CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Jaarstukken 2025 (0098824066)

Raadsvergadering 8 juni 2026, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Jaarstukken gemeente Weststellingwerf 202580.012 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 10

Advies & Ondersteuning Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om niet begrote kosten te dekken. Dat wil zeggen: welke capaciteit is nodig om de risico's op te vangen, en wel zodanig dat een tegenvaller in de uitvoering niet direct tot een bezuiniging hoeft te leiden. De wet geeft aan welke onderwerpen in deze paragraaf aan bod moeten komen: • het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s; • een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • een inventarisatie van de risico’s; • de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s uitgedrukt in weerstandsvermogen; • een vijftal voorgeschreven financiële kengetallen; • een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s De doelstellingen zijn: 1. voldoen aan wet- en regelgeving; 2. inzicht krijgen in de risico’s die onze gemeente loopt en daarmee het risicobewustzijn aanmoedigen; 3. een onderbouwing van het berekende weerstandsvermogen; 4. de omvang van het weerstandsvermogen is voldoende.

In de nota financieel beleid zijn over de norm voor de omvang van de incidentele weerstandscapaciteit de volgende uitgangspunten vastgelegd: De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit moet minimaal gelijk zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit, oftewel een minimale ratio weerstandsvermogen van 1,0; Voor de voorgeschreven financiële kengetallen sluiten wij aan bij de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten. Het streven van de gemeente is minimaal te voldoen aan categorie B (normaal risico). Dit betekent dat wij streven naar een solvabiliteitspercentage van 20%. De hoogte van de reserves (inclusief de vrije algemene reserve) moet dan minimaal 20% zijn van het totale vermogen (het balanstotaal). In ons collegeprogramma hebben wij opgenomen dat wij een ratio weerstandsvermogen willen hanteren van 2,0 en een minimale solvabiliteitsratio van 20%. In deze jaarrekening voldoen wij aan de uitgangspunten van het financieel beleid. Ook het uitgangspunt van een weerstandsratio van 2,0 zoals aangegeven in het collegeprogramma wordt gehaald. Deze is namelijk 2,07. Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om eventuele tegenvallers op te vangen. Dit zonder dat de begroting en het beleid aangepast moet worden.

De begrotingsruimte Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bestaat de verplichting om jaarlijks in de begroting een bedrag voor onvoorziene uitgaven op te nemen. Daarbij is geen wettelijk minimum of maximum aangegeven. Hiermee kunnen elk jaar onverwachte incidentele tegenvallers worden opgevangen. In het kader van het project 'ombuigingen 2026 e.v.' hebben wij vanaf 2026 nog een post voor onvoorziene zaken van € 100.000. De algemene reserve Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve kan worden ingezet ter dekking van onverwachte incidentele tegenvallers. De algemene reserve bedroeg op 31 december 2025 afgerond € | 19 miljoen (voor resultaatbestemming). De bestemmingsreserves Voor de middelen van een bestemmingsreserve heeft de raad een specifiek doel vastgelegd. Eventueel kan de bestemming door de raad worden gewijzigd. Wanneer op een bestemmingsreserve geen verplichting rust voegen wij deze reserve toe aan de algemene reserve. Op dat moment vormt het onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit. Voor het vaststellen van onze weerstandscapaciteit worden de bestemmingsreserves op dit moment niet meegenomen. De stille reserves Stille reserves betreffen activa die tegen nul zijn gewaardeerd. Ook kan de boekwaarde lager zijn dan de verkoopwaarde.

De mogelijke overwaarde die bij verkoop ontstaat, kan dan worden ingezet voor de opvang van onverwachte tegenvallers. Op dit moment verwachten wij dat de invloed van deze stille reserves op de weerstandscapaciteit nihil is. De niet-benutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit geeft een indicatie van de mogelijkheden die een gemeente heeft om haar inkomsten via extra belastingopbrengsten te verhogen. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: - de OZB - de rioolheffing - de afvalstoffenheffing en reinigingsrechten Vanaf 2020 heeft het Rijk een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijk te maken. Hierin wordt naast de OZB ook de riool- en afvalstoffenheffing vergeleken. De niet-benutte belastingcapaciteit hebben wij tegen nul gewaardeerd. Bij de onderdelen riolering en reiniging geldt een norm van 100% kostendekkendheid. Samenvatting De incidentele weerstandscapaciteit bedroeg ongeveer € 19 miljoen. x € 1.000 Weerstandscapaciteit | 31-12-2025 a. | De incidentele begrotingsruimte | 100 b. | Algemene reserve (stand 31/12 voor resultaatbestemming) | 18.856 c. | Bestemmingsreserves d. | De stille reserves 18.956 94 95 Inventarisatie van de risico’s en getroffen beheersmaatregelen De belangrijkste risico’s voor de gemeente zijn in beeld gebracht, voor zover op dit moment bekend.

Van belang is te beseffen dat risico’s zowel positieve als negatieve effecten kunnen hebben. Wij hebben bij deze inventarisatie vooral gekeken naar mogelijke negatieve risico’s en de gevolgen daarvan. Het inschatten van risico’s is een momentopname en is geen absolute wetenschap. De inventarisatie is gemaakt in een tweetal domeinen: (relatief) beïnvloedbare risico’s en onzekerheden op lokaal en regionaal niveau en landelijke ontwikkelingen en (lastig beïnvloedbare) risico’s en/of onzekerheden die daar uit voortvloeien. Vervolgens zijn de risico’s en genomen beheersmaatregelen beoordeeld. Op basis hiervan is een inschatting gemaakt van de mogelijke financiële impact van deze risico’s. Uiteraard met de kanttekening dat elke inschatting met de nodige onzekerheden is omgeven. De huidige werkwijze bestaat uit vier stappen: 1. per risico wordt een financiële inschatting gemaakt van de initiële klasse waarin het risico valt; 2. daarna wordt beoordeeld, wat de initiële kans is dat het risico zich voordoet en wordt deze vertaald in een wegingsfactor. Op basis hiervan wordt de initiële financiële inschatting verlaagd; 3. vervolgens worden beheersmaatregelen benoemd en waar mogelijk geïmplementeerd; 4. deze beheersmaatregelen zorgen voor een aangepaste inschaling van risicoklasse en risicokans, waartegen 'de onzekere gebeurtenis' (= het risico) wordt gescoord.

Op basis hiervan kan de financiële inschatting nogmaals worden verlaagd. Op basis van deze vier stappen is de verwachte financiële impact (geschatte initiële financiële inschatting x geschatte kans, rekening houdend met beheersingsmaatregelen) van de risico’s gemaakt. Het geschatte bedrag aan mogelijke risico’s wordt jaarlijks herijkt en is hierbij bepaald op € 9,1 miljoen. De belangrijkste risico’s die onze gemeente loopt, worden hierna behandeld.

96 Onzekerheden gemeentefonds en rente € 492.500 (GF&R) Gemeentefonds Een deel van de financiële druk, zoals wij die op ons af zagen komen, is verlicht. Toch blijft de structurele korting op het gemeentefonds voor een groot deel bestaan. Daardoor is de druk nog niet van de ketel. Het ravijn bestaat nog steeds, alleen is in de tijd opgeschoven. Het nieuwe regeerakkoord zegt niets over middelen voor de gemeenten en daardoor blijft het onzeker hoe de toekomst van het gemeentefonds er uit ziet. Ook zit er een risico in de herverdeling van het gemeentefonds. Wij hebben namelijk de volgende stap van de herverdeling gemeentefonds opgenomen in onze begroting (€ 15 per inwoner vanaf 2027). Besluitvorming van het Rijk over deze volgende stap is echter nog niet rond. Tot slot schiet de nieuwe financieringssystematiek, op basis van het bbp, met name tekort om de groei van de uitgaven voor zorgkosten op te vangen. Die kosten stijgen namelijk harder dan het gemiddelde bbp. Dit blijft voor ons een risico. Rente Rentestijging is een risico waar wij mee te maken kunnen krijgen bij het opnieuw afsluiten van een geldlening. Is de rente hoger dan de rente die wij betaalden, dan heeft dit een nadelig effect op onze begroting. Wij houden de toekomstige noodzakelijke financieringen nauwlettend in de gaten om zo het renterisico te minimaliseren (vaste schuld en kasgeld).

De rentes stijgen licht op dit moment en in de komende planperiode verwachten wij een nieuwe lening aan te moeten trekken. Het renterisico is hierdoor iets toegenomen. Pensioenopbouw (gewezen) wethouders Jaarlijks wordt bij de jaarrekening de voorziening voor de pensioenen van onze (gewezen) wethouders herijkt. Dit doen wij op basis van de actuariële waardeberekeningen van onze externe adviseur. Zij berekenden op basis van diverse parameters welk bedrag er in de voorziening aanwezig moest zijn op de peildatum 31-12-2025. Een van de belangrijkste parameters is de rekenrente. Deze wordt jaarlijks vastgesteld door De Nederlandse Bank. Dit percentage kan jaarlijks verschillen, waardoor op basis van de wet- en regelgeving een storting of een onttrekking aan de voorziening plaatsvindt. De rekenrente is in 2025 iets gestegen waardoor een klein deel van de voorziening kon vrijvallen. Wij hebben echter ook een grote storting in de voorziening moeten doen ter voorbereiding op de overgang van de wethouderspensioenen naar het nieuwe pensioenstelsel. Omdat de voorziening nu op peil is en wij niet direct een grotere daling van de rekenrente verwachten, blijft het risico beperkt.

Onzekerheden grondexploitaties € 710.000 (GREX) Hoewel de ramingen van de grondexploitaties zoals gebruikelijk zijn geactualiseerd, blijft het moeilijk te voorspellen of de geraamde verkopen ook daadwerkelijk plaatsvinden. In 2025 is er een nieuwe grondexploitatie toegevoegd, waardoor risico's toenemen. Maar doordat de boekwaarde van de andere exploitaties dalen (door de gerealiseerde verkopen) en er één exploitaties is afgesloten, nemen daarentegen de onzekerheden en risico`s ook weer af. Daarnaast is de looptijd van de exploitaties 1 jaar korter. De totale risico inschatting neemt hierdoor af. De winst- en verliesnemingen worden jaarlijks geactualiseerd per grondexploitatie. De verliesvoorzieningen worden berekend op basis van de netto contante waarde (2%). De winstnemingen worden berekend met de Percentage of Completion Methode (POC). Risico’s binnen het Sociaal Domein € 672.500 (SD) De risico’s binnen het Sociaal Domein liggen met name in de open einderegelingen. Dit zijn regelingen die weliswaar een budgettair plafond kennen in de begroting, maar in feite financieel niet zijn begrensd. Als er meer aanspraak op dergelijke regelingen wordt gedaan, zal de gemeente vanuit haar wettelijke taak aanvullend (financiële) middelen beschikbaar moeten stellen. De gemeente kan deze middelen veelal niet verhalen op derden.

Wij hebben zoveel mogelijk beheersmaatregelen genomen om te voorkomen dat de beschikbare budgetten worden overschreden, door bijvoorbeeld een zo goed mogelijke inschatting te maken op basis van historische kosten en actuele (beleids)ontwikkelingen. 97 Wmo Toenemende vergrijzing, complexer wordende samenleving en de landelijke invoering van het abonnementstarief laten in Weststellingwerf een toename zien van het aantal Wmo -cliënten. Voor de komende jaren is nog een aantal decentraliserende rijksmaatregelen te verwachten die de gemeente raken. Zo wordt gesproken over de decentralisatie van Beschermd Wonen en ook Maatschappelijke Opvang. De gemeente wordt dan verantwoordelijk voor deze taken. De invoering van de decentralisatie van Beschermd wonen is opnieuw uitgesteld. Er is nog geen nieuwe streefdatum bekend. Het blijft daarbij de vraag of het Rijk voldoende middelen beschikbaar gaat stellen. Indexatie van de tarieven en volumestijging nemen wij op als autonome ontwikkeling in de kadernota. Jeugdwet De financiering van de Jeugdwet is een zeer complex stelsel. Het onderdeel 'resultaat gestuurde inkoop' is aanbesteed. Deze aanbesteding is ingegaan per 1 januari 2024. De financiële effecten van de aanbesteding zijn nog steeds onvoldoende bekend. Wel zien wij een aantal kostenverhogende effecten van de inkoop op casusniveau.

Hoe zich dat in de volle breedte ontwikkelt is nu nog niet volledig in beeld. Het onderdeel hoog specialistische Jeugdhulp kenmerkt zich door een laag aantal cliënten en hoge kosten per cliënt. Lasten kunnen snel fluctueren bij relatief kleine wijzigingen in omvang van het aantal cliënten. Vertraging in afgegeven toewijzingen (berichtenverkeer) in combinatie met grillig declaratiegedrag van zorgaanbieders maakt monitoring complex en lastig. Wij hebben daarom beperkt zicht op de ontwikkeling en de voorspelbaarheid van de lasten. Er is een start gemaakt met het ontwikkelen van een dashboard Jeugd. De eerste versie van de dashboard Jeugd is inmiddels beschikbaar. Indexatie van de tarieven en volumestijging nemen wij op als autonome ontwikkeling in de kadernota. Hervormingsagenda De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Een deel van de maatregelen uit de hervormingsagenda zijn al geïmplementeerd. Ondanks de reeds genomen maatregelen blijven de kosten Jeugd jaarlijks toenemen en is de besparing vanuit de hervormingsagenda hoogstwaarschijnlijk niet te realiseren. Begin 2025 is het rapport Advies Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd gepubliceerd.

Dit rapport concludeerde dat het niet wenselijk en niet haalbaar is om de beoogde besparingen vanaf 2026, zoals opgenomen in het meerjarig financieel kader in de Hervormingsagenda Jeugd, te handhaven. Het vorige kabinet nam het advies van de commissie Van Ark over de Hervormingsagenda Jeugd serieus en heeft dit verwerkt in de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Er zijn toen extra middelen toegekend aan het gemeentefonds voor de jaren 2025-2027 om de grootste financiële druk bij gemeenten te verlichten. Daarnaast hebben wij (slechts) een deel van het tekort van € 414 miljoen over 2023 en 2024 teruggekregen. Dat betekende een incidenteel voordeel voor ons. Vanaf 2028 verwacht het kabinet structurele besparingen, maar de VNG vindt deze verwachtingen te ambitieus. Daarom komt er, op verzoek van de VNG, een tweede advies van de commissie Van Ark in het eerste kwartaal van 2027. Dit zal gaan over de voortgang van de hervormingen, financiële compensatie en een realistisch financieel kader vanaf 2028. Statushouders De gemeente is bezig met de taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Dit begint steeds meer vorm te krijgen waardoor de aantallen toenemen. De huisvesting van statushouders kan op korte termijn leiden tot een toename van het aantal uitkeringen.

Onzekerheden en risico’s bij onderhoud kapitaalgoederen € 875.000 (OHP) Voor uitvoering van onderhoudsplannen zijn vooruitlopend op de onderzoeksrapporten naar de kwaliteit en het integraal beheer van onze kapitaalgoederen, extra middelen beschikbaar gesteld. Op basis van de onderzoeksrapporten blijkt dat de beschikbaar gestelde middelen, voor het onderdeel vervangingsinvesteringen niet toereikend zijn. De onderhoudsbudgetten zijn wel toereikend. Op dit moment wordt gewerkt aan een uitwerking van de vervangingsopgave, zodat de gevolgen hiervan meegenomen kunnen worden in de integrale afweging bij de kadernota. Bij de plannen die de raad voor de langere termijn (10-20 jaar) vaststelt of heeft vastgesteld zien wij prijsrisico's ontstaan. Strategisch beleid hoe om te gaan met vastgoed specifiek en gemeentelijke bezittingen in brede zin, is een maatregel die wordt getroffen om mogelijke risico’s op dit onderwerp te beheersen. 98 Projecten € 5,6 miljoen (P) De gemeente voert op dit moment diverse projecten uit en bereidt nieuwe projecten voor, waardoor de projectenportefeuille groeit. Ook in de komende jaren starten of worden grote projecten uitgewerkt. Denk hierbij vooral aan de herinrichting van wegen, het Pastorieplein en de verbouw van Kerk op de Hoogte.

Voor een aantal projecten hebben wij middelen gereserveerd in de Reserve Investeringsambities, maar deze ramingen zijn niet altijd toereikend. Daarom beoordelen wij per project de haalbaarheid, betaalbaarheid en schaalbaarheid. In de voorbereidingsfase zijn risico’s vaak groter omdat veel factoren nog niet vaststaan. Ook ontstaan uitdagingen in de planning zoals netwerkcongestie of stikstof. Zodra wij echter in de uitvoering zitten, worden risico’s concreet: ze doen zich daadwerkelijk voor óf ze vallen weg. Tot slot kunnen kosten op het moment van aanbesteding mee- of tegenvallen. Projecten brengen verschillende risico’s met zich mee die de voortgang of realisatie kunnen beïnvloeden. Dit betreft risico’s in de voorbereiding, de kwaliteit en de volledigheid van de aanbesteding. Denk hierbij aan onverwachte kosten, lagere inkomsten, technische of juridische knelpunten en de complexiteit van samenwerking met meerdere stakeholders. Risico’s en beheersingsmaatregelen met betrekking tot verbonden partijen en gerelateerde projecten € 362.500 (VP) De paragraaf verbonden partijen vraagt vanuit het oogpunt van risicobeheersing de nodige aandacht omdat de invloed op deze partijen verloopt via besturen van gemeenschappelijke regelingen en stichtingen of de aandeelhouders en de raden van commissarissen en/of toezicht.

Dat betekent ook dat de directe invloed op de uitzetting van hun begroting beperkt is, wat weer van invloed is op onze begroting. Ten aanzien van de verbonden partijen blijft extra aandacht noodzakelijk voor de uitvoeringsorganisatie FUMO en de Veiligheidsregio Fryslân (VRF). Deze samenwerkingsverbanden zijn van rijkswege verplicht gesteld en gelden dus voor de 18 Friese gemeenten. De invloed die als individuele gemeente kan worden uitgeoefend is (zeer) beperkt. De OWO-samenwerking heeft een positief effect als vanuit een gezamenlijk belang kan worden opgetrokken. Ook in de overige samenwerkingsverbanden zien wij dat gemeenten elkaar steeds beter vinden. Een voorbeeld hiervan is de oproep van de gezamenlijke gemeenten aan de verbonden partijen om mee te denken in de mogelijkheden om het ravijnjaar het hoofd te bieden. De VRF heeft hier aan meegewerkt door diverse scenario's uit te werken. Het scenario-denken is daarmee meer gemeengoed geworden binnen de VRF. Dat beperkt vervolgens het risico op een plotselinge verhoging van onze bijdrage aan de VRF. Overige onzekerheden en risico’s: € 445.000 (OVERIG) Overige risico’s in de bedrijfsvoering zijn: frictiekosten personeel, veiligheids- en aansprakelijkheidsrisico’s en urenramingen op exploitatie ontlastende onderdelen van de begroting, zoals de grondexploitaties, afval en riolering.

Tijdig beheersmaatregelen treffen, door bijvoorbeeld een juiste verhouding vast en flexibel personeel in dienst te hebben, voorkomt structurele risico’s in de exploitatie. Ook het treffen van technische beheermaatregelen en het optimaliseren van bedrijfsprocessen zorgen voor een lager risico. Toekomstige ontwikkelingen Wij zien dat de omvang van onze begroting nog altijd toeneemt. Dit is inherent aan de activiteiten waar wij als gemeente voor aan de lat staan. Wij zien meer taken en daarmee ook meer risico's op ons afkomen. Wij noemen hier als voorbeeld het klimaatakkoord en de funderingsaanpak. Ook kunnen ontwikkelingen zoals vertraging bij netwerkbeheerders van energie (NuLelie) gevolgen voor ons hebben. Daarnaast leven wij in een onzekere tijd. Uiteraard houden wij de ontwikkelingen, de gevolgen en de risico's nauwlettend in de gaten. Wij hebben voor de ontwikkelingen ook een bedrag in onze begroting opgenomen. Via onze reguliere planning en controlcyclus sturen wij waar nodig bij. Weerstandsvermogen De relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s wordt uitgedrukt in weerstandsvermogen. De hoogte van het weerstandsvermogen is in onderstaande tabel weergegeven.

x € 1.000 Weerstandsvermogen | 31-12-2025 Weerstandscapaciteit (A) | 18.956 Risico's (B) | 9.145 Weerstandsvermogen | 9.811 Ratio Weerstandsvermogen (A/B) | 2,07 Toelichting weerstandsvermogen Uit bovenstaande tabel blijkt dat ons weerstandsvermogen voldoet aan het uitgangspunt dat de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit (A) minimaal gelijk moet zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit (B). De ratio weerstandsvermogen is 2,07 en dus groter dan 1,0. Wij voldoen ook aan de door het college gewenste minimale weerstandsratio van 2,0. Kengetallen Met ingang van 2016 worden een vijftal financiële kengetallen voorgeschreven. Dit onder andere om de financiële positie van de gemeente voor de raad inzichtelijker en beter vergelijkbaar te maken. Het gaat om de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio en indicatoren met betrekking tot de grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Kengetallen hebben een signalerende functie, geven inzicht in de financiële positie en over de weerbaarheid en wendbaarheid van een gemeente. Zoals opgenomen in de nota Financieel beleid sluiten wij voor de verplichte kengetallen aan bij de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten. Ons streven is minimaal te voldoen aan categorie B. Over het algemeen kan worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.

Kengetal | Categorie A | Categorie B | Categorie C a. zonder correctie | < 90% | 90 - 130% | > 130% 1. Netto | doorgeleende gelden schuldquote | b. met correctie doorgeleende gelden | < 90% | 90 - 130% | > 130% 2. Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% 3. Grondexploitatieruimte | < 20% | 20 - 35% | > 35% 4. Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% 5. Belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% 99 Als de uitkomst van één van de kengetallen uit de pas schiet, wil dat niet zeggen dat wij financieel niet (langer) gezond zijn. Het is een mogelijke indicatie dat er (aanvullende) beheersmaatregelen moeten worden getroffen of herijkt. In onderstaand overzicht wordt het verloop van onze kengetallen weergegeven: Kengetallen | Rekening | Begroot | Rekening | Categorie 2025 | 2025 | 2024 | peiljaar 2025 1 Netto schuldquote | 19,63% | 21,07% | 19,50% | A Netto schuldquote (gecorrigeerd) | 19,61% | 21,05% | 19,48% | A 2 Solvabiliteitsratio | 50,11% | 50,93% | 48,54% | A 3 Grondexploitatie | 8,54% | 9,42% | 10,51% | A 4 Structurele exploitatieruimte | 4,17% | 2,18% | 5,02% | A 5 Belastingcapaciteit | 80,06% | 84,73% | 82,39% | A Toelichting tabel kengetallen 1. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen.

De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossing op de exploitatie. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zoals uit bovenstaande tabel blijkt voldoen wij in deze jaarrekening bij dit kengetal ruimschoots aan ons streven en vallen wij in categorie A. 2.Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is een kengetal dat weergeeft welk deel van het gemeentelijk vermogen is gefinancierd met eigen vermogen. Ook bij dit kengetal komen wij uit boven ons streefpercentage van minimaal 20% en vallen wij in categorie A. 3. Kengetal grondexploitatie Het kengetal geeft in een percentage aan hoe groot het geïnvesteerde bedrag is ten opzichte van de totale baten. De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Door onder andere de verkopen is de balanswaarde van de grondexploitaties gedaald. Dat maakt dat het risico minder groot wordt en wij in categorie A uit komen. 4.

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Voorbeelden van structurele lasten zijn de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, bij structurele baten gaat het onder andere om de Algemene uitkering van het gemeentefonds en eigen belastinginkomsten. Het kengetal 'structurele exploitatieruimte' geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de jaarrekening is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. In 2025 hadden wij een positief structureel exploitatiesaldo waardoor wij in categorie A vallen. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Deze woonlasten zijn de optelsom van de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente.

De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het jaar t-1 en uit te drukken in een percentage. Zoals uit de tabel van de kengetallen blijkt, zijn de woonlasten in onze gemeente lager dan het landelijk gemiddelde voor een gezin. Als basis hebben wij het landelijk gemiddelde van 2025 (= 100%) genomen. Dat staat op € 1.053. Met een bedrag van € 843 aan woonlasten binnen gemeente Weststellingwerf vallen wij hiermee onder categorie A. 100 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Portefeuillehouder | Hartog en Hoen Organisatie | Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair Beleidsnota's • | 2010 Nota Openbare Verlichting • | 2012 Beleidsplan Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte • | 2017 Bomenbeleidsplan 2017 - 2027 • | 2017 Notitie Strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed • | 2018 Landschapsvisie Zuidoost Friesland 2018 - 2028 • | 2021 Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 • | 2023 Ecologisch bermbeheer gemeente Weststellingwerf Inleiding Onze gemeente heeft een flink aantal vierkante kilometers aan openbare ruimte in beheer. Er wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Om dat mogelijk te maken wordt geïnvesteerd in kapitaalgoederen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de (jaarlijkse) lasten.

Wij merken dat wij steeds meer last krijgen van extremen in het weer. In de zomer zagen wij droge periodes die het veen onder de wegen aantast. In de herfst hadden wij zoveel neerslag dat de bermen met veel meer dan de gebruikelijke schades te maken kregen. Naast de wegen en bermen hebben de extremen ook een negatieve invloed op de kwaliteit van beplantingen, speelgazons en bomen. Om meer grip te krijgen op toekomstige investeringen zijn wij gestart met een traject van projectmatig werken. Om meer grip te krijgen op de lopende onderhoudsprogramma's zijn wij begonnen met het vastleggen van onze kwaliteit van de openbare ruimte in het informatie model openbare ruimte (IMBOR). Kwaliteitsambitie Openbare Ruimte In 2025 hebben wij de kwaliteitsambitie "Integraal Beheer Openbare Ruimte" vastgesteld (IBOR). De IBOR geeft praktische handvaten om te sturen op de kwaliteit van de openbare ruimte en de daar aan gerelateerde kosten. Voor een uitgebreide toelichting, zie programma 2. Wegen De jaarlijkse onderhoudsprogramma’s voor asfalt en elementenonderhoud (klinkerwegen) zijn uitgevoerd.

Te noemen locaties van (groot) onderhoud zijn onder andere: • | Onderhoud asfaltwegen: Bekhofweg, Boijl; Scheenebospad, Oldeholtpade; Oosterseveldweg, Noordwolde; Dwarsvaartweg, Noordwolde; Pasmalaan, Oldeholtpade; Oostvierdeparten Boijl; Vaartweg, Steggerda; Westvierdeparten Noordwolde; Lindedijk, Nijetrijne; Oosterbroekweg, Blesdijke; Steenwijkerweg, de Blesse; • | Onderhoud klinkerwegen: Trottoirs Stadhouderslaan, Wolvega; Ir Lelylaan, Wolvega; Binnenweg Nijeholtpade; Nieuweweg, Spanga (beton); Nijverheidsstraat/ Industriestraat, Noordwolde; Kwekerije en Hevetille Noordwolde trottoirs; • | Diverse locaties herstel grasstenen; 101 102 • Er is 16 kilometer aan asfaltscheuren gedicht; • Er is klein asfaltonderhoud uitgevoerd: fietspad Markeweg, de Blesse; fietspad Noordwolderweg, Noordwolde; Spoorlaan/Heerenveenseweg /Om den Noort, Wolvega; • Onze eigen stratenmakers zijn van start gegaan. Ze hebben veel calamiteiten kunnen oppakken en zijn snel en flexibel inzetbaar. Het inzet van eigen stratenmakers is van grote waarde voor onze dienstverlening richting de burger. • Onze eigen scheuren en gaten vulploeg voor asfaltverharding heeft meer dan 8.000 kilogram reparatieasfalt verwerkt. Groen Openbaar groen Wij hebben 216 bomen aangeplant.

Na reguliere inspectie (jaarlijks een derde van het bomenbestand) was gebleken dat 115 bomen gekapt moest worden om aan de zorgplicht (veiligheid) te voldoen. Weststellingwerf heeft circa 30.000 bomen in beheer. Wij hebben langs een aantal paden en erfgrenzen wortelschermen geplaatst om overlast en wortelopdruk te voorkomen. Om droogteschade te beperken hebben wij bij het planten van de bomen standaard een watergeefrand geplaatst en hierin is een mulchlaag aangebracht om water langer vast te houden. Op diverse plekken zijn beplantingsvakken, die aan het eind van hun levensfase waren, gerooid. Hierna is waar nodig grond verbeterd en nieuwe beplanting aangebracht. Vergroten biodiversiteit Wij hebben op meerdere locaties bloembollen aangebracht die bijdragen aan het vergroten van biodiversiteit. Waar mogelijk brengen wij gevallen blad terug in de beplantingsvakken. Dit draagt bij aan een betere vochthuishouding en een beter bodemleven en vruchtbaarheid. Wij hebben ecologisch berm- en slootonderhoud buiten de bebouwde kommen uitgevoerd. Binnen de bebouwde kommen worden meer gazonstroken ecologisch beheerd. De effecten van het ecologisch bermbeheer zijn gemonitord en de resultaten zijn met de gemeenteraad gedeeld. Ten opzichte van de nulmeting zijn er nog geen grote veranderingen waargenomen. Voor een uitgebreide toelichting, zie programma 2.

Bruggen, waterwegen en kades Bruggen en duikers In 2025 is het geplande groot onderhoud aan de betonnen verkeersbrug in de Steenwijkerweg tussen Wolvega en De Blesse uitgevoerd. Hierbij zijn de oplegblokken vervangen, betonrot hersteld en de voegovergangen vervangen. Door het onderhoud kan de brug nu weer jarenlang veilig mee. Het jaarlijks onderhoudsprogramma voor de bruggen, steigers en duikers is uitgevoerd. Kades (oevers) In 2025 zijn wij gestart met het opstellen van een meerjaren onderhoudsplan voor de oevers. In 2026 wordt dit verder uitgewerkt. Openbare verlichting Weststellingwerf heeft in totaal 4.516 lichtmasten in eigendom en beheer. Het onderhoud en beheer van de openbare verlichting is via de Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân aanbesteed. Zie ook paragraaf verbonden partijen. Het prestatiegerichte contract dat de coöperatie met de aannemer heeft afgesloten geldt vanaf 1 april 2025. Onder onderhoud verstaan wij het oplossen van storingen aan de openbare verlichting. Ook het reinigen en schilderen van masten/armaturen en vervangen van lampen, masten en armaturen valt onder deze aanbesteding. 103 Resultaten 2025: • In 2025 zijn 950 lichtmasten gereinigd in 16 dorpen. • In 2025 zijn 82 armaturen vervangen door led-armaturen. Hiermee is het aantal lichtmasten met ledverlichting toegenomen tot 96%. Ook zijn 19 lichtmasten vervangen.

Riolering In 2025 hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Reguliere werkzaamheden Regulier onderhoud aan: • 416 vuilwatergemalen; • 9 randvoorzieningen (dit zijn tijdelijke opvangbakken of leidingen voor vuilwater); • 9 regenwatergemalen. Daarnaast is er ruim 7 kilometer vrijverval riool gereinigd en geïnspecteerd en hebben wij 11.819 kolken gereinigd. Projectmatige werkzaamheden Opgestarte projecten In 2025 zijn wij gestart met de voorbereiding van de volgende projecten: • Vervanging riolering en aanleg hemelwaterriool in de Rozenstraat in Wolvega; • Vervanging van het rioolgemaal Kerkeweg in Langelille; • Klimaatmaatregel Reitsmastraat in Noordwolde; • Klimaatmaatregel IJsbaanweg in Noordwolde; • Klimaatmaatregel Sleeswijkplein in Wolvega; • Klimaatmaatregel Omgang in Wolvega; • Klimaatmaatregel Nieuwstraat in De Blesse. In uitvoering zijnde projecten In 2025 zijn wij gestart met de uitvoering van de vervanging van de riolering en de aanleg van een hemelwaterriool in de volgende straten in Wolvega: • Beatrixstraat; • Irenestraat; • Margrietstraat; • Marijkestraat; • Bernhardlaan. Bij de werkzaamheden zijn als pilot ook twee opbouwwerkers (Sociaal Domein) betrokken. Het doel is om zichtbaar in de wijk te zijn en met inwoners in gesprek te gaan over hun wijk en eigen situatie.

De opbouwwerkers hebben actief de nieuwsbrieven, over wat de opbouwwerkers voor je kunnen betekenen en over de werkzaamheden, verspreid. De eerste reacties zijn positief. Afgeronde projecten In 2025 is de uitvoering van de klimaatmaatregel in de Houtstraat afgerond. In de van Harenstraat is het riool vervangen en hemelwaterriool bijgelegd. In de Hoofdstraat Oost is hemelwaterriool bijgelegd. Ook is in 2025 de riolering in de Emmastraat en een deel van de riolering in de Willem III-straat vervangen. Gelijktijdig met het vervangen is een hemelwaterriool aangelegd. 104 Tractiemiddelen Bij de vervanging van tractiemiddelen kiezen wij waar mogelijk voor de meest duurzame oplossing. In 2025 hebben wij vier elektrische voertuigen aangeschaft. Deze worden opgeladen met de duurzame stroom die wordt opgewekt door de zonnepanelen op de daken van de gemeentewerf. Met deze investeringen zetten wij niet alleen stappen richting een schonere en energiezuinigere bedrijfsvoering, maar leveren wij ook een concrete bijdrage aan onze doelstellingen binnen de CO2-prestatieladder. Gebouwen In 2025 is de gemeentelijke vastgoedportefeuille uitgebreid met de verwerving van diverse panden. Deze aankopen ondersteunen meerdere beleidsdoelstellingen. Het onderhoud van de vastgoedportefeuille is grotendeels conform planning uitgevoerd.

De gebouwen zijn onderhouden op het vastgestelde kwaliteitsniveau ‘sober en doelmatig’, zoals vastgelegd in de notitie Strategisch omgaan met gemeentelijk vastgoed. Door de uitbreiding van de portefeuille en de daarmee samenhangende extra inzet zijn niet alle geplande werkzaamheden afgerond. Deze werkzaamheden worden in de opvolgende periode alsnog voltooid. In 2024 is gestart met het actualiseren van alle Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOP’s) voor de gebouwen binnen de maatschappelijke vastgoedportefeuille. In 2025 zijn de laatste rapporten opgeleverd. In 2025 is deels gewerkt met de nieuwe MJOP-systematiek en deels nog met de voorgaande systematiek. Vanaf 2026 worden deze MJOP’s gebruikt en vormen zij tevens het fundament voor het opstellen van Duurzame Meerjaren Onderhoudsplannen (DMJOP’s). Bij het aanvragen van de middelen voor 2025 waren nog niet alle nieuwe MJOP’s volledig gereed. Door deze transitie is een beperkt aantal werkzaamheden tussen de oude en nieuwe programmering buiten de reguliere planning geraakt. Deze werkzaamheden worden opnieuw geïnventariseerd en opgenomen in de eerstvolgende planning - en controlcyclus.

Werkzaamheden in 2025 vanuit de MJOP'S Sportcomplex de Steense, renovatie van de zwemhal • Vervangen van de luchtbehandeling van het zwembad door een duurzame en efficiënte installatie met warmte terugwinning uit afgezogen lucht en vocht; • Vervangen van de luchtbehandeling van de kleedruimten voor een duurzame ventilatie met warmte terugwinning; • Vernieuwing van het plafond in de zwemhal, inclusief het toepassen van duurzame ledverlichting; • Vervangen van de dakbedekking van de kleedruimten, waarbij de isolatie is verhoogd naar de nieuwbouwstandaard. Zwembad de Dobbe • Renovatie van de kleedruimten; • De verlichting vervangen voor duurzame ledverlichting. Gemeentehuis • Vervangen van alle bestaande verlichting in de kantoren en verkeersgebieden voor duurzame ledverlichting; • Toepassing van duurzame ledverlichting met bewegingssensoren in alle toiletgroepen; • De nood- en vluchtwegverlichting vervangen voor energiezuinige led variant. 105 Paragraaf Financiering Portefeuillehouder Hoen Organisatie Advies & Ondersteuning Inleiding Het doel van deze paragraaf is om informatie te verstrekken over het treasurybeleid en de beheersing van de financiële risico’s. Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s.

Wettelijke kaders voor gemeentelijk treasurybeleid vinden wij terug in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido), de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof), de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en in de Gemeentewet met de daaruit afgeleide financiële verordening. Vanwege de publieke taak van de gemeente gaan wij bedachtzaam om met publieke middelen en zijn wij transparant over de besteding hiervan. Risicobeheersing is daarbij van groot belang. Mogelijke renterisico’s beheersen wij via de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Verder stellen wij strikte eisen aan het uitzetten van liquide middelen: leningen en garanties mogen in principe alleen worden verstrekt voor de uitoefening van de publieke taak. Voor het overige houden wij eventuele overtollige middelen aan in ’s rijks schatkist (als gevolg van het verplicht schatkistbankieren) zodat deze beschikbaar blijven voor de uitoefening van de publieke taak. De uitgangspunten Sinds de invoering van het schatkistbankieren zijn uitzettingen door gemeenten alleen nog toegestaan aan medeoverheden. Door een goede (korte en lange termijn) liquiditeitsprognose te hebben, kunnen gemeenten in het aantrekken van geld sturen op het (tijdig) beschikbaar hebben van lang of kort geld. Met de huidige rentestand zijn de renterisico’s die gemeenten daarbij lopen overzichtelijk. Wij hebben momenteel drie geldleningen.

Risicobeheer De overheid hanteert twee instrumenten, binnen de wet Fido, voor het toetsen van het renterisico: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Het doel van deze normen is het krijgen van een stabiele rentelast over de jaren. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet vormt de bovengrens waarmee een tijdelijk liquiditeitstekort gefinancierd kan en mag worden met een kortlopende geldlening (korter dan 1 jaar). Als het liquiditeitstekort structureel dreigt te worden, moet er een langlopende geldlening worden aangetrokken. De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal. Het doel van de limiet is de vlottende schuld (kortlopende leningen) te beperken. De ontwikkeling van de kasgeldlimiet over 2025 is hieronder weergegeven. Het schema laat zien dat er voldoende ruimte onder de kasgeldlimiet aanwezig was.

x € 1.000 Kasgeldlimiet | (1) Vlottende schuld | (2) Vlottende middelen | (3) Netto vlottend (+) of Overschot middelen (-) 1e kwartaal 2025 | 146 | 17.376 | -17.230 2e kwartaal 2025 | 0 | 18.206 | -18.206 3e kwartaal 2025 | 0 | 25.744 | -25.744 4e kwartaal 2025 | 0 | 19.905 | -19.905 (4) gemiddelde | 37 | 20.308 | -20.271 (5) Begrotingstotaal (primaire begroting) | 104.859 (6) Percentage regeling | 8,5% (7) = (5 x 6) | Kasgeldlimiet | 8.913 (8a) = (7>4) | ruimte onder de kasgeldlimiet | 29.184 (8b) = (4>7) | overschrijding van de kasgeldlimiet Toelichting kasgeldlimiet Op dit moment hebben wij voldoende liquide middelen beschikbaar. Deze staan bij de Staat (schatkist). Wij blijven binnen de ruimte van de kasgeldlimiet. Wij houden het komende jaar de uitgaven van onze investeringen in de gaten om zo te bepalen of en wanneer wij een nieuwe langlopende lening nodig hebben. Renterisicobeheer De renterisiconorm stelt een grens aan het te lopen renterisico op de vaste schuld. De risiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet hoger mogen zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Op basis van het werkelijke volume is onze gemeente in 2025 binnen de renterisiconorm gebleven. x € 1.000 Renterisiconorm en | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot renterisico | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Renterisico op vaste schuld 1a.

| Renteherziening op vaste schuld o/g 1b. | Renteherziening op vaste schuld u/g 2. | Netto renteherziening op vaste schuld | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (1a -1b) 3. | Aflossingen | 3.345 | 3.345 | 3.345 | 3.345 | 4.345 4. | Renterisico (2 + 3) | 3.345 | 3.345 | 3.345 | 3.345 | 3.345 Renterisiconorm 5. | Volume totale lasten in begroting en rekening | 114.949 | 106.056 | 105.642 | 105.655 | 105.933 (excl. bestemming reserves) 6. | Het bij ministeriële regeling vastgestelde | 20% | 20% | 20% | 20% | 20% percentage 7. | Renterisiconorm (5 x 6) | 22.990 | 21.211 | 21.128 | 21.131 | 21.187 Toets renterisiconorm 8. | Ruimte (+) / Overschrijding (-) (7 - 4) | 19.645 | 17.866 | 17.783 | 17.786 | 17.842 106 Kredietrisico op verstrekte gelden en gegarandeerde leningen De rentedragende leningen bestaan voornamelijk uit aan (voormalig) ambtenaren verstrekte hypothecaire geldleningen. De portefeuille krimpt omdat gemeenten geen hypothecaire geldleningen meer mogen verstrekken aan hun personeel. Jaarlijks wordt hier op afgelost. Hierdoor stijgen onze geldmiddelen. Het risico op de portefeuille is relatief klein, vanwege de hypothecaire zekerheden die tegenover de geleende gelden staan. Er is wel sprake van een (beperkt) renterisico omdat geldnemers hun rentevoorwaarden (kosteloos) kunnen aanpassen gedurende de looptijd.

Echter, de meeste geldnemers hebben inmiddels hun rechten om de rentevoorwaarden aan te passen verbruikt. Daarnaast hebben wij verschillende (indirecte) garanties afgegeven. Op deze garantstellingen wordt in de regel regulier afgelost door de geldnemers. Met betrekking tot de gegarandeerde leningen betreft het veelal geldnemers in de zorg, sociale woningbouw of (sport)verenigingen. Omdat voor de leningen aan de woningcorporaties het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) garant staat, kan het kredietrisico voor de gemeente als minimaal worden beschouwd. x € 1.000 Kredietrisicobeheer op verstrekte gelden | Restant schuld ultimo 2025 Rentedragende leningen overig | 530 Gegarandeerde geldleningen (100%) | 1.735 Indirect gegarandeerde geldleningen (WSW-achtervang 50% van € 45.666) | 22.833 Totaal | 25.098 Gemeentefinanciering De gemeente hanteert een integrale financieringssystematiek. Dat wil zeggen dat wij steeds kijken naar de totale financieringsbehoefte van de gemeente op enig moment. Bij de huidige verwachtingen over de renteontwikkeling wordt goed gekeken naar de liquiditeitsbehoefte en wordt deze afgezet tegen de opgave om de schuldpositie te verbeteren in absolute zin. Uitgangspunt daarbij is een beheersbare schuld waarop op reguliere basis aflossingen plaatsvinden.

x € 1.000 Vaste schuld | Werkelijk | Begroot Stand 1-1-2025 | 38.507 | 38.507 Reguliere aflossing en herfinanciering Te herfinancieren op begrotingsbasis Reguliere aflossing | 3.345 | 3.345 Stand 31-12-2025 | 35.162 | 35.162 Leningenportefeuille Het verloop van onze leningenportefeuille is hieronder weergegeven. x € 1.000 Leningenportefeuille | 1-1-2025 | Aflossing | 31-12-2025 | Rentepercentage Leningnummer 201601 (BNG 347) | 32.007 | 2.845 | 29.162 | 3,440% Leningnummer 201602 (BNG 348) | 4.000 | 4.000 | 1,940% Leningnummer 200901 (ASN 291) | 2.500 | 500 | 2.000 | 4,165% Totaal | 38.507 | 3.345 | 35.162 107 Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte (financieringstekort of -overschot) geeft een indicatie of het aangaan van vaste geldleningen al dan niet noodzakelijk is. Wij hebben op dit moment geen financieringsbehoefte. x € 1.000 Financieringsbehoefte | Stand per 31-12-2025 incl. rekening resultaat 2025 | 31-12-2025 | 31-12-2024 Reserves | 61.677 | 59.148 | 53.027 Voorzieningen | 7.711 | 7.711 | 6.568 Vaste geldleningen | 35.162 | 35.162 | 38.507 Totaal | 104.550 | 102.021 | 98.102 Vaste activa | 83.098 | 83.098 | 95.633 Voorraden | 10.152 | 10.152 | 11.600 Totaal | 93.250 | 93.250 | 107.233 Financieringstekort (-) cq.

overschot (+) | 11.300 | 8.771 | -9.131 Schatkistbankieren Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar 2025 (1) | Drempelbedrag | 2097 Kwartaal 1 | Kwartaal | Kwartaal | Kwartaal 2 | 3 | 4 (2) | Kwartaalcijfer op dagbasis | 424 | 378 | 448 | 377 buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (3a) = (1) > (2) | Ruimte onder het | 1.673 | 1.720 | 1.649 | 1.720 drempelbedrag (3b) = (2) > (1) | Overschrijding van het | - | - | - | - drempelbedrag (1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar 2025 (4a) | Begrotingstotaal verslagjaar | 104.859 (4b) | Het deel van het | 104.859 begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen (4c) | Het deel van het | - begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat (1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van €1.000.000 | Drempelbedrag | 2097 als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 mln. En als begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is is het drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat.

(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 | Kwartaal | Kwartaal | Kwartaal 2 | 3 | 4 (5a) | Som van de per dag buiten 's | 38.203 | 34.361 | 41.244 | 34.673 Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) (5b) | Dagen in het kwartaal | 90 | 91 | 92 | 92 (2) - (5a) / (5b) | Kwartaalcijfer op dagbasis | 424 | 378 | 448 | 377 buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen 108 Toelichting schatkistbankieren Met de gewijzigde wet Fido beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden voortaan zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Deze consolidatie van schuldverhoudingen tussen overheden onderling kan in de eerste plaats worden bereikt door middel van verplicht schatkistbankieren. In de tweede plaats kan consolidatie worden bereikt doordat decentrale overheden hun overtollige middelen gebruiken om onderling leningen te verstrekken. Dit heeft eenzelfde effect op de EMU-schuld als het aanhouden van overtollige middelen in de schatkist. Schatkistbankieren betekent dat overheidsorganisaties, zoals gemeenten en provincies, hun geld bij de Nederlandse overheid (de schatkist) bewaren in plaats van bij een gewone bank.

Dit zorgt ervoor dat het geld veilig is en helpt de overheid om schulden en rente te beheersen. Als een gemeente geld over heeft, moet dit naar de schatkist. Als de gemeente geld nodig heeft, kan het daar weer worden opgenomen. Dit systeem voorkomt risico’s en zorgt ervoor dat de overheid het geld efficiënter gebruikt. Voor 2025 is er een drempelbedrag vastgesteld van 2% van het (primitieve) begrotingstotaal. Het drempelbedrag bedraagt € 2.097.000. Het gehele jaar is gebruik gemaakt van schatkistbankieren. Eind 2025 is het saldo in de schatkist € 14.453.000. Rentekosten en renteopbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie In het volgende renteschema is uiteengezet hoe voor 2025 de rente is toegerekend. Het saldo tussen de rente die is doorberekend aan de taakvelden en de werkelijk te betalen rente is verantwoord op het taakveld treasury. Het taakveld treasury is opgenomen in het overzicht van algemene dekkingsmiddelen. x € 1.000 Renteschema | Werkelijk 2025 | Begroot 2025 a. | De externe rentelasten over de korte en lange termijn | 1.223 | 1.400 b. | De externe rentebaten | 457 | 375 Totaal door te berekenen rente | 766 | 1.025 c. | De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend | 264 | 240 Saldo door te berekenen rente | 502 | 785 d. | Rente over eigen financieringsmiddelen e. | De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) | 986 | 1.212 f.

| Renteresultaat op het taakveld treasury | -484 | -427 EMU saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven met derden van de gemeente op transactiebasis in een bepaalde periode. Eenvoudig gezegd geeft het EMU-saldo aan of er in een bepaald jaar met reële transacties meer geld uitgegeven is dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld overgehouden is. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden) van de gemeente. Het EMU-saldo van één jaar zegt relatief weinig, Een structureel negatief EMU-saldo is echter wel reden tot zorg; dit geeft aan dat de gemeente jaar-op-jaar meer geld uitgeeft dan de gemeente ontvangt. Andersom kan het ook onwenselijk zijn dat het EMU-saldo enkele jaren op rij een flink positief saldo vertoont. Dit geeft immers aan dat de gemeente mogelijk overhoudt, terwijl het geld besteed kan worden aan voorzieningen in de gemeente. Het EMU-saldo vervult een rol bij de afspraken die in Europees verband zijn gemaakt over het toegestane maximale tekort ervan op nationaal niveau om de overheidsfinanciën in de Eurozone robuust te houden. In Nederland geldt een macro EMU-tekort voor de decentrale overheden van 0,27 procent van het bruto binnenlands product per jaar. 109 110 Vier scenario's uitgelegd Bij de gemeente kunnen zich vier scenario’s voordoen.

Hierbij wordt benadrukt dat het bij het beoordelen van de scenario’s vooral gaat om de meerjarige ontwikkeling van het EMU -saldo. Het EMU-saldo is positief: De gemeente krijgt via reële transacties meer geld binnen dan dat ze uitgeeft. Dit schept ruimte om schulden af te lossen, te sparen en de reservepositie te verhogen. Daarmee draagt de gemeente positief bij aan het EMU-saldo van Nederland. Het EMU-saldo grenst aan 0: De gemeente krijgt via reële transacties ongeveer evenveel geld binnen als dat er wordt uitgegeven. Het EMU-saldo is negatief: De gemeente geeft via reële transacties meer geld uit dan dat erbinnen komt. De gemeente zal schulden moeten maken, leningen moeten aantrekken, of het gespaarde geld moeten aanspreken. Ook kan het zijn dat het eigen vermogen (reserves) afneemt. Hierdoor draagt de gemeente negatief bij aan het EMU -saldo van Nederland. Maar deze blijft onder de referentiewaarde: aangezien het EMU-saldo onder de referentiewaarde valt, is de bijdrage van de gemeente aan het EMU-saldo geen aandachtspunt mits de andere overheden zich ook aan hun referentiewaarden houden. Het EMU saldo overschrijdt de referentiewaarde: Als het EMU-saldo boven de referentiewaarde uitstijgt, is de bijdrage van de gemeente aan het landelijke EMU-saldo een aandachtspunt.

Gemeente Weststellingwerf heeft een negatief EMU-saldo Het EMU-saldo 2025 voor onze gemeente is - € 1.815.000 x € 1.000 EMU-saldo Rekening 2025 1. (+) Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c). 3.926 2. (-) Mutatie (im)materiële vaste activa 8.330 3. (+) Mutatie voorzieningen 1.142 4. (-) Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) -1.447 5. (-) Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa 0 Berekend EMU-saldo -1.815 111 Paragraaf Bedrijfsvoering Portefeuillehouder(s) Van der Graaf en Hoen Organisatie Advies & Ondersteuning De onderdelen inkoop & aanbesteding en informatisering & automatisering worden toegelicht in de paragraaf OWO-samenwerking. Privacy en informatieveiligheid Afgelopen jaar hebben wij onze focus gelegd op het weerbaarder maken van de gemeente op het gebied van informatiebeveiliging. Wij hebben stappen gemaakt op het gebied van de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging 2.0. Deze stappen maken wij in OWO-verband. Op het gebied van privacy hebben wij de organisatie een training gegeven over privacy, een spelvorm aangeboden waarin de collega’s vragen over privacy en informatiebeveiliging moesten beantwoorden en een mystery guest op bezoek gehad. Het vergroten/onderhouden van informatiebeveiliging- en privacy bewustzijn en kennis blijft een doorlopend proces.

Tenslotte hebben wij de jaarlijks verantwoording afgelegd via de zelfevaluatie ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit), de zelfevaluatie BRP (Basisregistratie personen) en de zelfevaluatie Reisdocumenten. Rechtmatigheid Rechtmatig handelen is voor een overheidsorganisatie een belangrijk uitgangspunt. De gemeentelijke processen zijn ingericht om onder meer de rechtmatigheid te waarborgen en de risico's te beheersen. De verbijzonderde interne controle is er mede op gericht om de rechtmatigheid te onderzoeken en daarmee bij te dragen aan de kwaliteit van onze organisatie. Interne controle In 2025 zijn de (verbijzonderde) interne controles uitgevoerd op basis van het door de raad vastgestelde controleprotocol inclusief normenkader en het jaarplan verbijzonderde interne controle 2025. De controles zijn in het jaarplan opgenomen op basis van de financiële omvang, risicoanalyses en relevante wet - en regelgeving en zijn afgestemd met de accountant. De controles in het jaarplan vormen naast overige controlewerkzaamheden de onderbouwing voor de rechtmatigheidsverantwoording over 2025. De aanbevelingen voortkomend uit de verbijzonderde interne controles over 2025 worden gemonitord en worden twee keer per jaar via het actieregister aangeboden aan de controlecommissie. Uit de (verbijzonderde) interne controles komt naar voren dat wij hebben gehandeld conform de wet Fido.

Voor een toelichting volstaan wij met een verwijzing naar de paragraaf financiering. Uit de (verbijzonderde) interne controles komen geen concrete aanwijzingen naar voren van het veelvuldig niet naleven of onjuist documenteren en/of motiveren van de normen gids proportionaliteit. Accountantscontrole De accountant heeft in het najaar de interim-controle 2025 uitgevoerd. Naar aanleiding van de bevindingen uit de interim-controle heeft de accountant enkele aanbevelingen meegegeven. De aanbevelingen worden gemonitord en twee keer per jaar via het actieregister aangeboden aan de controlecommissie. In februari 2026 is de controlecommissie geïnformeerd over de uitkomsten van de interim -controle en de hieruit voortgekomen aanbevelingen. De accountant geeft bij de jaarstukken van de gemeente een verklaring over de getrouwheid van de jaarrekening. 112 Rechtmatigheidsverantwoording Het college van burgemeester en wethouders legt verantwoording af over de rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording valt, als onderdeel van de jaarrekening (zie onderdeel jaarrekening -overig), onder het getrouwheidsoordeel van de accountant.

In de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor vastgestelde verantwoordingsgrens van € 2.298.974. Conform de Kadernota rechtmatigheid en op basis van de afspraken met de raad worden de afwijkingen boven de rapportagegrens van €114.949 hieronder toegelicht: • In de beoordeling van het begrotingscriterium is een aantal begrotingsonrechtmatigheden geconstateerd voor in totaal € 3.903.000. Er zijn in vijf programma's lastenoverschrijdingen vastgesteld voor in totaal € 3.691.000. Het totaal aan lastenoverschrijdingen dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee als acceptabel is geduid bedraagt 3.375.000. Het resterende saldo aan lastenoverschrijdingen van € 316.000 bestaat uit individuele lastenoverschrijdingen onder de rapportagegrens. Er zijn drie overschrijdingen van de investeringskredieten vastgesteld voor in totaal € 212.000. Eén overschrijding bedraagt € 164.000 welke niet past binnen het vooraf vastgestelde beleid van de gemeenteraad en groter is dan de rapportagegrens. Voor een toelichting verwijzen wij naar de financiële analyse in programma 5 in de jaarrekening.

• In de uitgevoerde verbijzonderde interne controles is een drietal afwijkingen (onrechtmatigheden) geconstateerd in het proces van inkoop- en aanbestedingen. De onrechtmatigheden bedragen in totaal € 967.000 en zijn veroorzaakt doordat inkopen ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed. Het gaat hierbij om één onrechtmatigheid van € 270.000 die in 2024 is geconstateerd en doorwerkt naar 2025. In 2025 is hiervoor de voorbereiding voor een Europese aanbesteding gestart. De overige twee onrechtmatigheden bedragen in totaal € 697.000 en zijn in 2025 ontstaan en hiervoor zijn in 2025 ook acties in gang gezet en deels afgerond om conform de wet- en regelgeving te handelen. Onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur Op basis van de verordening artikel 213A van de Gemeentewet voeren wij intern onderzoek uit naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid. In 2025 hebben wij intern geen specifieke onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid uitgevoerd. De opvolging van de aanbevelingen van eerdere onderzoeken monitoren wij intern. Hierover rapporteren wij de controlecommissie tweemaal per jaar. Continuïteit Personeel - Wet DBA Sinds 1 januari 2025 moeten wij schijnzelfstandigheid van zzp'ers (zelfstandige zonder personeel) actief voorkomen. Sommige tijdelijke functies, zoals ter vervanging bij ziekte, zijn niet meer geschikt voor een zzp'er.

Hierdoor is het soms nog lastiger passende tijdelijke krachten te vinden. Financiële positie In de risicoparagraaf hebben wij de gemeentelijke risico's beschreven en gekwantificeerd. Daarbij hanteren wij als norm voor het weerstandsvermogen dat wij minimaal tweemaal de omvang van de risico's in de Algemene Reserve hebben. Met deze jaarrekening voldoen wij aan die eigen norm. Verder is de solvabiliteit goed en hebben wij een financieel positief meerjarenperspectief. 113 Continuïteit ICT In 2025 is de lijn doorgezet dat ICT-continuïteit ondersteunend is aan, en voortvloeit uit, de bedrijfscontinuïteit. De ingezette koers is verder geconcretiseerd: de cloudmigratie en het uitfaseren van legacy-systemen zijn nagenoeg afgerond. Daarnaast hebben wij in 2025 nadrukkelijk gefocust op leveranciersmanagement in samenwerking met Inkoop. Ook is de Procedure Ernstige Verstoringen (PEV) opnieuw beoordeeld en waar nodig aangescherpt. Vanuit de drie OWO-gemeenten wordt gezamenlijk gewerkt aan een opdrachtomschrijving voor een gezamenlijk bedrijfscontinuïteitsplan, waar wij in 2025 verdere stappen in hebben gezet. De ingezette lijn om de ICT-omgeving te moderniseren en te standaardiseren draagt bij aan een stabielere, veiligere en minder complexe infrastructuur. In 2025 zijn opnieuw geen grote veiligheidsrisico's of ernstige verstoringen in de infrastructuur geconstateerd.

De continue aandacht voor security en bewustwording binnen de organisatie blijft een belangrijk aandachtspunt. De gemeente is (in OWO-verband) gestart met de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) door middel van een Information Security Management System (ISMS), waarbij de informatiebeveiligingsorganisatie een cruciale rol speelt in het begeleiden en waarborgen van dit proces. De eerste sessies zijn inmiddels gepland, wat de brede gedragenheid vanuit de directie voor dit belangrijke initiatief onderstreept. Hiermee zijn tevens de eerste stappen gezet richting implementatie NIS2. Fraude Fraude is bij voorbaat niet uit te sluiten. Frauderisico's krijgen binnen onze organisatie op verschillende manieren aandacht. Er zijn in onze organisatie diverse maatregelen aanwezig in de processen om fraude zoveel mogelijk te beperken. De maatregelen worden door middel van (verbijzonderde) interne controles getoetst waarmee de kwaliteit van de interne beheersing op het gebied van fraude wordt gewaarborgd. Over 2025 is de frauderisicoanalyse geactualiseerd (hard-controls) en hebben er frauderisicoanalyse besprekingen plaatsgevonden (soft-controls). Hieruit kan worden geconcludeerd dat er in 2025 op verschillende aspecten binnen de gemeente aandacht is geweest voor frauderisico's. In het verslagjaar 2025 is de gemeente geconfronteerd met een externe fraude.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://weststellingwerf.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d4fc37a1-5c34-4447-b3b4-621e548c1b98?agendaItemId=0d9f1a09-5e68-462a-aac4-02f3a3fc5e50