CConstaterende datWeststellingwerf
Koppel je AI →
Document · PDF

3. Programmabegroting 2026 - 2029 (0098759562)

Raadsvergadering 3 november 2025, gemeente WeststellingwerfBij agendapunt: Najaarsnota 2025 en Begroting 2026-202936.490 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Het verbinden van zorg en veiligheid voor een veilige woon- en leefomgeving De balans vinden in het tegengaan van overlast en onveiligheid en het bieden van tijdige en goede zorg. De geïmplementeerde persoonsgerichte aanpak zorgt ervoor dat we ernstige overlast door personen in de woonomgeving bij huiselijk geweld, zorgmijders, als ook (jeugd)criminaliteit tegengaan. Verstevigen van de samenwerking op zorg en veiligheid, zowel intern als extern op uitvoerend en bestuurlijk niveau. Enkele voorbeelden hiervan zijn het verder uitdragen van de Aanpak voorkomen escalatie (AVE). Het verkeersveiligheidsbeleid is onder gebracht in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP), zie Programma 2 'Verkeer, Vervoer en Waterstaat'. Verkeersveiligheidsbeleid is echter dusdanig complex dat deze, bijvoorbeeld bij bewustwording en beïnvloeding van verkeersgedrag, ook raakvlakken heeft met de veilige woon- en leefomgeving. Lokale verbinding en betrokkenheid bij brandveiligheid De gemeente is een veilige samenleving op het gebied van de brandveiligheid. Volgens de Wet op de veiligheidsregio’s voert Veiligheidsregio Fryslân de brandweertaken uit. Wij zijn een verbindende rol tussen het regionale beleid en de lokale uitvoering. De gemeentelijke inzet richt zich op het vergroten van de bewustwording van risico’s op brand en op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners voor brandpreventie.

Samen met de Veiligheidsregio Fryslân, Crisisbeheersing, prepareert de gemeente zich op crises en rampen door aandacht te hebben voor een stabiele interne crisisorganisatie. Ook verkennen we het thema 'versterken van de weerbaarheid van de dorpen in Weststellingwerf'.

24

Beleidsindicatoren De gemeenteraad krijgt jaarlijks via de begrotingscyclus inzicht in de activiteiten die worden gepland en uitgevoerd. De verantwoording over de uitvoering van de prioriteiten is kwantitatief van aard, namelijk welke acties zijn uitgevoerd, welke doelgroep is bereikt en wat het bereik is geweest. Criminaliteitscijfers worden waar mogelijk ondersteunend gebruikt. Bij de geregistreerde meldingen over burengeruchten zien we een forse stijging. Dit heeft te maken met dat in de jaren 2021 en 2022 door de Corona pandemie de meldingen gedaald zijn. In de jaren (2018 = 227 en 2019 = 230) voor Corona is te zien dat de cijfers overeenkomen met 2023 en 2024. Ook zien we een stijging van de overlast incidenten. In 2024 was een jeugdgroep negatief in beeld die veelvuldig overlast veroorzaakten. Bij de beleidsindicator 'registraties huiselijk geweld' zien we een dalende trend. Welke reden hieraan ter grondslag ligt, is niet bekend. Dat geldt ook voor de opgelegde huisverboden. In 2024 is éénmaal een waarschuwing afgegeven, maar geen enkele keer een daadwerkelijk huisverbod.

De gemeente streeft naar een veilige samenleving op het gebied van de sociale kwaliteit woon- en leefomgeving Lokale beleidsindicator

aantal x1

2021

2022

2023

0

0

0

0

Geregistreerde meldingen over burengerucht**

103

98

228

253

Meldingen van overspannen/verwarde personen**

Burenruzies voorgelegd aan mediator*

2024

144

110

138

135

Nazorg ex-gedetineerden trajecten***

4

3

6

4

Waarvan begeleiding vanuit zorg mbt ex- gedetineerden****

3

0

0

0

Incidenten vernieling en zaakbeschadiging**

77

95

83

92

Incidenten overlast**

522

332

321

407

*Bron: Interne registratie veiligheid **Bron: 12 maand rapportage politie ***Bron: Justid ****Bron: Interne registratie procesregisseur Sociaal domein De gemeente streeft naar een veilige samenleving op het gebied van de objectieve veiligheid en de criminaliteit Lokale beleidsindicator

aantal x1

2021

2022

2023

2024

Aangiftes woninginbraken*

12

20

27

32

Aangiftes inbraken in schuren/bijgebouwen*

10

6

6

6

Aangiftes mishandelingen*

38

28

49

28

Aangiftes bedreigingen*

26

29

26

25

Opgelegde huisverboden**

5

7

4

0

Registraties huiselijk geweld*

59

62

21

13

*Bron: 12 maand rapportage politie **Bron: Online registratie huisverboden Khonraad

De gemeente streeft naar een veilige samenleving op het gebied van verkeersveiligheid Lokale beleidsindicator VVN vrijwilligers acties op scholen in samenwerking met scholen en plaatselijke belangen/verkeerswerkgroepen politie

aantal x1 2021

2022

2023

2024

5

15

24

20

Bron: Atlas Verkeerseducatie - Provincie Fryslân

25

De gemeente streeft naar een veilige samenleving op het gebied van de brandveiligheid

aantal x1

Lokale beleidsindicator

2021

2022

2023

2024

Controles op brandveiligheid bedrijven*

38

55

63

68

Voorlichtingen op scholen**

1

14

5

27

Oefeningen in de wijk**

0

0

2

5

Voorlichtingen na brand**

0

1

1

2

*Bron: Jaarrapportage VTH **Bron: Jaarrapportage brandweer

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029

Lasten 1-1 Crisisbeheersing en brandweer 1-2 Openbare orde en veiligheid Totaal Lasten

1.880

2.108

2.096

2.108

2.111

2.113

255

371

375

375

375

375

2.135

2.479

2.471

2.482

2.485

2.488

Baten 1-2 Openbare orde en veiligheid

-11

-16

-16

-16

-16

-16

Saldo van lasten en baten

2.125

2.463

2.455

2.466

2.469

2.472

Resultaat

2.125

2.463

2.455

2.466

2.469

2.472

Toelichting wat mag het kosten De verschillen tussen begroting 2025, begroting 2026 en meerjarig zijn klein en behoeven geen toelichting.

26

Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Programma 2 | Verkeer, Vervoer en Waterstaat Portefeuillehouder(s)

Hartog, Hoen en Zonderland

Organisatie

Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair

Taakvelden •

Openbaar vervoer

•

Economische havens en waterwegen

•

Openbaar groen en (openlucht) recreatie (in de openbare ruimte)

•

Verkeer en vervoer

•

Recreatieve havens

•

Parkeren (geen lasten en baten)

Beleidsnota's 2010 Nota Openbare verlichting 2012 Beleidsplan Kwaliteitsambitie openbare ruimte 2012-2016 2017 Bomenbeleidsplan 2017-2027 2018 Landschapsbeleidsvisie Zuidoost Friesland 2018- 2028 2019 Omgevingsvisie Weststellingwerf 2021 Centrumvisie Wolvega 2021 2025 Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan Weststellingwerf 2025 Plaatsingsbeleid laadinfrastructuur elektrische voertuigen

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Opstellen Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) en opstellen Duurzame inrichting openbare ruimte De gemeente moet ervoor zorgen dat de openbare ruimte wordt onderhouden. Dit draagt bij aan de veiligheid en het welzijn, en hiermee ook aan de mate van tevredenheid van de inwoners in Weststellingwerf. De openbare ruimte is de ontmoetingsplek en het bindmiddel in de samenleving. Het is een plek waar we elkaar ontmoeten, naar ons werk en naar school gaan, spelen, sporten en ontspannen. De buitenruimte is de leefomgeving van onze inwoners en vervult een belangrijke maatschappelijke functie. We formuleren duidelijke kaders om onze doelstellingen en ambities te bereiken. Daarvoor stellen wij zoals aangegeven in de lange termijnagenda (LTA) op: • •

een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR); vaststelling 2025. een DIOR (Duurzame inrichting openbare ruimte); vaststelling 2026.

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) Vanuit wetgeving heeft de gemeente een belangrijke zorgplicht van de openbare ruimte. Met een integraal beheerplan kan gestuurd worden om efficiënt de afgesproken doelen (vastgesteld ambitieniveau) te halen en daarover met inwoners en ondernemers te communiceren.

27

Duurzame inrichting openbare ruimte (DIOR) De DIOR is een leidraad die richtlijnen geeft tijdens de planvorming en de inrichting van de openbare ruimte. Zo realiseren we een functioneel, samenhangend en goed te beheren duurzame openbare buitenruimte. Waarbij we niet alleen kijken naar de aanleg maar ook naar het onderhoud over de totale levensduur van onze kapitaalgoederen. Hierbij ontwerpen we slim en investeren we meer in de aanleg, als dit in het onderhoud geld bespaart. De DIOR is een feite een Handboek waar zowel de interne organisatie als externe partijen gebruik van maken bij de ontwikkeling en inrichting van de openbare ruimte. Om die reden wordt de naam DIOR nu HIOR: Handboek Inrichting Openbare Ruimte. De HIOR zal komende periode verder uitgewerkt worden en worden aangeboden ter vaststelling. Na vaststelling is de HIOR verplicht bij alle nieuwbouw- en herinrichtingsprojecten van de openbare ruimte. Ongeacht of het een gemeentelijk plan of een ontwikkeling van een externe initiatiefnemer is. Baggerplan Voor de watergangen waarvoor de gemeente onderhoudsplichtig is, wordt in 2026 een baggerplan opgesteld. Het doel van het plan is om inzicht te krijgen in de baggeropgave, een planning van baggerwerkzaamheden en een inschatting van de bijbehorende kosten. Lelylijn Het Rijk heeft besloten niet met de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport) te starten.

Een deel van het budget is anders ingezet. Het project Lelylijn wordt nu voortgezet met het maken van een Masterplan voor het Noorden. Er worden integrale gebiedsverdiepingen gemaakt. Wij zijn betrokken bij de ontwikkelingen rond Heerenveen. Met de andere noordelijke overheden hecht de gemeente Weststellingwerf waarde aan de ontwikkeling van de Lelylijn voor het noorden. Er is gesteld door deze overheden, dat de 380 kV hoogspanningsverbinding Ens-Vierverlaten de ontwikkeling van de Lelylijn niet mag belemmeren. Er wordt onderzoek gedaan naar de raakvlakken tussen de Lelylijn en het tracé voor de 380 kV verbinding. Er is echter nog geen duidelijkheid over het tracé en het effect voor de gemeente Weststellingwerf. Het Veenweideprogramma 2021-2030 De opgave voor het landelijk gebied is op zich niet van tafel. Het Veenweidegebied speelt daarin een belangrijke rol. Niets doen is géén optie. Lopende gebiedsprocessen moeten perspectief houden. De status van het gebiedsproces in de Groote Veenpolder blijft ‘kansrijk’. Dat houdt in, dat er (nog) geen geld is vanuit dit programma. Groote Veenpolder Naast de doelen binnen het Veenweideprogramma is er ook anderszins urgentie om stappen te zetten. Onder andere gelet op de toenemende kosten door schade aan wegen en de aanpak rond funderingsschade.

Bovendien zijn er grote zorgen over de sociaaleconomische effecten van de gebiedstransitie, de effecten van potentiële tracés voor zowel de Lelylijn als de 380 kV hoogspanningsverbinding door het gebied en de sociale cohesie. Dit vraagt om een zo goed mogelijke analyse van hetgeen moet gebeuren. Wat doen we nu, straks en later. We willen een eigen gebiedsplan faciliteren, een perspectief, voor en door de Westhoek. Om hiervoor subsidie te kunnen aanvragen is gemeentelijke cofinanciering nodig. Besluitvorming over cofinanciering, wordt na uitwerking en procesgang te zijner tijd aan de raad voorgelegd. Funderingsaanpak Het funderingsloket heeft nu drie zittingen gehad in Weststellingwerf. 67 gebouweigenaren hebben hier gebruik van gemaakt. 75% maakt gebruik van de mogelijkheid van een huisbezoek met onderzoek. Sinds kort is er ook subsidie voor woningeigenaren in het Veenweidegebied om funderingsschade te herstellen (betaald door provincie en Wetterskip). Het Rijk wil een pilot ‘leeraanpak Friese funderingsaanpak’. Een gezamenlijk database funderingsaanpak is verkend. Platform Slappe Bodem We zijn met de andere Friese veenweidegemeenten en het Wetterskip aangesloten bij dit landelijke lobby-platform.

28

Code rood Door Provinciale Staten is op 12 juli 2023 een motie aangenomen waarin is opgeroepen om dertien woningen in de Groote Veenpolder in onze gemeente (deels) te compenseren voor de opgetreden schade als gevolg van peilverlagingen. Dit heeft geleid tot de zogenaamde Code Rood Regeling die bestaat uit een eenmalige subsidie en mogelijke verstrekking van een lening (door de provincie Fryslân en Wetterskip) voor herstel van de fundering en, waar nodig, de gebouwen. Per Code Rood geval was er maatwerk nodig; daarin heeft de gemeente meegedacht waar het de ruimtelijke mogelijkheden en beperkingen betrof en het zo soepel mogelijk doorlopen van ruimtelijke procedures. Inmiddels is met het merendeel van de gedupeerden een overeenkomst bereikt en is, waar nodig, een omgevingsvergunning voor de werkzaamheden door onze gemeente afgegeven. Zij zijn/gaan aan de slag met het daadwerkelijke herstel. Een beperkt aantal complexere gevallen is nog niet afgerond; dit zal naar verwachting in 2026 gaan plaatsvinden. Ook zullen de overheden aanvullende afspraken maken over monitoring en ‘nazorg’. Groenstructuurplan Om voor het groenbeleid doelgerichte ambities, doelen en maatregelen voor een langere periode uit te kunnen werken wordt gestart met een degelijke basis. We stellen een groenstructuurplan op en bekijken de huidige kwaliteit van de leefomgeving, de zogeheten BasiskwaliteitNatuur.

In een groenstructuurplan beschrijven en visualiseren we de belangrijkste groenstructuren binnen de gemeentegrenzen. Ieder stukje groen heeft een of meerdere functies, door de structuren inzichtelijk te maken en 'labels' te hangen aan die structuren creëren we een helder beeld van alle functies die het groen vervult of kan vervullen. Denk aan een natuurnetwerk, wegbegeleiding, gebruiksgroen, etcetera. Het groenstructuurplan omvat zowel groen als bomen. Participatie is een essentieel onderdeel voor het opstellen van een groenstructuurplan, dit geldt voor interne participatie, maar ook met inwoners en externe partijen. We zijn in 2025 gestart met het plan van aanpak en de inventarisatie. De verwachting is het groenstructuurplan eind 2026 aan de raad aan te kunnen bieden voor vaststelling. De Basiskwaliteit Natuur (BKN) De gemeente moet ervoor zorgen dat de openbare ruimte wordt onderhouden. Dit draagt bij aan de veiligheid en het welzijn, en hiermee ook aan de mate van tevredenheid van de inwoners in Weststellingwerf onderdeel van "Samen voor Biodiversiteit". Het doel is natuurlijke processen in stand te houden en te verbeteren, zodanig dat algemene soorten algemeen blijven en andere soorten meeliften. Elk landschapstype vraagt een eigen aanpak.

Maar alvorens uit te kunnen werken hoe wij met elkaar kunnen werken aan een verbetering van de leefomgeving is het noodzakelijk een goed beeld te hebben van de huidige kwaliteit van die leefomgeving; de zogeheten basiskwaliteit van die natuur. Vanaf 2026 starten we met de voorbereidingen. Daarbij wordt bekeken of uitvoering kan plaatsvinden binnen de bestaande middelen. Het groenstructuurplan en de BKN vormen samen de basis voor een, daarna, op te stellen omgevingsprogramma. Uitvoeringsprogramma GVVP Het uitvoeringsprogramma vloeit voort uit het in april 2025 vastgestelde beleidsplan (GVVP) en maakt de hierin geformuleerde ambities concreet door maatregelen en aanvullende onderzoeken te benoemen die in de periode 2026-2035 worden uitgevoerd. Het gaat hierbij om ongeveer 55 projecten, uiteenlopend in omvang, complexiteit, aard en fase van uitvoering. Op basis van een rangschikking is aangegeven welke maatregelen en onderzoeken met de hoogste prioriteit in 2026 ten uitvoer worden gebracht.

29

Doelstellingen Van beleid naar uitvoering Wat willen we bereiken? We werken aan een duurzame en toekomstbestendige gemeente. Dit doen we door te zorgen voor een goede en veilige verkeer- en vervoerstructuur. Alle maatregelen en onderzoeken uit het uitvoeringsprogramma GVVP (vastgesteld in het najaar van 2025) dragen hieraan bij. Daarnaast maken we een groenbeleid voor de komende 10 jaar waarbij we heldere doelen en maatregelen stellen voor een gezondere leefomgeving. Een gezondere leefomgeving waarin we rekening houden met klimaat en werken aan biodiversiteit.

Wat doen we ervoor Het oplossen van verkeerskundige knelpunten In 2023 is gestart met de aanpak van een aantal verkeerskundige knelpunten (zoals onder andere het aanleggen van parkeerplaatsen, het plaatsen van verkeersdrempels, verkeersborden en kleinschalige herinrichting). Doel hiervan is om de verkeersveiligheid te vergroten en overlast voor inwoners te beperken. De maatregelen zijn gefinancierd vanuit de zogenaamde knelpuntenpot (€ 500.000 voor uitvoering in 2024 en 2025). Eind 2025 zijn alle geplande maatregelen uitgevoerd. Ook in 2026 en verder zullen verkeerskundige knelpunten worden aangepakt. Dit gebeurt niet meer alleen op basis van meldingen, maar ook volgens het beleidsplan GVVP dat in april 2025 is vastgesteld. In het uitvoeringsprogramma GVVP (vastgesteld in het najaar van 2025) is aangegeven welke maatregelen in 2026 worden uitgevoerd. Het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks bijgesteld. Het opstellen van een rapport BasisKwaliteitNatuur Om te komen tot een breed gedragen groenbeleid zijn we in 2025 gestart met het opstellen van een groenstructuurplan. Dit geeft ons inzicht in de verschillende functies en structuren. In 2026 starten we ook met het opstellen van een rapport BasisKwaliteitNatuur. Daarmee maken we inzichtelijk hoe het openbare groen en de bomen momenteel bijdragen aan de leefomgeving.

Het groenstructuurplan, het rapport BasisKwaliteitNatuur en de straks geactualiseerde Omgevingsvisie vormen vervolgens de basis om het groenbeleid uit te werken in een omgevingsprogramma en waar nodig ook delen te verankeren in het omgevingsprogramma.

30

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029

Lasten 2-1 Verkeer en vervoer

6.034

6.976

6.556

6.699

6.575

6.776

2-3 Recreatieve havens

90

66

72

66

69

69

2-4 Economische havens en waterwegen

30

50

49

49

49

49

2-5 Openbaar vervoer

5

4

4

4

4

4

5-7 Prog 2 Openbaar groen (openlucht)recr.

2.264

2.400

2.565

2.683

2.972

2.969

Totaal Lasten

8.423

9.495

9.246

9.501

9.669

9.866

2-1 Verkeer en vervoer

-142

-106

-106

-106

-106

-106

2-3 Recreatieve havens

-47

-31

-31

-31

-31

-31

2-5 Openbaar vervoer

0

-6

-6

-6

-6

-6

-121

-58

-58

-58

-58

-58

Baten

5-7 Prog 2 Openbaar groen (openlucht)recr. Totaal Baten

-310

-200

-200

-200

-200

-200

Saldo van lasten en baten

8.113

9.295

9.046

9.300

9.469

9.666

-371

-793

-278

-275

-280

-433

1.054

3.376

0

0

0

0

683

2.584

-278

-275

-280

-433

8.796

11.878

8.768

9.025

9.189

9.233

Onttrekkingen 0-10A Mutaties reserves Stortingen 0-10A Mutaties reserves Mutaties reserves Resultaat

Toelichting wat mag het kosten Begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 Lasten Verkeer en vervoer In 2025 zijn er incidenteel middelen beschikbaar voor de brug Steenwijkerweg (€ 205.000), verkeerskundige knelpunten (€ 425.000), voorbereiding herinrichting Lycklamaweg (€ 60.000) en de kasseienstroken in de Blesse (€ 49.000). Vanaf 2026 is er structureel een stelpost opgenomen voor onderhoud en investering kapitaalgoederen van € 300.000. Openbaar groen De doorbelasting van de directe loonkosten is toegenomen. Begroting 2026 ten opzichte van het meerjarenperspectief Lasten Verkeer en vervoer Door de geplande investeringen in de wegen lopen jaarlijks de kapitaallasten verder op. Recreatieve havens In 2026 starten de kapitaallasten van het project de Driewegsluis.

31

Mutatie reserves In 2025 is er een storting gedaan in de dekkingsreserve kapitaallasten voor de herinrichting Lycklamaweg. In 2026 en verdere jaren zijn er geen stortingen begroot. In 2025 worden zoals hierboven beschreven de incidentele budgetten voor de verkeerskundige knelpunten, de brug Steenwijkerweg en het verkeer- en vervoersplan uit de algemene reserve onttrokken. Daarnaast wordt er een onttrekking gedaan uit reserve investeringsambities voor de Lycklamaweg en is er een onttrekking ter dekking van kapitaallasten begroot. De onttrekking van de reserves van 2026 en verdere jaren betreft de dekking van kapitaallasten van diverse projecten.

Investeringen Omschrijving

2026

2027

2028

Meerjarig investeringskrediet kwaliteit wegen

750.000

500.000

500.000

Totaal bruto investeringsbedrag

750.000

500.000

500.000

32

2029 0

Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Portefeuillehouder(s)

Van der Graaf en Hoen

Organisatie

Beleid en Vastgoed, Grondzaken & Facilitair

Taakvelden •

Bedrijvenloket en bedrijfsregeling

•

Economische ontwikkeling

•

Economische promotie

•

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Beleidsnota's 2019 Afspraken bedrijventerrein regio zuidoost 2019-2026 2020 Subsidieregeling Ondernemersfonds Weststellingwerf 2020 2021 Centrumvisie Wolvega 2021 Uitvoeringsprogramma Centrumvisie Wolvega 2021 Detailhandelsvisie gemeente Weststellingwerf 2022 Beleid Uitgifte bedrijfskavels 2025 Grondprijzenbrief 2025 Beleidsnotitie Economie Het Werkt! in Weststellingwerf 2025 Nota Grondbeleid

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Uitgifte fase 2 Bedrijventerrein Uitbreiding Schipsloot Door het vastgestelde bestemmingsplan 'Uitbreiding Schipsloot Fase 2' is het mogelijk om de uitgifte van de bedrijfskavels in fase 2 te starten. De eerste verkopen en opbrengsten worden in 2026 verwacht. Zie ook Paragraaf Grondbeleid. Regionale afspraken programmering bedrijventerreinen De huidige regionale afspraken met Provincie Fryslân over de bedrijventerreinen in de regio Zuidoost Fryslân zijn gesloten voor de periode t/m 2026. Provincie Fryslân heeft weer het initiatief genomen om nieuwe afspraken te maken over de programmering van de bedrijventerreinen in deze regio. De provincie maakt een nieuwe Omgevingsvisie (POVI). In dit kader wordt nagedacht over het gebruik van de ruimte op de bedrijventerreinen. Dit is belangrijk voor de komende jaren, tot 2035. De verwachting is dat de nieuwe afspraken voor regio Zuidoost Fryslân in het eerste halfjaar van 2026 zijn afgerond.

Doelstellingen Aanpak versterken lokale economie Wat willen we bereiken? Samen met de ondernemers werken aan een positief ondernemingsklimaat. Wij verbinden, versterken en doen.

33

Wat doen wij ervoor Uitvoering geven aan economisch beleid Op basis van de in 2025 vastgestelde Beleidsnotitie Economie 'Het Werkt! in Weststellingwerf', worden in 2026 de volgende acties uitgevoerd. Ondernemershuis Weststellingwerf Tot 1 januari 2027 loopt de pilot Ondernemershuis Weststellingwerf in het pand Van Harenstraat 48 in Wolvega. Het Ondernemershuis staat symbool voor ‘Verbinden, Versterken en Doen’. Dit betekent samenwerken met lokale en regionale ondernemers en partners. Op basis van een evaluatie wordt bepaald of en op welke manier het Ondernemershuis een vervolg krijgt. Samenwerken met Ondernemend Weststellingwerf We werken in de uitvoering van onze activiteiten zoveel mogelijk samen met Ondernemend Weststellingwerf. Dit is voor ons een belangrijke partner om een beeld te krijgen wat er speelt bij onze ondernemers. We hebben structureel overleg. Vereenvoudiging financiële geldstromen Doordat de ondernemersverenigingen zijn samengegaan in Ondernemend Weststellingwerf, wordt het ook mogelijk om de geldstromen eenvoudiger te maken bijvoorbeeld door het samenvoegen tot één subsidiebedrag. Hierdoor kunnen deze middelen effectiever en efficiënter worden ingezet. De subsidiepartij is Ondernemend Weststellingwerf.

Invoering reclamebelasting Noordwolde In navolging van Wolvega wenst Ondernemend Weststellingwerf ook reclamebelasting in te voeren in Noordwolde voor een ondernemersfonds. Ingeval de gemeenteraad de Verordening reclamebelasting Noordwolde in 2025 vaststelt, wordt de reclamebelasting per 1-1-2026 ingevoerd volgens dezelfde systematiek als in Wolvega. Het beheer en de uitvoering van het fonds wordt gedaan door de Stichting Ondernemersfonds Weststellingwerf. De opbrengst aan reclamebelasting wordt als subsidie uitgekeerd aan deze Stichting. Het centrum van Wolvega en Noordwolde aantrekkelijk en toekomstbestendig maken Centrumontwikkeling Wolvega Eind 2025 is de winkelstraat vanaf de Varkensmarkt tot en met het Van der Sandeplein compleet nieuw ingericht. Hiermee is een belangrijke stap gezet naar een toekomstbestendig en aantrekkelijk centrum, zoals verwoord in de Centrumvisie Wolvega 2021. De gebiedsontwikkeling Groene hart ligt grotendeels op schema. In 2026 wordt de parktuin met Roodbaard-kenmerken rondom de Kerk op de Hoogte en Huize Lindenoord heringericht. De transformatie van het Pastorieplein naar een groene parkomgeving volgt op basis van de definitief gekozen parkeerinrichting. De verkoop van betaalbare koopappartementen loopt, zodat de projectontwikkelaar naar verwachting begin 2026 de eerste oude gebouwen kan laten slopen.

Om de routing en bereikbaarheid in en om het centrum te verbeteren is in 2025 de doorsteek Heerenveenseweg/Pastoriestraat verkend en is de Wet voorkeursrecht gemeenten (WVG) op een aantal percelen gelegd om deze doorsteek kansrijk te maken. Begin 2026 wordt het voorstel voor wijziging van het Omgevingsplan voor dat gebied aan de raad voorgelegd. In 2026 wordt het project Gebiedsontwikkeling Acht-Pilarenplein uitgewerkt tot een projectplan. Centrumontwikkeling Noordwolde In 2026 wordt de muziekkoepel opnieuw geplaatst. Eerst moet worden besloten waar de koepel komt te staan. Dit gebeurt samen met Plaatselijk Belang De Eendracht Noordwolde.

34

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029

Lasten 3-1 Economische ontwikkeling

82

68

113

111

111

111

3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

279

3

17

17

383

379

3-3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

163

173

176

175

175

175

3-4A Economische promotie

91

94

56

56

56

56

Totaal Lasten

615

338

362

358

725

721

Baten 3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-631

0

0

0

0

0

3-3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-17

-21

-21

-21

-21

-21

Totaal Baten

-647

-21

-21

-21

-21

-21

Saldo van lasten en baten

-32

317

341

337

704

700

Onttrekkingen 0-1I Mutaties reserves

-30

0

0

0

-366

-366

Resultaat

-62

317

341

337

337

333

Toelichting wat mag het kosten Begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 Lasten Economische ontwikkeling/Economische promotie De Subsidieregeling Ondernemersfonds Weststellingwerf is tot stand gekomen vanuit middelen programma 5 (recreatie) en programma 3 (economische promotie en economische ontwikkeling). Deze zijn nu samengevoegd onder taakveld economische ontwikkeling. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Het taakveld fysieke bedrijfsinfrastructuur gaat over de grondexploitaties van de bedrijventerreinen. Een toelichting hierop vindt u in de paragraaf grondbeleid. De baten en lasten van dit taakveld hebben nagenoeg geen invloed op het saldo van dit programma. De grondexploitaties hebben voorzichtigheidshalve bij de begroting geen verwachte winsten of toe- en afname van de voorzieningen in 2026-2029. Begroting 2026 ten opzichte van meerjarenperspectief Lasten Fysieke bedrijfsinfrastructuur Het verschil in 2028 wordt veroorzaakt door de kapitaallasten van het project de Centrumontwikkeling Wolvega. Voor de dekking van deze kapitaallasten is er een aparte dekkingsreserve kapitaallasten ingesteld. Hier staan onttrekkingen van de reserves tegenover. Mutatie reserves De onttrekking van de reserves vanaf 2028 betreft de dekking van kapitaallasten van diverse projecten.

35

Programma 4 | Onderwijs Programma 4 | Onderwijs Portefeuillehouder(s)

Hoen en Hartog

Organisatie

Beleid en Gebiedsteams

Taakvelden •

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

•

Onderwijshuisvesting

•

Openbaar basisonderwijs

•

VVE en peuteropvang

Beleidsnota's 2012 Integraal Huisvesting Plan 2012-2015 (IHP) 2013 OWO-visie op de drie decentralisaties 2014 Verordening leerlingenvervoer 2015 Verordening Voorziening huisvesting onderwijs en beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs 2018 Kadernotitie Peuteropvang Weststellingwerf 2021 Beleidsvisie Het onderwijs als schatkamer 2021 Beleidsnotitie Spelenderwijs (Onderwijsachterstandenbeleid) 2025 Beleidsregels gemeentelijke taken Toezicht en Handhaving Wet Kinderopvang Gemeente Weststellingwerf

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Leerlingenvervoer Elk kind heeft recht op onderwijs volgens de Leerplichtwet. Daarom is leerlingenvervoer geregeld in de wet. De regels staan in een verordening. Er wordt gewerkt aan een nieuwe verordening. Naar verwachting wordt deze in 2026 vastgesteld. In de gemeente Weststellingwerf geldt: als leerlingen niet zelf naar school kunnen, kunnen deze leerlingenvervoer aanvragen. Dit geldt ook voor kinderen die door hun zorgbehoefte naar een speciale school gaan. Ouders kunnen dan leerlingenvervoer aanvragen. Per leerling wordt er gekeken welke mogelijkheden en opties er zijn voor vervoer, zoals bijvoorbeeld de fiets, het openbaar vervoer en waar nodig speciaal taxivervoer. We overleggen ook met ouders om te kijken hoe zij kunnen helpen. Handhaving en Toezicht Kinderopvang De gemeente heeft samengewerkt met de gemeente Opsterland om het beleid wat betreft handhaving en toezicht te verbeteren. Een belangrijke stap hierin was het opstellen en vaststellen van nieuwe beleidsregels handhaving en toezicht kinderopvang. Deze beleidsregels zijn in mei 2025 vastgesteld. In 2026 zal er volgens deze werkwijze gewerkt worden. We blijven aangehaakt bij regionale ontwikkelingen.

36

VVE-Beleid In 2025 zijn de eerste resultaten van een kansengelijkheidsmonitor opgeleverd. Deze monitor is gedaan voor de gemeenten Ooststellingwerf, Opsterland en Weststellingwerf. In het onderzoek is gekeken naar de manier waarop het onderwijsachterstandenbeleid wordt uitgevoerd, zowel in de voor- en vroegschoolse periode als in de basisschoolperiode en de overgang naar het voortgezet onderwijs. In 2026 worden acties die volgen uit dit onderzoek verder uitgewerkt. Sluiten de landelijke verwachtingen voor de voor- en vroegtijdige educatie (VVE) aan bij ons beleid? Hoe verloopt het verminderen van ontwikkelingsachterstanden? Sluiten de gestelde doelen nog aan op het huidige beleid? De resultaten van het onderzoek worden besproken binnen de OWO-gemeenten en verschillende LEJA's (Lokale Educatieve Jeugd Agenda's). Hiernaast wordt in 2026 gewerkt aan een evaluatie van het VVE-beleid binnen de OWO-gemeenten. Ook de resultaten uit de monitor worden hierin meegenomen. Financiering onderwijsachterstandenbeleid De gemeente ontvangt middelen van de Rijksoverheid om voorschoolse educatie te kunnen bieden en onderwijsachterstanden tegen te gaan. Het kabinet heeft in het hoofdlijnenakkoord besloten om alle specifieke uitkeringen om te zetten naar een fondsuitkering.

Dit geldt dus ook voor de financiële tegemoetkoming die gemeenten ontvangen voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) via een specifieke uitkering. De financiële gevolgen voor de OAB-uitkering voor de gemeente Weststellingwerf zijn nog niet bekend ten tijde van het opstellen van deze begroting.

Doelstellingen Een goed doorgaande schoolloopbaan voor iedereen Wat willen we bereiken? In Weststellingwerf is het streven om op een zo vroeg mogelijke leeftijd een goede start te maken in het onderwijs. Daarom starten de kinderen met de Voor- en Vroegtijdige Educatie (VVE) vanaf de leeftijd van twee en een half jaar. Dit is belangrijk om tot een goede doorstroming te komen en aansluiting op het vervolgonderwijs te krijgen. In de beleidsvisie is opgenomen dat alle kinderen in Weststellingwerf: • opgroeien in een veilige, gezonde, stimulerende omgeving, zodat zij zich kunnen voorbereiden op de toekomst. • optimale kansen hebben om zichzelf, hun talenten en de wereld om hen heen te ontdekken. • recht hebben op passende en kwalitatief goed onderwijs. Het is daarom van belang dat een adequate zorgstructuur wordt gecreëerd die als basis dient. Dit betekent dat er wordt gezorgd voor voldoende voorschoolse voorzieningen met als doel de band tussen kind, ouder en onderwijs te versterken. En als het nodig is samenwerking met jeugdhulp (gebiedsteam) en ketenpartners om aan te kunnen sluiten bij de hulpvraag.

Wat doen wij ervoor Leerplicht De gemeente streeft ernaar om de jongeren die leerplichtig (tot 18 jaar) zijn, de kans te geven om een startkwalificatie te behalen. Een startkwalificatie 2 wordt als basis gezien om een goede start te kunnen maken in de maatschappij. In samenwerking met Startwijzer heeft de gemeente Weststellingwerf met zeven andere regio’s in Friesland het beleid rondom leerplicht vastgelegd. Hierin wordt gezamenlijk opgetrokken om het percentage voortijdig schoolverlaters en ongeoorloofd verzuim laag te houden. Vanuit de Wet van school naar werk speelt de Startwijzer een belangrijke rol om jongeren aangesloten te houden in het onderwijs.

37

Vanaf januari 2026 treedt naar verwachting de Wet van School naar Duurzaam Werk in werking. Centraal staat hierbij de samenwerking tussen scholen, doorstroompunten en gemeenten met als doel het zicht hebben op jongeren die ondersteuning nodig hebben op de arbeidsmarkt. De doelgroep zijn jongeren tot 27 jaar (zonder startkwalificatie) die moeite hebben met het vinden en/of behouden van werk. Uit deze wet volgt een verplicht gezamenlijk regionaal programma. Dit regionale programma is een uitbreiding op het huidige regionale programma voortijdig schoolverlaters (VSV). Het regionale programma wordt begin 2026 ingediend. Passend onderwijs Voor passend onderwijs verwijzen we naar programma 6 van deze begroting. Kinderopvang en Peuteropvang De gemeente Weststellingwerf is verantwoordelijk voor voldoende aanbod voorschoolse educatie. Daarnaast streeft de gemeente ernaar dat peuters in de gemeente naar peuteropvang kunnen. In samenwerking met de GGD zijn afspraken gemaakt om de kwaliteit van de kinderopvang te bewaken. Zij verzorgen de inspecties bij locaties voor kinderopvang (wettelijk verplicht) en stellen een rapport op. De gemeente is verantwoordelijk voor de handhaving en het toezicht op de kinderopvang. Gelijke kansen Gelijke kansen voor kinderen Ieder kind moet de kans krijgen zijn of haar talenten te ontwikkelen. Ieder kind moet de kans krijgen zich volledig te ontwikkelen.

Hierin mag achtergrond, opleidingsniveau van ouders of financiële situatie niet van invloed zijn op de schoolprestatie van een kind. Ook bieden we in Weststellingwerf een breed aanbod van cultuur en sport aan. Dit is terug te vinden in de lokale samenwerking tussen voorzieningen, zoals: • voorschoolse voorzieningen • naschoolse opvang • jongerenwerk • culturele bijeenkomsten • aanbieden van sport bij lokale sportverenigingen • buurtsportcoaches De OWO-gemeenten monitoren kansengelijkheid in de gemeenten middels een kansengelijkheidsmonitor. Gelijke kansen voor iedereen Ook voor volwassen inwoners zijn gelijke kansen van belang. De gemeente werkt aan het versterken van de basisvaardigheden van inwoners, bijvoorbeeld via taallessen, het taalhuis en taalmaatjes. In 2025 werd het Regionaal Programma basisvaardigheden WEB (Wet educatie en beroepsonderwijs) 2025 tot en met 2028 vastgesteld door de centrumgemeente (gemeente Leeuwarden). Dit regionale programma is de basis voor het verbeteren van basisvaardigheden en de besteding van het budget voor volwasseneneducatie. Ook voor de periode 2025-2028 stelt het Rijk middelen beschikbaar aan gemeenten om nieuwe regionale plannen te maken, gericht op de verbetering van basisvaardigheden. De middelen worden door het Rijk overgemaakt naar gemeente Leeuwarden als contactgemeente en worden verdeeld, zoals vastgelegd in de WEB.

Doelstellingen Toekomstbestendige onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Onze schoolgebouwen zijn klaar voor de toekomst. Dit betekent dat de gemeente en schoolbesturen samen zorgen voor passende schoolgebouwen met een brede functie. Hierbij speelt duurzaamheid, goede spreiding en keuzevrijheid voor ouders een rol. We borgen hiermee de kwaliteit en betaalbaarheid.

38

Wat doen wij ervoor Integraal Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs Het Integraal Strategisch Huisvestingsplan (ISHP) is samen met de schoolbesturen opgesteld om in de komende jaren naar toekomstbestendige onderwijshuisvesting toe te werken. Op hoofdlijnen is de gemeente financieel verantwoordelijk voor (ver)nieuwbouw, uitbreiding (inclusief de eerste volledige inrichting van het gebouw) of het beschikbaar stellen van een bestaand gebouw. In 2025 is een aantal schoolbesturen al begonnen met de voorbereidingen en/of gestart met uitbreiding, verduurzamings- en (ver)nieuwbouwplannen die in het ISHP zijn opgenomen. In 2026 wordt een deel van deze plannen gerealiseerd en worden er voorbereidingen gedaan voor de komende jaren. Als gemeente zijn we betrokken bij deze projecten tijdens de planvorming en realisatie. Beheer en onderhoud multifunctionele centra De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van zes multifunctionele centra. Deze zijn primair ingericht voor onderwijs, aangevuld met functies als kinderopvang en andere maatschappelijke activiteiten. Voor deze gebouwen draagt de gemeente zorg voor beheer en onderhoud op basis van een meerjarenonderhoudsplan (MJOP), conform NEN 2767. Uitgangspunt is een sober en doelmatig onderhoudsniveau, waarbij investeringen waar mogelijk worden gekoppeld aan verduurzamingskansen.

De lasten zijn structureel in de begroting opgenomen. Afwijkingen worden toegelicht in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

Doelstellingen Openbaar onderwijs Wat willen we bereiken? Voldoende aanbod aan openbaar onderwijs binnen de gemeente Weststellingwerf.

Wat doen wij ervoor Samenwerking met schoolbestuur Comprix Stichting Comprix is verantwoordelijk voor het openbaar basisonderwijs in de gemeenten Weststellingwerf, Ooststellingwerf en Opsterland. In Weststellingwerf gaat het om 15 basisscholen. Uit de meerjarenbegroting van 2025 tot en met 2029 blijkt dat het bestuur rekening houdt met lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen, waaronder bijvoorbeeld regionale demografische ontwikkelingen. De focus in de komende jaren ligt op het gebied van basisvaardigheden en het verkleinen van kansenongelijkheid. Door nauwgezet te monitoren verwacht Comprix flexibel en proactief in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden.

39

Beleidsindicatoren Goede schoolloopbaan voor iedereen: zoveel mogelijk leerlingen en cursisten hebben een doorlopende schoolloopbaan aantal x 1 Omschrijving

2021-2022

2022-2023 45

51

54*

Leerlingen basisonderwijs

1.912

1.925

2.004

2040**

Leerlingen voortgezet onderwijs

1.448

1.400

1.334

1250**

Locaties Kinderopvang/Peuteropvang

19

19

20

20

Scholen primair onderwijs

21

21

20

20

Scholen voortgezet onderwijs

2

2

2

2

2021-2022

2022-2023

2023-2024

2024-2025

145

137

129

114

Kindplaatsen Voorschoolse Educatie

2023-2024

Leerlingen speciaal onderwijs

2024-2025

60**

* Nieuwe bron: aantal beschikkingen ** Bron: waarstaatjegemeente.nl/CBS Deelnemers leerlingenvervoer aantal x 1 Omschrijving Leerlingen

40

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029

Lasten 4-2 Onderwijshuisvesting

2.536

2.423

2.557

2.480

2.461

2.760

4-3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.756

1.711

1.632

1.631

1.631

1.631

Totaal Lasten

4.291

4.134

4.188

4.112

4.092

4.391

-1.578

-445

-445

-445

-445

-445

-754

-502

-467

-467

-467

-467

Totaal Baten

-2.332

-947

-912

-912

-912

-912

Saldo van lasten en baten

1.959

3.187

3.276

3.200

3.180

3.479

Resultaat

1.959

3.187

3.276

3.200

3.180

3.479

Baten 4-2 Onderwijshuisvesting 4-3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Toelichting wat mag het kosten Begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 en meerjarenperspectief Lasten Onderwijshuisvesting In 2026 wordt nog eenmalig een uitkering aan het Lindecollege in Wolvega verstrekt voor schilderwerk als gevolg van afspraken uit het verleden. Daarnaast zijn er meer kapitaallasten als gevolg van de geplande investeringen uit het MJOP en integraal strategisch onderwijshuisvestingsplan (ISHP). Onderwijsbeleid en leerlingenzaken In 2026 houden we rekening in de begroting met lagere lasten en baten vanuit de SPUK OAB (€ 35.000). Daarnaast zijn vanaf 2026 de ombuigingen 'vrijval budget onderwijsbeleid' en 'verlagen budget peuteropvang en voorschoolse educatie' verwerkt (€ 32.900).

Investeringen Omschrijving Investeringskrediet gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP

2026

2027

922.000

71.500

ISHP

7.535.266

Totaal bruto investeringsbedrag

8.457.266

71.500

2028

2029 367.000

0

367.000

41

Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Programma 5 | Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouder(s)

Hoen en Van der Graaf

Organisatie

Beleid en Sport & Leefstijl

Taakvelden •

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

•

Cultureel erfgoed

•

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

•

Media

•

Musea

•

Sportaccommodaties

•

Sportbeleid en activering

Beleidsnota's 2015 Nota Recreatie en toerisme, perspectief Weststellingwerf 2022 Regionale Ontwikkelstrategie Zuidoost Friesland 2023 Lokaal sport akkoord 2025 Sport en bewegen voor iedereen! 2025-2029

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Sport en Bewegen In 2025 is het nieuwe sportbeleid; sport en bewegen voor iedereen! 2025-2029 vastgesteld. De ambitie in dit sportbeleid is: Het creëren van een toegankelijk sportklimaat waarbinnen iedere inwoner van Weststellingwerf op een plezierige manier kan sporten en bewegen, ondersteund door een sterk verenigingsleven en een goed ingerichte openbare ruimte, en waarbij het sportbeleid bijdraagt aan gezondheid en bredere maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein. Drie beleidslijnen staan centraal: -Beleidslijn 1: Verbinden van sportparticipatie, ‘sport & bewegen is voor iedereen!’ -Beleidslijn 2: Versterken van de verenigingen. -Beleidslijn 3: Doorontwikkelen van een toekomstbestendige sportinfrastructuur. Onzekerheid toekomstige baten Brede SPUK We maken gebruik van de baten vanuit de Brede SPUK regeling bij de onderwerpen: brede regeling combinatiefunctionarissen en het Lokaal Sport Akkoord. De uitkomst van toegepaste korting, de ontschotting en geschrapte indexatie van de Brede SPUK 2026 is nog onduidelijk. Ook zijn de middelen die we mogelijk vanaf 2027 ontvangen nog onzeker. De uitwerking hiervan nemen we mee in de voorjaarsnota 2026. Kunst en Cultuur Nota Kunst en Cultuur In 2026 komt er een nieuwe nota Kunst en Cultuur. Deze nieuwe nota dient als strategie voor de komende jaren.

Daarbij streven we naar een breed draagvlak met, door en voor onze inwoners en culturele instellingen. 42

Bibliotheek De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen is vanaf 2025 gewijzigd. De wetswijziging beoogt de toegang tot een volwaardige bibliotheek voor elke inwoner van Nederland te garanderen. Het voorstel is om gemeenten een langere tijd (totaal 4 tot 8 jaar) te bieden om toe te groeien naar de minimale normen. In 2025 en 2026 is er een overgangsregeling van kracht. Recreatie en Toerisme In 2025 is er gewerkt aan een nieuwe Toeristische Visie, welke in 2026 formeel wordt vastgesteld. Vanaf dit jaar zal de uitvoering van dit beleid van start gaan.

Doelstellingen Sport en bewegen Wat willen we bereiken? Sport- en beweegbeleid is van cruciaal belang voor de gezondheid en het welzijn binnen de samenleving, vooral gezien de toenemende vergrijzing, de groeiende prevalentie van overgewicht, kansenongelijkheid en de toenemende individualisering in ons land. Deze trends brengen enorme uitdagingen met zich mee.

Wat doen we ervoor Beleidslijn 1: Verbinden van sportparticipatie, ‘sport & bewegen is voor iedereen!’ De komende jaren werken we onder deze beleidslijn aan de volgende speerpunten: •

We bieden ondersteuning en activering, op scholen, verenigingen en in de wijk.

•

We werken aan kansengelijkheid voor sportparticipatie.

•

We stimuleren (top)sportevenementen.

•

We zetten het sportplatform in als basis voor doorontwikkeling en innovatie.

•

We voeren praktijkonderzoek uit.

Beleidslijn 2: Versterken van de verenigingen De komende jaren werken we onder deze beleidslijn aan de volgende speerpunten: •

We zetten ons in voor kwalitatief goed en toekomstbestendig verenigingsaanbod.

•

We zetten in op inclusie.

•

We stimuleren een meer ‘Open club’ karakter.

Beleidslijn 3: Doorontwikkelen van een toekomstbestendige sportinfrastructuur De komende jaren werken we onder deze beleidslijn aan de volgende speerpunten: •

Proces regievorming accommodatiebeleid.

•

We bieden ondersteuning aan (geprivatiseerde) verenigingen voor hun accommodaties.

•

We bieden ruimte aan initiatieven van inwoners.

43

Zwemgelegenheden Opwaardering zwemgelegenheden In 2026 worden zwembaden De Steense en De Dobbe conform het Raadsvoorstel van 7 april 2025 opgewaardeerd. Voor zwembad De Steense is de upgrade gestart in 2025. De opwaarderingen van zwembaden De Steense en De Dobbe worden naar verwachting in 2026 afgerond. Openstelling zwembad De Steense in de zomerperiode Vanaf de zomer van 2026 is zwembad De Steense, met gewijzigde openingstijden, structureel in de zomerperiode open. In 2024 is er een pilot gedraaid met aangepaste openingstijden. In de zomer van 2025 is zwembad De Steense gesloten geweest, in verband met de 3e en laatste renovatiefase.

Doelstellingen Versterken van het kunst- en cultuuraanbod in Weststellingwerf Wat willen we bereiken? Het verder stimuleren van het kunst- en cultuuraanbod is belangrijk voor de samenhang in onze gemeente. Kunst en cultuur hebben een verbindende functie voor de inwoners van onze gemeente. Door het combineren met naastgelegen beleidsterreinen zoals erfgoed, zorg, sport, welzijn, onderwijs en gezondheid, ontstaat een waardevolle samenhang die de culturele basis versterkt. Versterken Culturele Basis Elke inwoner van Weststellingwerf heeft laagdrempelig toegang tot het beoefenen van en/of deelnemen aan kunst en cultuur. We stimuleren talentontwikkeling bij kinderen en jongeren en maken kunst en cultuur zichtbaar. Convenant Nedersaksisch In 2018 heeft de gemeente Weststellingwerf het convenant Inzake De Nederlandse Erkenning Van De Regionale Nedersaksische Taal ondertekend. Het convenant heeft onder andere als doel dat Nedersaksische overheden het gebruik van het Nedersaksisch bevorderen. In 2026 werken de convenantpartners en alle betrokken partijen verder samen om het Stellingwerfs te bevorderen.

Wat doen we ervoor Talentontwikkeling kinderen en jongeren Creativiteit stimuleert een gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren, hun denkvermogen, en het vermogen om samen te werken. Elk kind en elke jongere in onze gemeente krijgt de kans om zijn/haar talenten te ontwikkelen. Dat kan zijn in muziek, theater, beeldende kunst en/of andere uitingsvormen. Gesubsidieerde partijen/partners Samen met de incidentele en structurele cultuurpartners richt de gemeente zich op het bereiken van verschillende doelgroepen. We geven incidentele cultuurpartners kansen om bij te dragen aan de ontwikkeling van de culturele basis. Met de structurele cultuurpartners worden afspraken gemaakt over welke projecten, diensten en activiteiten (structureel) worden geleverd. Zo werken we ook in 2026 samen met de Bibliotheek Zuidoost Fryslân aan het verbeteren van het bibliotheekwerk in Weststellingwerf. Dit gebeurt in samenwerking met de gemeenten Opsterland en Ooststellingwerf en in aansluiting op de nieuwe Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen. Het budget voor het Stellingwerfs is beschikbaar voor de Stellingwarver Schrieversronte om de geplande activiteiten in 2026 uit te voeren.

44

Ook in 2026 ondersteunen we het Nationaal Vlechtmuseum om een groter publiek te bereiken en zullen we ook Opera Spanga weer ondersteunen. Mede dankzij deze unieke opera neemt de gemeente een bijzondere plaats in binnen de Nederlandse culturele wereld. Met de Oudheidkamer Weststellingwerf blijven we kijken naar toekomstige activiteiten. Zo heeft de Oudheidkamer verschillende wisselexposities die onder andere mogelijk worden gemaakt door de inzet van vele vrijwilligers. Daarnaast maken we meer projectgerichte afspraken. Dit doen we onder andere met: - Wereldwinkel Wolvega. - Radio Weststellingwerf Centraal. - Verschillende verenigingen voor amateurkunstbeoefening. - De Veerkieker met betrekking tot erfgoededucatie.

Doelstellingen Bevorderen recreatie en toerisme Weststellingwerf Wat willen we bereiken? Het verder bevorderen van recreatie en toerisme in Weststellingwerf. De sector biedt mogelijkheden voor economische groei en versterkt de verbinding tussen onze inwoners. Daarnaast bevordert het de leefbaarheid en het welzijn van onze inwoners en het verhoogt de aantrekkingskracht van onze gemeente voor zowel bezoekers als inwoners. Met de vaststelling van de nieuwe toeristische visie wordt een extra stap in het verder ontwikkelen van deze sector in onze gemeente gezet.

Wat doen we ervoor Koloniën van Weldadigheid Door te investeren in marketing en productontwikkeling met betrekking tot het Koloniegebied willen we meer bezoekers naar ons gebied trekken. Met als doel toeristen meerdere dagen in ons gebied te willen laten verblijven. In 2025 is gewerkt aan een marketingplan om hier meer handen en voeten aan te geven, in 2026 wordt hier verder uitvoering aan gegeven. Toeristische recreatieve voorzieningen Jaarlijks is er budget beschikbaar om de kwaliteit van toeristisch-recreatieve voorzieningen te verbeteren. Daarnaast werkt een groep recreatieondernemers uit de gemeente, georganiseerd in het Platform Recreatie en Toerisme, onderdeel van Ondernemend Weststellingwerf, actief mee aan projecten en initiatieven die onze gemeente als bestemming aantrekkelijk maken en beter op de kaart zetten. Heemkunderoute In 2025 is er onderzoek gedaan naar hoe een Heemkunderoute bestaande plekken en verhalen met elkaar kan verbinden. Hierdoor kunnen zowel toeristen als inwoners op een andere manier genieten van onze gemeente en het Stellingwerfs. Daarnaast is er gekeken naar de diverse manieren waarop deze route tot stand gebracht kan worden. In 2026 wordt de fysieke route verder uitgewerkt en gerealiseerd. Toeristische Overstappunten In 2025 is in onze gemeente het eerste Toeristische Overstappunt (TOP) bij de Driewegsluis gerealiseerd.

Er is een start gemaakt met de Toeristische Overstappunten in Noordwolde en Wolvega. Deze worden in 2026 verder uitgewerkt en gerealiseerd.

45

Doelstellingen Gebiedsontwikkeling Driewegsluis Wat willen we bereiken? Er is in 2022 een start gemaakt met de gebiedsontwikkeling Driewegsluis. Land- en waterrecreatie worden hiermee beter met elkaar in verbinding gebracht. Dit moet ervoor zorgen dat meer recreanten en toeristen via deze locatie de gemeente komen bezoeken, er meer overnachtingen plaatsvinden binnen de gemeente en er vervolgens meer werkgelegenheid ontstaat. Het civieltechnische deel is in 2025 afgerond. Op dit moment wordt er gewerkt aan het laatste onderdeel, het plaatsen van het sanitair gebouw op het oostelijke eiland. De verwachting is om het gebouw voor het vaarseizoen 2026 te plaatsen.

Doelstellingen Sport-, recreatie- en cultuuraccomodaties Wat willen we bereiken? Het bieden van toegankelijke, toekomstbestendige en kwalitatief goede voorzieningen voor sport, cultuur en recreatie.

Wat doen we ervoor Beheer en onderhoud sport-, cultuur- en recreatievastgoed De gemeente faciliteert maatschappelijke activiteiten door het beschikbaar stellen en onderhouden van vastgoed voor sport, cultuur en recreatie. Voor dit vastgoed draagt de gemeente zorg voor het beheer en onderhoud, op basis van een meerjarenonderhoudsplan (MJOP), conform NEN 2767. Uitgangspunt is een sober en doelmatig onderhoudsniveau, waarbij investeringen waar mogelijk worden gekoppeld aan verduurzamingskansen. De lasten zijn structureel in de begroting opgenomen. Afwijkingen worden toegelicht in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

Investering sportpark SV Olyphia Daarnaast benadrukken wij in het collegeprogramma 2022-2026 én het coalitieakkoord 2022-2026 dat het juist nu van belang is om te investeren in maatschappelijke voorzieningen. Op die manier zorgen wij dat accommodaties geschikt blijven voor ontmoeting, beweging en onderwijs. In de Kadernota 2026 is voor het sportpark van SV Olyphia € 350.000 incidenteel geraamd. De investering is bedoeld om de accommodatie toekomstbestendig te maken.

46

Wat mag het kosten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029

Lasten 5-1 Sportbeleid en activering

595

618

614

586

581

586

2.669

2.353

2.421

2.105

2.124

2.150

5-3 Cultuurpresentatie cultuurproductie en

467

577

457

457

484

457

5-4 Musea

93

112

115

115

115

115

5-5 Cultureel erfgoed

69

150

97

155

154

153

5-6 Media

546

621

612

612

612

612

5-7A Prog 5 Openbaar groen (openlucht)recr.

626

695

710

711

712

711

5.066

5.127

5.026

4.741

4.781

4.783

5-1 Sportbeleid en activering

-260

-202

-167

0

0

0

5-2 Sportaccommodaties

-528

-565

-630

-630

-630

-630

5-2 Sportaccommodaties

Totaal Lasten Baten

5-5 Cultureel erfgoed

-5

0

-20

-20

-20

-20

5-6 Media

-27

-27

0

0

0

0

5-7A Prog 5 Openbaar groen (openlucht)recr.

-17

-17

-17

-17

-17

-17

Totaal Baten

-837

-812

-834

-667

-667

-667

Saldo van lasten en baten

4.228

4.315

4.192

4.074

4.114

4.116

-605

-65

-19

-158

-448

-448

1.433

518

0

0

0

0

828

453

-19

-158

-448

-448

5.056

4.768

4.172

3.916

3.666

3.668

Onttrekkingen 0-10B Mutaties reserves Stortingen 0-10B Mutaties reserves Mutaties reserves Resultaat

Toelichting wat mag het kosten Begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 Lasten Sportaccommodaties Vanaf 2026 is de ombuiging ' verhoging van de lasten voor de inkopen voor het sportcafé ' verwerkt (€ 30.000) hier tegenover staan meer baten door verkoop. Daarnaast zijn er hogere lasten voor dit beleidsveld door een hogere doorbelasting van de directe loonkosten en tractie. Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie In 2025 zijn eenmalig meer lasten geraamd voor een herstelbetaling vernieuwingsimpuls Stellingwarver Schrieversronte (2022), herdenking watersnoodramp 1825 en de viering van 80-jarige vrijheid. Ook krijgt Arcadia 3-jaarlijks een subsidie, dat is in 2025 het geval. Cultureel erfgoed In 2026 starten de kapitaallasten voor de aankoop van het vastgoed in Wolvega (de voormalige PKN gebouwen). Baten Sportaccommodaties Vanaf 2026 is de ombuiging ' verhoging van de baten voor de inkopen voor het sportcafé ' verwerkt (€ 65.000) hier tegenover staan iets meer lasten voor inkoop.

47

Begroting 2026 en meerjarenperspectief Lasten Sportaccommodaties In 2025 was € 350.000 beschikbaar voor VV Oosterstreek en in 2026 is € 350.000 begroot voor investeringen bij SV Olyphia. Cultureel erfgoed Vanaf 2027 starten de kapitaallasten voor de renovatiewerkzaamheden Kerk op de Hoogte. Baten Sportbeleid en activering De uitkomst van toegepaste korting, ontschotting en geschrapte indexatie van de Brede SPUK is nog onduidelijk, we houden daarom nog geen rekening met baten vanaf 2026. Mutaties reserves Vanaf 2027 hebben we een aantal reservemutaties vanuit de dekkingsreserve kapitaallasten begroot. Daarnaast is er in 2025 € 518.000 beschikbaar gesteld voor de upgrade van de zwemgelegenheden.

Investeringen Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Investeringsbudget gemeentelijke gebouwen op basis van het MJOP

667.500

378.500

605.000

176.000

Totaal bruto investeringsbedrag

667.500

378.500

605.000

176.000

48

Programma 6 | Sociaal domein Programma 6 | Sociaal domein Portefeuillehouder(s)

Van der Graaf, Hartog, Den Hartigh, Hoen en Zonderland

Organisatie

Beleid, Projecten, Schakelteam, Gebiedsteam en Serviceteam

Taakvelden •

Samenkracht en burgerparticipatie

•

Toegang en eerstelijnsvoorziening Wmo

•

Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd

•

Toegang en eerstelijnsvoorziening Integraal

•

Inkomensregelingen

•

WSW en beschut werk

•

Arbeidsparticipatie

•

Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

•

Huishoudelijke hulp (Wmo)

•

Begeleiding (Wmo)

•

Dagbesteding (Wmo)

•

Overige maatwerkarrangementen (Wmo)

•

Jeugdhulp ambulant lokaal

•

Jeugdhulp ambulant regionaal

•

Jeugdhulp ambulant landelijk

•

Jeugdhulp met verblijf lokaal

•

Jeugdhulp met verblijf regionaal

•

Jeugdhulp met verblijf landelijk

•

PGB Wmo

•

PGB Jeugd

•

Beschermd wonen (Wmo)

•

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)

•

Jeugdbescherming

•

Jeugdreclassering

•

Coördinatie en beleid Wmo

•

Coördinatie en beleid Jeugd

49

Beleidsnota's 2014 Handhavingsverordening Participatiewet 2014 Beleidsplan Nieuwe Wmo 2017 Maatregelverordening Weststellingwerf 2018 Kadernota Armoedebeleid en Schuldhulpverlening 2018 - 2021 2021 Beleidsnota nieuwe Wet inburgering OWO 2022-2025 2023 Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Weststellingwerf 2023 2024 Verordening Maatschappelijke ondersteuning Weststellingwerf 2024 Verordening Individuele inkomenstoeslag 2024 Beleidsplan arbeidsdeelname en participatie 'Iedereen kan meedoen in Weststellingwerf' 2024-2028 2025 Verordening Hart voor de Jeugd Weststellingwerf 2025 2025 Kader lokaal preventief jeugdbeleid Weststellingwerf 2025-2028

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid Integrale visie Sociale Basis In 2026 gaan we vorm geven aan de integrale visie op de Sociale Basis. De sociale basis levert een belangrijke bijdrage aan welzijn, gezondheid, participatie en aan de opgave om de professionele zorg en ondersteuning van goede kwaliteit, betaalbaar en toegankelijk te houden voor iedereen. Zonder integrale benadering blijft dit vaak versnipperd en minder effectief. Het belang van een sterke sociale basis wordt onderstreept vanuit verschillende hervormings- en beleidsagenda's. Zo benadrukt de Hervormingsagenda Jeugd het belang van preventie en normalisatie. Binnen de Wmo wordt steeds meer de nadruk gelegd op de beweging van zorg naar welzijn. Tenslotte wordt een stevige sociale basis in de landelijke gezondheidsakkoorden (zoals Friese Integraal Zorgakkoord/Gezond en Actief Leven Akkoord) gezien als fundament om gezondheidsachterstanden te verkleinen en mentale veerkracht te vergroten. Een sterke sociale basis is een belangrijke oplossingsrichting in de houdbaarheid van de zorg. Programmaplan Participatiewet in Balans De overheid wil concrete stappen zetten om niet de regels, maar de mens centraal te zetten en daarmee ervaren hardheden in de Participatiewet weg te nemen. Met als doel de rechtszekerheid voor bijstandsgerechtigden te vergroten en de professional voldoende ruimte te geven hen daarbij te helpen.

De overheid werkt hiervoor aan een drietal sporen: Spoor 1: het wetsvoorstel Participatiewet in balans, met daarin een twintigtal maatregelen om de regels en procedures eenvoudiger te maken; Spoor 2: een herziening van de Participatiewet op de langere termijn; Spoor 3: versterken van de vakkundigheid in de uitvoering van de Participatiewet. Gemeenten moeten hiervoor waar dat nodig is een cultuuromslag gaan maken. Waarbij gewerkt gaat worden vanuit vertrouwen en de menselijke maat voorop komt te staan. Spoor 1 gaat om een pakket aan maatregelen dat beter moet aansluiten op inwoners met een bijstandsuitkering. De verwachting is dat het wetsvoorstel met de wijzigingen van de Participatiewet in 2026 in fases in werking treedt. Halverwege 2026 passen we hiervoor onder andere de re-integratieverordening aan. We verwachten spoor 1 grotendeels met onze eigen inzet op te kunnen pakken. Naast de maatregelen in spoor 1 gaan we ook aan de slag met het versterken van de vakkundigheid (spoor 3). Het gaat hier om een cultuuromslag waarbij eenvoud, maatwerk en vertrouwen centraal staan. Dit vraagt een organisatieverandering van gemeenten. Er moet aandacht, tijd en ruimte zijn om te leren en om deze omslag eigen te maken. De transformatie in de organisatie vraagt dan ook om een gezamenlijke aanpak met en tussen alle lagen in de organisatie.

Van de gebiedsteams tot aan teamleiders en de gemeenteraad. Gemeenten krijgen in de septembercirculaire middelen om uitvoering te geven aan het Programmaplan. Bij de voorjaarsnota 2026 hebben we een compleet beeld. We verwachten deze middelen onder andere in te zetten om dit proces te begeleiden en te implementeren in de organisatie.

50

Basisdienstverlening schuldhulpverlening Om in iedere gemeente het hulpaanbod voor schuldhulpverlening uit dezelfde elementen te laten bestaan hebben het kabinet, de VNG, de NVVK en Divosa een gezamenlijk plan gemaakt om de schuldhulpverlening in Nederland nog verder te versterken. In het plan staan 15 elementen voor de korte termijn. De meeste elementen uit het plan zijn in onze gemeente al bestaande praktijk. De nog missende elementen worden vanaf 2026 geïmplementeerd, zoals deelname aan het Schuldenknooppunt en het Convenant lokale overheid. Inkoop OWO re-integratie en participatie-instrumenten Participatiewet Per 1 januari 2026 starten we met de nieuwe inkoop van re-integratie en participatie-instrumenten voor de Participatiewet (in OWO-verband). We maken gebruik van drie nieuwe klantprofielen (1. Naar Werk, 2. Maatschappelijke participatie en 3. Activering) en van modulaire producten zoals een belastbaarheidsonderzoek of een intake en diagnose. De medewerkers die de Participatiewet uitvoeren kunnen (naast hun eigen inzet) hiermee externe partijen inzetten voor de begeleiding en ondersteuning aan onze inwoners. Toekomstbestendige sociale infrastructuur De VNG, Cedris, Divosa, sociale partners en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) werken samen aan een toekomstbestendige sociale infrastructuur.

Gemeenten ontvangen vanaf 2025 een impulsbudget dat bestemd is voor de duurzame inrichting van de infrastructuur. Daarnaast wordt er de komende jaren een structurele Rijksbijdrage voor de sociale infrastructuur beschikbaar gesteld. Deze bijdrage biedt meer financiële stabiliteit, continuïteit en voorspelbaarheid, waardoor gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven beter in staat zijn om mensen voor wie werk niet vanzelfsprekend is, toch aan het werk te helpen. Het eerder vastgestelde beleidsplan Arbeidsdeelname en Participatie geeft voldoende strategische houvast voor de doorontwikkeling van een toekomstbestendige sociale infrastructuur. Met de uitvoering (en versnelling) van een aantal activiteiten wordt deze ontwikkeling geconcretiseerd en draagt dit ook bij aan de subdoelen in het beleidsplan. We denken hierbij aan de samenwerking met onder andere de sociaal ontwikkelbedrijven, de uitvoering van Beschut werk en de participatie van statushouders. De realisatie hiervan wordt geborgd vanuit de inzet van het impulsbudget en de rijksbijdrage voor de sociale infrastructuur. Werkcentrum Fryslân Binnen de arbeidsmarktregio Fryslân werken we onder de naam Fryslân Werkt al 10 jaar samen aan inclusieve arbeidsmarkt waarin elk talent telt. Per 9 oktober 2025 start het Werkcentrum Fryslân.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Weststellingwerf&id=105403ca-c76e-4166-901b-be80e8e0cccf