Programmabegroting 2027-2030 [26-0155759]
Tekst van het document
Hierdoor volgt de WOZ-waarde jaarlijks de marktontwikkeling. Westland hanteert bij herwaardering het uitgangspunt dat de tarieven conform de waardeontwikkelingen worden aangepast. De stijging van de gemiddelde WOZ-waarden wordt gecompenseerd door een gelijktijdige daling van de tarieven. Dit wordt gehanteerd om de waardeontwikkelingen van woningen en niet-woningen niet van invloed te laten zijn op de opbrengst. Voor de aanslag OZB geldt voor belastingjaar 2027 de vastgestelde waarde van het onroerend goed volgens het prijspeil van 1 januari 2026. Er is nog geen nauwkeurig inzicht te geven in de lokale waardestijgingen van de huizenprijzen. Ook zijn nog onvoldoende marktgegevens bekend en/of geanalyseerd om een betrouwbaar beeld te geven van de waardeontwikkeling van niet-woningen. Het unieke karakter van niet-woningen in 152 Begroting 2027 Westland maakt dat het nauwelijks nut heeft de landelijke trend te volgen. Ook cijfers uit de regio bieden, gezien de grote onderlinge verschillen, weinig houvast. Voor de prijzen van niet-woningen wordt uitgegaan van gelijkblijvende WOZ-waarden. Afvalstoffenheffing De gemeente laat huishoudelijk afval ophalen en verwerken. Ook kunnen inwoners hun grof huishoudelijk afval naar een van beide milieustraten brengen. Hiervoor betaalt elk huishouden afvalstoffenheffing.
Uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing is dat de tarieven kostendekkend zijn. In Westland is daarvan nog geen sprake en wordt de komende jaren toegewerkt naar kostendekkendheid. De heffing is gedifferentieerd in tarieven per huishoudtype. Bewoners met een inkomen tot 100% van het wettelijk sociaal minimum kunnen kwijtschelding van de afvalstoffenheffing aanvragen. Afvalstoffenheffing | Baten 2027 Lasten 2027 7.3 Afval kosten taakveld incl. (omslag)rente | 18.755.500 Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen | -1.212.400 Netto kosten taakveld | 17.543.100 Toe te rekenen kosten: 0.4 Overhead incl. (omslag)rente | 894.400 2.1 Verkeer en vervoer kosten taakveld incl. (omslag)rente | 278.400 Btw | 3.922.200 Opbrengst heffingen: 7.3 Opbrengst afvalstoffenheffing | 20.686.000 6.3 Inkomstenregeling (kwijtschelding) | -411.600 Totaal opbrengsten en kosten | 20.274.400 | 22.638.100 Kostendekkendheid voor mutatie reserve en voorziening begroot 2027 | 89,6% Onttrekking reserve Tariefegalisatie afvalstoffenheffing egalisatie afval | 2.363.700 Dekkingspercentage 2027 | 100,0% De kosten voor het inzamelen en verwerken van afval nemen al een aantal jaren toe, onder meer door stijging van energiekosten, personeelskosten en hogere rijksbelastingen. Dat zie je in alle omliggende gemeenten en Westland is daarin niet anders.
Westland heeft de kostenstijging de afgelopen jaren voor een groot deel betaald uit de afvalreserve. Zo hield Westland een van de laagste tarieven in de regio. Dat is echter geen houdbare oplossing; de kosten zijn blijvend en het geld in de reserve kan je maar ØØn keer uitgeven. Wij kiezen daarom voor een eerlijk tarief dat de werkelijke kosten dekt en bouwen de bijdrage uit de reserve af. Zelfs met deze aanpassing blijft het tarief van Westland lager dan een aantal andere gemeenten in de regio. We kijken bij afval niet alleen naar de kosten, maar ook naar de milieu-effecten. We werken aan een stevig nieuw afvalbeleidsplan om samen met inwoners de hoeveelheid restafval te verminderen. Minder restafval betekent minder afvalverbranding en daardoor een lagere milieubelasting. De vermindering van restafval is ook financieel wenselijk, maar de kosten worden door meer factoren bepaald dan door alleen de hoeveelheid restafval. Een lagere rekening kunnen we daarom niet beloven, een verstandige weg vooruit wel. Rioolheffing Met de rioolheffing worden de kosten van de gemeentelijke waterzorgplichten verhaald.
Uitgangspunt is dat het bij het verhaal van kosten niet alleen gaat om water dat vanaf een perceel via de riolering wordt afgevoerd, maar dat ook kosten worden verhaald die worden opgeroepen 153 Begroting 2027 door het verwerken van hemelwater en door het treffen van maatregelen ter voorkoming van problemen met grondwater. De modelverordening rioolheffing die als basis geldt voor de Verordening Rioolheffing gemeente Westland is in 2022 gemoderniseerd. De belangrijkste wijziging is dat de eis van directe of indirecte aansluiting voor belastingplicht voor de rioolheffing vervalt. Het perceel heeft geen directe of indirecte aansluiting nodig om in de heffing betrokken te worden. Zorgplichten reiken veel verder dan aansluiting op het buizenstelsel dat voor de afvoer van afvalwater wordt gebruikt. De gevolgen door klimaatverandering hebben een steeds grotere impact op zorgplichten voor hemelwater en grondwater. Het profijt van de nakoming van alle zorgplichten komt alle eigenaren en alle gebruikers van alle percelen ten goede, ook die zonder aansluiting. Hierdoor worden meer onroerende zaken betrokken in de heffing. Rioolheffing | Baten 2027 | Lasten 2027 7.2 Kosten taakveld Riolering incl.
(omslag)rente | 12.390.200 7.2 Dotatie vervangingsinvestering, artikel 44 lid 1 | 3.375.000 7.2 Verkeer en vervoer (straatreiniging) | 356.600 2.4 Economische havens en waterwegen | 994.500 Netto kosten taakveld | 17.116.300 Toe te rekenen kosten: 0.4 Overhead incl. (omslagrente) | 1.809.300 Btw | 1.367.200 Opbrengst heffingen: 7.2 Riolering (plus areaaluitbreiding) | 19.167.100 6.3 Inkomstenregeling (kwijtschelding) | -263.300 Totaal rioolheffing | 18.903.800 | 20.292.700* Dekkingspercentage voor mutatie voorziening | 93,2% Onttrekking voorziening artikel 44 lid 2 | 1.388.900 Dekkingspercentage 2027 | 100,0% Dekkingspercentage 2026 | 100,0% *Afrondingsverschil Toelichting rioolheffing: • | De kosten, die toegerekend worden vanuit taakveld 2.1 Verkeer en vervoer, zijn de kosten van straatreiniging. Vanuit taakveld 2.4 Waterwegen worden de kosten voor duikers toegerekend. De straatreiniging wordt door de gemeente uitgevoerd met het oog op het functioneren van de riolering, verkeerd aanbieden van afval en de verkeersveiligheid. Een exacte verdeling over de onderdelen is niet te bepalen. Wij schatten in dat 15% van de kosten van de straatreiniging betrekking heeft op de riolering.
De kosten voor de duikers worden voor 100% toegerekend aan de riolering; • | De overige kosten, die toegerekend worden vanuit taakveld 2.4 Economische havens en waterwegen betreffen de kosten van de watertaken. Deze kosten worden voor 70% toegerekend aan de riolering. De overige 30% wordt gezien als kosten voor de vaarroutes; • | Conform de Kadernota 2025 vindt vanaf 2026 geen structurele dotatie plaats in de egalisatievoorziening riolering. Aan de raad zal een nieuw beheerplan voor de riolering en waterzorg worden voorgelegd. Dit beheerplan is de basis voor de uitvoering in de komende jaren. Op basis van het huidige en toekomstige areaal en het nieuwe beheerplan kan vooruitgekeken worden en kan bepaald worden hoe de riolering en waterzorg financieel gedekt gaan worden. • | Voorziening toekomstige rioolvervangingsinvesteringen (Voorziening artikel 44 lid 1d BBV): in het tarief mogen spaarbedragen voor toekomstige vervangingsinvesteringen worden 154 Begroting 2027 meegenomen. Deze worden als last genomen in de exploitatie en toegevoegd aan de voorziening. De voorziening toekomstige rioolvervangingsinvesteringen bedraagt op 1 januari 2027 € 11,5 miljoen.
In 2027 bedraagt de storting € 3,4 miljoen en de geraamde onttrekking € 0,8 miljoen; • | Voorziening artikel 44 lid 2: opbrengsten uit de rioolheffing en gespaarde gelden als gevolg van uitgestelde werkzaamheden moeten uitsluitend Øn blijvend voor het rioleringsdoel worden bestemd en worden ondergebracht in een voorziening. Eventuele tekorten worden onttrokken aan de voorziening Riolering. De egalisatievoorziening Riolering bedraagt op 1 januari 2027 € 10,8 miljoen. Toeristenbelasting Dit betreft een belasting, die wordt geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene zijn opgenomen in de Basisregistratie Personen (BRP). Om een eerlijke verdeling te bewerkstelligen wordt de toeristenbelasting geheven op basis van een percentage van het “kale” overnachtingstarief. De hoogte van het tarief is een vast percentage van 5% van de overnachtingsprijs met een minimum van € 1,25 per persoon per overnachting. Het minimumbedrag dient als stimuleringsmaatregel voor de inschrijvingen van arbeidsmigranten en verzekert Westland van een basisopbrengst. Er worden geen jaarlijkse aanpassingen gedaan van het tarief, omdat de inflatie verdisconteerd is in de overnachtingsprijs. Door het heffen van een toeristenbelasting dragen ook niet-inwoners bij in de kosten van de algemene voorzieningen.
Forensenbelasting Dit betreft een belasting die wordt geheven van degene die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, op meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt. Leges titel 1, 2 en 3 In de onderstaande tabel staan de geraamde inkomsten van de leges Hoofdstuk 1, 2 en 3. Bedragen in de overzichten zijn waar nodig afgerond. Voorgesteld wordt de tarieven van de leges te laten stijgen met 2,3%. Uitzondering zijn de tarieven waarvoor een wettelijk maximum geldt. Overzicht kostendekkendheid Leges Hoofdstuk 1, 2 en 3 Titel | Leges | Baten | Lasten | Dekking 1 | Algemene dienstverlening | 2.994.900 | 7.972.000 | 37,6% 2 | Dienstverlening Omgevingswet | 5.533.300 | 5.770.000 | 95,9% 3 | Europese dienstenrichtlijn | 29.500 | 392.600 | 7,5% Totaal 2027 | 8.557.700 | 14.134.600 | 60,5% Totaal 2026 | 8.220.600 | 13.864.400 | 59,3% Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de regels voor ruimtelijke projecten. Met behulp van ØØn digitaal loket wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten. Bijvoorbeeld woningbouw op oude bedrijventerreinen of de bouw van windmolenparken. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving.
De Omgevingswet bundelt 26 wetten, 60 Algemene Maatregelen van Bestuur en 75 ministeriºle regelingen naar 1 wet, 4 155 Begroting 2027 Algemene Maatregelen van Bestuur en 1 Omgevingsregeling. Er ontstaat veel keuzevrijheid om iets te regelen over de leefomgeving: algemene regels (zorgplichten), meldingsplichten of vergunningplichten. Alleen bij de vergunningplichten is legesheffing mogelijk. Op basis van artikel 13, tweede lid, van de Europese Dienstenrichtlijn geldt voor Hoofdstuk 3 dat slechts kruissubsidiºring binnen elke paragraaf mogelijk is. Binnen hoofdstuk 1 en 2 is kruissubsidiºring mogelijk tussen de verschillende paragrafen. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat kruissubsidiºring is toegestaan, ook tussen verschillende hoofdstukken of activiteiten die ogenschijnlijk geen enkele relatie hebben. Voor de toets aan de opbrengstlimiet blijven de totaal geraamde baten en lasten van alle tarieven uit de legesverordening van belang. Leges Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening In de onderstaande tabel staan de geraamde baten en lasten van de leges Hoofdstuk 1.
Nummer | Hoofdstuk | Baten | Lasten | Dekking 1.1 | Burgerlijke stand | 193.300 | 663.500 | 29,1% 1.2 | Reisdocumenten | 1.678.300 | 2.418.300 | 69,4% 1.3 | Rijbewijzen | 501.900 | 1.119.600 | 44,8% 1.4 | Verstrekkingen uit BRP | 32.200 | 790.000 | 4,1% 1.7 | Overige publiekszaken | 33.300 | 830.600 | 4,0% 1.8 | Gemeentearchief | 2.800 | 677.100 | 0,4% 1.9 | Bijzondere wetten | 549.300 | 1.432.800 | 38,3% 1.10 | Diversen | 3.800 | 40.100 | 9,4% Totaal 2027 | 2.994.900 | 7.972.000 | 37,6% Totaal 2026 | 2.782.600 | 7.698.000 | 36,2% Paragraaf 1.9 Bijzondere wetten (specificatie) Nummer | Hoofdstuk | Baten | Lasten | Dekking 11 | Huisvestingswet | 188.900 | 262.900 | 71,9% 12 | Leegstandwet | 2.200 | 35.100 | 6,4% 16 | Kansspelen | 1.600 | 17.900 | 8,9% 17 | Telecommunicatie | 311.400 | 612.900 | 50,8% 18 | Verkeer en vervoer | 45.100 | 504.000 | 9,0% Totaal 2027 | 549.200 | 1.432.800 | 38,3% Totaal 2026 | 393.800 | 810.000 | 48,6% Toelichting leges Hoofdstuk 1 • | De wettelijk gemaximeerde tarieven worden gehanteerd, omdat de tarieven nog niet kostendekkend zijn. Deze maximumtarieven worden elk jaar door het Rijk vastgesteld. • | De registratie niet-ingezetenen (RNI) worden niet toegerekend, omdat hier geen legesinkomsten tegenover staan. Hoofdstuk 2 Dienstverlening Omgevingswet In de onderstaande tabel staan de geraamde inkomsten van de leges Hoofdstuk 2.
Nummer | Hoofdstuk | Baten | Lasten | Dekking 1 | Algemene bepalingen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 156 Begroting 2027 Nummer | Hoofdstuk | Baten | Lasten | Dekking 2 | Voorfase | 31.000 | 634.400 | 4,9% 3 | Activiteiten met betrekking tot bouwwerken | 5.184.300 | 3.508.000 | 147,8% 4 | Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en | 265.000 | 619.900 | 42,8% werelderfgoed 5 | Milieubelastende activiteiten | 10.000 | 7.300 | 137% 6 | Lozingsactiviteiten | 10.000 | 7.300 | 137% 7 | Aanlegactiviteiten | 41.500 | 297.200 | 14,0% 8 | Overige activiteiten | 14.900 | 192.100 | 7,8% 9 | Maatwerkverschillen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 10 | Gelijkwaardigheid | 20.000 | 72.500 | 27,6% 11 | Overige tarieven | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 12 | Modaliteiten | 26.600 | 304.500 | 8,7% 13 | Vermindering | -70.000 | 126.900 | n.v.t. 14 | Teruggaaf | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Totaal | 5.533.300 5.770.000* | 95,9% 2027 Totaal | 5.406.500 | 5.840.700 | 92,6% 2026 *Afrondingsverschil Toelichting leges Hoofdstuk 2 • | De mate van kruissubsidiºring blijkt uit de hiervoor vermelde kostenopstelling.
Omdat alle kosten rechtstreeks zijn terug te leiden naar Omgevingswet-gerelateerde werkzaamheden en hieraan veelal medewerkers van dezelfde cluster of teams werkzaam zijn, ligt kruissubsidiºring voor de hand; • | De gemeente Westland streeft naar kostendekkende tarieven voor de Omgevingswet- gerelateerde leges. Tevens wordt gestreefd de overige leges meer kostendekkend te maken. De tarieven dienen maatschappelijk aanvaardbaar te zijn, wat wil zeggen dat de tarieven die de gemeente Westland hanteert niet buitensporig hoog mogen zijn in vergelijking met de omliggende gemeenten; • | De begrote uren worden naar rato verdeeld over het aantal verwachte activiteiten per paragraaf. • | Het Omgevingswet-proces is ingericht volgens het Lean-principe. Het proces is volledig gedigitaliseerd en ingericht op processturing. De kosten zijn inzichtelijk en de legestarieven zijn hierop afgestemd; • | Paragraaf 3: In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat gemiddelde bouwwerken leiden tot kruissubsidiºring van grote naar kleine bouwwerken. Deze kruissubsidiºring is echter zeer divers. Het is niet mogelijk om cijfermatig de gevolgen te laten zien. Voor alle bouwwerken geldt immers dat dezelfde bouwsom niet automatisch leidt tot dezelfde kosten. Dat is mede afhankelijk van het soort gebouw, de ligging en of er sprake is van een (gemeentelijk) monument.
Voor de raming wordt uitgegaan van een gemiddeld bedrag per bouwsomcategorie. Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn In de onderstaande tabel staan de geraamde inkomsten van de leges Hoofdstuk 3. Nummer | Hoofdstuk | Baten | Lasten | Dekking 1 | Horeca | 13.100 110.800 | 11,8% 157 Begroting 2027 Nummer | Hoofdstuk | Baten | Lasten | Dekking 2 | Seksbedrijven | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 3 | Winkeltijdenwet | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 4 | Organiseren evenementen of markten | 14.200 244.800 | 5,8% 5 | Standplaatsen | 1.900 | 18.600 | 10,2% 6 | Huisvestingswet 2014 | 2.200 | 18.500 | 11,9% 7 | In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. beschikking Totaal | 31.400 392.600 | 8,0% 2027 Totaal | 31.400 250.600 | 12,5% 2026 Toelichting leges Hoofdstuk 3 • | De producten of diensten uit Hoofdstuk 3 mogen onderling niet worden verrekend (kruissubsidiºring), tenzij sprake is van een onderling verband. Hiervan is in de huidige legestabel echter geen sprake. Per product of dienst mag geen winst worden gemaakt; • | Paragraaf 4: voor een evenement waar minder dan 100 bezoekers aanwezig zijn kan een melding volstaan als het aan de vereisten voldoet van artikel 2.25 van de APV Westland.
Een evenement wordt als ‘groot’ beschouwd indien er meer dan 600 bezoekers zijn, het twee of meer aaneengesloten dagen duurt of ernstige gevolgen kan hebben voor de openbare orde. Een ‘gemiddeld’ evenement heeft tussen de 100 en 600 bezoekers en duurt maximaal ØØn dag. Marktgelden Onder de naam marktgelden wordt in de gemeente Westland een recht geheven voor het innemen van een standplaats op het marktterrein op de dagen en uren dat er markt wordt gehouden zoals dit in de ‘Marktverordening Westland’ is vastgesteld. De heffingsmaatstaf is het aantal strekkende meters per dagdeel dat een vaste standplaatshouder, een dagplaatshouder of een standwerker op de markt in gebruik neemt. Voor het gebruik van (kracht-) stroom wordt een toeslag toegerekend. Er geldt een tarief per dag, kwartaal of jaar. Omgerekend naar een gelijk aantal dagen, bedraagt het tarief per kwartaal 90% van het dagtarief. Het jaartarief bedraagt dan 90% van het kwartaaltarief. Dit kan worden beschouwd als een stimuleringsmaatregel met als doel de perceptiekosten te beperken. Marktgelden | Baten | Lasten Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente | 105.000 Netto kosten taakveld | 105.000 Toe te rekenen kosten: 0.4 Overhead incl.
(omslagrente) | 64.000 Btw | 2.900 Totale kosten | 171.900 Opbrengst heffingen | 94.000 Opbrengst energie | 13.000 Totaal | 107.000 | 171.900 Dekkingspercentage 2027 | 62,3% Dekkingspercentage 2026 | 50,5% 158 Begroting 2027 Toelichting marktgelden De veegkosten van de markt worden voor 50% toegerekend. Hierbij gaan we ervan uit dat niet al het vuil op het plein wordt veroorzaakt door de markten, maar dat ook sprake is van zwerfvuil. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het beheer en gebruik van de zes gemeentelijke begraafplaatsen en voor de door de gemeente te verlenen diensten bij begrafenissen. Het aantal overlijdens in Westland neemt toe, maar het aantal uitvaarten op gemeentelijke begraafplaatsen neemt af. In 2025 is een verkenning gedaan naar de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de gemeentelijke begraafplaatsen. Lijkbezorgingsrechten | Baten | Lasten 7.5 Kosten taakveld incl. (omslag)rente begraafplaatsen en crematoria | 2.953.800 Netto kosten taakveld | 2.953.800 Toe te rekenen kosten: 0.4 Overhead incl.
(omslagrente) | 699.900 Btw | 32.100 Totale kosten | 3.685.800 Opbrengst heffingen Begraafplaatsen en crematoria | 900.200 Onttrekking voorziening ter dekking kosten | 834.400 Totaal | 1.734.600 | 3.685.800 Dekkingspercentage 2027 | 47,1% Dekkingspercentage 2026 | 46,5% Toelichting lijkbezorgingsrechten • | De geraamde opbrengst voor 2027 bedraagt € 1.613.900, waarvan € 714.200 rechtstreeks in de voorzieningen wordt gestort. Voorgesteld wordt het tarief voor 2027 conform de (meerjaren) begroting met 2,3% te verhogen. • | Voorziening Afkoopsommen onderhoud begraafplaatsen: in overeenstemming met BBV- richtlijnen is een voorziening gevormd waarin de ontvangen afkoopsommen worden gestort. Deze afkoopsommen worden gebruikt voor het onderhouden van de begraafplaatsen. Een deel van de afkoopsommen vallen vrij ter dekking van de onderhoudskosten. De voorziening Afkoopsommen onderhoud begraafplaatsen bedraagt per 1 januari 2027 € 1,799 miljoen en naar verwachting per 31 december 2027 € 1,868 miljoen; • | Voorziening Grafrechten: naast de voorziening afkoopsommen onderhoud begraafplaatsen is een tweede voorziening gevormd. Hierin worden de betaalde grafrechten gestort. De grafrechten hebben betrekking op meerdere jaren en moeten worden verdeeld over de jaren, afhankelijk van de duur van het grafrecht.
De stand van de voorziening Grafrechten bedraagt per 1 januari 2027 € 5,573 miljoen en naar verwachting per 31 december 2027 € 5,384 miljoen. Lokale lastendruk Voor de bepaling van de lokale lastendruk hanteren we de ontwikkeling van de woninggebonden belastingen. Dit zijn de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. In de onderstaande tabel is de opbouw opgenomen van de lokale lastendruk in Westland voor de jaren 2025, 2026 en 2027. 159 Begroting 2027 160 Met ingang van de begroting 2025 sluiten we aan bij de gemiddelde WOZ-waarde van alleen koopwoningen zoals inmiddels ook wordt gehanteerd door de Waarderingskamer en de COELO (Centrum van Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). De gemiddelde WOZ-waarde van alleen koopwoningen ligt in het algemeen hoger dan de gemiddelde WOZ-waarde zoals wij deze voorheen hanteerden. De lokale lastendruk voor een eigenaar van een woning met een meerpersoonshuishouden bedroeg in 2025 € 1.081,00, in 2026 € 1.110,00 en stijgt in 2027 naar € 1.221,00. Kwijtscheldingsbeleid De wettelijke regels gaan ervan uit dat een belastingplichtige een ontvangen aanslag moet betalen. Alleen in een beperkt aantal uitzonderlijke situaties kan kwijtschelding worden verleend. Deze kwijtschelding kan alleen worden verleend als de gemeenteraad die mogelijkheid heeft vastgesteld. De raad doet dat in het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid.
Dit beleid bepaalt de belastingen waarvan kwijtschelding mogelijk is en de voorwaarden waaronder de kwijtscheldingsprocedure plaatsvindt. De gemeenteraad is hierbij gebonden aan landelijk voorgeschreven regels van de staatssecretaris van Financiºn. Deze regels komen erop neer dat alleen burgers met een inkomen tot ongeveer bijstandsniveau en zonder vermogen voor kwijtschelding in aanmerking komen. De gemeente Westland hanteert ten aanzien van de normbedragen een kwijtscheldingspercentage van 100%. Voor meer informatie wordt verwezen naar de Leidraad Invordering gemeentelijke belastingen Westland.
Begroting 2027 161 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Gemeente Westland wil ervoor zorgen dat ze genoeg geld heeft om haar plannen uit te voeren, ook wanneer onverwachte ontwikkelingen zich voordoen. Net zoals andere organisaties, loopt de gemeente risico’s. Het is belangrijk om te weten welke risico’s er zijn, omdat die ervoor kunnen zorgen dat plannen niet goed uitgevoerd kunnen worden. We willen voorkomen dat onverwachte kosten direct tot bezuinigingen leiden. We willen wel genoeg geld achter de hand hebben, maar tegelijkertijd ook weer niet te veel. Daarom kijken we regelmatig naar welke grote financiºle risico’s de gemeente loopt die niet eenvoudig kunnen worden opgelost. Op basis daarvan maken we een lijst van risico’s en berekenen we bij de begroting en jaarrekening hoeveel geld we moeten hebben om de risico’s op te vangen. Dit heet het weerstandsvermogen. Voor deze begroting is uitgegaan van de risico-inventarisatie die bij de jaarrekening 2025 was uitgevoerd. Bij de jaarrekening wordt het overzicht opnieuw geactualiseerd. We maken in deze paragraaf onderscheid in twee soorten risico’s: 1. De risico’s uit gebiedsontwikkelingen op volgens het Meerjarenperspectief Gebiedsontwikkeling (MPG). Om deze risico’s op te vangen is in 2025 de Bestemmingsreserve Gebiedsontwikkeling gecreºerd. 2.
De overige risico’s waarvoor de algemene reserve, de bestemmingsreserves zonder bestedingsplan en de post onvoorziene uitgaven als buffer dienen. Ook staan in deze paragraaf een aantal verplichte financiºle kengetallen. Die helpen om een beter beeld te krijgen van de financiºle situatie van de gemeente. Risicomanagement Het Beleidskader Risicomanagement is belangrijk voor hoe we omgaan met risico’s in onze gemeente. We willen de risico’s beheersen, maar toch onze doelen bereiken. Het beleidskader wordt in 2026-2027 herzien. Om onverwachte kosten te kunnen betalen, hebben we vrij besteedbaar geld in de reserves. Dit zorgt ervoor dat de gemeente genoeg geld heeft, zonder dat we ons beleid moeten aanpassen. We berekenen hoeveel geld er in deze reserves moet zitten door te kijken naar de risico’s binnen de organisatie. Dit geld is bedoeld om onverwachte kosten op te vangen. We gebruiken een methode om te bepalen hoeveel groot de vrij besteedbare ruimte in de reserves moet zijn.
Begroting 2027 In het huidige beleidskader staat dat we alleen de risico’s meenemen die we realistisch achten (kans van optreden ≥ 50%). Deze risico’s tellen volledig mee in de berekening van het benodigde geld (risico = impact). Omdat er maar enkele risico's een kans van ≥ 50% hebben, ontstaat hierdoor geen volledig beeld. In ons risicoregister staan namelijk ook risico’s met een lagere kans. Vooruitlopend op de herziening van het beleidskader berekenen wij daarom het benodigde weerstandsvermogen op basis van alle risico’s, waarbij wij zowel de kans als de impact meewegen. We letten extra goed op misbruik en fraude. De Nota misbruik en oneigenlijk gebruik (2025) beschrijft de regels hiervoor. Fraudepreventie richt zich op het voorkomen en ontdekken van fraude. Als er fraude wordt geconstateerd, ondernemen we actie. Sinds 2023 houden we een register bij van frauderisico’s dat twee keer per jaar wordt bijgewerkt. Nieuwe medewerkers krijgen tijdens hun introductieprogramma uitleg over integriteit en fraude. Er is een beleidsplan voor integriteit met een meldregeling en een onderzoeksprotocol. Risicoregister Voor deze begroting is uitgegaan van de risico-inventarisatie die bij de jaarrekening 2025 was uitgevoerd. Bij de jaarrekening wordt het overzicht opnieuw geactualiseerd. Zo bepalen wij hoeveel geld we moeten reserveren voor onverwachte gebeurtenissen.
Zoals ook in het vorige onderdeel staat laten we niet alleen de risico’s met een kans op voordoen van 50% of hoger zien, maar ook de risico’s onder de 50%. Dit geeft een beter beeld van de risico’s die we lopen. We kijken ook apart naar de risico’s voor de Gebiedsontwikkelingsprojecten. Dit komt doordat we in juni 2025 een aparte reserve hebben gevormd voor die projecten. Deze reserve is bedoeld als buffer (weerstandsvermogen) om eventuele problemen op te vangen die kunnen ontstaan bij die projecten. Voor de overige risico’s hebben we de algemene reserve als buffer (weerstandsvermogen). Risico’s gebiedsontwikkelingen Risicogebeurtenis | Kans | Financiºle impact na Benodigd weerstandsvermogen beheersmaatregelen | (kans * impact) Grondexploitatie Flora | Diversen | € 39.233.106 | € 12.875.000 Campus Westland Drie overige | Diversen | € 1.916.300 | € 461.000 grondexploitaties Faciliterende projecten | Diversen | € 10.290.252 | € 2.001.000 Totaal risico’s | € 51.439.658 | € 15.337.000 gebiedsontwikkeling Toelichting risico’s gebiedsontwikkeling De risico’s voor onze projecten in gebiedsontwikkeling komen uit het MeerjarenPerspectief Gebiedsontwikkeling (MPG) 2026. De overige drie grondexploitaties betreffen Hoogeland, Gemeentekantoor Monster en Zuidgeestlaan.
De vier grondexploitaties hebben risico’s zoals prijsveranderingen, rentetarieven, inkomsten van grondverkoop, parkeerbeheer, planning en andere onzekere factoren. De projecten die wij faciliteren hebben risico’s die te maken hebben met extra inzet van personeel die niet volgens de afspraken gefactureerd kunnen worden. Voor al deze risico’s hebben we een buffer van € 15.337.000 nodig. Hiervoor beschikken we over de reserve Gebiedsontwikkelingen. 162 Begroting 2027 Overige risico’s De tien risico’s met de grootste kans * impact zijn apart weergegeven. De risico’s met een kleinere kans * impact zijn bij elkaar opgeteld. Risicogebeurtenis | Kans | Financiºle impact na | Benodigd beheersmaatregelen | weerstandsvermogen (kans * impact) Achtervang voor leningen van | 2,5% | € 177.544.750 | € 4.438.619 woningcorporaties Naleving subsidievoorwaarden inkomende 2,5% | € 100.000.000 | € 2.500.000 subsidies Ontwrichtend informatie- | 15% | € 7.500.000 | € 1.125.000 beveiligingsincident Boete wanneer medewerkers buiten de | 20% | € 5.000.000 | € 1.000.000 EER werken met bedrijfsmiddelen van de gemeente.
Directe garantstelling Greenport | 10% | € 8.666.667 | € 866.667 Horticampus (Lentiz) Gegarandeerde leningen sportinstellingen 15% | € 4.906.262 | € 735.939 Directe garantstelling voor nieuwbouw De 15% | € 3.900.000 | € 585.000 Boetzelaer Garantstelling HVC | 2,5% | € 20.236.659 | € 505.916 Lagere dividendopbrengsten van JUVA | 10% | € 4.200.000 | € 420.000 Terugval subsidie MRDH van 70% naar | 25% | € 1.000.000 | € 250.000 50% voor de metropolitane fietsroute Totaal overige risico’s met kleinere kans * | € 12.842.450 | € 1.334.207 impact Totaal overige risico’s | € 345.796.788 | € 13.761.348 Voor het kunnen opvangen van de risico’s buiten de gebiedsontwikkelingen is een reserve (weerstandsvermogen) van € 13.761.348 nodig. Risicogebeurtenis Kans | Financiºle impact na Benodigd weerstandsvermogen (kans * beheersmaatregelen impact) Totaal alle | € 397.236.446 | € 29.098.348 risico’s Toelichting overige risico’s Achtervang voor leningen van woningcorporaties Gemeente Westland staat borg voor bijna € 178 miljoen aan leningen die gegarandeerd zijn door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Het WSW wil proberen deze leningen binnen 5 jaar af te lossen met de opbrengst van verkochte woningen. Het WSW heeft nog steeds de hoogste AAA- beoordeling. De kans dat de overheid (Rijk + gemeenten) moet bijspringen wordt geschat op 2,5%.
Naleving subsidievoorwaarden inkomende subsidies Jaarlijks ontvangt gemeente Westland een groot aantal subsidies, het grootste deel betreft SPUK- subsidies, een kleiner deel betreft subsidies van de Provincie en de MRDH. Het risico bestaat dat we 163 Begroting 2027 164 niet aan de voorwaarden voldoen ten aanzien van de realisatietermijnen, waardoor we (een deel) van de subsidie moeten terugbetalen. Ontwrichtend informatiebeveiligingsincident Grote hacks, datalekken of incidenten bij ketenpartners kunnen de bedrijfsvoering ernstig verstoren en financiële schade veroorzaken. De geschatte kosten voor herstel na zo'n incident zijn € 7,5 miljoen. Boetes en herstelkosten doordat er medewerkers buiten de EER werken met bedrijfsmiddelen van de gemeente Wanneer medewerkers buiten Europa met gemeentelijke apparatuur werken, bestaat het risico dat persoonsgegevens onveilig worden gedeeld. Dit is in strijd met de privacywetgeving (AVG) en kan leiden tot hoge boetes. Daarnaast lopen we risico op schending van de Cyberbeveiligingswet (NIS2), omdat vitale systemen dan mogelijk kwetsbaar zijn voor spionage of misbruik. Deze risico’s kunnen leiden tot extra kosten, bestuurlijke aansprakelijkheid en reputatieschade. Ondanks de genomen maatregelen schatten we de mogelijke schade door boetes en herstelkosten op € 5.000.000.
Verschillende garantstellingen De gemeente staat garant voor diverse leningen voor onder andere Greenport Horticampus (Lentiz), HVC, zwembad De Boetzelaer, sport- en zorginstellingen. Deze brengen financiºle risico’s met zich mee die afnemen wanneer de leningen meer zijn afgelost. Lagere dividendopbrengsten van JUVA Met ingang van het boekjaar 2025 ontvangen we een hoger dividend van JUVA. Hier zijn voor vier jaar afspraken over gemaakt. Aan de uitbetaling van het hogere dividend zitten een aantal voorwaarden; waaronder de vereiste dat de solvabiliteitsratio van JUVA boven een bepaald minimum blijft. Er is dus een (klein) risico op lager dividend. Terugval subsidie MRDH van 70% naar 50% voor de metropolitane fietsroute In de Meerjarige Investeringsplanning (MIP) zit een kostenraming voor het aanleggen van de metropolitane fietsroute (MFR). De ongelijkvloerse fietsbrug en het onderdeel Flora Campus zitten daar niet in. De MRDH subsidieert de MFR maximaal voor 70%. Als de metropolitane fietsroute niet voor 1 maart 2028 wordt gerealiseerd, dan valt de maximale subsidie terug van 70% naar 50%. In dat geval wordt de bijdrage van gemeente Westland met ongeveer € 1 miljoen verhoogd. Risico’s met niet-kwantificeerbare kans en impact Als gemeente lopen we ook risico’s die lastig in geld uit te drukken zijn.
Het is belangrijk om deze risico’s te kennen omdat deze het uitvoeren van onze taken en het behalen van onze doelen kunnen beïnvloeden. Marktontwikkelingen Marktontwikkelingen, zoals tekorten aan grondstoffen en prijsstijgingen, kunnen ervoor zorgen dat de gemeente haar plannen niet kan uitvoeren. Het is moeilijk te voorspellen hoe groot de invloed hiervan is op de gemeente, bedrijven en de samenleving beïnvloedt. Begroting 2027 165 Arbeidsmarktontwikkelingen Als er te weinig mensen beschikbaar zijn om te werken in de gemeente, bedrijven en maatschappelijke organisaties, bijvoorbeeld door vergrijzing, kan dit leiden tot problemen in processen en vertragingen in investeringen. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim van 7% kost geld en heeft mogelijk gevolgen voor het behalen van de doelen. Rampen Rampen zijn moeilijk te voorspellen en de schade hangt af van het soort ramp (zoals milieuschade, pandemieºn of terrorisme). Het is onzeker of de financiºle hulp van de overheid voldoende is in zo’n geval. Ondermijning Als criminelen meer invloed krijgen op het bestuur of de bedrijven, dan brengt dit de veiligheid en integriteit van de gemeente in gevaar. Hierbij speelt ook insiderrisk: (kwetsbare) medewerkers die door criminelen worden gedwongen of verleid om gevoelige informatie te delen of corrupte diensten te verlenen.
Dit beschadigt het vertrouwen in de overheid en de veiligheid van de organisatie. Uitval van systemen Wanneer systemen uitvallen wordt de dienstverlening richting onze inwoners geraakt en kan zelfs helemaal stilvallen. Dit leidt tot imagoschade. Budgettaire risico’s op openeinderegelingen In het sociaal domein zijn er risico’s vanwege openeinderegelingen voor jeugd en Wmo. Als er meer zorg nodig is dan het beschikbare budget toelaat, dan kunnen er financiºle tekorten ontstaan. Dit risico wordt groter voor de Wmo door de toenemende vergrijzing. Daarnaast kunnen de kosten voor de intramurale voorzieningen waar jeugd verblijft erg duur zijn. Wanneer er ØØn jeugdige in een dure zorgsoort bijkomt lopen de kosten erg op. Budgettaire risico’s op investeringsprojecten Investeringsprojecten kunnen duurder uitvallen dan begroot. Oorzaken hiervoor zijn onder andere inflatie, stijgende materiaalkosten en vertragingen door personeelstekort of rechtszaken. We beperken deze risico’s binnen het project met maatregelen en, indien nodig, het budget voor onvoorziene kosten. Als blijkt dat dit niet genoeg is, doen we bij de update van de MIP-projecten een voorstel om het beschikbare budget aan te passen. Stikstofproblematiek De problemen met stikstof hebben gevolgen voor bouwprojecten. Extra vergunningen zijn nodig en procedures kunnen vertraging oplopen.
Enerzijds zorgt het voor maatschappelijke schade door stagnerende bouwproductie, anderzijds heeft het ook financiºle gevolgen voor bijvoorbeeld de rente op de grondbanken. Begroting 2027 166 Wereldwijde ontwikkelingen Geopolitieke en mondiale gebeurtenissen, zoals oorlogen en renteveranderingen, kunnen grote gevolgen hebben en het moeilijk maken om onze doelen te bereiken. Onvoorspelbaar Rijksbeleid Het is onduidelijk welke koers het Rijk op de lange termijn vaart. Op terreinen als beschermd wonen, WSW-beschut werken, jeugdzorg, eigen bijdrage Wmo, Brede SPUK en inburgering/statushouders weten we niet wat het Rijk over enkele jaren wil bereiken en welke middelen we ervoor krijgen. Hierdoor is het lastig om plannen voor de toekomst te maken. Het grote risico is dat we nu fors investeren in bijvoorbeeld preventie, terwijl het Rijk over een paar jaar de geldkraan dichtdraait. Als subsidies zoals de SPUK-middelen stoppen, moeten we die kosten zelf betalen of noodgedwongen stoppen met belangrijke activiteiten. Gemeentelijke verkiezingen Gemeentelijke verkiezingen kunnen de beleidscontinuïteit in gevaar brengen. Lopende projecten kunnen door een nieuwe politieke samenstelling vertraagd worden of zelfs worden stopgezet.
Daarnaast kunnen langdurige coalitieonderhandelingen leiden tot een bestuurlijk vacuüm waarin alleen ’lopende zaken’ worden afgehandeld, wat besluitvorming over urgente lokale thema’s blokkeert. De niet-kwantificeerbare risico’s worden niet meegenomen in de berekening van het financiºle weerstandsvermogen (de buffer). Onze reservepositie is echter voldoende sterk om risico’s op te vangen, zodat de gemeente ook bij onverwachte ontwikkelingen haar taken kan blijven uitvoeren. Weerstandsvermogen Onder het weerstandsvermogen verstaan wij het vermogen van onze gemeente om incidentele financiële risico’s op te kunnen vangen zodat taken kunnen doorgaan en doelen haalbaarblijven. Dit weerstandsvermogen wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (middelen die beschikbaar zijn om niet begrote kosten te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s die de gemeente loopt). De weerstandscapaciteit wordt gevormd door de middelen die beschikbaar zijn om risico’s op te vangen. Voor de gemeente Westland gelden op begrotingsbasis de volgende posten als beschikbare weerstandscapaciteit: • Algemene reserve; • (Een vast geoormerkt deel van de) reserve Versterking financiºle soliditeit; • Post onvoorzien (is met ingang begroting 2026 € 1 en wordt om deze reden niet meegenomen in de berekening); • Bestemmingsreserve Gebiedsontwikkelingen.
De weerstandsratio geeft aan in hoeverre de gemeente Westland in staat is risico’s op te vangen. Weerstandscapaciteit en -ratio We maken onderscheid tussen: • Incidentele weerstandscapaciteit: het vermogen om incidentele financiële risico’s binnen een begrotingsjaar op te vangen. Deze vorm van capaciteit bestaat doorgaans uit middelen die slechts eenmalig kunnen worden ingezet, zoals reserves. Begroting 2027 167 • Structurele weerstandscapaciteit: het vermogen om meerjarige of terugkerende tekorten structureel op te vangen, zonder beleidsaanpassing. Onder deze capaciteit vallen onbenutte belastingcapaciteit en structurele begrotingsoverschotten. In de Beleidsnota reserves en voorzieningen 2025, die op 10 december 2025 is vastgesteld door de raad, hebben we vastgelegd dat we de mogelijkheden voor structurele weerstandscapaciteit niet voldoende concreet en realistisch vinden voor risicodekking. In gemeente Westland zetten we daarom alleen incidentele weerstandscapaciteit in voor risicodekking. Uitgaande van de begrotingsnorm dat structurele uitgaven we deze dekken met structurele inkomsten en dat we incidentele uitgaven alleen dekken met incidenteel budget, heeft dit gevolgen voor de berekening van de weerstandscapaciteit. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit hangt af van de geïnventariseerde risico’s.
Omdat er alleen incidentele weerstandscapaciteit wordt ingezet als risicodekking nemen we in de risico- inventarisatie alleen incidentele risico’s mee die geen structurele financiºle gevolgen hebben. In ons (oude) beleidskader risicomanagement staat dat we alleen de risico’s meenemen die we realistisch achten (kans van optreden ≥ 50%). Deze risico's worden volledig meegenomen in de berekening van het benodigde geld (risico = impact). Omdat slechts enkele risico’s een kans van optreden ≥ 50% hebben, geeft dit een onvolledig beeld. In ons risicoregister staan ook risico’s met een lagere kans. Vooruitlopend op de beleidsherziening in 2026 berekenen we daarom het benodigde weerstandsvermogen op basis van alle risico’s, waarbij zowel de kans als de impact worden meegerekend. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 15.337.000 voor de risico's van onze gebiedsontwikkelingen en € 13.761.000 voor de overige risico's. De onderbouwing van deze bedragen vindt u bij het risicoregister in deze paragraaf. Beschikbare weerstandscapaciteit Volgens de op 10 december 2025 vastgestelde Beleidsnota reserves en voorzieningen 2025 bestaat de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit van de gemeente Westland uit: • De algemene reserve; • De bestemmingsreserves zonder bestedingsplan; • De post onvoorziene uitgaven.
Daarnaast fungeert de bestemmingsreserve Gebiedsontwikkeling als weerstandscapaciteit voor de risico’s van onze gebiedsontwikkelingen. Op grond van de nu bekende gegevens kunnen we het volgende overzicht geven: (bedragen x € 1.000) Beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2027 Bedrag Reservecapaciteit Algemene reserve 54.712 Bestemmingsreserves zonder bestedingsplan 164.555 Post onvoorzien 0 Begroting 2027 Beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2027 | Bedrag Bestemmingsreserve Gebiedsontwikkeling | 20.836 Beschikbare weerstandscapaciteit | 240.103 Weerstandsratio De weerstandsratio geeft aan in hoeverre we in staat zijn om risico’s op te vangen. De ratio wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit.
Dat geeft het volgende beeld: (bedragen x € 1.000) Weerstandsratio voor risico’s gebiedsontwikkeling | Bedrag Risico’s | 15.337 Benodigde weerstandscapaciteit | 15.337 Aangemerkt als beschikbare capaciteit: Bestemmingsreserve Gebiedsontwikkelingen 1-1-2027 | 20.836 Weerstandsratio voor risico’s gebiedsontwikkelingen | 1,36 (bedragen x € 1.000) Weerstandsratio voor overige risico’s | Bedrag Risico’s | 13.761 Benodigde weerstandscapaciteit | 13.761 Aangemerkt als beschikbare capaciteit: Algemene reserve, bestemmingsreserves zonder bestedingsplan en onvoorzien | 219.267 Beschikbare weerstandscapaciteit | 219.267 Weerstandsratio voor overige risico’s | 15,9 De algemeen geaccepteerde norm voor het weerstandsvermogen is als volgt: Waarderingscijfer | Ratio weerstandsvermogen | Betekenis A | 2,0 < x | Uitstekend B | 1,4 < x < 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 < x < 1,4 | Voldoende D | 0,8 < x < 1,0 | Matig E | 0,6 < x < 0,8 | Onvoldoende F | x < 0,6 | Ruim onvoldoende Wanneer we de ratio van de gemeente Westland afzetten tegen de norm, dan is er sprake van een voldoende weerstandsvermogen voor de risico’s van onze gebiedsontwikkelingen en een uitstekend weerstandsvermogen voor de overige risico’s. Financiºle kengetallen In het Besluit Begroting en Verantwoording is bepaald dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vijf financiºle kengetallen worden opgenomen.
De financiºle cijfers moeten niet alleen apart worden beoordeeld. Het is ook belangrijk om te kijken hoe ze elkaar beïnvloeden en wat dat betekent voor de financiºle gezondheid. 168 Begroting 2027 169 Het gaat om de volgende financiºle kengetallen: • netto schuldquote; • netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (correctie door de uitleenquote); • solvabiliteitsratio; • grondexploitatie dan wel voorraadquote; • structurele exploitatieruimte; • belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden. Bij de netto schuldquotes wordt de netto schuld, al dan niet gecorrigeerd voor verstrekte leningen, uitgedrukt in een percentage van de baten. Dit vanuit de gedachte: hoe hoger de inkomsten des te meer schulden een gemeente verantwoord kan aangaan. Hoe lager deze percentages, hoe beter. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee de weerbaarheid van de gemeente aan. Hoe hoger dit percentage, hoe beter. Bij het kengetal grondexploitatie wordt de waarde van de in gemeentelijk bezit zijnde gronden uitgedrukt in een percentage van de baten. Voor dit percentage geldt: hoe lager hoe beter. Want een gemeente kan meer risico lopen naarmate zij meer gronden in bezit heeft.
Het kengetal structurele exploitatieruimte probeert inzicht te geven in de vraag of de gemeente voldoende structurele baten heeft om haar structurele lasten te dekken. Hoe hoger dit percentage, hoe beter. Het kengetal Belastingscapaciteit geeft inzicht in hoe de eigen lastendruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. En of daarin mogelijk nog ruimte zit om eventuele financiºle tegenvaller op te vangen. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Beoordeling onderlinge verhouding kengetallen Op de navolgende bladzijden zijn de vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voorgeschreven kengetallen nader uitgewerkt. De belangrijkste kengetallen voor de beoordeling van de financiºle positie van de gemeente zijn de schuldquote en de solvabiliteit. Die geven een indicatie of de kapitaallasten en mogelijke tegenvallers in de begroting kunnen worden opgevangen. Maar voor een juiste beoordeling moeten alle kengetallen in samenhang worden bezien. Juist gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding geven deze cijfers een goed beeld van de financiºle gezondheid van gemeente Westland. De uitgangspunten voor de schuldquote en solvabiliteit ultimo 2025 waren in de basis gezond. Ten opzichte van de stand in de jaarrekening 2025 nemen de vaste schulden in onze huidige begroting met € 37 miljoen toe tot een niveau van circa € 365 miljoen per eind 2030.
Deze toename wordt mede veroorzaakt door de investeringen in de Flora Gebiedsontwikkeling. De schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen bereikt in de periode tot en met 2030 in 2027 een piek van 119,6%, waarna deze weer afneemt. In het Gemeenschappelijk Toezichtskader (GTK) is voor de schuldquote een signaleringswaarde bepaald van 130%. Daarmee is ons doel om binnen deze waarde te blijven. Mocht de gemeentelijke schuldquote zich richting 130% bewegen dan beperkt dit de ruimte om nieuwe investeringsambities te kunnen uitvoeren. De toename van de vaste schuld wordt ook beïnvloed door het aan- of verkopen van gronden. Dit komt tot uitdrukking in het kengetal grondexploitatie. Indien dit kengetal toeneemt worden per saldo gronden aangekocht (waarmee de schuld toeneemt). Andersom leiden opbrengsten uit grondverkopen ertoe dat dit kengetal lager wordt en dempen daarentegen de schuldtoename. Dit maakt duidelijk dat de schuldontwikkeling mede afhankelijk is van de mutaties in de Begroting 2027 170 grondvoorraden. Naar de huidige inzichten daalt het kengetal grondexploitaties van 38,9% per eind 2025 tot 13,5% per eind 2030. Geplande investeringen zorgen ervoor dat de eigen vermogenspositie van de gemeente de komende jaren afneemt, de schuldpositie neemt toe. Een relatief groter deel van de bezittingen wordt gefinancierd met vreemd vermogen.
Daardoor neemt ook de solvabiliteitsratio over de jaren af van 39,2% ultimo 2025, naar 36,2% aan het einde van de begrotingsperiode. Dit blijft boven de signaleringswaarde van 20% zoals bepaald in het Gemeenschappelijk Toezichtskader (GTK) en dat is gunstig. Het kengetal voor de begrote woonlasten, de belastingcapaciteit voor de Westlandse inwoners, zal in 2027 naar verwachting 111,5% bedragen ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Over 2025 was dit nog 102,7%. Hoewel het algemene beeld van de financiºle gezondheid van de gemeente de komende jaren tijdelijk verslechtert, blijven de financiºle kengetallen na verwerking van de financiºle effecten van de investeringen binnen de VNG-normen. De voortgang in geplande afname van grondvoorraden is hierbij een voorwaarde. Er blijft wel nog ruimte over om de inkomsten uit woonlasten te verhogen om tegenvallers op te vangen. Voor nadere informatie per kengetal zie de volgende bladzijden. Netto schuldquote De netto schuldquote drukt de gemeentelijke netto schuld uit in een percentage van de jaarlijkse baten van de exploitatiebegroting (voor bestemming). Zoals blijkt uit onderstaande tabel bestaat de netto schuld niet alleen uit het (balans)saldo van opgenomen langlopende schulden, maar tevens uit vlottende schulden en ook enkele posten van de activazijde van de balans in de berekening zijn hierbij betrokken.
Een hoge schuld gaat gepaard met rentelasten die beslag leggen op de begrotingsruimte. Een gemeentelijke schuldenlast is volgens het Gemeenschappelijk financieel Toezichtskader (GTK) verantwoord te dragen zolang de netto schuldquote onder de 130% blijft. Binnen het GTK staat dit als signaleringswaarde aangeduid. Uit onderstaande tabel blijkt dat Westland tot en met 2030 naar verwachting onder die waarde blijft. Een hoge netto schuldquote betekent dat er een hoger renterisico is. Bij een eventuele rentestijging van de rente lopen de rentekosten op de schuld op. Bij een netto schuldquote van 130% of lager kunnen stijgende rentelasten nog opgevangen worden binnen de exploitatiebegroting. Daarboven kan bij een stijgende rente de uitvoering van de programma’s in gevaar komen. De hoge schuld komt onder andere voort uit de investeringen in de gebiedsontwikkeling Flora Campus Westland. Een deel van het renterisico voor de grondexploitatie van Flora is inmiddels afgedekt door voor € 62,5 miljoen aan leningen met uitgestelde storting af te sluiten. Per begin 2025 en 2026 zijn daarvan de eerste leningen op de gemeentelijke bankrekening gestort. De overige leningen worden per begin van de jaren 2027 tot en met 2029 bijgeschreven. De begrote jaarlijkse baten lopen op van circa € 446 miljoen voor 2027 tot circa € 470 miljoen voor 2030.
Deze stijging in baten wordt vooral veroorzaakt door de inkomsten uit afnames van grondposities in de grondbanken. De voortgang in grondverkopen is van belang om de schuldquote binnen de gestelde signaalwaarde te houden. Wanneer de voortgang van grondverkopen achterblijft bij de prognose, betekent dit dat de komende jaren er beperkte ruimte is voor het uitvoeren van overige investeringsambities. Begroting 2027 (bedragen x € 1.000) Netto schuldquote | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Vaste Schulden | 327.499 | 429.641 | 497.816 | 486.784 | 416.326 | 364.545 B Netto vlottende schuld | 32.386 | 56.303 | 56.303 | 56.303 | 56.303 | 56.303 C Overlopende passiva | 65.276 | 61.782 | 61.782 | 61.782 | 61.782 | 61.782 D Uitzettingen > 1 jaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 E Uitzetting < 1 jaar | 32.195 | 32.195 | 32.195 | 32.195 | 32.195 | 32.195 F Liquide middelen | 13 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 G Overlopende activa | 30.274 | 30.274 | 30.274 | 30.274 | 30.274 | 30.274 Totaal netto schuld | 362.679 | 485.257 | 553.432 | 542.400 | 471.942 | 420.161 H Totaal baten (excl. reserves) | 428.295 | 429.205 | 445.872 | 439.185 | 459.423 | 469.501 Netto schuldquote (A+B+C-D-E- | 84,7% | 113,1% | 124,1% | 123,5% | 102,7% | 89,5% F-G)/H * 100% Netto schuldquote na verstrekte leningen Verstrekte geldleningen verminderen de netto schuld.
Hoewel Westland slechts een beperkte portefeuille aan verstrekte geldleningen heeft (*) schrijft BBV voor om dit wel tot uitdrukking te brengen. Daartoe bepalen wij allereerst de uitleenquote. Hierbij drukken we het bedrag aan verstrekte geldleningen uit in een percentage van de begrotingsbaten. Vervolgens verlagen wij de eerder berekende netto schuldquote met de uitleenquote. Aldus resteert de in BBV voorgeschreven Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. (*) Dit betreft vooral leningen die via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting lopen (bijv. Starters- en Duurzaamheidsleningen). Daarnaast is er een bescheiden en aflopende portefeuille aan personeelshypotheken en zijn er enkele leningen aan woningcorporaties. Door de beperkte omvang van deze portefeuilles blijft de begrote uitleenquote de komende jaren onder de 5%. (bedragen x € 1.000) Uitleenquote | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Verstrekte leningen | 18.392 | 19.591 | 20.240 | 20.839 | 21.188 | 21.537 B Totaal baten (excl. | 428.295 | 429.205 | 445.872 | 439.185 | 459.423 | 469.501 reserves) Uitleenquote | 4,3% | 4,6% | 4,5% | 4,7% | 4,6% | 4,6% (A/B)*100% De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen berekenen we door de uitleenquote af te trekken van de netto schuldquote.
(bedragen x € 1.000) Netto schuldquote gecorrigeerd | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot voor alle verstrekte leningen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Netto schuldquote | 84,7% | 113,1% | 124,1% | 123,5% | 102,7% | 89,5% B Uitleenquote | 4,3% | 4,6% | 4,5% | 4,7% | 4,6% | 4,6% Netto gecorrigeerde schuldquote | 80,4% | 108,5% | 119,6% | 118,8% | 98,1% | 84,9% (A-B) 171 Begroting 2027 Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiºle verplichtingen te voldoen. Of, vanuit een ander perspectief bezien, welk deel van de activa niet met externe schuld belast is. De solvabiliteit wordt berekend door het eigen vermogen uit te drukken in een percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Landelijk geldt als signaalwaarde dat de solvabiliteitsratio boven de 20% moet liggen om als gezond te worden aangemerkt.
(bedragen x € 1.000) Solvabiliteitsratio | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Eigen vermogen | 306.997 | 304.388 | 304.145 | 301.227 | 302.259 | 306.921 B Balanstotaal | 783.329 | 903.282 | 972.444 | 959.782 | 891.822 | 847.162 Solvabiliteitsratio | 39,2% | 33,7% | 31,3% | 31,4% | 33,9% | 36,2% (A/B)*100% Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiºle positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De voorraden drukken we uit als aandeel van de inkomsten. Dat levert de voorraadquote als kengetal op. (bedragen x € 1.000) Grondexploitatie | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Voorraden | 166.682 | 182.289 | 178.157 | 160.341 | 115.694 | 63.420 B Totale baten (excl. mutaties | 428.295 | 429.205 | 445.872 | 439.185 | 459.423 | 469.501 reserves) Grondexploitatie (A/B)*100% | 38,9% | 42,5% | 40,0% | 36,5% | 25,2% | 13,5% De gemeente beschikt over grote voorraden bouwgrond en heeft voor de verwerving en ontwikkeling financieringsmiddelen moeten aantrekken. Bij verkoop van de gronden genereren we middelen, waarmee schulden worden afgelost.
De totale schuldpositie dient mede te worden afgezet tegen de grondpositie van de gemeente. Dit vindt plaats door bovenstaand kengetal voor de grondexploitatie van de netto-gecorrigeerde schuldquote af te trekken, zodat er een goede indruk ontstaat van de schuld die op de exploitatie drukt. Effectieve schuldquote | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Netto gecorrigeerde | 80,4% | 108,5% | 119,6% | 118,8% | 98,1% | 84,9% schuldquote B Voorraadquote | 38,9% | 42,5% | 40,0% | 36,5% | 25,2% | 13,5% 172 Begroting 2027 Effectieve schuldquote | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Effectieve schuldquote (A- | 41,5% | 66,0% | 79,6% | 82,2% | 72,9% | 71,4% B) Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan in welke mate de structurele lasten worden gedekt door de structurele baten. Positieve structurele exploitatieruimte geeft aan dat de gemeente in staat is om onverwachte tegenvallers op te vangen, en/of om nieuwe structurele uitgaven te doen.
(bedragen x € 1.000) Structurele | Omschrijving | Werkelijk | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot exploitatieruimte | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | Structurele lasten | 377.895 | 422.303 | 443.207 | 439.638 | 455.935 | 462.393 B | Structurele baten | 400.975 | 424.006 | 444.649 | 437.971 | 458.217 | 468.295 C | Structurele | 173 | 1.496 | 171 | 163 | 154 | 146 toevoegingen aan reserves D | Structurele | 4.050 | 3.853 | 3.864 | 3.865 | 3.870 | 3.863 onttrekkingen uit reserves Totaal structureel | 26.975 | 4.060 | 5.136 | 2.036 | 5.998 | 9.611 resultaat E | Totale baten (excl. | 428.295 | 429.205 | 445.872 | 439.185 | 459.423 | 469.501 reserves) Structurele | 6,3% | 0,9% | 1,2% | 0,5% | 1,3% | 2,0% exploitatieruimte (B- A)+(D-C)/E Belastingcap: Woonlasten meerpers. huishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten verstaan we de OZB en de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente. De COELO hanteert ingaande 2021 de gemiddelde WOZ-waarde van alleen koopwoningen.
De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t- 1, uitgedrukt in een percentage. Woonlasten meerpersoonshuishoudens | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | € 392 | € 404 | € 413 B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | € 318 | € 326 | € 333 C Afvalstoffenheffing voor een gezin | € 371 | € 380 | € 475 D Eventuele heffingskorting | € 0 | € 0 | € 0 E Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | € 1.081 | € 1.110 | € 1.221 (A + B + C – D) F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin t-1 | € 1.053 | € 1.095 | € 1.095 173 Begroting 2027 174 Woonlasten meerpersoonshuishoudens Werkelijk 2025 Begroot 2026 Begroot 2027 Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar ervoor (E / F) x 100% 102,7% 101,4% 111,5% Begroting 2027 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente beheert, onderhoudt en investeert in de openbare ruimte in wegen, groen, water, riolering en gebouwen, ofwel kapitaalgoederen. Kapitaalgoederen hebben vaak een hoge financiºle waarde en gaan een langere periode mee. Het onderhoud aan kapitaalgoederen is van groot belang om te zorgen voor een veilige, gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving voor onze inwoners.
Voor een aantal zaken is wettelijk vastgelegd dat de gemeente hiervoor verantwoordelijk is, bijvoorbeeld het onderhouden van wegen en het aanleggen van riolering. In deze paragraaf komen het strategisch kader voor het onderhoud van de kapitaalgoederen, de financiºle consequenties en de vertaling hiervan in de begroting aan de orde. De documenten die hierop betrekking hebben, zijn ingedeeld van strategisch tot uitvoerend niveau. We werken met beleids- en beheerkaders en (meerjarig) investerings- en onderhoudsplannen. Onderstaande tabel geeft hiervan een overzicht. Daarnaast zijn ook andere gemeentelijke beleidskaders en opgaven relevant, zoals op het gebied van klimaatadaptatie en energie(transitie).
Onderwerp | Looptijd | Datum | Vastgesteld door | Cyclus vastgesteld Beleidskader Gebiedsgericht plan | 2023 - 2027 | 24 mei 2023 | gemeenteraad | 1x per 4 jaar Beheerkaders Beheerkader Spelen | 2023 - 2027 | 21 november | college B en W | 1x per 4 jaar 2023 Beheerkader | 2024 - 2028 | 5 september 2024 college B en W | 1x per 4 jaar Straatmeubilair Beheerkader Afvalwater, | 2018 - 2022 | 11 december | gemeenteraad | 1x per 4 jaar hemelwater en | (verlengd tot | 2018 grondwater | 2026) Beheerkader | 2024 -2028 | 16 januari 2024 | college B en W | 1x per 4 jaar Bovengrondse infrastructuur (wegen) Beheerkader Strand | 2024 - 2028 | 9 juli 2024 | college B en W | 1x per 4 jaar Beheerkader Openbare | 2025 - 2029 | 5 december 2024 | college B en W | 1x per 4 jaar verlichting Beheerkader | 2026 - 2030 | 3 februari 2026 | college B en W | 1x per 4 jaar begraafplaatsen Uitgangspuntennota | 10 oktober 2009 | gemeenteraad | Bij nieuw beleid 175 Begroting 2027 Onderwerp | Looptijd | Datum | Vastgesteld door | Cyclus vastgesteld vastgoedbeleid Integraal Huisvestingsplan 2023 - 2039 | 11 oktober 2023 | gemeenteraad | 1x per 4 jaar VO 2023-2029 Uitvoeringplan IHP VO | 2024 - 2027 | 5 september 2023 college B&W | 1x per 4 jaar 2024-2027 Integraal | 2023 - 2038 | 14 september | gemeenteraad Onderwijshuisvestingsplan | 2022 | 1x per 4 jaar PO, SBO, (V)SO, incl.
Uitvoeringsplan PO, SBO, | 2023 - 2026 | 23 augustus 2022 | college B&W | 1x per 4 jaar SO 2023-2026 Meerjaren | ambtelijk | 1x per jaar onderhoudsplan gemeentelijk vastgoed Beheerkader Groen en | 2025 - 2029 | 23 september | college B&W | 1x per 4 jaar recreatie | 2025 Beleids- en beheerkader Het Gebiedsgericht Plan (GGP) is een strategisch kader en geeft richting aan de ontwikkeling, inrichting, beheer en onderhoud van de openbare ruimte en het vastgoed van gemeente Westland. Op 23 mei 2023 is het GGP 2023-2027 door de gemeenteraad vastgesteld. Met dit plan geven we invulling aan onze zorgplicht en wettelijke taak om de kapitaalgoederen te beheren en te onderhouden. Het GGP bestaat uit acht programma’s waarvan er vijf betrekking hebben op de kapitaalgoederen, namelijk: • | Groen en Recreatie; • | begraafplaatsen; • | gemeentelijk vastgoed en grond; • | waterhuishouding; • | infrastructuur (Boven- en ondergronds). We hanteren bij de zorg voor de kapitaalgoederen een minimumkwaliteitsniveau dat voldoet aan de CROW-norm ‘C’. Met de gemeenteraad zijn de gewenste (beeld) kwaliteitsniveaus bepaald (zie tabel). Voor een aantal functiegebieden zijn hogere kwaliteitsniveaus vastgesteld, omdat deze beter aansluiten bij onze aandachtspunten en kernwaarden. De gehanteerde kwaliteitsniveaus zijn: goed (A), voldoende (B) en matig (C).