Programmabegroting 2027-2030 [26-0155759]
Tekst van het document
Samen met het zorgkantoor en partners werken we vanuit het AZWA aan basisfunctionaliteiten die de gezondheid van de inwoners verbeteren. Het gaat hierbij in ieder geval om de ketenaanpakken: -Kansrijke Start -Valpreventie -Volwassenen naar Gezonder Gewicht -Kinderen naar Gezonder Gewicht. We voeren het Transformatieplan RIGA 2025- 2027 uit en zijn hiervoor de leidende partij. Het transformatieplan beschrijft interventies die bijdragen aan een verschuiving van zorg naar gezondheid bijv. met behulp van de inzet van welzijn. Dit is gestart in 2025, na goedkeuring door zorgverzekeraars DSW en Zilveren Kruis en loopt tot en met eind 2027. Voortzetting en borging van het JOGG- programma (Lekker Bezig). Dit programma is Begroting 2027 125 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? gericht op het gezonder maken van de fysieke en sociale omgeving waarin de jeugd opgroeit. Inwoners nemen zelf verantwoordelijkheid voor gezondheid en welbevinden en hebben een positieve houding, voldoende kennis en gezondheidsvaardigheden. Organisaties gericht op gezondheid en welbevinden zijn laagdrempelig, communiceren duidelijk en spelen in op de behoefte van de inwoners. Inwoners ervaren een gezonde leefomgeving. We helpen bij verbindingen tussen scholen en zorg- en welzijnsorganisaties. Dit doen we door het organiseren van periodieke overleggen.
Deze gaan over de onderwerpen: -Gezond gewicht -Alcohol- en middelengebruik -Mentale gezondheid -Seksuele gezondheid -Suïcidepreventie bij jeugd/jongeren (preventiecollectief). We evalueren dit preventiecollectief voor gezonde jongeren en breiden dit eventueel uit naar andere doelgroepen. We zetten de programma’s Gezonde Kinderopvang en Gezonde School voort. Participatie en accounthouderschap JGZ en regionale trekkersrol met als doel de uitvoering van de (wettelijke) taken op het terrein van jeugdgezondheidszorg. Daarnaast helpen we bij de lokale huisvesting van consultatiebureaus, waarvoor we in 2027 een besluit moeten nemen over een nieuw consultatiebureau in Poeldijk. Het convenant met JGZ loopt eind 2027 af. In 2027 maken we met de regiogemeenten afspraken over het beleggen van de JGZ-taken en de financiering hiervan. Participatie en accounthouderschap GGD Haaglanden met als doel de uitvoering van de (wettelijke) taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg. Samen met partners zetten we de Ontmoetingsplek Gezonde Leefstijl voort en versterken we deze verder. Via bijeenkomsten informeren en ondersteunen we inwoners bij verschillende gezondheidsthema’s. Vermindering van het aantal suïcides, pogingen tot suïcide en inwoners met suïcidale gedachten. We voeren het plan van aanpak suïcidepreventie uit. Gezonde jongeren die goed in hun vel zitten.
We starten met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Dit is een programma dat zich richt op de beschermende factoren rondom jongeren om daarmee middelengebruik te verminderen en de mentale gezondheid te bevorderen. Er wordt uitgegaan van de vier leefdomeinen van jongeren: ouders, vrienden, school en vrije tijd. Begroting 2027 126 Riolering Als gemeente zorgen we voor een gezonde leefomgeving. We hebben wettelijke taken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. We zorgen voor goed water- en rioolbeheer en willen in 2050 bestand zijn tegen de effecten van klimaatverandering. Dit betekent dat we ons rioolstelsel toekomstbestendig maken: we investeren in vervanging van verouderde riolering, vergroten de capaciteit voor hemelwaterverwerking en werken aan het afkoppelen van regenwater van het riool. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Duurzaam beheer en onderhoud van de waterhuishoudkundige arealen. We beheren en onderhouden het rioleringssysteem volgens het GGP 2023 - 2027 en de daarin vastgestelde kwaliteitsniveaus. We inspecteren en reinigen frequent de riolering en de rioolgemalen. We voeren tijdig reparaties uit, nemen waar nodig en mogelijk maatregelen om de levensduur van het stelsel te verlengen (zoals relining), of vervangen tijdig (onder)delen van het riool.
We voeren het meerjarig rioleringsplan uit en pakken onderhouds- en vervangingsopgaven planmatig aan. We voeren (hydraulisch) toekomstbestendige watersysteemanalyses uit om ervoor te zorgen dat watergangen, rioolstelsels en kades flexibel en veerkrachtig genoeg zijn om in de toekomst overstromingen, wateroverlast en droogte te voorkomen. We voeren verbeteringen door aan het Centraal Afvoer Drainagewater systeem (CAD systeem). We maken met de Stichting Verbetering Oppervlaktewateren Westland (SVOW). nieuwe afspraken over het beheer van het CAD-stelsel en wijzigen de bestaande overeenkomst. Een klimaatbestendig Westland. We integreren klimaatmaatregelen bij de voorbereiding en realisatie van ruimtelijke ontwikkelingen. Bij gebiedsontwikkelingen en rioolvervanging brengen wij een scheiding aan tussen de afvoer van hemelwater en afvalwater door een afkoppeling van het riool. Een gezonde ecologie in de Westlandse wateren. We verbeteren de kwaliteit van het watersysteem en streven naar een gezonde ecologie door het verminderen van rioolemissies op het oppervlaktewater. We leggen waar mogelijk natuurvriendelijke oevers aan, bijvoorbeeld wanneer beschoeiing vervangen wordt. We plaatsen uitstapplaatsen en faunapassages. Begroting 2027 127 Afval We zorgen voor een verantwoorde en toekomstbestendige inzameling en verwerking van afval en grondstoffen in Westland.
We organiseren de afvalinzameling efficiºnt, voorkomen afval waar dat kan en helpen inwoners en bedrijven om afval goed te scheiden en meer materialen te hergebruiken. HVC N.V. is onze strategische partner voor de volledige keten van huishoudelijk afval, van inzameling tot verwerking. HVC ondersteunt ons daarnaast bij beleid en ontwikkelingen. We werken aan een stevig nieuw afvalbeleidsplan om samen met inwoners de hoeveelheid restafval te verminderen. Minder restafval betekent minder afvalverbranding en daardoor een lagere milieubelasting. De vermindering van restafval is ook financieel wenselijk, maar de kosten worden door meer factoren bepaald dan door alleen de hoeveelheid restafval. Een lagere rekening kunnen we daarom niet beloven, een verstandige weg vooruit wel. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een schone leefomgeving door efficiºnte inzameling en verwerking van afval. We stellen afval- en grondstoffenbeleid op waarbij we de gemeenteraad en de inwoners actief betrekken (kosten, milieu en service). We optimaliseren de inzameling van huishoudelijk afval verder, onder andere door het op orde brengen van de inzamelmiddelen (uitbreiding en vervanging van verzamelcontainers en bakken aan huis). We monitoren - samen met partners - de vastgestelde kwaliteitsniveaus (veiligheid, omgevingskwaliteit en aantrekkelijkheid).
Dit doen we op basis van datagericht werken. Vergroten van bewustwording bij onze inwoner met nadruk op: -Minder restafval -Meer hergebruik We voeren samen met HVC-maatregelen uit die inwoners helpen om afval te voorkomen, afval beter te scheiden en meer te hergebruiken. We zetten communicatie en afvalcoaches gericht in om meer bewustwording te creºren. Milieubeheer De energievoorziening in Westland moet zonder fossiele brandstof kunnen functioneren in 2050. Deze afspraak uit het Klimaatakkoord van het Rijk (2019) heeft als doel om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Wij hebben ons via het Klimaatakkoord gecommitteerd om mee te werken aan de Rijksdoelstelling om nagenoeg alle bestaande bouw voor 2050 van het aardgas te halen. Wij hebben als gemeente hiervoor wettelijke taken en bevoegdheden die vanaf 2027 ingezet kunnen worden. Wij willen betaalbare duurzame energie voor alle Westlanders. De kansen voor duurzame warmte zijn groot door de aanwezigheid van geothermie en mogelijkheden voor het gebruik van restwarmte. We zorgen voor een veilige en gezonde leefomgeving. We zoeken een balans tussen het beschermen van de omgeving en het voldoen aan ruimtelijke en economische wensen. De komende jaren ligt de nadruk op waterkwaliteit, luchtkwaliteit (zoals stikstof), geluidsoverlast en bodembescherming.
We Begroting 2027 128 werken samen met Omgevingsdienst Haaglanden, de provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap van Delfland en het Platform Duurzame Glastuinbouw. Klimaatadaptatie zorgt voor verbetering leefomgeving om beter gesteld te staan tegen droogte, hitte en wateroverlast. Op grond van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie moeten gemeenten uiterlijk in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust zijn ingericht. Westland wil in 2040 ’klimaatrobuust’ zijn (Omgevingsvisie). Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We werken aan CO2-reductie met fossielvrije warmteoplossingen We bepalen per wijk een fossielvrije warmteoplossing. Dit leggen we vast in het Warmteprogramma inclusief tijdpad per wijk en participatiekader. Dit is een taak uit de Wet gemeentelijke instrumenten warmte, die per 1-1- 2027 in werking treedt. We bereiden wijkaanpakken voor om de warmteoplossing te realiseren. Dat gaat met een gefaseerde uitvoering. We starten met warmtenet Monster en bereiden een warmteoplossing in Naaldwijk voor. We stellen warmtekavels vast op basis participatie en afwegingen. Dit is een taak uit de Wet collectieve warmte die per 1-1-2027 in werking treedt. We onderzoeken en maken beleid voor innovatieve vormen van het opwekken en opslaan van energie. Deze maken het Westlandse energiesysteem robuust en toekomstklaar.
Dat zijn onder meer Energiehubs, Small Modular Reactors (SMR), solarcarports, batterijopslag, en CO2 oplossingen. We werken aan het (laten) realiseren van een koppelleiding tussen Warmtelinq en WNW (warmtenetwerk Westland). Daarmee kan industriºle restwarmte aan het glastuinbouwcluster en de gebouwde omgeving worden geleverd. We faciliteren WNW en nemen deel aan netwerken met de Gasunie, ministeries en belangenorganisaties. Ook onderzoeken we met de verbonden partijen HVC en JUVA (Capturam) welke acties mogelijk zijn. We spannen ons in om de doelen uit de RES 1.0 (Regionale EnergieStructuur) te halen. Deze doelen vertalen we door in beleid. Om netcongestie tegen te gaan voeren we samen met Westland Infra een aanpak uit om het elektriciteitsnet te versterken en uitval te voorkomen. Begroting 2027 129 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We verbeteren de oplaadinfrastructuur voor grote voertuigen door onderzoek en verwerking in omgevingsplanregels. Bevorderen van energiebesparende maatregelen en isolatie voor inwoners. Uitvoering van de subsidieregeling lokale aanpak isolatie in samenhang met inzet energiecoaches en FIXbrigade Westland. Hierbij geven we extra aandacht aan de doelgroep die hierbij meer ondersteuning nodig heeft. (Isoleren zonder zorgen) We richten ons met name op de woningen met een lage WOZ-waarde van onder de € 506.000 per peildatum 1-1-2022.
In 2027 willen we aan 800 woningeigenaren subsidie verstrekken. We gaan door met de campagne Westland Woont Duurzaam. Op deze wijze informeren, inspireren en stimuleren we inwoners, bedrijven en organisaties om te besparen en te verduurzamen. We stimuleren diverse doelgroepen om duurzaamheidsmaatregelen te nemen. Ondernemers uit het MKB bieden we energieadvies. Op grond van dat advies kunnen zij subsidie aanvragen om te verduurzamen. We gaan door met het opstellen van een soortenmanagementplan voor de kernen Monster en Ter Heijde. En breiden dat uit met de Naaldwijk en Poeldijk. Dit doen we om bedreigingen voor beschermde diersoorten bij werkzaamheden voorkomen. Zo hoeft bijvoorbeeld niet elke woningeigenaar ecologisch onderzoek uit te voeren om bijvoorbeeld de spouwmuur te isoleren. Een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving die bestand is tegen extreme hitte, wateroverlast en droogte. We toetsen bij initiatieven en grote (gebieds)ontwikkelingen op klimaatadaptatie en borgen dit ook in latere fases. We stellen de nieuwe Klimaatstrategie 2027-2040 vast. Dit is inclusief de uitvoeringsagenda’s voor de deelthema’s hitte, wateroverlast en droogte. Voor 2040 willen we alle risicogebieden aanpakken. We evalueren de hemelwaterverordening voor nieuwbouw en gebruiken de uitkomsten voor verbeteringen.
Draagvlak verhogen en meer bewustwording voor het nemen van klimaatadaptieve maatregelen In de publiekscampagne Westland woont Duurzaam nemen we de opgave klimaatadaptatie mee. Dit doen we door het organiseren van meerdere publieksacties zoals: het NK- Tegelwippen, om inwoners te stimuleren hun tuin Begroting 2027 130 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? te vergroenen. Verder financieren we de drie klimaatpleinen ten behoeve ontharding, biodiversiteit en hitte. We continueren de subsidieregeling voor groenblauwe schoolpleinen in 2027. We onderzoeken of het uitbreiden van de subsidieregeling naar middelbare schoolpleinen haalbaal is. Normering van de waterkwaliteit We onderzoeken de effecten van baggeren op de waterkwaliteit en passen zo nodig ons baggerbeleid aan. We onderzochten de lekstromen uit de bodem. De bevindingen uit dit onderzoek pakken we samen met de sector en de Omgevingsdienst Haaglanden op om te komen tot goede oplossingen. Het project is verlengd tot de deadline van de KRW (31 december 2027) We willen omgevingslawaai in kaart brengen door verkeer en industrie te beheersen, zodat we gezondheidsrisico’s kunnen beperken en gerichtere maatregelen te nemen voor een stillere leefomgeving Deze geluidsbelastingkaart moet worden vastgesteld en uiterlijk 27 juni 2027 voor het ministerie beschikbaar zijn.
Om de kaart op te stellen worden verkeerstellingen uitgevoerd. De kaart wordt verplicht gebruikt bij het Actieplan geluid (2029). In het geluidbeleid Verkeerslawaai geven we aan hoe we omgaan met situaties waarbij de wettelijke standaardwaarde voor verkeerslawaai wordt overschreden maar wel voldaan kan worden aan maximale grenswaarden. We onderzoeken of er in het omgevingsplan een nieuwe structuur voor industrielawaai wenselijk en mogelijk is. Daarbij bekijken we of we kunnen aansluiten bij de VNG handreiking activiteiten en milieuzonering. De nieuwe aangepaste provinciale milieuverordening is daarbij ook een uitgangspunt. We zorgen voor een vitale bodemkwaliteit Voor de openbare ruimte hanteren we water en bodem als sturend uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Vergunningverlening en handhaving verlopen via Omgevingsdienst Haaglanden (ODH). We monitoren de bodem en grondwaterkwaliteit en vertalen Europese, landelijke en provinciale kaders naar lokaal beleid en bestuurlijke advisering. We zetten daarbij in om een aanpak "datagedreven, 3D en digital twin" te ontwikkelen om kansen in de ordening en afstemming bodem te verbeteren.
Samen met het Hoogheemraadschap Delfland (HHD) als bevoegd gezag, ontwikkelen we nieuwe Begroting 2027 131 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? beleidslijnen voor (het toestaan van) grondwateronttrekking in relatie tot de bodemdaling. Samen met HHD, Provincie en Glastuinbouw Nederland geven we invulling aan duurzaam gietwater, waarbij we sturen op vermindering van grondwatergebruik en inzet van alternatieve bronnen en opslag. We onderzoeken welke handelingsperspectieven er zijn ten aanzien van bodemdaling. Borgen van de veilige leefomgeving in het kader van milieu We monitoren het Beleid omgevingsveiligheid Westland. Dat dient als handvat voor het toetsen van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (bopa’s) die een risico hebben op brand, explosie en/of gifwolk. De ODH rapporteert over ontwikkelingen over dit thema en adviseert over aanpassing van het beleid naar aanleiding van actualiteiten en nieuwe inzichten. We zetten ons in voor verbetering van de leefomgeving waarbij we maatregelen voorbereiden om hittestress terug te dringen. We zetten ons ook in voor het verbeteren van de omgevingswaarden voor lucht en geluid.
Het versterken van de afstemming tussen gemeente en provincie en het waarborgen van een actieve rol in de verdere uitwerking van de gebiedsgerichte aanpak voor het landelijk gebied (ZHPLG) We nemen deel aan de ambtelijke werkgroep Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZHPLG) Kust en Duinen. Onze insteek daarbij is het verbeteren van de waterkwaliteit. Begraafplaatsen en crematoria Als gemeente zorgen we voor nette en goed onderhouden begraafplaatsen. We werken aan voldoende ruimte op de begraafplaatsen voor de komende jaren en zorgen voor een passende inrichting. Waar mogelijk geven we de begraafplaatsen een parkachtige uitstraling, met respect voor de functie en de bezoekers. We beheren de grafrechten en zorgen voor zorgvuldige dienstverlening aan nabestaanden. We verkennen welke mogelijkheden er zijn voor cremeren en resomeren binnen de gemeente. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het functioneel en kwalitatief beheren en onderhouden van de begraafplaatsen. In 2027 komen tot uitwerking van de in 2026 uitgevoerde verkenning met betrekking tot de toekomst qua beheer en ontwikkeling van de zes gemeentelijke begraafplaatsen in Westland. We beheren en onderhouden de begraafplaatsen (exclusief particulier eigendom, zoals de grafzerken) volgens het GGP 2023 - 2027 waarin de vastgestelde kwaliteitsniveaus staan.
We inspecteren en monitoren voortdurend het kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen. Voldoende begraafcapaciteit. Door het ruimen van graven zorgen we voor voldoende begraafplaatsen in de toekomst. Begroting 2027 Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? In 2027 komen tot uitwerking van de in 2026 | Vanuit de uitgevoerde strategische verkenning uitgevoerde verkenning van de toekomst qua | waarbij ook andere vormen van lijkbezorging, beheer en ontwikkeling van de zes gemeentelijke | zoals cremeren en resomeren zijn beschouwd, begraafplaatsen in Westland. | worden verdere keuzes daarin voorbereid. Daarnaast werken we verder uit welke beheervorm het meest toekomstbestendig is. Het bereiken van kostendekkendheid van de gemeentelijke begraafplaatsen nemen we daarin nadrukkelijk mee. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Demografische druk Het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar.
Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS: Bevolkingsstatistiek Jaar | Westland | Nederland 2022 | 73,6% | 70,3% 2023 | 73.5% | 70,3% 2024 | 74.0% | 70,4% 2025 | 74,8% | 70,7% 2026 | 74,8% | 71,3% Externe ontwikkelingen/risico’s • | Landelijke wetgeving rondom energietransitie treedt deels in 2026 in werking; gemeente krijgt regisserende en coördinerende rol. • | Geothermie bronnen in Westland bieden basis om gebouwde omgeving duurzaam te verwarmen via warmtenet(ten). • | Prijsontwikkelingen en personele schaarste vergroten druk om te verduurzamen. 132 Begroting 2027 • | Rijksmiddelen voor energie-armoede, isolatie en capaciteitscompensatie zijn meerjarig/incidenteel en gebonden aan Rijksvoorwaarden. • | Kansen om glastuinbouw, gemeentelijk vastgoed, bedrijventerreinen en sportaccommodaties te verduurzamen mogen niet blijven liggen. • | Landelijke (milieu)maatregelen en wetgeving: vastgoed en openbare ruimte moeten aan steeds hogere eisen voldoen. • | Het niet behalen van de norm voor waterkwaliteit in oppervlaktewater (KRW); extra beperkingen voor glastuinbouw worden verwacht. • | Klimaatverandering: toenemende hitte, droogte of wateroverlast, afname biodiversiteit; aanpassingen openbare ruimte nodig. • | Vanaf 2027 krijgen we te maken met het AZWA. Middelen lopen vooralsnog t/m 2029. • | De middelen voor het Transformatieplan RIGA lopen vooralsnog t/m 2027.
Indien voortzetting van interventies gewenst is, moet worden gekeken naar financiering hiervan. • | Onduidelijkheid met betrekking tot de financiºle consequenties van de afloop van het convenant Jeugdgezondheidszorg eind 2027. Kaderstellende beleidsnota’s • | Wet op de Ondernemingsraden (WOR) 2023. • | Westlandse Energie Opgave 2023-2027 • | Warmtetransitievisie Westland 2021 • | Regionale Energie Strategie regio Den Haag-Rotterdam • | Uitnodigingskader Solar Carports • | Beleid warmtepompen • | Leidraad gedragscode Soortenbescherming 2020 • | Strategie klimaatadaptatie Westland 2021-2024 • | VGRP t/m 2022, verlengd tot en met 2026 (Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan) • | Water & klimaatplan 2019-2022 • | Verordening afval-, hemel- en grondwater 2021 • | Verordening op de heffing en de invordering van riool- en waterzorgheffing Westland 2026 • | Beheersverordening Begraafplaatsen gemeente Westland 2025 • | Beleidsregels Wet op de lijkbezorging gemeente Westland • | Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 133 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na wijziging | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Exploitatie Lasten 7.1 | 3.220 | 2.496 | 2.203 | 2.178 | 2.177 | 2.177 Volksgezondheid 7.2 Riolering | 16.635 | 16.066 | 16.138 | 16.853 | 17.183 | 17.373 7.3 Afval | 16.683 |
16.700 | 18.756 | 19.713 | 20.181 | 20.908 7.4 Milieubeheer | 7.932 | 11.570 | 9.456 | 9.454 | 9.436 | 9.436 7.5 Begraafplaatsen | 3.529 | 3.231 | 3.196 | 3.293 | 3.226 | 3.276 en crematoria 47.999 | 50.063 | 49.749 | 51.491 | 52.203 | 53.170 Baten 7.1 | -1.714 | -512 | -1 | -1 | -1 | -1 Volksgezondheid 7.2 Riolering | -17.913 | -19.004 | -19.274 | -19.544 | -19.814 | -19.814 7.3 Afval | -16.941 | -17.555 | -21.898 | -23.112 | -24.319 | -25.525 7.4 Milieubeheer | -2.842 | -2.567 | -15 | -15 | -15 | -15 7.5 Begraafplaatsen | -1.880 | -1.735 | -1.735 | -1.735 | -1.735 | -1.735 en crematoria -41.290 | -41.373 | -42.923 | -44.407 | -45.884 | -47.090 6.709 | 8.690 | 6.826 | 7.084 | 6.319 | 6.080 Reserves Stortingen Programma 7 – | 10.434 | 7.367 | 0 | 0 | 0 | 0 Volksgezondheid en milieu 10.434 | 7.367 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 7 – | -1.966 | -6.134 | -2.393 | -2.290 | -1.668 | -1.332 Volksgezondheid en milieu -1.966 | -6.134 | -2.393 | -2.290 | -1.668 | -1.332 8.468 | 1.233 | -2.393 | -2.290 | -1.668 | -1.332 Saldo programma | 15.177 | 9.923 | 4.433 | 4.794 | 4.651 | 4.748 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 9,9 miljoen nadelig en in 2027 € 4,4 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 5,5 miljoen. De lasten nemen af met € 0,3 miljoen. De baten nemen toe met € 1,6 miljoen. De stortingen nemen af met € 7,4 miljoen. De onttrekkingen nemen af met € 3,7 miljoen.
Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 134 Begroting 2027 7.1 Volksgezondheid (- € 0,3 miljoen (lasten) / + € 0,5 miljoen (baten)) Het saldo op product 7.1 Volksgezondheid neemt met € 0,2 miljoen af ten opzichte van 2026. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het aflopen van de Brede SPUK-regeling per eind 2026. Hierdoor vervallen vanaf 2027 diverse bedragen binnen het sociaal domein, waaronder de middelen voor Kansrijke Start en valpreventie. Als gevolg hiervan nemen zowel de baten als de lasten op dit taakveld af. 7.2 Riolering (+ € 0,1 miljoen (lasten) / - € 0,3 miljoen (baten)) Het saldo van € 0,2 miljoen bestaat uit € 0,1 miljoen hogere lasten (kapitaallasten) en € 0,3 miljoen hogere baten. De hogere baten van € 0,3 miljoen betreft inkomsten rioolheffing omdat het aantal heffingseenheden (woningen en niet-woningen) in 2027 hoger is dan in 2026. 7.3 Afvalinzameling (+ € 2,1 miljoen (lasten) / - € 4,3 miljoen (baten)) De begrote lasten inzake afval bedragen € 18,8 miljoen in 2027 ten opzichte van € 17,9 miljoen in 2026 (exclusief de onttrekking aan de egalisatievoorziening afval van € 1,2 miljoen). De toename wordt veroorzaakt door kostenindexatie, areaaluitbreiding (stijging van het aantal woonhuisaansluitingen) en een stijging van de CO₂-heffing.
De verwachting is dat de CO₂ -heffing de komende jaren verder zal stijgen, waardoor de begrote kosten de komende jaren toenemen. Daarnaast bestaat het risico dat het tarief van de afvalstoffenbelasting vanaf 2028 zal stijgen. Gezien de onzekerheid omtrent dit onderwerp op landelijk politiek niveau, zijn de mogelijke effecten hiervan niet verwerkt in de begroting. De begrote baten nemen toe als gevolg van de voorgenomen tariefstijging afvalstoffenheffing. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.1 Lokale heffingen. 7.4 Milieubeheer (- € 2,1 miljoen (lasten) / + € 2,6 miljoen (baten)) Het saldo van € 0,5 miljoen bestaat uit een afname in de lasten van € 2,1 miljoen en een afname in de baten van € 2,6 miljoen. De belangrijkste mutaties zijn: • | In 2026 is er incidenteel €1,5 miljoen uitgetrokken voor de start van de aanleg van het warmtenet in Monster in samenwerking met HVC. • | In 2026 is tevens de resterende € 0,4 miljoen aan rijksmiddelen uit de SPUK Energiearmoede ingezet. Hiermee zijn de beschikbare rijksmiddelen uit deze specifieke SPUK volledig besteed. Dit leidt tot een afname van zowel de baten als de lasten met € 0,4 miljoen en is daarmee budgetneutraal. • | De bijdrage aan Omgevingsdienst Haaglanden is € 0,2 miljoen lager omdat er in 2026 incidentele lasten waren voor maatwerkbeleid brijnlozing.
• | De baten van de voormalig SPUK CDOKE zijn in 2026 opgenomen in de programma begroting op het product energietransitie. In 2027 worden met de wijziging van de labeling van de middelen vanuit het Rijk van SPUK naar meicirculaire de baten van € 2,2 miljoen verantwoord in programma 0. Reserves (- € 7,4 miljoen (stortingen) / + € 3,7 miljoen (onttrekkingen)) In 2026 is incidenteel een bedrag van € 7,0 miljoen vanuit het batige saldo van de jaarrekening 2025 gestort in de reserve afval. Vanaf 2027 zijn er geen structurele stortingen meer geraamd. 135 Begroting 2027 136 De begrote onttrekkingen aan de reserves dalen in 2027 ten opzichte van 2026 doordat in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen zijn begroot: • Start aanleg warmtenet Monster ad. € 1,5 miljoen (bestemmingsreserve Warmtenetten); • Correctie op de abusievelijk doorgetrokken ’stofkam-correctie' uit 2023 ad. € 0,4 miljoen; • Onttrekking uit de overhevelingsreserve inzake ODH ad. € 0,2 miljoen (zie ook 2e afwijkingenrapportage 2025); • De begrote onttrekking aan de reserve Afval daalt in 2027 ten opzichte van 2026 met € 1,5 miljoen. Begroting 2027 137 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing De (leef)ruimte in Westland is zeer schaars. We willen de plannen en opgaven die we hebben een plek geven en het DNA van Westland behouden en versterken.
We investeren in de leefbaarheid, verbeteren van de fysieke leefomgeving en het welzijn van onze inwoners. We blijven zoeken naar een balans tussen wonen, economie, groen en voorzieningen. De invoering van de Omgevingswet is ØØn van de grootste wetgevingsoperaties van de laatste jaren. Gemeente Westland werkt inmiddels onder de Omgevingswet en pakt door rondom verplichte programma’s en op het gebied van vernieuwd beleid. Digitalisering en integraal samenwerken maakt ons flexibeler, transparanter en resultaatgerichter. Ruimtelijke ordening omvat alle ambities, voorwaarden en wettelijke regelingen die de inrichting van Westland bepalen. Binnen de ruimtelijke ordening maken we keuzes tussen verschillende plannen en functies. Daarbij kijken we naar de prioriteit, de urgentie, de haalbaarheid en het moment waarop iets uitgevoerd kan worden. We ontwikkelen instrumenten en beleid om gericht en blijvend grip te houden op de woningmarkt in Westland. Daarbij sturen we op vier pijlers: betaalbaarheid, beschikbaarheid, kwaliteit en toegankelijkheid van woningen. We hebben oog voor de specifieke kenmerken van het Westlandse woningaanbod en de samenstelling van onze bevolking. We benaderen de woningmarkt op een integrale manier – van sociale huur tot koop, van nieuwbouw tot doorstroming in de bestaande voorraad.
We starten en begeleiden lokale ruimtelijke initiatieven die bijdragen aan de ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen in Westland. Hierbij zorgen we voor een verantwoorde balans tussen wonen, groen, water, recreatie, natuur, mobiliteit en economie op basis van open besluitvorming. De doelstelling uit de Woonvisie 2020-2030 is het bouwen van gemiddeld 800 woningen per jaar. We investeren daartoe in woningbouwlocaties via grondexploitaties en via de deelnemingen ONW en OBWZ. Extra aandacht gaat uit naar senioren, starters en kwetsbare doelgroepen. De druk op de woningmarkt blijft hoog en de opgave voor nieuwbouw is nog steeds groot. We zien dat hogere overheden de regie op volkshuisvesting naar zich toetrekken. We moeten flexibel en creatief zijn om realisatie van woningen voor elkaar te krijgen en pakken een rol die het beste past: soms meer regisserend, soms faciliterend. De combinatie van wonen en zorg is een belangrijk onderdeel van dit programma.
Begroting 2027 138 Producten Ruimte en leefomgeving De (leef)ruimte in Westland is schaars. We willen de plannen en opgaven die we hebben een plek geven en het DNA van Westland behouden en versterken. We investeren in de leefbaarheid en verbetering van de fysieke leefomgeving. We blijven zoeken naar een balans tussen wonen, economie, groen en voorzieningen. Ruimtelijke ordening omvat alle ambities, voorwaarden en wettelijke regelingen die de inrichting van Westland bepalen. Binnen de ruimtelijke ordening wegen we de ambities en ruimtevragende functies op verschillende schaalniveaus, maar ook op urgentie, prioriteit, haalbaarheid en fasering. Gemeente Westland werkt inmiddels onder de Omgevingswet en pakt door rondom verplichte programma’s en op het gebied van vernieuwd beleid. Een nieuwe Omgevingswet- governancestructuur – vormgegeven via het team Omgevingskamer – helpt bij het koers houden, prioriteren en monitoren van de ambities. Een deskundige en adequate vergunningverlening, het houden van toezicht en het handhaven bij overtredingen zijn wettelijke taken. Een nieuwe Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (2026-2030) geeft richting aan de VTH-keten. Digitalisering en AI-oplossingen zorgen ervoor dat we processen vereenvoudigen, dienstverlening verbeteren en statussen van aanvragen transparant beschikbaar stellen.
We nemen deel aan het programma NOVEX Zuidelijke Randstad (een samenwerkingsverband waarin de Rijksoverheid, de provincies Zuid-Holland en Utrecht en lokale regio’s samenwerken aan de toekomst van het stedelijk gebied) en stemmen ruimtelijke plannen af op provinciaal en nationaal niveau. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We bedden de Omgevingswet in, met aandacht voor samenwerken, integraliteit en focus op dienstverlening. Samen met de inwoners, ondernemers en andere betrokkenen werken we aan de invoering van de wet. Digitale doorontwikkeling, interactie met inwoners en ondernemers, versimpeling regels waar mogelijk, (toepasbare) regels op de kaart, monitoring en bijstelling. Invoeren en toepassen van een nieuw en gewijzigd instrumentarium voor gebiedsontwikkeling (zoals onteigening, voorkeursrecht, kostenverhaal). Vaststellen en uitwerken van thema’s in omgevingsprogramma’s in lijn met de richting en ambitie van de omgevingsvisie. Deze omgevingsprogramma’s vormen een belangrijke onderbouwing van beleid voor het vast te stellen omgevingsplan. Vormgeven van ØØn integraal beleidsrijk Omgevingsplan. Continue optimaliseren van de dienstverlening en interne werkprocessen om naar initiatiefnemers duidelijk en transparant te zijn tegen acceptabele kosten.
Begroting 2027 139 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We geven invulling aan het uitwerken van de Omgevingsvisie door het opwerken van diverse omgevingsprogramma’s in samenwerking met raad en samenleving. We participeren met als doel betrokkenheid gemeenschap te vergroten, klachten te verminderen en te werken aan effectieve dienstverlening. Uitvoering Transitieplan (route naar ØØn Omgevingsplan per 1 januari 2032). Uitvoering geven aan nieuwe U&H-strategie 2026-2029. Actueel inzicht in statussen VTH voor burgers. Verdere digitalisering van de dienstverlening met behulp van AI. Digitaliseren van de Omgevingsvisie. Kostendekkendheid VTH keten. Blijvend voldoen aan de wettelijke vereisten van de Omgevingswet. Op tijd anticiperen op de nieuwe wettelijke vereisten. Gebruik van AI-oplossingen. Binnen vergunningverlening willen we kijken hoe we processen en aanpak kunnen versimpelen met AI. Een inrichting van de ruimte en ondergrond in het bedrijvige Westland die in evenwicht is. We doen ruimtelijke verkenningen om verschillende maatschappelijke opgaven een plek te geven. We voeren ruimtelijk juridische procedures uit om wenselijke ontwikkelingen te faciliteren. Afstemming en overeenstemming over de ruimtelijke ordening in Westland en in de regio. We nemen deel aan diverse (zowel provinciaal als landelijk) overlegstructuren en brengen daar Westlandse belangen in.
We nemen deel aan het programma NOVEX Zuidelijke Randstad. Het Rijk en de regio kijken in dit programma hoe dit gebied om gaat met de toekomstelijke verstedelijking. De Greenport, en de schaalsprong van het OV-netwerk zijn aanknopingspunten die voor Westland van belang zijn. De NOVEX leidt tot een investeringsagenda samen met het Rijk. We nemen deel aan de Vereniging Zuid- Hollandse Gemeenten (VZHG), de onderafdeling van de VNG dat een belangrijk netwerk biedt. Binnen wettelijk gestelde termijnen omgevingsvergunningen verlenen. We maken de aanvraag van een omgevingsvergunning toegankelijker (bijvoorbeeld door digitale toegankelijkheid 24/7 en ondersteuning van het proces door ·toepasbare regels·). Binnen de hiervoor geldende doorlooptijden beoordelen we omgevingsvergunningen kwalitatief op bestaande wet- en regelgeving. We begeleiden de aanvrager persoonlijk in het Begroting 2027 140 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? proces. Binnen de beleidskaders zoeken we naar ruimte om te komen tot maatwerk en flexibiliteit voor een initiatief. Voorkomen van onveilige of overlast gevende situaties bij bouwwerken. Toezicht houden op de uitvoering van werkzaamheden op basis van een verleende vergunning, constateren van strijdig gebruik of illegale situaties. Landelijke ontwikkelingen volgen we op de voet.
Als bouwwerken zonder of afwijkend van de vergunning worden uitgevoerd of als het gebruik van een bouwwerk in strijd is met de bestemming, is het noodzakelijk om te handhaven. Bij geconstateerde strijdigheid kijken we of situaties kunnen worden gelegaliseerd. We werken in overeenstemming met de nieuwe uitvoeringsstrategie VTH (2026-2030). Dat de omgevingswet integraal onderdeel uitmaakt van de trajecten op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving. Alle relevante documenten, zoals omgevingsplannen, zodanig inrichten dat we voldoen aan de regelgeving in de Omgevingswet. Een integraal beleid waarbij VTH-breed wordt opgezet. De ambtelijke organisatie wordt meer integraal ingericht om de afstemming te versoepelen en te versnellen. De doelstellingen worden gemonitord. Aan de hand daarvan wordt bekeken of de capaciteit toereikend is. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Binnen het product Grondzaken horen de onderdelen voor de financiºle verantwoording van de fysieke projecten die met gebiedsontwikkeling te maken hebben. Bij dit product horen ook de hulpmiddelen binnen het grondbeleid om ruimtelijke doelen op het gebied van volkshuisvesting, economie, natuur en groen te realiseren – zoals het instrument van grondverwerving, kostenverhaal en uitgifte.
We starten en begeleiden lokale ruimtelijke initiatieven die bijdragen aan de ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen in Westland. Hierbij zorgen we voor een verantwoorde balans tussen wonen, groen, water, recreatie, natuur, mobiliteit en economie. De doelstelling vanuit de Woonvisie 2020-2030 is het bouwen van gemiddeld 800 woningen per jaar. Gemeente Westland heeft samenwerkingsverbanden met Ontwikkelingsbedrijf Westlandse Zoom (OBWZ) en Ontwikkelingsbedrijf Nieuw Westland (ONW) voor twee grootschalige gebiedsontwikkelingen. De grondexploitaties voor deze ontwikkelingen liggen bij de zelfstandige rechtspersonen; de gemeente vervult de grondbewaarfunctie en heeft een programmatisch en financieel belang. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Bouw van gemiddeld ongeveer 800 woningen per jaar, waarvan er totaal 500 woningen in de Er zijn in 2027 vier projecten in ontwikkeling met een lopende grondexploitatie. • Grondexploitatie Flora Campus Westland. Begroting 2027 141 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? periode 2022 t/m 2027 zijn bestemd voor Westlandse starters. • Grondexploitatie Hoogeland: • Grondexploitatie Zuidgeestlaan. • Grondexploitatie Gemeentekantoor Monster Voorbereiding van de Gebiedsontwikkeling Verdilaan Er zijn veel faciliterende projecten, in totaal 38.
De grootste uit het MPG 2026: • Ontwikkeling De Weterhoven • Ontwikkeling Liermolen • ABC Westland • Het project de Driesprong De doelstelling van de deelneming OBWZ is om gemiddeld tot 2032 ongeveer 200 woningen per jaar te realiseren plus groen/blauwe verbindingszones en een school. Tot nu toe is ruim 50% van de woningen opgeleverd en levert het project de komende jaren nog ongeveer 1250 woningen op. De doelstelling van de deelneming ONW is om gemiddeld t/m 2027 ongeveer 150 woningen per jaar, een school, woon/zorg en een ecologische zone te realiseren. ONW realiseerde reeds circa 85% van de woningen en levert de komende jaren nog ongeveer 400 woningen op. Wonen en bouwen We ontwikkelen instrumenten en beleid om gericht en blijvend grip te houden op de woningmarkt in Westland. Daarbij sturen we op vier pijlers: betaalbaarheid, beschikbaarheid, kwaliteit en toegankelijkheid van woningen. We benaderen de woningmarkt op een integrale manier: van sociale huur tot koop, van nieuwbouw tot doorstroming in de bestaande voorraad. We hebben extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen: starters, senioren, spoedzoekers en mensen met een zorgbehoefte. We willen schaarse sociale huurwoningen zo goed en eerlijk mogelijk verdelen. We sturen bij nieuwbouwprojecten aan op een tweederde aandeel betaalbare woningen.
We stimuleren woningbouwcorporaties om sociale huurwoningen te bouwen, via de raamovereenkomst met de corporaties en duidelijke, meetbare en tijdgebonden afspraken. We faciliteren derde partijen om invulling te geven aan de vraag naar wonen en zorg, inclusief geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen. De druk op de woningmarkt blijft hoog. We zien dat hogere overheden de regie op volkshuisvesting naar zich toetrekken – onder meer via de Wet versterking regie volkshuisvesting. We moeten flexibel en creatief zijn en pakken soms een regisserende, soms een faciliterende rol. De combinatie van wonen en zorg – met het oog op de groeiende vraag naar geclusterde woonvormen voor senioren – is een belangrijk speerpunt voor de komende jaren. Begroting 2027 142 Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Versterken van regie en sturing op de woningmarkt In 2027 stelt de gemeente een integraal volkshuisvestingsprogramma vast, in lijn met de Wet versterking regie volkshuisvesting, met concrete sturingsinstrumenten voor programmering, doelgroepen en betaalbaarheid. Regionale afspraken (woondeals/RRA) worden door vertaald naar lokale uitvoering en monitoring. We sturen bij nieuwbouwprojecten aan op de betaalbaarheidseisen uit afspraken en regelgeving Vergroten en versnellen van het woningaanbod.
De gemeente versnelt de realisatie van woningbouwprojecten en stuurt actief op programmering die aansluit bij de lokale behoefte. Daarbij wordt zowel ingezet op nieuwbouw als op het benutten van bestaande locaties, waaronder transformatie en verkenning van glastuinbouwgebieden. We werken vanuit wonen mee aan nieuwbouwprojecten, zoals: • Flora Campus • Wateringen Noord • Zuidgeestlaan • Liermolen • Vlietweg (Naaldwijk) We verkennen de mogelijkheden binnen de bestaande woningvoorraad die bijdragen aan het verminderen van het woningtekort We stimuleren dat nieuwbouwprojecten voldoen aan het Woonkeur-label voor toegankelijkheid en doorgankelijkheid. We maken met ontwikkelende partijen afspraken over toekomstbestendige en levensloopbestendige nieuwbouw, geschikt voor verschillende levensfasen en zorgverlening. We sturen actief op toegankelijkheid, ontmoeting en zorggeschiktheid in zowel nieuwbouw als bestaande woningvoorraad. We monitoren vraag en aanbod van zorggeschikte woningen. Versterken van de sociale huursector, betaalbaarheid en eerlijke toegang. Samen met woningcorporaties breiden wij de sociale huurvoorraad uit en verkorten we wachtlijsten. Tegelijk sturen we op een doelmatige en rechtvaardige toewijzing van woningen aan huishoudens die hier het meest op zijn aangewezen.
We passen de huisvestingsverordening aan die 1 juli 2027 ten einde loopt We voeren de Wet betaalbare huur en de Wet goed verhuurderschap uit door middel van het meldpunt, uitvoering & handhaving We onderzoeken de mogelijkheden van het woonruimteverdeelsysteem voor meer kansen voor de Westlander Begroting 2027 143 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de taakstelling huisvesting statushouders uit We voeren een correcte en tijdige behandeling van de urgentieaanvragen uit Het organiseren van Woonstart- en Woonstapbijeenkomsten, in samenwerking met partners in Westland, om starters te ondersteunen bij hun eerste stap op de woningmarkt en doorstromers te informeren over toekomstbestendige woonmogelijkheden. Realiseren van passende huisvesting voor zorg- en aandachtsgroepen De gemeente vertaalt de Regionale Woonzorgvisie naar concrete uitvoering, met als doel voldoende en passende woonoplossingen voor ouderen, zorgbehoevenden, aandachtsgroepen en nieuwkomers, en het bevorderen van langer zelfstandig wonen. We bevorderen langer zelfstandig wonen. We versterken de samenwerking tussen wonen, welzijn en zorg We faciliteren woongroepen voor senioren en sturen op voldoende geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen. Generieke uitvoeringsactiviteiten Deze activiteiten helpen om het woonbeleid uit te voeren.
Zij dragen bij aan meerdere beleidsdoelstellingen en worden daarom niet aan ØØn afzonderlijk doel gekoppeld. We voeren de jaarlijkse prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders uit, waarin afspraken worden gemaakt over onder meer nieuwbouw, betaalbaarheid, doorstroming en verduurzaming. Wij stellen een volkshuisvestingsprogramma op waarin de gemeentelijke opgaven, ambities en uitvoeringsmaatregelen integraal worden uitgewerkt. Wij nemen actief deel aan de regionale samenwerking binnen de Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden om de woningbouwopgave en andere volkshuisvestelijke vraagstukken, zoals de Huisvestingsverordening, gezamenlijk af te stemmen. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Nieuwgebouwde woningen Het aantal nieuwgebouwde woningen per 1.000 woningen, exclusief overige toevoegingen zoals transformaties. Begroting 2027 Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: BAG/ABF Jaar | Westland | Nederland 2020 | 18,3 | 8,9 2021 | 7,6 | 8,9 2022 | 13,3 | 9,3 2023 | 12,8 | 9,1 2024 | 12,4 | 8,4 Externe ontwikkelingen/risico’s • | Gemeenten zijn in grote mate nog onbekend en onervaren met de opzet en uitvoering van Omgevingsprogramma’s.
• | De Wet Kwaliteitsborging (WKB), waarbij externe kwaliteitsborgers het technisch deel van gevolgklasse 1 bouwwerken beoordelen, komt moeizaam op gang. • | De maatschappij vraagt om meer betrokkenheid (participatie) en transparantie. • | Verhoogde behoefte aan versimpeling regels en versnelde processen. • | Ontwikkelingen op het gebied van energie, stikstof en woningbouw. • | Verdichting zorgt voor complexere gebiedsindelingen en toename meldingen. • | Behoefte aan sociale en betaalbare (huur)woningen is onverminderd groot. • | Beschikbare ruimte in Westland is schaars; verschillende ruimtevragers moeten worden afgewogen. • | Centrale sturing vanuit het Rijk door nieuwe wetten (o.a. Wet versterking regie volkshuisvesting). • | Europese regelgeving rondom natuurherstel en stikstofuitstoot heeft gevolgen voor vergunningverlening en realisatie woningbouw. • | Externe ontwikkelingen in beschermd wonen, jeugdzorg en GGZ leiden tot meer uitstroom naar reguliere woningmarkt. • | Vergrijzing levert een wijzigende woningvraag op. • | Draagvlak voor verdichting of hogere bebouwing tegenover de noodzaak tot stapelen van woningen. • | Draagvlak voor huisvesting van specifieke doelgroepen (arbeidsmigranten, statushouders). • | Lange doorlooptijd voor realisatie van nieuwbouwprojecten door langere juridische procedures.
• | De arbeidsmarkt voor personeel in het ruimtelijke domein blijft krap (gemeente Øn markt). 144 Begroting 2027 • | De gemeente heeft zelf weinig gronden in eigendom; haalbaarheid en snelheid van facilitaire projecten zijn afhankelijk van derde partijen. • | Onvoldoende heldere koers van het stikstofbeleid; gemeente afhankelijk van provincie en Rijk. • | Nieuwe taakstellingen in kader van Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG): extra ruimte voor opgelegde functies. • | Spreidingswet. Kaderstellende beleidsnota’s • | Beleidsregel verzwaard adviesrecht Westland 2022 • | Beleidsregel participatieverplichting initiatiefnemers Westland 2022 • | Verordening participatie en uitdaagrecht Westland 2021 • | Beleidsnota participatie onder de Omgevingswet 2022 • | Verordening commissie omgevingskwaliteit Westland 2022 • | Verordening nadeelcompensatie gemeente Westland • | Delegatiebesluit omgevingsplan Westland 2022 • | Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH 2026-2029 • | Hemelwaterverordening nieuwbouw Westland 2023 • | Omgevingsvisie Westland 2.0 • | Woonvisie Westland 2020-2030 • | Addendum Woonvisie Westland (2023) • | Huisvestingsverordening Westland (2025) • | Notitie Vernieuwende Woonvormen (2021) • | Goed Wonen in een Goede Woning – Visie Wonen, Welzijn, Zorg 2022–2027 • | Beleidsregels onttrekking, omzetting van zelfstandige woonruimte in onzelfstandige woonruimte of
woonvorming Westland (2024) • | Nota kostenverhaal gebiedsoverstijgende werken, werkzaamheden en maatregelen 2022 • | Beleidsregel Parkeernormering gemeente Westland 2018 • | Nota Grondbeleid 2013 • | Beleidsregel strijdig gebruik duurzame glastuinbouw gronden Westland 2020 • | Beleidsregel strijdig gebruik agrarische bedrijfswoning Westland 2020 • | Gebiedsgericht plan 2023-2027 • | Welstandsnota Westland inclusief reclame maken in Westland 2016 • | Nadere regels sandwich- en/of driehoeksreclameborden (AO-signs/multi-views gemeente Westland) • | Verordening commissie omgevingskwaliteit Westland 2022 145 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 8.1 Ruimte en | 10.067 | 10.474 | 8.303 | 8.289 | 7.750 | 8.212 leefomgeving 8.2 Grondexploitatie | 7.968 | 18.774 | 36.235 | 35.026 | 57.416 | 61.265 (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen | 10.410 | 9.064 | 7.283 | 7.008 | 7.007 | 7.006 28.445 | 38.312 | 51.821 | 50.323 | 72.173 | 76.483 Baten 8.1 Ruimte en | -2.580 | -2.296 | -2.209 | -1.885 | -1.421 | -1.421 leefomgeving 8.2 Grondexploitatie | -6.205 | -20.572 | -35.068 | -33.905 | -56.444 | -60.142 (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen | -11.892 | -5.756 | -5.711 | -5.711 | -5.711 | -5.711 -20.677 |
-28.624 | -42.988 | -41.501 | -63.576 | -67.274 7.768 | 9.688 | 8.833 | 8.822 | 8.597 | 9.209 Reserves Stortingen Programma 8 – | 28.620 | 5.010 | 0 | 67 | 218 | 218 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 28.620 | 5.010 | 0 | 67 | 218 | 218 Onttrekkingen Programma 8 – | -32.354 | -4.814 | -1.315 | -831 | -766 | -817 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing -32.354 | -4.814 | -1.315 | -831 | -766 | -817 -3.734 | 196 | -1.315 | -764 | -548 | -599 Saldo programma | 4.034 | 9.884 | 7.518 | 8.058 | 8.049 | 8.610 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 9,8 miljoen nadelig en in 2027 € 7,5 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 2,4 miljoen. De lasten nemen toe met € 13,5 miljoen. De baten nemen toe met € 14,3 miljoen. De stortingen nemen af met € 5,0 miljoen. De onttrekkingen nemen af met € 3,5 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 146 Begroting 2027 8.1 Ruimte en leefomgeving (- € 2,1 miljoen (lasten) / + € 0,1 miljoen (baten)) De lasten zijn € 2,1 mln lager ten opzichte van 2026. De belangrijkste mutaties zijn: • | Project 'Groen is goud' had in 2026 € 1,8 mln incidenteel budget; • | Lasten faciliterend grondbeleid zijn in 2027 € 0,4 mln lager. • | Kapitaallasten Flora campus zijn in 2027 € 0,1 mln hoger De baten zijn € 0,1 mln lager ten opzichte van 2026.
De belangrijkste mutaties zijn: • | Baten faciliterend grondbeleid zijn in 2027 € 0,4 mln. lager. Gedurende het jaar kunnen de baten (en lasten) nog veranderen als er meer faciliterende projecten worden gestart; • | De baten voor de stelpost tot de actualisatie van het parkeerbedrijf voor Flora campus zijn € 0,3 mln. hoger om de lasten administratief saldoneutraal te verwerken. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) (+ € 17,5 miljoen (lasten) / - € 14,5 miljoen (baten)) De geraamde baten en lasten op dit product fluctueren per jaar. De ramingen zijn gebaseerd op het vastgestelde meerjarenperspectief (MPG) 2026. De grondexploitatie Flora Campus Westland, die in de begroting 2026 onderdeel uitmaakte van programma 4 Floraontwikkeling, is als gevolg van deze gewijzigde indeling vanaf begroting 2027 opgenomen in taakveld 8.2. De lasten nemen in 2027 per saldo met € 17,5 miljoen toe ten opzichte van 2026. Deze stijging hangt hoofdzakelijk samen met € 19,2 miljoen hogere grondverkopen ten opzichte van 2026. Bij verkoop van gronden wordt de boekwaarde van de verkochte gronden als lasten verantwoord. Deze boekwaarde bestaat uit de aan de verkochte gronden toegerekende kosten, zoals verwervingskosten, kosten voor bouw- en woonrijp maken en overige toegerekende kosten. Verder nemen de lasten in 2027 van Flora af met € 0,8 miljoen door een gewijzigde fasering.
Daarnaast zijn er nog verschillen die voortvloeien uit de geactualiseerde fasering van de lasten binnen de grondexploitaties. Deze wijzigingen zijn verantwoord in het MPG 2026. De baten nemen in 2027 met € 14,5 miljoen toe ten opzichte van 2026. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door € 19 miljoen hogere opbrengsten uit grondverkopen. Daartegenover staat dat in 2026 sprake was van een incidentele boekwinst van € 3,7 miljoen t.b.v. de grondverkoop voor Wateringen-Noord. Verder nemen de baten in 2027 van de grondexploitatie van Flora Campus met € 0,8 miljoen af ten opzichte van 2026. Dit verschil wordt veroorzaakt door de gewijzigde fasering van grondverkopen, waardoor de geraamde opbrengsten per jaar fluctueren. Deze verschillen in de jaren 2027 en daarna zijn voornamelijk een gevolg van een fluctuerende fasering en niet een inhoudelijke wijziging. Dit is verantwoord in het vastgestelde MPG 2026. 8.3 Wonen en bouwen (- € 1,8 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De lasten zijn € 1,8 mln lager ten opzichte van 2026. De belangrijkste mutaties zijn: • | In 2026 waren er € 1,4 miljoen incidentele lasten voor starterswoningen in De Lier, realisatie Julianahof en voor tijdelijke formatie woonbeleid senioren; • | De personele inzet op dit product is afgenomen met € 0,4 miljoen.
Deze verschuiving leidt tot lagere lasten op andere producten binnen de begroting, waar de personele inzet juist is toegenomen, zoals bij product 1.2 Openbare orde en veiligheid. Reservemutaties (- € 5,0 miljoen (stortingen) / + € 3,5 miljoen (onttrekkingen)) Voor 2027 zijn vooralsnog geen stortingen in programma 8 begroot. 147 Begroting 2027 148 De onttrekking aan de reserves bedraagt in 2027 € 1,3 miljoen. Deze onttrekking wordt voornamelijk veroorzaakt door een onttrekking van € 0,7 miljoen voor de invoering van de Omgevingswet, € 0,3 miljoen voor de subsidieregeling Collectieve Woningaanpassingen en Scootmobielstallingen en € 0,1 miljoen naar aanleiding van het vastgestelde MPG 2026. Het resterende bedrag betreft diverse kleinere mutaties van minder dan € 0,1 miljoen. Begroting 2027 149 3. Paragrafen 3.1 Lokale heffingen Een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente zijn de lokale heffingen. Bij lokale heffingen onderscheiden we belastingen, retributies en leges. De opbrengsten van de belastingen gaan naar de algemene middelen. Dit betekent dat de opbrengsten voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen ingezet kunnen worden. Bij retributies en leges is sprake van een tegenprestatie van de gemeente. Hierbij mogen de geraamde opbrengsten niet hoger zijn dan de geraamde kosten van de gemeente voor uitoefening van de taak.
De paragraaf Lokale heffingen gaat over inkomsten en de lokale lastendruk en is als volgt opgebouwd: 1. De geraamde inkomsten; 2. Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; 3. Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen; 4. Een aanduiding van de lokale lastendruk; 5. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Toerekenen overhead Voor de berekening van de tarieven voor lokale heffingen moet de overhead op een consistente wijze worden toegerekend. In Westland worden de overheadkosten volledig omgeslagen naar rato van op de taakvelden geraamde loonkosten. Voor alle op taakvelden toerekenbare uren geldt een algemene opslag overhead. Voor de medewerkers van Ruimte-Buiten geldt een uitzondering met een lager opslagtarief overhead. Deze medewerkers zijn met name in de buitendienst werkzaam en maken minder gebruik van faciliteiten. De totale kosten van de overhead worden ook opgesplitst naar lasten met btw en zonder btw. Op basis van de verhouding wordt een berekening gemaakt hoeveel btw over de overhead mag worden toegerekend aan de lasten van de verschillende kostendekkende berekeningen. Uitgangspunten In de Kadernota Westland 2025 is als uitgangspunt opgenomen dat jaarlijks een toename van de OZB-ontvangsten wordt geraamd door de groei van het areaal van woningen en niet-woningen.
Op basis van het woningbouwprogramma wordt verwacht dat het areaal van woningen en niet-
Begroting 2027 150 woningen de komende jaren meer toeneemt dan waar in de vorige meerjarenbegrotingen rekening mee is gehouden. De verwachte meeropbrengst als gevolg van areaaluitbreiding wordt jaarlijks verhoogd van € 475.000 tot € 600.000. Ook bij de rioolheffing worden structureel hogere inkomsten geraamd als gevolg van de toegenomen areaaluitbreiding. De meerjarige inflatie bedraagt 2,3%. In tegenstelling tot de OZB en de afvalstoffenheffing wordt de inflatiecorrectie bij de overige belastingen en heffingen pas in december meegenomen. Zo zijn de cijfers in de programma’s gelijk aan die in deze paragraaf. Bij het vaststellen van de belastingverordeningen 2027 in december 2026 zullen de meest actuele financiºle gegevens worden meegenomen. Vaststellen van tarieven Wij streven ernaar de tarieven gelijke tred te laten houden met de algemene prijsontwikkeling, met uitzondering van de OZB, de afvalstoffenheffing en rioolretributie. Voor de afvalstoffenheffing en rioolretributie geldt een zogenaamd gesloten systeem, waarbij de tarieven in principe kostendekkend zijn. Westland werkt toe naar kostendekkendheid. Zoals gebruikelijk, stelt de gemeenteraad in december de definitieve tarieven vast conform de besluitvorming in de begrotingsvergadering.
Investeringen en genoemde prijsstijgingen op het gebied van energie, arbeid en grondstoffen hebben mogelijk ook gevolgen voor de gesloten systemen. Mochten deze ontwikkelingen aanpassing van de tarieven noodzakelijk maken, dan verwerken we dat in december. Vertaling naar tarieven Voorgesteld wordt de tarieven van de onroerendezaakbelastingen, forensenbelasting, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges met 2,3% te laten stijgen. Het tarief van de toeristenbelasting, 5% van de kale overnachtingsprijs, blijft ongewijzigd. Uitgangspunt is dat de inflatiecorrectie is verdisconteerd in de overnachtingsprijs. De woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in een eigen woning met een gemiddelde WOZ-waarde stijgen met 10,03%. De woonlasten voor huurders stijgen met 16,25%. Het tarief voor de afvalstoffenheffing stijgt met 25%. De kosten voor het inzamelen en verwerken van afval nemen al een aantal jaren toe, onder meer door stijging van energiekosten, personeelskosten en hogere rijksbelastingen. Wij willen die stijging niet langer opvangen vanuit de financiºle reserves. We verhogen de afvalstoffenheffing naar een eerlijk tarief dat de werkelijke kosten dekt. Tegelijkertijd werken we aan een stevig nieuw afvalbeleidsplan om samen met inwoners de hoeveelheid restafval te verminderen. Minder restafval leidt tot een lagere milieubelasting en is financieel wenselijk.
Omdat de afvalkosten van meer factoren afhankelijk zijn dan alleen van de hoeveelheid restafval, kunnen we geen lagere rekening beloven. Wel zien wij dit als een verstandige weg vooruit. Bij de kostendekkendheid in deze paragraaf is bij de berekening nog niet uitgegaan van de voorgestelde tariefsverhogingen, met uitzondering van de afvalstoffenheffing. Actualisatie van deze gegevens Øn keuzes rond tariefstelling en - voorstellen worden aan de gemeenteraad voorgelegd. Hiervoor bieden we in december 2026 alle gewijzigde verordeningen voor de gemeentelijke belastingen en heffingen aan bij de gemeenteraad. Begroting 2027 Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel staan de geraamde inkomsten uit belastingen, retributies en leges.
(bedragen x € 1.000) Geraamde inkomsten belastingen en heffingen | Raming inkomsten 2026 | Raming inkomsten 2027 Onroerendezaakbelastingen | 41.861 | 43.395 Afvalstoffenheffing | 15.851 | 20.274 Rioolheffing | 18.531 | 18.904 Toeristenbelasting | 318 | 318 Forensenbelasting | 99 | 99 Leges -Hoofdstuk 1 Algemene Dienstverlening | 2.783 | 2.995 -Hoofdstuk 2 Dienstverlening en Omgevingswet | 5.407 | 5.533 -Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn | 31 | 30 Marktgelden | 105 | 107 Lijkbezorgingsrechten | 1.614 | 1.614 Totaal | 86.600 | 93.269 Het merendeel van de inkomsten uit lokale heffingen bestaat in 2027 uit onroerende- zaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges. De te verlenen kwijtschelding van de afvalstoffenheffing (€ 411.600) en rioolheffing (€ 263.300) is in mindering gebracht op de opbrengsten. De opbrengsten van de afvalstoffenheffing zijn exclusief de opbrengst van de deelstromen. Figuur: opbouw lokale belastingen en heffingen 2027 151 Begroting 2027 Beleid lokale heffingen Het beleid van de lokale heffingen is vastgelegd in gemeentelijke belastingverordeningen. Deze verordeningen bieden we jaarlijks in december ter vaststelling aan bij de gemeenteraad.
Overzicht op hoofdlijnen diverse heffingen Tarieven belangrijkste lokale heffingen Omschrijving soort heffing | Begroting 2026 | Begroting 2027 (*) Onroerendezaakbelastingen (% WOZ-waarde) - eigenaar woning * | 0,0689% - eigenaar niet-woning * | 0,2551% - gebruiker niet-woning * | 0,1921% Afvalstoffenheffing - eenpersoonshuishouden | € 301,20 | € 376,44 - tweepersoonshuishouden | € 340,08 | € 425,04 - meerpersoonshuishouden | € 379,92 | € 474,84 Rioolheffing eigendom (% WOZ-waarde) - woning * | 0,0151% - niet-woning * | 0,0426% gebruik (per aansluiting) - eenpersoonshuishouden | € 188,64 | € 192,96 - tweepersoonshuishouden | € 212,88 | € 217,68 - meerpersoonshuishouden | € 237,48 | € 242,88 - bedrijven | € 244,56 | € 250,08 *De tarieven voor het jaar 2027 zijn mede afhankelijk van de waardeontwikkeling en zullen kort voor de behandeling door de gemeenteraad in december bekend zijn. Via het menu aan de rechterkant wordt informatie gegeven over de diverse heffingen. Waar nodig zijn bedragen in de diverse overzichten afgerond. Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelasting (OZB) is een belasting voor: • | De eigenaar van een woning of bedrijfspand (object); • | De huurder of gebruiker van een bedrijfspand. De gemeente Westland voert de waardering voor de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) in eigen beheer uit. Het onroerend goed wordt elk jaar gewaardeerd voor de WOZ.