afval. De werkelijke kostendekkendheid is uitgekomen op 92%, wat lager is dan de begrote 95%.

Voor een nadere toelichting op de onderliggende cijfers wordt verwezen naar de financiële toelichting bij programma 7 van de jaarrekening. Om de lagere kostendekkendheid op te vangen is € 280.000 onttrokken aan de egalisatiereserve afval. Deze reserve is bedoeld om financiële schommelingen op te vangen en zo te voorkomen dat tariefaanpassingen te abrupt moeten plaatsvinden. x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld afval | Rekening 2025 | Begroting 2025* Kosten taakveld | 3.457 | 3.290 Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) | -875 | -822 Netto kosten taakveld | 2.582 | 2.468 Toe te rekenen kosten: Straatvegen | 9 | 21 Minimabeleid | 81 | 88 Overhead | 452 | 452 Compensabele btw | 315 | 282 Toe te rekenen kosten | 857 | 843 Totale kosten | 3.439 | 3.311 Opbrengst heffingen | -3.159 | -3.152 Dekkingspercentage | 92% | 95% *Op basis van de geactualiseerde begroting Rioolheffing De kosten voor het beheren en onderhouden van het rioolstelsel worden door middel van de rioolheffing bij gebruikers in rekening gebracht. De gemeente heeft hierbij de wettelijke zorgplicht voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Net als bij de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt dat de rioolheffing 100% kostendekkend is. In 2025 bedraagt de werkelijke kostendekkendheid 95%, wat lager is dan de begrote 97%.

Voor een inhoudelijke toelichting op de verschillen wordt verwezen naar de financiële toelichting bij programma 7 van de jaarrekening. Om het tekort op te vangen is € 130.000 onttrokken aan de egalisatiereserve riolering. Deze reserve is bedoeld om financiële schommelingen op te vangen en zo te voorkomen dat tariefaanpassingen te abrupt moeten plaatsvinden. x € 1.000 Kostendekkendheid taakveld riolering | Rekening 2025 | Begroting 2025* Kosten taakveld | 1.959 | 1.957 Inkomsten taakveld (exclusief heffingen) | -2 | 0 Netto kosten taakveld | 1.957 | 1.957 Toe te rekenen kosten: Overhead | 349 | 349 Straatreiniging | 9 | 21 Compensabele btw | 244 | 227 Toe te rekenen kosten | 602 | 597 Totale kosten | 2.559 | 2.554 Opbrengst heffingen | -2.428 | -2.467 Dekkingspercentage | 95% | 97% *Op basis van de geactualiseerde begroting 88 Markt- en staangelden Marktgeld wordt geheven voor het innemen van een standplaats voor het uitstallen, aanbieden of verkopen van goederen op locaties die zijn aangewezen voor het houden van de (wekelijkse) warenmarkt, de voorjaarsmarkt en de najaarsmarkt. Staangeld wordt geheven voor het innemen van een (vaste) standplaats op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Leges Leges zijn vergoedingen die worden betaald voor een door de gemeente geleverde (meestal administratieve) dienst, waar mensen zelf om vragen.

Zo worden bijvoorbeeld leges betaald voor het voltrekken van een huwelijk, de afgifte van een uittreksel uit een bepaald register, reisdocumenten, rijbewijzen of voor vergunningen zoals een omgevingsvergunning. Kostendekkendheid leges Binnen de leges zijn er een drietal titels. Titel 1 gaat over diverse burgerzaken (zoals rijbewijzen, reisdocumenten, gezondheidsverklaringen en documenten rondom naturalisatie). Titel 2 richt zich op de leges rondom omgevingsvergunningen. Titel 3 benoemt diensten die vallen onder de Europese dienstenrichtlijn (zoals de APV, drank & horeca wet en de winkeltijdenwet). In onze legesverordening 2025 staan de titels nader toegelicht. x € 1.000 Algemene legesverordening totaal | Rekening 2025 | Begroting 2025 Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente | 1.585 | 1.562 Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld | 1.585 | 1.562 Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente | 817 | 816 BTW Totale kosten | 2.402 | 2.378 Opbrengst heffingen | -1.486 | -1.231 Dekkingspercentage | 62% | 52% x € 1.000 Algemene legesverordening titel 1 Algemene dienstverlening | Rekening 2025 | Begroting 2025 Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente | 885 | 876 Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld | 885 | 876 Toe te rekenen kosten Overhead incl.

(omslag)rente | 516 | 515 BTW Totale kosten | 1.401 | 1.390 Opbrengst heffingen | -545 | -399 Dekkingspercentage | 39% | 29% 89 x € 1.000 Algemene legesverordening titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning | Rekening 2025 | Begroting 2025 Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente | 665 | 665 Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld | 665 | 665 Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente | 285 | 285 BTW Totale kosten | 950 | 950 Opbrengst heffingen | -914 | -795 Dekkingspercentage | 96% | 84% x € 1.000 Algemene legesverordening titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn | Rekening 2025 | Begroting 2025 Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente | 35 | 22 Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld | 35 | 22 Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente | 16 | 16 BTW Totale kosten | 51 | 38 Opbrengst heffingen | -27 | -37 Dekkingspercentage | 54% | 99% 90 Begraafplaatsen Graf- en begraafrechten Er worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten door de gemeente in verband met de begraafplaats. De gerealiseerde kostendekkendheid (26%) van het taakveld begraafplaatsen is iets hoger dan begroot (25%). x € 1.000 Kostendekkendheid begraafplaatsen | Rekening 2025 | Begroting 2025 Kosten taakveld(en) incl.

(omslag)rente | 348 | 355 Inkomsten taakvelden(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld | 348 | 355 Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente | 218 | 218 BTW | 11 | 11 Totale kosten | 577 | 584 Opbrengst heffingen | -149 | -145 Dekking | 26% | 25% Kwijtschelding Wij hanteren een kwijtscheldingsbeleid voor inwoners zonder vermogen, die een laag inkomen hebben. Kwijtschelding is mogelijk voor afvalstoffenheffing en onroerende zaakbelasting. De kwijtscheldingsregeling is gebaseerd op landelijke normen, welke met ingang van 2023 zijn verruimd en vastgesteld in de nieuwe “Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Weststellingwerf 2023”. Op basis van de betaalcapaciteit wordt berekend of inwoners in aanmerking komen voor kwijtschelding. Bij de aanvragen voor 2025 is net als vorig jaar gebruik gemaakt van het Inlichtingenbureau omdat wij als gemeente geen toegang hebben tot alle gegevens zoals inkomen, banktegoed, voertuigenbezit. Hierdoor vindt er een correcte toetsing plaats en worden de juiste toewijzingen voor kwijtschelding gedaan. In het belastingjaar 2025 was er voor 219 inwoners (2024: 251) sprake van een automatische kwijtschelding na toetsing door het Inlichtingenbureau. Van de 230 beoordeelde aanvragen tot kwijtschelding zijn er 133 toegewezen. Het toewijzingspercentage van 58% in 2025 is hoger dan het percentage in 2024 (54%).

Kwijtscheldingen (aantallen) | 2025 | 2024 Verschil Automatische kwijtschelding na toets Inlichtingenbureau | 219 | 251 | -32 Aantal aanvragen tot kwijtschelding | 230 | 256 | -26 Aantal toegewezen kwijtscheldingen na aanvraag | 133 | 137 | -4 Totaal aantal kwijtscheldingen (automatisch en na aanvraag) | 352 | 388 | -36 Percentage toegewezen kwijtscheldingen na aanvraag | 58% | 54% | 4% Kwijtschelding in euro's Het totale bedrag aan verleende kwijtschelding is afgerond € 80.000. Dit is grotendeels voor de afvalstoffenheffing. x € 1.000 Kwijtschelding (€) | Rekening 2024 | Rekening 2025 | Begroting 2025 | Primitieve begroting 2025 | Verschil Afval | 86 | 80 | 88 | 113 | 8 OZB | 0 | 1 | 2 | 2 | 1 Totaal | 86 | 81 | 90 | 115 | 9 91 Gemeentelijke woonlasten Onderstaande tabel geeft een overzicht over 2025 van de woonlasten van de 18 Friese gemeenten. In 2025 staan wij op plek 3. Dit waar het gaat om de laagste woonlasten in onze provincie.

Woonlastendruk 2025 | OZB (gem) | Afvalstoffenheffing | Rioolheffing | Totaal woonlasten Eph | Mph | Eph | Mph | Eph | Mph 1 Ameland | 265 | 182 | 239 | 150 | 177 | 597 | 681 2 Opsterland | 311 | 209 | 251 | 197 | 259 | 717 | 821 3 Weststellingwerf | 338 | 203 | 305 | 200 | 200 | 741 | 843 4 Harlingen | 330 | 217 | 323 | 202 | 202 | 749 | 855 5 Ooststellingwerf | 272 | 224 | 290 | 176 | 305 | 672 | 867 6 De Fryske Marren | 350 | 248 | 315 | 131 | 225 | 729 | 890 7 Leeuwarden | 367 | 221 | 354 | 144 | 177 | 732 | 898 8 Terschelling | 450 | 254 | 254 | 197 | 197 | 901 | 901 9 Súdwest Fryslân | 400 | 244 | 293 | 211 | 211 | 855 | 904 10 Noardeast-Fryslân | 423 | 170 | 242 | 240 | 240 | 833 | 905 11 Vlieland | 353 | 280 | 374 | 127 | 191 | 760 | 918 12 Tytsjerksteradiel | 516 | 212 | 302 | 152 | 169 | 880 | 987 13 Dantumadiel | 540 | 209 | 261 | 188 | 188 | 937 | 989 14 Smallingerland | 382 | 254 | 298 | 321 | 321 | 957 | 1.001 15 Heerenveen | 442 | 234 | 301 | 198 | 263 | 874 | 1.006 16 Achtkarspelen | 431 | 239 | 341 | 235 | 235 | 905 | 1.007 17 Waadhoeke | 365 | 253 | 316 | 278 | 348 | 896 | 1.029 18 Schiermonnikoog | 499 | 264 | 344 | 132 | 192 | 895 | 1.035 Toelichting bij de tabellen: Eph= eenpersoonshuishouden Mph= meerpersoonshuishouden Bron: Coelo (Atlas van de lokale lasten 2025) 92 93 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Portefeuillehouder Hoen Organisatie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://weststellingwerf.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d4fc37a1-5c34-4447-b3b4-621e548c1b98?agendaItemId=0d9f1a09-5e68-462a-aac4-02f3a3fc5e50