Warmtevisie Westland (21-0061648)

O m d i t m o g e l i j k t e k u n n e n m a k e n i s h e t n o d i g d a t we i n vl o e d k u n n e n u i t o e f e n e n o p d e vo r m i n g va n W SW i n f r a B V . D e m a t e va n i n vl o e d ( e n m o g e l i j k e r o l l e n ) w o r d e n i n d e u i t v o e r i n g s s t r a t e g i e ve r d e r u i t g e w e r k t . D e wa r m t e b r o n n e n vo o r d e h u i d i g e c o ö p e r a t i e s é n vo o r h e t t o e k o m s t i g e W SW wo r d e n g e vo r m d d o o r m e e r d e r e g e o t h e r m i e p u t t e n . D e o n d e r g r o n d va n g e m e e n t e W e s t l a n d i s ze e r g e s c h i k t vo o r d e i n ze t va n g e o t h e r m i e . I n m i d d e l s zi j n ze ve n g e o t h e r m i e b r o n n e n i n g e b r u i k e n l e ve r e n d e ze b r o n n e n wa r m w a t e r o p c a . 8 5 g r a d e n . D e a a n d a c h t vo o r e e n d u u r za m e w a r m t e vo o r zi e n i n g i n g e m e e n t e W e s t l an d i s e r n i e t a l l e e n v a n u i t d e g l a s t u i n b o u wb e d r i j ve n . D e u i t d a g i n g e n w o r d t o o k m e e r e n m e e r zi c h t b a a r o n d e r d e i n wo n e r s va n d e g e m e e n t e .

Z o w e r d e r b e g i n 2 0 2 0 e e n Q u i c k s c a n u i t g e vo e r d d o o r i n i t i a t i e f g r o e p ‘ V e n e wi j k e n e r g i e k a n d e r s ’ o m i n b e e l d t e b r e n g e n o f e e n wi j k - g e b o n d e n , c o l l e c t i e ve w a r m t e vo o r zi e n i n g i n h u n wi j k m i n i m a a l k o s t e n n e u t r a a l k o n w o r d e n g e ï m p l e m e n t e e r d . D e u i t k o m s t h i e r v a n i s d a t a l l e o n d e r zo c h t e c o l l e c t i e v e o p l o s s i n g e n ( wa r m t e wi n n e n e n o p s l a a n i n d e zo m e r e n d i s t r i b u e r e n i n d e wi n t e r ) t o t e e n h o g e r e e n e r g i e r e k e n i n g zo u d e n l e i d e n d a n d e h u i d i g e a a r d g a s ve r w a r m i n g w a a r d o o r we e r t e w e i n i g b e w o n e r s zi c h zo u d e n a a n s l u i t e n o m e e n c o l l e c t i e ve o p l o s s i n g s o wi e s o h a a l b a a r t e m a k e n . E e n t w e e d e i s s u e wa s h e t r u i m t e g e b r e k i n d e w i j k . D e i n wo n e r s r i c h t t e n zi c h o p b e t a a l b a a r h e i d m a a r o o k o p d u u r za a m h e i d va n d e o p l o s s i n g . V o o r d u u r z a m e a l t e r n a t i e ve n i s d e C O 2 u i t s t o o t ( n o g ) n i e t a l t i j d n u l wa t o o k e e n r e d e n wa s o m t e w a c h t e n . D e c o ö p e r a t i e b l i j f t b e 11

s t a a n e n s t a a t o p e n o m b i j t e d r a g e n a a n t o e k o m s t i g e d u u r za m e o n t wi k k e l i n g e n . V a n u i t d e g e m e e n t e wo r d e n i n wo n e r s g e ï n f o r m e e r d o v e r d e k a n s e n o m h u n h u i s t e i s o l e r e n . D e w e b s i t e we s t l a n d wo o n t d u u r za a m . n l b i e d t h i e r vo o r i n f o r m a t i e a a n i n wo n e r s . O o k wo r d e n o p h u i s n i ve a u e n e r g i e s c a n s a a n g e b o d e n .

21-0278593

11

https://www.devenenwijk.nl/venenwijk -energiek-anders/

P a g i n a 1 6 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

5.

BELEID

Onze mogelijkheden: Kansen voor duurzame w armte

I n d i t h o o f d s t u k b e s c h r i j ve n w e d e w a r m t e vr a a g va n d e w o n i n g e n e n b e d r i j ve n i n d e g e m e e n t e . D a a r b i j k i j k e n w e n a a r d e h o e ve e l h e i d w a r m t e d i e i n e e n g e b i e d n o d i g i s e n n a a r d e t e m p e r a t u u r v a n d e w a r m t e d i e w o r d t g e vr a a g d . O o k g e ve n w e e e n d o o r k i j k n a a r d e t o e k o m s t i g e w a r m t e vr a a g . D a a r n a k i j k e n w e n a a r h e t p o t e n t i ë l e a a n b o d va n d u u r z a m e w a r m t e b r o n n e n i n W e s t l a n d . O p b a s i s v a n d e z e a n a l ys e b e p a l e n w e e e n p a s s e n d e w a r m t e vo o r z i e n i n g vo o r d e b u u r t e n e n b e d r i j ve n t e r r e i n e n . 5.1.

Warmtevraag

Huidig gasverbruik woningen & bedrijven I n g e m e e n t e W e s t l a n d s ta a n i n t o t a a l r u i m 4 5 . 0 0 0 wo n i n g e n e n b i j n a 8 . 0 0 0 b e d r i j f s p a n d e n ( zi e F i g u u r 6 ) . D e g e m e e n t e b e s t a a t u i t 1 0 ve r s c h i l l e n d e k e r n e n e n i s d a a r n a a s t d i c h t b e b o u wd m e t k a s s e n ( n i e t we e r g e g e v e n o p d e k a a r t ) . E e n a a n zi e n l i j k d e e l ( 3 0 % ) va n d e wo n i n g e n i s g e b o u w d i n d e p e r i o d e 1 9 4 5 - 1 9 7 5 , s l e c h t s 1 0 % va n d e w o n i n g e n i s vo o r o o r l o g s . D a a r n a a s t zi j n e r o o k ve e l w o n i n g e n va n n a 1 9 9 2 ( 3 5 % ) . W o n i n g b o u w ve r e n i g i n g e n A r c a d e , V e s t i a e n W o n e n W a t e r i n g e n h e b b e n e e n a a n zi e n l i j k d e e l ( c a . 2 6 % ) va n d e w o n i n g e n i n b e zi t . 12

H e t t o t a l e a a r d g a s ve r b r u i k i n W e s t l a n d i n 2 0 1 8 vo o r w o n i n g e n w a s 1 . 7 0 2 TJ . D i t i s s l e c h t s 5 % va n h e t t o t a l e g a s ve r b r u i k va n d e g e m e e n t e W e st l a n d : d e g l a s t u i n b o u w i s g o e d vo o r r u i m 3 0 . 0 0 0 13 TJ wa r m t e vr a a g ( 2 0 1 8 ) . I n d e ze W a r m t e vi s i e W es t l a n d l i g t d e n a d r u k o p d e g e b o u wd e o m g e vi n g , d a t wi l ze g g e n a l l e wo n i n g e n e n b e d r i j f s p a n d e n . G l a s t u i n b o u w va l t h i e r i n p r i n c i p e n i e t o n d e r , h i e r vo o r l o o p t e e n a p a r t t r a j e c t . W e l i s d e wa r m t e vo o r zi e n i n g va n d e g l a s t u i n b o u w va n g r o o t b e l a n g vo o r d e g e b o u w d e o m g e v i n g , o m d a t e r m o g e l i j k c o m b i n a t i e s g e m a a k t k u n n e n wo r d e n . W a n n e e r d e p l a n n e n vo o r W SW wo r d e n g e r e a l i s e e r d e n d e g l a s t u i n b o u w g r o t e n d e e l s ve r w a r m d w o r d t m e t e e n wa r m t e n e t , zo u d e n wo n i n g e n h i e r o p o o k a a n g e s l o t e n k u n n e n w o r d e n . D i t b i e d t k a n s e n vo o r e e n b e t a a l b a r e e n e r g i e t r a n s i t i e .

I n d e ze W ar m t e vi s i e W e s t l a n d g a a n we i n o p d e m o g e l i j k e k o p p e l i n g e n t u s s e n g l a s t u i n b o u w e n d e g e b o u wd e o m g e vi n g ( zi e h o o f d s t u k 2 , u i t g a n g s p u n t e n ) . V e r h o u d i n g s g e wi j s w o r d t e r d o o r h u i s h o u d e n s a a n zi e n l i j k m e e r e n e r g i e u i t g a s ( g e m . 1 2 . 5 0 0 kW h ) g e b r u i k t d a n u i t e l e k t r i c i t e i t ( g e m . 2 . 7 6 5 kW h p e r h u i s h o u d e n _ . H e t s t o p p e n m e t a a r d g a s h e e f t d u s o o k e e n g r o t e i m p a c t . H e t o ve r g r o t e d e e l va n d e wo n i n g e n e n d e b e d r i j ve n i s a a n g e s l o t e n o p h e t a a r d g a s n e t . I n wo n i n g e n wo r d t h e t a a r d g a s h o o f d za k e l i j k g e b r u i k t vo o r r u i m t e ve r w a r m i n g ( 7 5 % ) , e e n k l e i n e r d e e l w o r d t g e b r u i k t vo o r w a r m w a t e r ( 2 0 % ) e n s l e c h t s 5 % va n h e t g a s wo r d t g e b r u i k t o m t e k o k e n . B i j b e d r i j v e n h a n g t h e t a a r d g a s ve r b r u i k s t e r k a f va n h e t t yp e b e d r i j f . Z o wordt in kassen aardgas gebruikt om de temperatuur constant te houden en om elektriciteit te produceren.

13

3

21-0278593

12 B r o n : K l i m a a t m o n i t o r , 2 0 1 8 . TJ = t e r a j o u l e , d i t k o m t o ve r e e n m e t 3 1 . 6 0 0 m

aardgas.

Bron: Klimaatmonitor. Het verbruik van de totale sector landbouw, bosbouw, visserij was in 2018 en 2019

32.371 TJ en 32.254 TJ respectievelijk.

P a g i n a 1 7 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

P a g i n a 1 8 va n 5 7

21-0278593

F i g u u r 6 o v e r zi c h t b o u w j a r e n w o n i n g e n g e me e n t e W e s t l a n d . W o n i n g b o uw b e zi t i s g e a r c e e r d w e e r gegeven.

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

Toekomstige warmtevraag woningen & bedrijven Energiebesparing in de woning E e n g e m i d d e l d N e d e r l a n d s h u i s h o u d e n g e b r u i k t e i n 2 0 1 8 i n e e n j a a r 2 7 6 5 kW h e l e k t r i c i t e i t e n 3 14 1 2 7 0 m a a r d g a s . H i e r vo o r b e t a a l t e e n h u i s h o u d e n a l g a u w 1 6 5 0 e u r o p e r j a a r , wa t d o o r h o g e r e 15

b e l a s t i n g e n i n d e k o m e n d e j a r e n n a a r ve r wa c h t i n g s n e l s t i j g t . V o o r wo n i n g e i g e n a r e n zi j n e r ve r schillende goede redenen om energie te gaan besparen. Zo kun je hiermee de energierekening a a n zi e n l i j k ve r l a g e n . D a a r n a a s t zo r g t e e n l a g e r e n e r g i e g e b r u i k d i r e c t v o o r m i n d e r C O 2 - u i t s t o o t e n d u s m i n d e r m i l i e u - i m p a c t . A l s l a a t s t e , m a a r ze k e r n i e t o n b e l a n g r i j k : e e n g o e d g e ï s o l e e r d e w o n i n g is comfortabel en heeft een prettig binnenklimaat. 16

S i n d s 2 0 1 5 h e e f t v r i j we l e l k p a n d i n N e d e r l a n d e e n vo o r l o p i g e n e r g i e l a b e l . H e t e n e r g i e l a b e l ze g t i e t s o ve r d e i s o l a t i e , d e w a r m t e vr a a g e n e i g e n o p we k va n h e t p a n d . I n F i g u u r 7 i s d e ve r d e l i n g va n e n e r g i e l a b e l s va n d e wo n i n g e n i n g e m e e n t e W e s t l a n d t e zi e n . D e ve r wa c h t i n g i s d a t i n d e k o m e n d e p e r i o d e wo n i n g e i g e n a r e n m e t i s o l a t i e a a n d e s l a g g a a n ( zi e k a d e r ) , w a a r d o o r d e e n e r g i e l a b e l s ve r b e t e r e n e n d e wa r m t e vr a a g l a g e r w o r d t . V o o r wo n i n g c o r p o r a t i e s e n k a n t o o r p a n d e i g e n a r e n g e l d e n s t r e n g e i s o l a t i e - e i s e n : d e ze p a n d e n zu l l e n , wa a r n o d i g , i n d e k o m e n d e j a r e n g r o n d i g a a n g e p a k t w o r d e n . O o k vo o r a n d e r e b e d r i j f s p a n d e n i s d e ve r w a c h t i n g d a t e r ve e l i n g e ze t g a a t wo r d e n o p i s o l a t i e .

I n d e ze W a r m t e vi s i e W es t l a n d zo e k e n w e n a a r h e t o p t i m a l e p a k k e t a a n e n e r g i e m a a t r e g e l e n , d a t wi l ze g g e n e e n c o m b i n a t i e va n ve r m i n d e r i n g va n d e wa r m t e vr a a g e n d e v e r d u u r za m i n g va n d e w a r m t e l e ve r i n g i n i n f r a s t r u c t u u r e n w a r m t e b r o n n e n . Mi n d e r e n e r g i e g e b r u i k e n i s va a k d e e e r s t e en belangrijkste stap. M aar niet elke woning heeft dezelfde isolatiemogelijkheden.

6% 22%

G

8% 7%

F E

11%

D C

15%

B 31%

A

F i g u u r 7 E n e r g i e l a b e l s i n g e m e e n t e W e s t l a n d . V a n d e ze l a b e l s i s 4 0 % d e f i n i t i e f , 4 9 % v o o r l o p i g e n 1 1 % ingeschat op basis van bouwjaar.

O m e e n i n s c h a t t i n g t e m a k e n va n d e ve r wa c h t e e n e r g i e b e s p a r i n g va n w o n i n g e n t o t 2 0 5 0 i s e e n a n a l ys e g e m a a k t d i e r e k e n i n g h o u d t m e t d e w o n i n g vo o r r a a d i n W e s t l a n d ( b o u wj a a r , e n e r g i e l a b e l , o p p e r vl a k t e v a n d e w o n i n g e n ) . D e l a b e l s t a p p e n d i e g e ze t k u n n e n wo r d e n zi j n i n g e s c h a t , wa a r b i j e c o n o m i s c h r e n d a b e l e i s o l a t i e h e t u i t g a n g s p u n t i s ( zi e T a b e l 1 ) . D e t a b e l k a n g e zi e n w o r d e n a l s 14 B r o n : h t t p s : / / w w w. m i l i e u c e n t r a a l . n l / e n e r g i e - b e s p a r e n / s n e l - b e s p a r e n / g r i p - o p - j e energierekening/gemiddeld -energieverbruik/ 15

Bron: https://www.milieucentraal.nl/energie -besparen/snel-besparen/grip-op-je-

16

Een deel van de huizen heeft inmiddels een ‘afgemeld’ definitief energielabel. Kanttekening bij de ene r-

gielabels is dat een huis met zonnepanelen een beter energielabel krijgt toegekend terwijl dit geen verbet ering van de isolatiewaarde van de woning oplevert. Naast energielabels zijn d aarom ook de bouwjaren van de gebouwen in onze gemeente meegenomen in de analyse.

P a g i n a 1 9 va n 5 7

21-0278593

energierekening/energierekening/

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

e e n l a n d e l i j k e t r e n d . L o k a a l k u n n e n e r ( g r o t e ) a f wi j k i n g e n zi j n va n d e ze t r e n d , d o o r b i j vo o r b e e l d r e n o va t i e s va n d e wo n i n g b o u wc o r p o r a t i e s . V o o r W e s t l a n d l e i d t d i t m o d e l t o t e e n t o t a l e b e s p a r i n g s p o t e n t i e t o t a a n 2 0 5 0 va n c i r c a 2 1 % va n d e w a r m t e v r a a g v o o r d e w o n i n g e n . D e ve r w a c h t e w a r m t e v r a a g i n 2 0 5 0 w o r d t d a a r m e e 1 . 3 4 0 - 1 . 4 3 0 T J / j a a r ( t e g e n o ve r 1 . 7 0 0 T J / j a a r i n 2 0 1 8 ) vo o r d e h u i d i g e c a . 4 5 . 8 0 0 w o n i n g e n . V o o r u t i l i t e i t s b o u w w as d e w a r m t e v r a a g i n 2 0 1 8 7 2 0 T J . E e n vo o r s p e l l i n g va n d e w a r m t e v r a a g i n 2 0 5 0 w o r d t va n w e g e d e h o g e o n n a u w k e u r i g h e i d n i e t g e m a a k t . D e wa r m t e v r a a g va n n i e u wb o u w i s h i e r i n n i e t m e e g e n o m e n . Tabel 1 Voorspelde (economisch rendabele) labelstappen en warmteprofielen. V oor de woningen in Wes tl a n d i s zo v e e l m o g e l i j k u i t g e g a a n v a n d e e n e r g i e l a b e l s ( b r o n : R V O ) . V o o r d e w o n i n g e n w a a r g e e n e n e r g i e label bekend was (ca. 5%), is een classificatie gemaakt op basis van bouwjaar.

De verschillende energiel ab e l / b o u w j a a r k l a s s e n zi j n g e l i n k t a a n e e n b e p a a l d e w a r m t e v r a a g ( k e n t a l l e n , b r o n : G r e e n v i s ) . D e m o g e l i j k e besparing is berekend door de warmt evraag van het huidige en het toekomstige energielabel te vergelijken. Voor gebruikte kentallen, zie bijlage 4..

Tabel 2 Voorspelde warmt eprofielen bedrijven in 2050 (exclusief indust rie en g lastuinbouw). Omdat voor kantoorpanden strengere wetgeving geldt, is de verwachting dat veel oudere kantoren grondig gerenoveerd ( o f n i e u w g e b o u w d ) g a a n w o r d e n . V o o r d e g e r e n o v e e r d e p a n d e n u i t d i e p e r i o d e za l e e n l a g e t e m p e r a t u u r v e r w a r m i n g v o l d o e n d e zi j n . D a a r d o o r i s e e n g r o o t d e e l v a n d e k a n t o o r p a n d e n i n d e t o e k o m s t g e s c h i k t v o o r l a g e t e m p e r a t u u r v e r w a r m i n g . I n d u s t r i e p a n d e n zi j n n i e t m e e g e n o m e n , o m d a t d e w a r m t e v r a a g s t e r k a f h a n g t v a n d e p r e c i e ze f u n c t i e . E e n v o o r s p e l l i n g i s h i e r b i j n i e t zi n v o l .

N a a s t d e vr a a g h o e vé é l w a r m t e e r n o d i g i s p e r b u u r t o f w o n i n g , i s o o k va n b e l a n g o p we l k e t e m p e r a t u u r d e ze w a r m t e b e s c h i k b a a r m o e t zi j n . D i t n o e m e n we h e t wa r m t e p r o f i e l . D e t e m p e r a t u u r w a a r o p d e w a r m t e i n d e w o n i n g ve r s p r e i d wo r d t vi a d e r a d i a t o r e n o f vl o e r ve r wa r m i n g ( d e zo g e h e t e n a f g i f t e - t e m p e r a t u u r ) m o e t p a s s e n b i j d e i s o l a t i e g r a a d va n d e w o n i n g e n e n h e t t yp e r a d i a t o r P a g i n a 2 0 va n 5 7

21-0278593

Temperatuurniveau

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

( e n a n d e r e i n s t a l l a t i e s ) . H o e b e t e r d e wo n i n g g e ï s o l e e r d i s , h o e l a g e r d e a f g i f t e - t e m p e r a t u u r k a n zi j n ( zi e o n d e r s t e r i j i n T a b e l 1 e n Ta b e l 2 ) . W e o n d e r s c h e i d e n d r i e c a t e g o r i e ë n vo o r w o n i n g e n . B e d r i j f s p a n d e n v o r m e n e e n a p a r t e c a t e g o r i e . •

S l e c h t g e ï s o l e e r d e w o n i n g e n , e n e r g i e l a b e l G o f F o f b o u w j a a r vo o r 1 9 4 0 D e ze wo n i n g e n h e b b e n e e n b e p e r k t a a n t a l b e t a a l b a r e i s o l a t i e m o g e l i j k h e d e n . D i t k o m t d o o r d a t e r va a k g e e n s p o u wm u u r a a n w e zi g i s e n e e n d e e l va n d e w o n i n g e n e e n b e s c h e r m d a a n g e zi c h t o f m o n u m e n t e n s t a t u s h e e f t . A l s we e r va n u i t g a a n d a t a l l e e n e c o n o m i s c h r e n d a b e l e i s o l a t i e m a a t r e g e l e n wo r d e n u i t g e vo e r d , b l i j f t d e ve r b e t e r i n g va n h e t e n e r g i e l a b e l s t e k e n o p l a b e l D o f C . H i e r d o o r i s o o k i n d e t o e k o m s t wa a r s c h i j n l i j k e e n wa r m t e vo o r zi e n i n g m e t h o g e t e m p e r a t u u r n o d i g i n d e ze wo n i n g e n ( c i r c a 7 0 ° C ) . D e a a r d g a s vr i j e t e c h n i e k e n d i e d e ze h o g e t e m p e r a t u u r w a r m t e a f g i f t e m e t e e n r e d e l i j k r e n d e m e n t k u n n e n l e ve r e n zi j n b i o m a s s a , g r o e n g a s ( w a t e r s t o f e n b i o g a s ) e n e e n h o g e t e m p e r a t u u r w a r m t e n e t . O o k zi j n e r h o g e t e m p e r a t u u r w a r m t e p o m p e n m e t e e n r e d e l i j k r e n d e m e n t .

•

W o n i n g e n m e t g e m i d d e l d i s o l a t i e n i ve a u , e n e r g i e l a b e l B t / m E o f b o u w j a a r t u s s e n 1940 en 2005 D e ze wo n i n g e n k u n n e n n a i s o l a t i e g o e d ve r w a r m d wo r d e n m e t e e n a f g i f t e - t e m p e r a t u u r va n 5 5 t o t 7 0 ° C : m i d d e n - t e m p e r a t u u r . G e s c h i k t e a a r d g a s vr i j e t e c h n i e k e n zi j n wa r m t e n e t t e n met een midden-temperatuurbron, warmtenetten met lage -temperatuurbron en booster op w o n i n g n i ve a u o f w a r m t e p o m p e n .

•

Goed geïsoleerde woningen, energielabel A of beter, of bouwjaar na 2005 D e ze wo n i n g e n k u n n e n m e e s t a l zo n d e r v e r d e r e i s o l a t i e ve r wa r m d w o r d e n o p l a g e t e m p e r a t u u r ( < 5 5 ° C ) . E r i s d a n v a a k we l e e n a a n p a s s i n g a a n d e r a d i a t o r e n n o d i g e n s o m s a a n h e t ve n t i l a t i e s ys t e e m . D a a r n a k u n n e n d e ze wo n i n g e n ve r w a r m d w o r d e n m e t v r i j we l e l k e d u u r za m e wa r m t e vo o r zi e n i n g .

•

Bedrijfspanden V o o r b e d r i j ve n g e l d t e e n a a n t a l s p e c i f i e k e za k e n vo o r r u i m t e ve r w a r m i n g . V o o r g r o t e r e u t i l i t e i t s b o u w g e l d e n va n a f 2 0 2 3 s t r e n g e r e i s o l a t i e - e i s e n . L a b e l C i s va n a f d a n m i n i m a a l ve r 2 e i s t vo o r g r o t e r e k a n t o r e n ( > 1 0 0 m ) . V o o r k l e i n e r e b e d r i j f s g e b o u w e n g e l d e n d e ze r e g e l s n i e t . D e ve r wa c h t i n g i s d a t k a n t o r e n i n d e t o e k o m s t a l l e m a a l g e s c h i k t zu l l e n zi j n vo o r l a g e r e o f m i d d e l h o g e t e m p e r a t u u r wa r m t e ( zi e Ta b e l 2 ) . A f h a n k e l i j k va n d e b o u wj a r e n e n i s o l a t i e g r a a d k u n n e n a n d e r e b e d r i j f s g e b o u we n i n d e t o e k o m s t o o k o p l a g e r e t e m p e r a t u u r ve r w a r m i n g o ve r s t a p p e n . E e n e xt r a c o m p l i c e r e n d e f a c t o r b i j b e d r i j f s p a n d e n i s d a t d e wa r m t e vr a a g s t e r k a f h a n g t va n d e f u n c t i e va n e e n g e b o u w. Z o i s h e t va a k n i e t n o d i g o m e e n o p s l a g l o o d s t o t 2 0 ° C t e ve r wa r m e n .

D a a r o m za l vo o r b e d r i j f s p a n d e n e e n s p e c i f i e k e i n ve n t a r i s a t i e n o d i g zi j n o m n a t e g a a n we l k e w a r m t e vo o r zi e n i n g vo l s t a a t . I n d u s t r i e p a n d e n g e b r u i k e n a f h a n k e l i j k va n d e p r e c i e ze f u n c t i e o o k w a r m t e i n p r o c e s s e n . H i e r vo o r i s va a k ze e r h o g e t e m p e r a t u u r wa r m t e n o d i g . D e ze p a n d e n zi j n i n d e wa r m t e p r o f i e l e n n i e t m e e g e n o m e n . V o o r u t i l i t e i t ( b e h a l ve k a n t o r e n ) i s d e ze l f d e a a n n a m e i n a f g i f t e t e m p e r a t u u r a a n g e h o u d e n a l s vo o r wo n i n g e n ( zi e t a b e l 1 ) , wa a r b i j w e o p m e r k e n d a t d i t vo o r b e d r i j f s p a n d e n a f k a n wi j k e n .

I n F i g u u r 8 i s vo o r c l u s t e r s wo n i n g e n , k a n t o r e n e n o ve r i g e u t i l i t e i t we e r g e g e ve n w e l k e a f g i f t e -

e e r s t wo r d e n g e ï s o l e e r d , vo l g e n s d e l a b e l s t a p p e n u i t t a b e l 1 e n 2 .

P a g i n a 2 1 va n 5 7

21-0278593

temperatuur op termijn realistisch is. Hierbij is r ekening gehouden met energielabels of bouwjaren va n d e g e b o u we n , e n h e t b i j b e h o r e n d e b e s p a r i n g s p o t e n t i e e l . E r i s a a n g e n o m e n d a t d e wo n i n g e n

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

V o o r d e ve r s c h i l l e n d e d o r p e n i n g e m e e n t e W es t l a n d i s i n d e wa r m t e p r o f i e l e n e e n v e r g e l i j k b a a r b e e l d t e zi e n : i n h e t c e n t r u m e n l a n g s u i t va l s we g e n l i g g e n o u d e , m o n u m e n t a l e p a n d e n d i e e e n h o g e r e t e m p e r a t u u r w a r m t e vo o r zi e n i n g n o d i g b l i j ve n h e b b e n . H e t g r o o t s t e g e d e e l t e va n d e w o n i n g e n k a n m e t e e n m i d d e n o f l a g e t e m p e r a t u u r ve r w a r m d w o r d e n . N i e u w b o u wg e b i e d e n , m e t n a m e a a n d e r a n d e n va n d e d o r p e n zi j n g e s c h i k t v o o r l a g e t e m p e r a t u u r w a r m t e . O ve r i g e n s l i g t d e t e c h n i e k d i e g e k o ze n wo r d t vo o r d e w a r m t e vo o r z i e n i n g h i e r m e e n o g n i e t va s t : vo o r e l k e t e m p e r a t u u r r a n g e b e s t a a n d i ve r s e i n d i vi d u e l e o p l o s s i n g e n ( p e r w o n i n g ) o f c o l l e c t i e ve ( m e t e e n w a r m t e n e t ) . V e r d e r o p w o r d t i n g e g a a n o p h o e d e w a r m t e vo o r zi e n i n g va n b e d r i j ve n t e r r e i n e n e n wo n i n g e n o p e l k a a r a f g e s t e m d k a n wo r d e n .

Figuur 8 Warmteprofielen v an woningen en bedrijfspanden in gemeente Westland

Concentratie van de warmtevraag H o e d e w a r m t e vr a a g o ve r d e g e m e e n t e ve r d e e l d i s , i s va n g r o o t b e l a n g v o o r d e m o g e l i j k e a l t e r n a -

h u i d i g e m a r k t g e l d t d a t va n a f e e n wa r m t e d i c h t h e i d va n o n g e ve e r 1 . 0 0 0 G J / h a e e n c o l l e c t i e ve o p l o s s i n g r e n d a b e l wo r d t . Tu s s e n 5 0 0 e n 1 . 0 0 0 G J / h a h a n g t d e f i n a n c i ë l e h a a l b a a r h e i d m e e r a f va n d e o m s t a n d i g h e d e n ; h e t t yp e w a r m t e b r o n , d e a f s t a n d t u s s e n d e wo n i n g e n e n d e wa r m t e b r o n e n P a g i n a 2 2 va n 5 7

21-0278593

t i e ve n vo o r a a r d g a s . G e b i e d e n m e t e e n g e c o n c e n t r e e r d e w a r m t e vr a a g ( v e e l p a n d e n b i j e l k a a r o f p a n d e n m e t e e n h o g e w a r m t e v r a a g ) zi j n e e r d e r g e s c h i k t vo o r d e a a n l e g va n e e n w a r m t e n e t . I n d e

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

d e g e we n s t e a f g i f t e t e m p e r a t u u r zi j n a l l e m a a l f a c t o r e n d i e i n vl o e d h e b b e n . B i j e e n l a g e wa r m t e d i c h t h e i d l i g g e n i n d i vi d u e l e o p l o s s i n g e n , z o a l s e e n wa r m t e p o m p , e e r d e r vo o r d e h a n d . V o o r W e s tl a n d i s d e ve r d e l i n g va n t o e k o m s t i g e wa r m t e vr a a g va n w o n i n g e n zi c h t b a a r g e m a a k t i n F i g u u r 9 . W e zi e n d a t ve e l va n d e d o r p s k e r n e n e e n vo l d o e n d e h o g e c o n c e n t r a t i e v a n wa r m t e vr a a g h e b b e n vo o r e e n wa r m t e n e t . I n F i g u u r 9 i s a l l e e n d e t o e k o m s t i g e w a r m t e vr a a g d i c h t h e i d va n w o n i n g e n w e e r g e g e ve n , b e d r i j ve n e n g l a s t u i n b o u w zi j n h i e r b i j n i e t m e e g e n o m e n . W el i s h e t b e s t a a n d e w a r m t e n e t t e zi e n , w a a r n u d e l e n v a n d e g l a s t u i n b o u w m e e ve r w a r m d w o r d e n . H o e d i c h t e r d e ze l e i d i n g e n l a n g s g e b i e d e n m e t e e n h o g e c o n c e n t r a t i e v a n d e wa r m t e v r a a g l o p e n , h o e r e n d a b e l e r w o n i n g e n h i e r o p a a n g e s l o t e n k u n n e n wo r d e n .

O o k d e g e p l a n d e u i t b r e i d i n g e n va n h e t W a r m t e s y s t e e m W e s t l a n d zi j n i n F i g u u r 9 g e vi s u a l i s e e r d . I n d e d e f i n i t i e ve p l a n n e n vo o r d e u i t b r e i d i n g k a n d e wa r m t e vr a a g v o o r d e w o n i n g e n m e e g e n o m e n w o r d e n . O f e e n wa r m t e n e t u i t e i n d e l i j k d e b e s t e o p l o s s i n g i s , h a n g t va n m e e r za k e n a f , b i j vo o r b e e l d o o k d e a a n we zi g h e i d va n w a r m t e b r o n n e n , e n u i t e r a a r d d e vo o r k e u r va n b e wo n e r s .

Figuur 9 De verwacht e toekomstige warmtedic htheid in gemeente Westland. De warmt edichtheid is geb as e e r d o p d e w a r m t e v r a a g d i e o v e r b l i j f t n a b e s p a r i n g s m a a t r e g e l e n zo a l s i n T a b e l 1 . V a n a f 1 0 0 0 G J / h a é n t e n e t . H e t h u i d i g e w a r m t e n e t e n d e g e p l a n d e u i t b r e i d i n g e n zi j n o o k w e e r g e g e v e n o p d e k a a r t .

P a g i n a 2 3 va n 5 7

21-0278593

een tot ale warmt evraag van 2000 GJ is er een goede kans o p een rendabele bus iness case voor een war m-

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

O o k vo o r b e d r i j f s p a n d e n i s g e ï n ve n t a r i s e e r d w a t d e wa r m t e vr a a g i n G J / H a i s . H i e r b i j i s a l l e e n h e t h u i d i g e ve r b r u i k m e t r e d e l i j k e n a u wk e u r i g h e i d i n b e e l d t e b r e n g e n . H e t t o e k o m s t i g e ve r b r u i k i s , va n we g e d e g r o t e d i ve r s i t e i t a a n wa r m t e vr a a g b i j b e d r i j v e n , m o e i l i j k i n t e s c h a t t e n .

Figuur 10 Huidige warmtedichtheid van utilit eitspanden in gemeente Westland. V anwege het diverse g eb r u i k v a n b e d r i j f s p a n d e n ( i n v e r g e l i j k i n g m e t w o o n h u i ze n ) i s e e n t o e k o m s t i g e w a r m t e d i c h t h e i d n o g n i e t i n kaart te brengen.

21-0278593

P a g i n a 2 4 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

5.2.

BELEID

Warmtebronnen

D e vo l g e n d e s t a p i s o m t e k i j k e n we l k e wa r m t e b r o n n e n b e s c h i k b a a r zi j n b i n n e n o n ze g e m e e n t e 18 e n we l k e l o k a l e b r o n n e n vo o r d e h a n d l i g g e n o m t e g e b r u i k e n . I n d i t h o o f d s t u k b e n o e m e n we

17

w e l k e wa r m t e b r o n n e n i n W e s t l a n d b e s c h i k b a a r z i j n o m i n 2 0 5 0 i n d e o ve r g e b l e ve n wa r m t e v r a a g t e vo o r zi e n . W a r m t e b r o n n e n d i e n i e t o f b e p e r k t a a n we zi g zi j n i n W e s t l a n d, zi j n t o e g e l i c h t i n b i j l a g e 6 . H i e r wo r d e n o o k t e c h n i e k e n b e n o e m d d i e w e l l i c h t o p d e l a n g e r e t e r m i j n b e s c h i k b a a r k o m e n , m a a r vo o r a l s n o g o n ze k e r zi j n wa t b e t r e f t d e s c h a a l g r o o t t e e n p r i j s s t e l l i n g . D e ve r w a c h t i n g i s d a t e r r u i m vo l d o e n d e d u u r z a m e wa r m t e b r o n n e n zi j n i n d e g e m e e n t e o m d e o ve r s t a p va n a a r d g a s n a a r e e n d u u r za a m a l t e r n a t i e f t e m a k e n . T e r ve r g e l i j k i n g : d e t o t a l e , ve r w a c h t e w a r m t e v r a a g va n w o n i n g e n i n 2 0 5 0 i s 1 . 3 4 0 - 1 . 4 3 0 T J . D e h u i d i g e w a r m t e vr a a g va n u t i l i t e i t s p a n d e n i n c a 7 0 0 T J . A a r d wa r m t e o f g e o t h e r m i e i s h e t wi n n e n va n Aardwarmte (ondiep en diep)

B es c h ik b aar h e id

30 – c irc a 1 00 ° C 30 – c irc a 7 0 °C Co l l ec t i ef G ro ots c ha l i g o nd er zo e k , to e pas s i ng in n o v at i ef Co ns t a nt o v er h e t j aar

P ot en t ie

Ho o g

Br on t em pera t uur Af l e v ert em per at u ur Sc ha a l gro ot t e T ec hn i ek

d e wa r m t e va n d e a a r d e , va n a f 5 0 0 m t o t 1 k m ( o n d i e p , t o t 5 0 ° C ) . ) e n va n 1 t o t 4 k m d i e p o f ze l f s t o t 7 k m d i e p ( d i e p / u l t r a d i e p , t o t meer dan 100°C). Ultradiepe geothermie >4 km is in Nederland nog niet toegepast. In W e s t l a n d i s d e b o d e m g e s c h i k t vo o r h e t w i n n e n va n w a r m t e m e t a a r d w a r m t e . V o o r h e t ve r wa r m e n va n d e k a s s e n w o r d t n u o o k a l g e b r u i k g e m a a k t va n d i e p e g e o t h e r m i e (W a r m t e S ys t e e m W e s t la n d (W SW ) ) . E r l i g g e n a l p l a n n e n vo o r i n t o t a a l 8 . 3 0 0 T J w a r m t e vo o r g e b r u i k i n d e g l a s t u i n b o u w.

O m d a t d e b o d e m e e n vr i j c o n s t a n t e t e m Bodemenergie & warmtekoude opslag (WKO)

Br on t em pera t uur Af l e v ert em per at u ur Sc ha a l gro ot t e T ec hn i ek B es c h ik b aar h e id P ot en t ie

Co ns t a nt (k ou d e i n zo m er, warm te in wi nt er) Ho o g

b o d e m . E r b e s t a a n z o we l o p e n a l s g e s l o t e n W K O s ys t e m e n . Z e b e n u t t e n d e b o ve n s t e l a a g va n d e b o d e m , t u s s e n d e 2 0 e n 3 0 0 m diep (ca. 15°C). Om de bodem in balans te h o u d e n , d i e n t b i j e e n o p e n b r o n h e t o ve r s c h o t a a n wa r m t e d a t i n d e wi n t e r a a n d e b o d e m o n t t r o k k e n wo r d t i n d e zo m e r we e r t o e g e vo e g d t e w o r d e n . D i t h e e t r e g e n e r a t i e va n d e b r o n . W K O i s d a a r o m i n t e ze t t e n i n c o m b i n a t i e m e t a n d e r e t e c h n i e k e n , zo a l s zo n n e w a r m t e , e xt r a k o e l i n g va n g e b o u we n , dry-coolers of thermische energie uit oppe r-

V o o r e e n u i t g e b r e i d e b e s c h r i j v i n g v a n e l k e wa r m t e b r o n i n c l u s i e f d e v o o r - e n n a d e l e n v a n d e i n z e t e r v a n ,

v e r wi j z e n w e n a a r h e t E x p e r t i s e C e n t r u m W a r m t e ( E CW ) : h t t p s : / / e xp e r t i s e c e n t r u m wa r m t e . n l / k e n n i s / f a c t s h e e t s _ o v e r z i c h t / t e c h n i e k f a c t s h e e t s + e n e r g i e b r o n n e n / d e f a u l t . aspx 18

V o o r t o e l i c h t i n g b i j d e b e r e k e n i n g v a n d e p o t e n t i e v a n wa r m t e b r o n n e n , z i e b i j l a g e X.

P a g i n a 2 5 va n 5 7

21-0278593

17

12 - 2 0° C Na o p wa ar der e n c irc a 55 ° C Co l l ec t i ef (W KO ) In d i v id u ee l (b o dem l us ) B e we ze n

p e r a t u u r h e e f t , k a n i n d e zo m e r k o u d e e n i n d e wi n t e r wa r m t e g e wo n n e n wo r d e n u i t d e

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

vl a k t e wa t e r ( TE O ) . I n e e n g r o o t d e e l va n W e s t l a n d i s d e i n z e t va n b o d e m e n e r g i e m o g e l i j k . D e e xa c t e potentie is lastig in te schatten, omdat b od e m e n e r g i e o p s o m m i g e p l a a t s e n ( b i j vo o r beeld in een historisch centrum) lastig in te passen is of omdat de afstand tot de g eb o u we n t e g r o o t i s .

B i j i n d u s t r i ë l e p r o c e s s e n b l i j f t s o m s wa r m t e Warmtetransportnet Zuid -Holland (restw a r m t e R o t t e r d a m s e H a ve n )

B es c h ik b aar h e id

Ca . 7 0 – 1 00 °C Ca . 7 0 - 9 0 °C Co l l ec t i ef B e we ze n , o nt wer p v o o r u it bre i d i ng in d e m aak Af h ank e l ij k v a n be dr ij v en

P ot en t ie

O n bek e nd

Br on t em pera t uur Af l e v ert em per at u ur Sc ha a l gro ot t e T ec hn i ek

o ve r , d i e n i e t b i n n e n h e t b e d r i j f g e b r u i k t k a n wo r d e n . I n d e R o t t e r d a m s e h a ve n i s ve e l r e s t w a r m t e b e s c h i k b a a r v a n h o g e ( r e ) temperatuur. Er komt mogelijk een w a r m t e n e t d o o r p r o vi n c i e Z u i d - H o l l a n d (W a r m t e l i n q ) d a t wo n i n g e n e n b e d r i j ve n va n w a r m t e vo o r zi e t . V a n u i t d e p r o vi n c i e wo r d t g e we r k t a a n e e n o n t w e r p vo o r u i t b r e i d i n g va n d i t n e t . V o o r g e m e e n t e W es t l a n d b i e d t d i t o o k m o g e l i j k h e d e n . O n d e r zo e k h i e r n a a r loopt.

B i o m a s s a i s d e ve r z a m e l n a a m vo o r d i ve r s e Biomassa (houtachtig) en biogas

Br on t em pera t uur Af l e v ert em per at u ur Sc ha a l gro ot t e T ec hn i ek B es c h ik b aar h e id P ot en t ie

s o o r t e n o r g a n i s c h m a t e r i a a l , zo a l s vo e d s e l resten, snoeihout, meststromen en produ ct i e b o s s e n . E r zi j n ve l e v o r m e n va n b i o m a s s a , m a a r d e i n ze t va n b i o m a s s a vo o r h e t

Ca . 7 0 - 9 0 °C Co l l ec t i ef

ve r w a r m e n va n w o n i n g e n za l n a a r ve r w a c h t i n g g e r i n g b l i j ve n . B i o m a s s a k a n m e e g e -

Co ns t a nt , to ek om s ti ge po t en t ie o n du i d e lij k La a g. C a. 14 0 T J /j aar

l e t k a c h e l s . D e p o t e n t i e vo o r d e p r o d u c t i e va n w a r m t e u i t b i o m a s s a o p h e t g r o n d g e -

s t o o k t wo r d e n i n g r o t e e n e r g i e c e n t r a l e s e n o p k l e i n e r e s c h a a l i n g e z e t wo r d e n m e t p e l -

b i e d va n W es t l a n d i s g e s c h a t o p 7 0 T J / j a a r . B i o g a s wo r d t g e p r o d u c e e r d d o o r o r g a n i s c h m a t e r i a a l t e ve r g i s t e n . V e r s c h i l l e n d e vo r m e n va n b i o m a s s a k u n n e n a l s g r o n d s t o f d i e n e n vo o r h e t p r o d u c e r e n va n b i o g a s , w a a r o n d e r vl o e i b a r e m e s t , G F T - a f va l e n d e b i o r e s t f r a c t i e va n a k k e r b o u w e n g r a s l a n d . D e b e s c h i k b a a r h e i d va n d e ze r e s t s t r o m e n o p h e t g r o n d g e b i e d v a n W es t l a n d i s g e n o e g vo o r c i r c a 7 0 T J / j a a r w a r m t e u i t g r o e n g a s . D a a r n a a s t wo r d t e r c a 1 4 0 TJ a a n b i o a f va l w a t e r zu i ve r i n g H a r n a s c h p o l d e r i n g e 19 vo e g d i n h e t g a s n e t va n W es t l a n d I n f r a .

19

h t t p s : / / w w w . h h d e l f l a n d . n l / a c t u e e l / n i e u ws / 7 5 0 - k e e r - d e - e v e n a a r - r o n d - o p - g a s - u i t - r i o o l s l i b

P a g i n a 2 6 va n 5 7

21-0278593

g a s ( o p g e we r k t t o t g r o e n ) a f k o m s t i g va n

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

L u c h t wa r m t e p o m p e n o n t t r e k k e n wa r m t e a a n Luchtwarmtepompen

d e b u i t e n l u c h t o m d e w o n i n g t e ve r wa r m e n , e n g e b r u i k e n h i e r vo o r e l e k t r i c i t e i t . H e t i s e e n i n d i vi d u e l e o p l o s s i n g , d i e p e r w o n i n g of per appartementencomplex toegepast

Af l e v ert em per at u ur Sc ha a l gro ot t e T ec hn i ek

Ca . 0 – 2 5 °C (bu i te n tem p.) < 5 0 °C In d i v id u ee l B e we ze n

B es c h ik b aar h e id

Co ns t a nt

i s o l e e r d zi j n , e n e r i s e e n p a s s e n d wa r m t e a f g i f t e s ys t e e m n o d i g , zo a l s vl o e r ve r w a r -

P ot en t ie

O n ge l im it eer d

ming of lage temperatuur-radiatoren. Er zi j n o o k m i d d e n - e n h o g e t e m p e r a t u u r

Br on t em pera t uur

k a n wo r d e n . D e s t a n d a a r d l u c h t wa r m t e p o m p g e e f t wa r m t e o p l a g e t e m p e r a t u u r . E e n wo n i n g m o e t d a n – n e t a l s vo o r a n d e r e lage temperatuur-oplossingen – goed ge-

w a r m t e p o m p e n o p d e m a r k t . D e ze h e b b e n w e l e e n h o g e r e l e k t r i c i t e i t s ve r b r u i k . L u c h t w a r m t e p o m p e n zi j n o p g r o t e s c h a a l i n z e t baar in de gehele gemeente.

W ar m t e u i t zo n n e c o l l e c t o r e n k a n i n zo we l Zonnewarmte

Br on t em pera t uur Af l e v ert em per at u ur Sc ha a l gro ot t e T ec hn i ek

n. v .t . 50 - 7 0° C In d i v id u ee l of c o l lec t ie f In n o va t ief

B es c h ik b aar h e id

Co ns t a nt

P ot en t ie

Ca . 5 80 T J /j a ar

grootschalige als kleinschalige oplossingen i n g e ze t w o r d e n . E r b e s t a a n g e c o m b i n e e r d e p a n e l e n d i e zo we l e l e k t r i c i t e i t a l s wa r m t e l e ve r e n , d i e w o r d e n P V T - p a n e l e n g e n o e m d ( p h o t o vo l t a ï s c h - t h e r m i s c h ) . B i j t o e p a s s i n g o p d a k e n wo r d e n d e zo n t h e r m i s c h e p a n e l e n gecombineerd met een warmtepomp in de w o n i n g . B i j e e n ve l d o p s t e l l i n g wo r d t e e n c o l l e c t i e ve w a r m t e p o m p g e b r u i k t e n d e w a r m t e vi a e e n w a r m t e n e t ve r s p r e i d . Het maximaal potentieel voor zonnewar mte in Westland is circa 580 TJ/jaar , waarva n 3 3 0 T J / j a a r u i t ve l d o p s t e l l i n g e n 2 5 0 TJ / j a a r va n d e b e s c h i k b a r e d a k e n . B i j d e ze berekening is aangenomen dat een groot d e e l va n d e d a k e n e n ve l d e n d i e d a a r vo o r g e s c h i k t zi j n , g e b r u i k t w o r d e n vo o r zo n n e w a r m t e . H e t e c o n o m i s c h i n ze t b a a r p o t e n t i e e l za l i n p r a k t i j k d a a r o m ve e l l a g e r u i t va l l e n . To c h i s h e t e e n w a r m t e b r o n o m r e k e ning mee te houden. De techniek is nog i n n o va t i e f , m a a r g e zi e n h e t g r o t e p o t e n t i e e l i n t e r e s s a n t o m t e o n d e r zo e k e n .

21-0278593

P a g i n a 2 7 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

21-0278593

P a g i n a 2 8 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

6.

BELEID

Warmtevisie: match tussen w armtevraag en w armtebronnen

O p b a s i s va n d e e e r d e r e s t a p p e n ( a n a l ys e wo n i n g e n , wa r m t e v r a a g e n i n z e t b a r e wa r m t e b r o n n e n ) i s d e t o e k o m s t i g e wa r m t e vo o r zi e n i n g vo o r g e m e e n t e W e s t l a n d g e s c h e t s t. D i t i s e e n e e r s t e ve r s i e va n d e vi s i e . W e zi e n h i e r d e g e we n s t e wa r m t e v o o r zi e n i n g o p b a s i s va n d e g e a n a l ys e e r d e wa r m t e vr a a g é n d e p o t e n t i e e l b e s c h i k b a r e wa r m t e b r o n n e n . I n h o e ve r r e d e g e n o e m d e b r o n n e n o o k e c h t i n g e ze t k u n n e n wo r d e n , za l i n h a a l b a a r h e i d s s t u d i e s t i j d e n s h e t o p s t e l l e n va n w i j k u i t v o e r i n g s p l a n n e n ve r d e r m o e t e n w o r d e n b e p a a l d . O p d e k a a r t ( F i g u u r 1 1 ) i s d e g e m e e n t e W e s t l a nd t e zi e n m e t d a a r o p d e s t r a t e n e n w a t e r w e g e n . D e W a r m t e vi s i e W e s t l a nd g a a t o ve r d e g e b o u wd e o m g e vi n g . H i e r o n d e r v a l l e n wo o n h u i ze n e n u t i l i t e i t s b o u w. I n d u s t r i e va l t e r n i e t o n d e r . B e d r i j ve n t e r r e i n e n m e t e e n m i x va n i n d u s t r i e e n u t i l i t e i t s b o u w zi j n i n g r i j s a p a r t o p d e k a a r t a a n g e g e ve n .

V e r d e r zi e n w e d e vo l g e n d e zo n e s : K a n s r i j k vo o r w a r m t e n e t I n d e o r a n j e g e b i e d e n i s e e n wa r m t e n e t e e n s e r i e u ze o p t i e . D i t zi j n d e g e b i e d e n wa a r zo w e l d e d i c h t h e i d va n d e wa r m t e vr a a g h o o g i s a l s d e g e w e n s t e t e m p e r a t u u r va n d e wa r m t e . D e a a n l e g va n e e n w a r m t e n e t i s r e n d a b e l o m d a t e r p e r s t r e k k e n d e m e t e r wa r m t e n e t ve e l a a n s l u i t i n g e n a f g e t a k t k u n n e n wo r d e n . O o k i s d e a f n a m e v a n wa r m t e r e l a t i e f h o o g d o o r d e g e we n s t e g e m i d d e l d o f h o g e wa r m t e t e m p e r a t u u r . I n g e m e e n t e W e s t l a n d i s vo o r v r i j we l a l l e d o r p s k e r n e n e e n wa r m t e n e t een interessante bron. I n d i vi d u e l e o p l o s s i n g e n I n g e b i e d e n m e t e e n l a g e r e b e b o u wi n g s d i c h t h e i d , b i j vo o r b e e l d ve e l vr i j s t a a n d e h u i ze n o f t w e e o n d e r - é é n - k a p w o n i n g e n , zi j n i n d i vi d u e l e o p l o s s i n g e n p e r wo n i n g h e t m e e s t a a n t r e k k e l i j k . E e n w a r m t e n e t i s h i e r a l s n e l t e k o s t b a a r o m a a n t e l e g g e n , o m d a t d e h u i ze n ve r u i t e l k a a r l i g g e n .

A l s d e wo n i n g e n r e d e l i j k g e ï s o l e e r d zi j n o f i n d e t o e k o m s t k u n n e n wo r d e n ( d e g r o e n e e n o r a n j e g e b i e d e n i n F i g u u r 8 ) , zi j n b i j vo o r b e e l d e e n l u c h t w a r m t e p o m p o f e e n b o d e m wa r m t e p o m p g e s c h i k t . O o k k l e i n - c o l l e c t i e ve o p l o s s i n g e n zi j n h i e r e e n o p t i e , zo a l s e e n g e za m e n l i j k e b o d e m wa r m t e p o m p vo o r 3 t o t 7 w o n i n g e n , e e n b o u wb l o k o f r i j t j e h u i ze n ( vi a e e n m i n i - w a r m t e n e t ) . D e ze o p t i e s l i j k e n vo o r d e h a n d t e l i g g e n i n d e b u i t e n g e b i e d e n i n g e m e e n t e W es t l a n d . I n d i vi d u e e l o f m e t w a r m t e n e t I n d e g e b i e d e n d i e o r a n j e - b l a u w g e a r c e e r d zi j n , i s n o g o n ze k e r wa t d e m e e s t r e n d a b e l e o p l o s s i n g i s : i n d i vi d u e e l o f m e t e e n wa r m t e n e t . I n d e ze g e b i e d e n m o e t i n m e e r d e t a i l o n d e r zo e k g e d a a n w o r d e n n a a r d e b e s p a r i n g s m o g e l i j k h e d e n , d e b e s c h i k b a a r h e i d va n n a b i j e w a r m t e b r o n n e n é n d e k o s t e n va n h e t e xp l o i t e r e n va n d e wa r m t e b r o n n e n .

W a n n e e r i n a a n g r e n z e n d e g e b i e d e n e e n w a r m t e n e t g e r e a l i s e e r d wo r d t , k a n d i t e e n k o p p e l k a n s zi j n o m e e n o n ze k e r g e b i e d o o k o p d i t w a r m t e n e t a a n t e s l u i t e n . G e p l a n d e r e n o va t i e s va n w o n i n g b o u wc o r p o r a t i e s k u n n e n o o k e e n r o l s p e l e n . Groen gas I n e e n a a n t a l b u u r t e n i s d e b e b o u wi n g s d i c h t h e i d l a a g , wa a r d o o r e e n w a r m t e n e t we i n i g k a n s r i j k i s . Te g e l i j k e r t i j d s t a a n e r v e e l o u d e r e w o n i n g e n e n m o n u m e n t e n , d i e o o k i n d e t o e k o m s t wa a r s c h i j n l i j k e e n h o g e r e t e m p e r a t u u r wa r m t e a f g i f t e n o d i g h e b b e n ( d e r o d e g e b i e d e n i n F i g u u r 8 ) . D a t

t e i s o l e r e n . A n d e r zi j d s i s d e e n e r g i e r e k e n i n g n u va a k h o o g , z o d a t m a a t r e g e l e n zi c h t e r u g ve r d i e n e n . O o k q u a c o m f o r t i s va a k ve e l t e w i n n e n . I n d e b u u r t a a n p a k m o e t g e k e k e n w o r d e n o f i n d e ze

P a g i n a 2 9 va n 5 7

21-0278593

m a a k t t o e p a s s i n g va n w a r m t e p o m p e n l a s t i g , o m d a t d e wo n i n g e n d a n e e r s t vo l d o e n d e g e ï s o l e e r d m o e t e n wo r d e n . V o o r v r i j s t a a n d e wo n i n g e n i s d a t k o s t b a a r , e r zi j n i m m e r s a a n vi e r k a n t e n m u r e n

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

b u u r t e n wo r d t i n g e ze t o p ve r g a a n d e i s o l a t i e e n w a r m t e p o m p e n , o f d a t e r we l l i c h t a a n g r o e n g a s ( wa t e r s t o f o f b i o g a s ) g e d a c h t m o e t wo r d e n . V e r d e r zi j n d e b e l a n g r i j k s t e b r o n n e n e n h u n t e c h n i s c h e p o t e n t i e i n b e e l d g e b r a c h t . O o k zi j n e r e e n a a n t a l k l e i n e b r o n n e n o p l a g e t e m p e r a t u u r ( g e m a l e n e n s u p e r m a r k t e n ) i n g e t e k e n d . D e ze k u n n e n m o g e l i j k o o k e e n b r o n vo r m e n vo o r e e n b l o k h u i ze n .

21-0278593

Bedr ijventerrein

F i g u u r 1 1 C o n c e p t v i s i e v a n g e w e n s t e w a r m t e o p l o s s i n g e n a a n w e zi g e b r o n n e n .

P a g i n a 3 0 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

7.

BELEID

Waar kunnen w e beginnen?

I n d i t h o o f d s t u k b e s c h r i j ve n w e i n w e l k e b u u r t e n w e o p k o r t e t e r m i j n s t a r t e n m e t h e t m a k e n va n e e n g e d e t a i l l e e r d e r p l a n o m a a r d g a s vr i j t e w o n e n . W e g e ve n o o k i n z i c h t i n d e b u u r t e n die pas later, op middellange of lange termijn aan de beurt zijn. Zo kunnen bewoners en bed r i j ve n h u n i n ve s t e r i n g e n a f s t e m m e n o p d e o n t w i k k e l i n g e n d i e w e i n d e ve r s c h i l l e n d e b u u r t e n vo o r z i e n . W e o n d e r s t r e p e n d a t d e p l a n n i n g i n d i t h o o f d s t u k e e n g l o b a l e p l a n n i n g i s . W e w i l l e n g r a a g r u i m t e h o u d e n o m i n t e s p e l e n o p n i e u w e k a n s e n , b e w o n e r s i n i t i a t i e ve n , o f i n i t i a t i e ve n v a n b e d r i j ve n . I n h o o f d s t u k 2 b e s c h r e v e n we w a t e e n b u u r t g e s c h i k t m a a k t a l s ve r k e n n i n g s b u u r t .

A l l e r e e r s t b a s e r e n we o n s o p d e 4 u i t g a n g s p u n t e n d i e we g e s t e l d h e b b e n :  K e u ze vr i j h e i d vo o r i n w o n e r s e n b e d r i j ve n  I n ze t o p W a r m t e s ys t e e m W e s t l a n d (W SW , zi e h o o f d s t u k 4 )  D r a a g vl a k e n a c c e p t a t i e  To e k o m s t b e s t e n d i g h e i d va n d e o p l o s s i n g e n D a a r n a a s t i s b e t a a l b a a r h e i d e e n b e l a n g r i j k s p e e r p u n t ; d e ze h a n g t d o o r g a a n s s a m e n m e t d r a a g vl a k e n a c c e p t a t i e . O p b a s i s va n d e ze a l g e m e n e u i t g a n g s p u n t e n e n d e c r i t e r i a vo o r d e k e u ze va n s t a r t b u u r t e n , zi j n we i n g e s p r e k k e n m e t w o n i n g c o r p o r a t i e s , W es t l a n d - i n f r a , C a p t u r a m e n H V C g e k o m e n t o t d e f a s e r i n g s k a a r t i n F i g u u r 1 2 . I n e e n m u l t i c r i t e r i a - a n a l ys e i s m e t n a m e g e wi c h t g e g e ve n a a n b e t a a l b a a r h e i d , k o p p e l i n g a a n W SW e n d r a a g vl a k / a c c e p t a t i e . E r i s e e n i n s c h a t t i n g g e m a a k t va n d e

Criteria keuze verkenningsbuurten Zie hoofdstuk 3 1. 2.

Laaghangend fruit Percentage corporatieTo t a l C o s t s o f O w n e r s h i p vo o r p a s s e n d e t e c h n i e k e n i n ve r s c h i l b e zi t l e n d e g e b i e d e n i n d e g e m e e n t e ( zi e b i j l a g e 2 ) . O p e e n w a r m t e 3. Combinatie met andere k a n s e n k a a r t zi j n p r e f e r e n t e t e c h n i e k e n e n e e n k o s t e n i n s c h a t w e r k za a m h e d e n 4. Initiatief bewoners of t i n g d a a r va n p e r c l u s t e r va n g e b o u w e n i n b e e l d g e b r a c h t . D e va s t g o e d e i g e n a r e n l i g g i n g v a n h e t W SW i s o o k o p d e k a a r t g e z e t . D a a r n a a s t z i j n 5 . E e n vo u d a a n p a k c o r p o r a t i e b e zi t , c o r p o r a t i e o n d e r h o u d s p l a n n e n , g e p l a n d e n i e u w6 . C o l l e c t i e v e s ys t e m e n n i e u wb o u w w e r k za a m h e d e n e n g e m e e n t e l i j k e w e r k za a m h e d e n 7. Schaalbaarheid i n k a a r t g e b r a c h t e n m e e g e wo g e n . D e m u l t i c r i t e r i a - a n a l ys e i s t e r u g t e vi n d e n i n b i j l a g e 2 . D e m u l t i c r i t e r i a a n a l ys e h e e f t g e l e i d t o t e e n p l a n n i n g d i e we e r g e g e ve n i s i n F i g u u r 1 2 .

I n d e p a r a g r a a f d a a r o n d e r w o r d t m e e r u i t l e g g e g e ve n o v e r d e k e u ze vo o r d e f a s e r i n g v a n d e b u u r t e n .

21-0278593

P a g i n a 3 1 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

21-0278593

Figuur 12: Fasering voor het aardgasvrij maken van gemeente Westl and. In geel de gebieden met gebo uwen die al aardgasvrij verwarmd worden of aardgasvrij gebouwd gaan worden.

P a g i n a 3 2 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

Verkenningsbuurt (2020 -2030) D i t zi j n d e b u u r t e n w a a r h e t m o g e l i j k l i j k t o m o p k o r t e r e t e r m i j n ( vo o r 2 0 3 0 ) a a r d g a s vr i j t e wo r d e n . P e r b u u r t l i c h t e n w e i n d e vo l g e n d e p a r a g r a a f t o e wa a r o m d e ze g e s e l e c t e e r d zi j n a l s ve r k e n n i n g s b u u r t . V o o r d e z e b u u r t e n s t a r t e n we v a n a f 2 0 2 2 m e t e e n ve r d e r e ve r k e n n i n g . H i e r i n s t a a t d e h a a l b a a r h e i d ( t e c h n i s c h e n f i n a n c i e e l ) e n h e t b e t r e k k e n va n b e wo n e r s , o n d e r n e m e r s e n a n d e r e l o k a l e p a r t i j e n c e n t r a a l . W e b e n a d r u k k e n d a t we i n d e ze b u u r t e n s t a r t e n m e t o n d e r zo e k , m a a r d a t n o g n i e t b e s l o t e n i s w a n n e e r e n h o e d e b u u r t va n h e t a a r d g a s g a a t . A l s u i t h e t o n d e r zo e k b l i j k t d a t h e t h a a l b a a r i s o p k o r t e t e r m i j n t e s t a r t e n , w o r d t e e n b u u r t u i t vo e r i n g s p l a n o p g e s t e l d . P a s t i j d e n s h e t o p s t e l l e n va n d i t b u u r t u i t vo e r i n g s p l a n , zu l l e n e r d e f i n i t i e ve k e u ze s e n a f s p r a k e n g e m a a k t wo r d e n .

Middellange termijn (2030-2040) I n d e ze g e b i e d e n zi e n w e k a n s e n o f o n t wi k k e l i n g e n wa a r w e , s a m e n m e t b e l a n g h e b b e n d e n , t i j d i g o p wi l l e n i n s p e l e n . W e l ic h t e n h i e r o n d e r ve r d e r t o e wa a r o m e e n a a n t a l g e b i e d e n d e ze f a s e r i n g hebben gekregen. Lange termijn (2040-2050) D e r a n d e n va n e e n a a n t a l d o r p s k e r n e n zi j n o p d e l a n g e t e r m i j n p l a n n i n g g e ze t . H i e r zi j n g e e n d i recte aanleidingen of kansen om snel te starten. Natuurlijk tempo (2020-2050) V o o r d e ze g e b i e d e n l i g g e n i n d i vi d u e l e wa r m t e o p l o s s i n g e n p e r g e b o u w vo o r d e h a n d . G e b o u w e n l i g g e n t e ve r va n e l k a a r a f o m e e n c o l l e c t i e ve o p l o s s i n g r e n d a b e l m o g e l i j k t e m a k e n . B e w o n e r s e n o n d e r n e m e r s k u n n e n h u n i n d i vi d u e l e k e u ze m a k e n o m o p e e n n a t u u r l i j k m o m e n t o ve r t e s t a p p e n . B i j vo o r b e e l d b i j e e n ve r b o u wi n g o f ve r h u i zi n g . 7.1.

Verkenningsbuurten

D e ze s g e b i e d e n w a a r d e e e r s t e o n d e r zo e k e n s t a r t e n zi j n :  H e t g e b i e d i n h e t n o o r d e n va n Mo n s t e r e n P o l a n e n ;  D e l e n va n ’ s G r a ve n za n d e ;  H e t zu i d e l i j k d e e l va n P o e l d i j k ;  H e t o o s t e l i j k d e e l va n d e L i e r ;  B e d r i j ve n t e r r e i n W a t e r i n g e n ;  B e d r i j ve n t e r r e i n A B C W e s t l a n d . D e e e r s t e vi e r g e b i e d e n ( h e t n o o r d e n va n Mo n s t e r e n P o l a n e n , d e l e n va n ’ s G r a ve n za n d e , h e t zu i d e l i j k d e e l va n P o e l d i j k e n h e t o o s t e l i j k d e e l v a n d e L i e r ) zi j n ve r k e n n i n g s g e b i e d e n vo o r k o p p e l i n g m e t W a r m t e s ys t e e m W e s t l a n d . V o o r d e l a a t s t e t we e g e b i e d e n ( b e d r i j ve n t e r r e i n e n ) l i j k t i n ze t va n e e n k l e i n - c o l l e c t i e ve a l l - e l e c t r i c o p l o s s i n g h e t m e e s t k a n s r i j k . P e r g e b i e d l i c h t e n w e h i e r onder toe waarom een verkenning hier interessant is.

Verkenning van aankoppelen aan Warmtesysteem Westland D e e e r s t e vi e r ve r k e n n i n g s b u u r t e n zi j n g e b i e d e n w a a r vo o r e e n k o p p e l i n g m e t W a r m t e s ys t e e m 21-0278593

W es t l a n d ve r k e n d za l w o r d e n . Wat? I n d e ze vi e r ve r k e n n i n g s b u u r t e n g a a n w e o n d e r z o e k e n o f h e t h a a l b a a r i s o m wo o n h u i ze n d i e i n d i t g e b i e d l i g g e n a a n W a r mt e s ys t e e m W e s t l a n d t e k o p p e l e n . B i j h e t h a a l b a a r h e i d s o n d e r zo e k k i j k e n P a g i n a 3 3 va n 5 7

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

w e zo we l n a a r b e t a a l b a a r h e i d , t e c h n i s c h e h a a l b a a r h e i d a l s d r a a g vl a k o n d e r d e i n wo n e r s . H e t k a n zi j n d a t d e k o p p e l i n g a a n W a r m t e s ys t e e m W e s t la n d n i e t vo o r a l l e w o o n h u i ze n d e b e s t e k e u ze i s . D o e l i s o m u i t t e zo e k e n o f d e k o p p e l i n g a a n h e t wa r m t e n e t i n d i t g e b i e d e e n i n t e r e s s a n t e e n b e t a a l b a r e o p t i e i s vo o r vo l d o e n d e wo n i n g e i g e n a r e n . D e k e u ze o m d e ze o v e r s t a p t e m a k e n , l i g t u i t e i n d e l i j k b i j i n d i vi d u e l e w o n i n g e i g e n a r e n . Waarom? 20

E r i s e e n e e r s t e b e r e k e n i n g va n d e To t a l C o s t s o f O w n e r s h i p u i t g e vo e r d vo o r d e g e h e l e g e m e e n t e W es t l a n d . D a a r u i t k w a m n a a r vo r e n d a t h e t W a r m t e s ys t e e m W e s t l a n d d e d o r p s k e r n e n b e t a a l b a a r v a n d u u r za m e w a r m t e k a n vo o r zi e n . B e t a a l b a a r h e i d va r i e e r t b i n n e n d e d o r p s k e r n e n : d e ze ve r k e n n i n g s b u u r t e n b e h o r e n t o t d e g o e d k o p e r e g e b i e d e n . D e w a r m t e l e i d i n g e n va n W a r m t e s y s t e e m W e s t l a n d l o p e n d i c h t l a n g s d e z e g e b i e d e n e n / o f e r zi j n u i t b r e i d i n g e n vl a k b i j g e p l a n d . U i t d e ze g o e d k o p e r e wa r m t e n e t g e b i e d e n i s e e n s e l e c t i e g e m a a k t va n vi e r v e r k e n n i n g s g e b i e d e n o p b a s i s va n a a n vu l l e n d e k a n s e n . D e ze w o r d e n h i e r o n d e r p e r b u u r t b e s c h r e ve n .

Wanneer? Z o d r a d e W a r m t e vi s i e W e s t l a n d i s va s t g e s t e l d , k u n n e n we b e g i n n e n m e t e e n ve r k e n n i n g va n d e t e c h n i s c h e , s o c i a l e e n f i n a n c i ë l e h a a l b a a r h e i d v a n k o p p e l i n g a a n ( e n e v e n t u e l e u i t b r e i d i n g va n ) W ar m t e s ys t e e m W e s t l a n d . A l s u i t d e ve r k e n n i n g b l i j k t d a t d i t h a a l b a a r i s , o p z’ n v r o e g s t b e g i n 2 0 2 3 , k a n h e t w a r m t e s y s t e e m i n h e t ve r k e n n i n g s g e b i e d t u s s e n 2 0 2 3 e n 2 0 3 0 o n t wo r p e n e n a a n g e l e g d wo r d e n .

Het gebied in het noorden van Monster en Polanen I n h e t g r o e n i s d e ve r k e n n i n g s b u u r t ‘ h e t n o o r d e n va n Mo n s t e r ’ e n P o l a n e n a a n g e g e ve n ( t w e e d e l e n ) . H e t g e b i e d b i n n e n Mo n s t e r w o r d t g e k e n m e r k t d o o r d i c h t b i j e l k a a r s t a a n d e wo o n h u i ze n m e t e e n m i d d e n t e m p e r a t u u r w a r m t e vr a a g . H e t g e b i e d P o l a n e n b e s t a a t u i t m e t n a m e m o d e r n e r e g e b o u we n vo o r g e zo n d h e i d s zo r g ( ’ s H e e r e n L o o ) e n e e n g r o t e w a r m t e vr a a g . B e i d e zi j n g e s c h i k t vo o r a a n k o p p e l i n g a a n e e n wa r m t e n e t . H e t g e b i e d P o l a n e n zo u e ve n t u e e l o p e e n l a g e r e t e m p e r a t u u r ve r w a r m d k u n n e n w o r d e n e n d u s o p d e r e t o u r l e i d i n g va n h e t W a r m t e s ys t e e m W e s t l a n d k u n n e n wo r d e n a a n g e s l o t e n . D e n i e u w b o u w w i j k e r t u s s e n i n wo r d t a a r d g a s l o o s g e b o u wd e n w o r d t w a a r s c h i j n l i j k a a n g e k o p p e l d o p W a r m t e S ys t e e m W e s t l a n d . D i t k a n d e b u s i n e s s c a s e vo o r a a n s l u i t i n g o p W SW va n d e t we e g e b i e d e n m o g e l i j k ve r s t e r k e n .

Een berekening van de totale kosten van het energiesysteem, gerekend met een looptijd van 30 jaar en

discontovoet van 3%. In de berekening zijn meegenomen: passende isolatie en ventilatiemaatregelen, pa ssende installatiekosten (zoals inductiekookplaat, la ge temperatuurverwarming, warmtepomp, warmtenet afleverset), afschrijvingen, onderhoudskosten, kosten passende infrastructuur (leidingen warmtenet en aansluiting daar op, verzwaring elektranet, onderhoudskosten)

P a g i n a 3 4 va n 5 7

21-0278593

20

WARMTEVISIE WESTLAND

BELEID

W aa r o m d i t g e b i e d o n d e r zo e k e n ? Kentallen  V a n u i t ’ s H e e r e n L o o , b e wo n e r s e n g e - 6 0 7 W o n i n g e n ; n i e u wb o u w c a . 1 1 0 0 w o m e e n t e i s d r a a g vl a k va n w e g e d e ( r e c e n t ningen a f g e we ze n ) P AW a a n vr a a g . D e p r o j e c t o r  C a . 2 5 TJ w a r m t e vr a a g n u ( b e s t a a n ganisatie staat deels al; d e b o u w)  V o o r d e P AW a a n vr a a g i s e e n d e e l v a n R i j t j e s - , e n vr i j s t a a n d e w o n i n g e n d e k o s t e n i n s c h a t t i n g a l u i t g e vo e r d wa a r -  d o o r o n d e r zo e k s k o s t e n b e s p a a r d k u n n e n worden; 65 Utiliteitspanden  G e p l a n d e u i t b r e i d i n g va n W SW k o m t  C a . 1 6 TJ w a r m t e vr a a g dicht langs bestaande woningen en  Me t n a m e g e zo n d h e i d s z o r g - e n b i j n i e u wb o u w ( s o wi e s o a a r d g a s vr i j ) wo r d t eenkomstfunctie e r wa a r s c h i j n l i j k o p a a n g e s l o t e n ;  Betaalbaar door redelijk goed geïsoleerMo g e l i j k e o p l o s s i n g d e wo n i n g e n , m e t n a m e i n P o l a n e n .

U i t  A a n s l u i t i n g o p W a r m t e s ys t e e m W e s t d e P AW a a n vr a a g b l e e k k o p p e l i n g va n land e e n wa r m t e n e t 3 t o t 5 k e e r g o e d k o p e r 21  O p b a s i s va n g e o t h e r m i e d a n i n ze t va n e e n w a r m t e p o m p ;  E r zi j n o n d e r h o u d s p l a n n e n vo o r A r c a d e : d e ze w e r k za a m h e d e n k u n n e n m o g e l i j k W at zi j n k n e l p u n t e n ? worden uitgebreid naar aardgasvrij m a V e e l p a r t i c u l i e r b e zi t ken;  P AW a a n vr a a g a f g e w e ze n : h o e b e t a  E r i s o n d e r h o u d va n h e t e l e k t r a n e t g e l e n we vo o r h e t o n r e n d a b e l e d e e l p l a n d : m o g e l i j k h e d e n o m d e ze w e r k w a a r vo o r d e s u b s i d i e wa s a a n g e za a m h e d e n q u a c o m m u n i c a t i e r i c h t i n g vr a a g d ? D e ze vr a a g s p e e l t o o k i n a n o m wo n e n d e n o p e l k a a r a f t e s t e m m e n . dere gebieden.

Het noordwestelijk deel van ’s Gravenzande en bedrijventerrein Teylingen R o n d o m ’ s G r a ve n z a n d e l i g g e n g e p l a n d e t r a c é s va n W a r m t e s ys t e e m W es t l a n d vl a k l a n g s w o o n g e b i e d e n m e t e e n h o g e w a r m t e vr a a g d i c h t h e i d . H e e l g e s c h i k t d u s o m h i e r o p a a n t e s l u i t e n . Me t n a m e d e g e b i e d e n i n h e t n o o r d we s t e n l i g g e n vl a k b i j d e g e p l a n d e W SW t ra c é ’ s . O o k h e t b e d r i j ve n -

21

Informatie uit ‘Aanvraag Proeftuin Aardgas vrij Polanen_versie portal 25 -02-2020.pdf’

P a g i n a 3 5 va n 5 7

21-0278593

t e r r e i n Te yl i n g e n h e e f t e e n r e d e l i j k h o g e w a r m t e vr a a g d i c h t h e i d e n g r e n s t a a n n i e u wb o u w g e b i e d W ae l p a r k .