Programmabegroting 2027-2030 [26-0155759]
Tekst van het document
De verlaging van de stortingen wordt veroorzaakt doordat in 2026 € 0,1 miljoen aan incidentele mutaties in de algemene reserve is gestort. Begroting 2027 90 6 Sociaal domein In Westland staat de inwoner centraal. Niet systemen of regels, maar de behoeften en leefwereld van mensen vormen het uitgangspunt. We bouwen voort op de kracht van onze samenleving, waarin inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties veel vragen dichtbij huis opvangen. Daarmee versterken we de zelfredzaamheid en voorkomen we waar mogelijk zwaardere vormen van ondersteuning. Tegelijkertijd streven we naar een inclusieve gemeente waarin iedereen kan meedoen. Door vergrijzing, toenemende zorgvragen en druk op de arbeidsmarkt en financiºn kiezen we nadrukkelijk voor preventie, vroegsignalering en een integrale aanpak. Deze beleidslijn wordt verwoord in het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein. We geven hier uitvoering aan middels het Uitvoeringsplan Sociaal Domein. In deze begroting is het Sociaal Domein terug te vinden in de programma’s Jeugd (6A), Wmo (6B), Inkomen (6C), Overig (6D) en het product Volksgezondheid (7.1). Daarnaast raakt het Sociaal Domein verschillende andere onderdelen van deze begroting, waaronder Volkshuisvesting en leefomgeving, Sport en Cultuur, Onderwijs en Veiligheid. Voor jeugdigen zetten we in op veilig en gezond opgroeien.
Samen met onderwijs, jeugdgezondheidszorg, welzijnsorganisaties en andere partners werken we aan een sterke basis waarin problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd bevorderen we normaliseren en verbeteren we de verbinding tussen jeugdhulp, onderwijs, bestaanszekerheid en geestelijke gezondheidszorg. Ook hebben we aandacht voor de mentale weerbaarheid van jongeren en voor een soepele overgang van jeugdzorg naar volwassenenzorg. Vanuit de Wmo ondersteunen we inwoners met een chronische ziekte of lichamelijke en/of psychische beperking, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Om de oplopende druk op de ondersteuning op te vangen versterken we algemene voorzieningen en stimuleren we passende alternatieven. Daarnaast blijven we werken aan een sterke lokale infrastructuur voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en ondersteuning dichtbij huis. Binnen inkomensvoorzieningen, participatie en schuldhulpverlening staat meedoen centraal. Werk draagt bij aan zelfstandigheid, ontwikkeling en welzijn. Werk is daarmee “de beste vorm van zorg”. Daarom stimuleren we inwoners maximaal om deel te nemen aan de arbeidsmarkt en bieden we ondersteuning aan inwoners die tijdelijk niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien.
Door inkomen, werk en schulden integraal te benaderen, zetten we in op vroegsignalering, financiºle zelfredzaamheid en duurzame participatie. Hierbij werken we nauw samen met maatschappelijke partners, werkgevers en organisaties zoals Patijnenburg. Een sterke sociale basis vormt het fundament van een veerkrachtige samenleving. Daarom investeren we in welzijn, vrijwilligerswerk, mantelzorg en algemene voorzieningen die inwoners ondersteunen bij het oplossen van problemen in hun eigen omgeving. Cultuur en het Sociaal Domein zoeken elkaar actief op om te zien waar we door middel van culturele initiatieven een positieve bijdrage leveren aan het welzijn, verbinding en geluk van de inwoners. En samen met zorg- en welzijnspartners zorgen we voor toegankelijke ondersteuning, versterken we sociale netwerken en voorkomen we waar mogelijk een beroep op zwaardere zorg. Ook op het gebied van volksgezondheid zetten we stevig in op preventie. Een goede gezondheid is immers een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. We geven uitvoering aan landelijke en regionale gezondheidsakkoorden en stimuleren een gezonde leefstijl en leefomgeving. Hierbij hebben we speciale aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen.
Door de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein verder te versterken, dragen we eraan bij dat inwoners langer gezond blijven, gezondheidsproblemen worden voorkomen en het welbevinden van jong en oud toeneemt. Begroting 2027 91 Om als gemeente bij te dragen aan een sterke basis is het belangrijk dat we investeren in de sociale basis en gezondheid van inwoners. Dit sluit aan bij de landelijke afspraken in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en is ØØn van de uitgangspunten van het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025. Met een sterke sociale basis zijn inwoners meer in staat om zelf of met hulp van mensen uit hun eigen omgeving problemen aan te kunnen. De sociale contacten dragen bij aan de betekenis en kwaliteit van leven, meedoen, dagelijks functioneren en mentale gezondheid. We ondersteunen een breed aanbod van algemene voorzieningen, welzijnsorganisaties en vrijwilligers. Vitis Welzijn speelt een centrale rol in het uitvoeren van activiteiten die bijdragen aan de sociale basis in de kernen van Westland.
Programma 6 Sociaal domein is onderverdeeld in vier deelprogramma’s: - 6A Sociaal domein Jeugd - 6B Sociaal domein WMO - 6C Sociaal domein Inkomen - 6D Sociaal domein Overig Begroting 2027 92 6A Sociaal domein Jeugd De gemeente is op basis van de Jeugdwet verantwoordelijk voor de inkoop en uitvoering van preventie, jeugdhulp, jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Het doel is dat de jeugd veilig en gezond kan opgroeien. De kosten in de (specialistische) jeugdzorg blijven toenemen. Om de jeugdzorg beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden zetten we in op de thema’s die benoemd staan in de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Lokaal richten we ons op het inperken van de reikwijdte van de jeugdhulp (dit betekent dat we lokaal voorzieningen moeten treffen voor jeugdigen en gezinnen die niet (meer) in aanmerking komen voor deze hulp), inzet op stevige lokale teams en de verbinding tussen jeugdhulp en aansluitende domeinen (zoals bestaanszekerheid, onderwijs en GGZ). De focus ligt op normaliseren; niet voor alle problemen is ook daadwerkelijk jeugdhulp noodzakelijk. Voor het bieden van preventie wordt daarom samengewerkt met de partijen in het preventieve veld o.a. Vitis (jongerenwerk/complexe scheidingen), dienstverlening door de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en de netwerkaanpak Kansrijke start) en Onderwijs (Lokaal Educatieve Agenda).
Producten Jeugd Taakvelden: 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
Begroting 2027 93 Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Bieden van preventie. In samenwerking met diverse partners zoals Vitis Welzijn, JGZ en diverse subsidiepartners bieden we preventieve ondersteuning aan onze jeugdigen en gezinnen. Normaliseren in de jeugdhulp. We houden vast aan de keuze om te normaliseren in de jeugdzorg. Normaliseren houdt in dat we meer balans aanbrengen tussen informele ondersteuning (welzijn, voorliggende – voor iedereen beschikbare – voorzieningen) en geïndiceerde zorg en ondersteuning, zoals jeugdzorg, bijstand en huishoudelijke hulp. Regionaal beperken we de reikwijdte van de specialistische jeugdhulp. Dit betekent dat we lokaal voorzieningen moeten treffen voor jeugdigen en gezinnen die niet (meer) in aanmerking komen voor deze hulp. Dit gaan we doen op een collectieve manier en zo dichtbij mogelijk met zoveel mogelijk lokale samenwerking. Uitvoeren van de Jeugdwet. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Jeugdwet van preventie tot (hoog)specialistische jeugdhulp en jeugdbescherming. Hiervoor kopen we regionaal (hoog)specialistische jeugdhulp in en lokaal is het Sociaal Kernteam Westland (SKT) de voornaamste toegang tot jeugdhulp. Zij zorgt voor de toeleiding naar adequate hulp. Hierbij kan het SKT ook zelf hulp bieden: niet altijd is jeugdhulp nodig van een aanbieder.
Bieden van (hoog) specialistische jeugdhulp. In de regio Haaglanden bieden we verschillende vormen van (hoog)specialistische jeugdhulp aan. De inkoop van deze jeugdhulp gebeurt regionaal. Dat doet het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Het is verantwoordelijk voor de inkoop, het contractbeheer en de afhandeling van declaraties voor de negen gemeenten in Haaglanden. We treffen voorbereidingen voor de inkoop jeugd 2028. Onze contracten met jeugdzorgaanbieders lopen af. Daarom bereiden we ons voor om nieuwe afspraken te maken met zorgaanbieders. De nieuwe afspraken gelden vanaf 1 januari 2028. Daarmee willen we de stijgende kosten beheersen en zorgen we er tegelijkertijd voor dat jeugdigen en gezinnen de jeugdhulp ontvangen die ze nodig hebben. Het opzetten van basisjeugdhulp We schrijven een aanbesteding voor collectieve basisjeugdhulp. Dit vanwege ontwikkelingen waardoor de regionaal ingekochte jeugdhulp ingeperkt wordt. Hierdoor vervalt vanaf 1 januari Begroting 2027 Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? 2028, voor een bepaalde doelgroep, de jeugdhulp via de regio. De uitgangspunten voor deze basisjeugdhulp zijn collectief, dichtbij en in samenwerking met het SKT en andere partners rondom jeugd en gezin. Versterken van preventie | We gebruiken de komende periode om preventieve ondersteuning te versterken samen met de partners en het onderwijs.
Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Jeugdmonitor Jaar | Westland | Nederland 2021 | 11.6% | 13,2% 2022 | 11,8% | 13,5% 2023 | 12,5% | 13,9% 2024 | 12,4% | 14,0% 2025 | 12,4% | 13,7% Jongeren met jeugdbescherming Het percentage jongeren tot 18 jaar waarbij de rechter op enig moment in de verslagperiode een maatregel dwingend heeft opgelegd. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere 94 Begroting 2027 wordt dan onder toezicht of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen gaat de hulp of zorg door tot de leeftijd van 23 jaar.
Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Jeugdmonitor Jaar | Westland | Nederland 2021 | 0,8% | 1,2% 2022 | 0,6% | 1,2% 2023 | 0,5% | 1,1% 2024 | 0,5% | 1,0% 2025 | 0,5% | 1,0% Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle van jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces- verbaal kregen. Geeft de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding (bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking)? Dan kan het jeugdstrafrecht ook worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere krijgt passende begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. De kinderrechter of de officier van Justitie kunnen jeugdreclassering opleggen. Dat kan ook opstarten op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt.
Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS – Jeugdmonitor Jaar | Westland | Nederland 2020 | 0,3% | 0,4% 2021 | 0,3% | 0,3% 2022 | 0,2% | 0,3% 2023 | 0,2% | 0,3% 2024 | 0,1% | 0,4% 95 Begroting 2027 96 Jongeren met een delict voor de rechter Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Jeugdmonitor Jaar Westland Nederland 2019 1% 1% 2020 1% 1% 2021 1% 1% 2022 1% 1% 2023 1% 1% Werkloze jongeren Het percentage personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Legenda grafiek: Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Jeugdmonitor
Begroting 2027 97 Jaar Westland Nederland 2020 1% 2% 2021 1% 2% 2022 1% 1% 2023 1% 2% 2024 1% 2% Externe ontwikkelingen/risico’s • Arbeidsmarktproblematiek: partners en gemeente kunnen functies niet invullen; meer jongeren gaan voortijdig van school. Kaderstellende beleidsnota’s • Hervormingsagenda Jeugd • Inkoopstrategie Jeugdhulp Regio Haaglanden 2027 • Regiovisie jeugdhulp Haaglanden 2021-2026 • Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 • Verordening jeugdhulp Westland 2025
Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 6.22 Toegang en | 17.543 | 16.977 | 19.016 | 19.056 | 17.754 | 17.754 eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.751 Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp | 18.750 | 20.585 | 20.536 | 19.940 | 19.945 | 19.945 ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp | 507 | 164 | 162 | 162 | 162 | 162 ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met | 17 | 801 | 801 | 801 | 801 | 801 verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met | 7.249 | 7.266 | 7.185 | 7.185 | 7.185 | 7.185 verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met | 229 | 564 | 557 | 557 | 557 | 557 verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd | 1.578 | 1.931 | 1.928 | 1.913 | 1.912 | 1.912 6.821 Jeugdbescherming | 2.111 | 2.139 | 2.152 | 2.147 | 2.147 | 2.147 6.822 Jeugdreclassering | 85 | 418 | 414 | 414 | 414 | 414 6.92 Coördinatie en | 565 | 108 | 106 | 99 | 98 | 98 beleid Jeugd 48.634 | 50.953 | 52.857 | 52.274 | 50.975 | 50.975 Baten 6.22 Toegang en | -147 | -93 | -93 | -1.593 | -1.593 | -1.593 eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.751 Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf
lokaal 6.762 Jeugdhulp met | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.821 Jeugdbescherming | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.822 Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 98 Begroting 2027 Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 6.92 Coördinatie en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 beleid Jeugd -147 | -93 | -93 | -1.593 | -1.593 | -1.593 48.487 | 50.860 | 52.764 | 50.681 | 49.382 | 49.382 Reserves Stortingen Programma 6A – Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 6A – Jeugd | -274 | 0 | -2.470 | -2.070 | -770 | -770 -274 | 0 | -2.470 | -2.070 | -770 | -770 -274 | 0 | -2.470 | -2.070 | -770 | -770 Saldo programma | 48.213 | 50.860 | 50.294 | 48.611 | 48.612 | 48.612 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 50,9 miljoen nadelig en in 2027 € 50,3 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 0,6 miljoen. De lasten nemen toe met € 1,9 miljoen. De baten blijven nagenoeg gelijk. De stortingen blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen aan de reserves nemen toe met € 2,5 miljoen.
Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd (+ € 2,0 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) In 2027 is € 2,0 miljoen meer begroot voor de uitgaven van jeugd dan in 2026. Dit betreft uitgaven uit het Uitvoeringsplan Sociaal Domein van december 2025. Voor programma jeugd gaat het om afgerond € 2 miljoen in 2027 en 2028 en € 0,8 miljoen in 2029. Met deze uitgaven worden interventies ingezet om de jeugdzorguitgaven op langere termijn te stabiliseren. Vanaf 2028 worden de baten met € 1,5 miljoen verhoogd. Het Rijk heeft gemeenten gekort op de jeugdzorg middelen (Westland met € 1,5 miljoen) met als onderbouwing het invoeren van een eigen bijdrage jeugdzorg. Deze eigen bijdrage is nog niet door de Tweede Kamer geaccordeerd. 6.752 t/m 6.822 taakvelden 2e lijns jeugdzorg voorzieningen (- € 0,1 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Op de taakvelden 6.752 t/m 6.822 worden de 2e lijns jeugdzorg voorzieningen verantwoord. De lasten op deze taakvelden zijn € 33,8 miljoen in 2026, € 33,7 in 2027 en € 33,1 miljoen de jaren erna. Voor 2027 begroten we een vrijwel gelijk niveau aan lasten als in 2026, voor de jaren erna is de verwachting dat de lasten gaan dalen als gevolg van regionale en lokale maatregelen in de inkoop 2028.
Reservemutaties (- € 0,0 miljoen (stortingen) / - € 2,5 miljoen (onttrekkingen)) Vanaf 2026 worden onttrekkingen aan de reserve Sociaal Domein geraamd ter dekking van de uitgaven uit het Uitvoeringsplan Sociaal Domein van december 2025. Voor het programma Jeugd gaat het om afgerond € 2,1 miljoen in zowel 2027 als 2028 en € 0,8 miljoen in 2029. Met deze 99 Begroting 2027 100 uitgaven worden interventies ingezet om de jeugdzorguitgaven op langere termijn te stabiliseren. Daarnaast wordt in 2027 € 0,4 miljoen onttrokken aan de algemene reserve voor de inzet op preventie binnen de intensieve jeugdzorg. Begroting 2027 101 6B Sociaal domein WMO Vanuit de Wmo bieden wij ondersteuning aan inwoners van Westland die chronisch ziek zijn of een lichamelijke of psychische beperking hebben. Met deze ondersteuning maken we het mogelijk dat mensen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en actief kunnen blijven deelnemen aan de samenleving. We verstrekken passende ondersteuning en hulpmiddelen aan inwoners met een beperking. Daarmee stellen we hen in staat het huishouden te voeren, zich in en om de woning te verplaatsen en zich lokaal te verplaatsen met een vervoermiddel. Ook bevorderen we dat inwoners anderen kunnen ontmoeten, zodat zij sociale contacten kunnen aangaan en blijven onderhouden.
Producten Wmo Taakvelden: 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) 6.713 Dagbesteding (Wmo) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) 6.791 Pgb Wmo 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) 6.91 Coördinatie en beleid Wmo Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren van de Wmo. Door de dubbele vergrijzing neemt het aantal aanvragen de komende jaren sterk toe en daarmee ook de uitgaven. We moeten meer investeren in voldoende personeel om het groeiend aantal aanvragen te kunnen verwerken. We hebben oog voor de Wmo
Begroting 2027 102 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? uitvoeringsorganisatie die onder hoge druk steeds meer inwoners met een steeds complexere ondersteuningsvraag helpen. We nemen maatregelen om de zorg voor elke inwoner beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden. Daarom voeren we de ombuigingsmaatregelen verder uit en zorgen voor meer voorliggende voorzieningen. We bereiden ons voor op de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in 2028. Een actieve bijdrage aan Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en maatschappelijke opvang. Landelijk is besloten de centrumgemeenteconstructie voor Beschermd Wonen voort te zetten. Dit betekent dat de gemeente Delft verantwoordelijk blijft voor de uitvoering, contractering, toegang en financiºle afwikkeling van Beschermd Wonen. De gemeente Westland blijft lokaal actief bijdragen aan de transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis en aan de regionale ambities op het gebied van preventie, herstel, participatie en zelfstandig wonen. We leggen de nadruk op het verder versterken en bestendigen van de lokale infrastructuur rondom wonen, zorg en begeleiding. Daarbij wordt voortgebouwd op de resultaten van de in 2026 ingezette ontwikkelingen en wordt uitvoering gegeven aan de maatregelen uit het geactualiseerde Plan van Aanpak Beschermd Wonen.
We zetten in op: • Het structureel versterken van laagdrempelige GGZ-inloopvoorzieningen; • Het realiseren van passende woon- en begeleidingsvoorzieningen voor jongeren en andere kwetsbare doelgroepen; • Het bevorderen van uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang naar zelfstandige of begeleide woonvormen; • Het versterken van preventie, vroegsignalering en herstelgerichte ondersteuning. Beheersbaar houden van de wachttijden We voeren eerder afgesproken maatregelen uit om binnen de wettelijke termijn Wmo-aanvragen af te handelen. We breiden het aantal voorliggende voorzieningen uit en informeren onze inwoners actief over de mogelijkheden om gebruik te maken van alternatieve voorzieningen. Zo blijft de schaarse zorg behouden voor inwoners die niet zonder die hulp zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Begroting 2027 103 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Hulp bij huiselijk geweld Binnen de Wmo valt ook de aanpak van huiselijk geweld en het bieden van vrouwenopvang. In onze regio werken we hiervoor samen met Veilig Thuis (advies-en meldfunctie) en Arosa. De centrumgemeente Delft organiseert de vrouwenopvang in de Delft-Westland-Oostland (DWO) regio. Binnen de regio Haaglanden is de aanpak huiselijk geweld opgenomen in de regiovisie die eind 2025 is vastgesteld. Hierin borgen we de lopende aanpak en zijn prioriteiten gesteld.
Op lokaal niveau geven we hier uitvoering aan door inzet op actualisatie van de meldcode. We verbeteren de signalerende functie van onze Sociale Dienstverlening en bieden integrale zorg en ondersteuning voor inwoners met complexe ziektebeelden, eenzaamheid of gezinnen met complexe hulpvragen. Het huidige Doorbraakteam wordt geºvalueerd en verder ontwikkeld. We verbeteren onze dienstverlening door de samenwerking tussen de verschillende organisaties binnen het Sociaal Domein te versterken en een krachtig integraal doorbraakteam te vormen dat passende ondersteuning biedt bij complexe hulpvragen. Inwoners zullen dit merken doordat wij sterkere regie voeren bij complexe ziektebeelden en multiproblematiek. We nemen SROI afspraken op in onze contractuele afspraken om onze inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt baankansen te bieden. In 2027 maken we samen met de gemeenten waarmee we de Wmo gezamenlijk inkopen een weloverwogen keuze over het opnieuw aanbesteden van de Wmo-ondersteuning. In eventuele nieuwe afspraken nemen we tevens aanvullende voorwaarden op, waaronder eisen ten aanzien van de lokale impact van Social Return on Investment. We hebben een toekomstbestendige inkoopstrategie Wmo We bepalen samen met de regio de richting voor de periode na 2028. We onderzoeken of we bestaande contracten kunnen verlengen of opnieuw kunnen afsluiten.
Ook bereiden we de besluiten hierover voor. We herijken het pgb-proces, zodat ondersteuning, budget en uitvoering beter op elkaar aansluiten en transparanter en juridisch houdbaar zijn. We stappen over naar indiceren in uren, werken met een uniform normenkader en actualiseren pgb-indicaties zodat budgetten beter aansluiten op de ondersteuningsbehoefte. Begroting 2027 Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Re-integratie-/participatievoorzieningen Jaar | Westland | Nederland 2021 | 52,1 | 197,7 2022 | 57,4 | 197,7 2023 | 54,8 | 191,5 2024 | 61,3 | 203,1 2025 | 67,8 | 217,8 Cliºnten met een maatwerkarrangement Wmo Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Monitor Sociaal Domein WMO 104 Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2021 | 510 | 702 2022 | 520 | 710 2023 | 540 | 700 2024 | 570 | 720 2025 | 570 | 720 Externe ontwikkelingen/risico’s • | Onzekerheid over voortbestaan Integraal Zorgakkoord (IZA) en eventuele start AZWA; consequenties voor lopende interventies. • | Stijgende kosten als gevolg van cao-ontwikkelingen en oplopende personele lasten bij aanbieders, die leiden tot hogere tarieven. Voor deze kostenstijgingen vindt niet in alle gevallen (volledige) compensatie plaats vanuit het Rijk, waardoor extra druk op het gemeentelijk budget kan ontstaan.
Kaderstellende beleidsnota’s • | Goed Wonen in een Goede Woning – Visie Wonen, Welzijn, Zorg 2022–2027 • | H5 Inkoopvisie ondersteuning Wmo 2021 • | Regiovisie Transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis en van Maatschappelijke Opvang naar Maatschappelijk Wonen 2022-2026 • | Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 • | Uitvoeringsagenda Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang 2022-2026 • | Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Westland 2025 • | Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling 2026 en verder 105 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 6.21 Toegang en | 792 | 827 | 825 | 632 | 631 | 631 eerstelijnsvoorzieningen Wmo 6.60 Hulpmiddelen en | 3.538 | 4.426 | 4.773 | 4.773 | 4.750 | 4.750 diensten (Wmo) 6.711 Huishoudelijke | 10.882 | 14.806 | 15.782 | 15.101 | 15.056 | 15.056 hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) | 5.391 | 6.961 | 6.997 | 7.197 | 7.183 | 7.183 6.713 Dagbesteding | 2.619 | 2.961 | 3.070 | 3.070 | 3.060 | 3.060 (Wmo) 6.714 Overige | 4.271 | 1.219 | 1.110 | 1.054 | 1.051 | 1.051 maatwerkarrangementen (Wmo) 6.791 PGB Wmo | 1.007 | 872 | 872 | 872 | 872 | 872 6.811 Beschermd wonen | 827 | 669 | 352 | 339 | 282 | 282 (Wmo) 6.812 Maatschappelijke- | 15 |
4 | -18 | -18 | -18 | -18 en vrouwenopvang (Wmo) 6.91 Coördinatie en | 273 | 249 | 249 | 249 | 249 | 249 beleid Wmo 29.615 | 32.994 | 34.012 | 33.269 | 33.116 | 33.116 Baten 6.21 Toegang en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen Wmo 6.60 Hulpmiddelen en | -91 | -115 | -115 | -115 | -115 | -115 diensten (Wmo) 6.711 Huishoudelijke | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.713 Dagbesteding | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (Wmo) 6.714 Overige | -30 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 maatwerkarrangementen (Wmo) 6.791 PGB Wmo | -159 | -200 | -200 | -200 | -200 | -200 6.811 Beschermd wonen | -3.513 | -400 | 0 | 0 | 0 | 0 (Wmo) 106 Begroting 2027 Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 6.812 Maatschappelijke- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en vrouwenopvang (Wmo) 6.91 Coördinatie en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 beleid Wmo -3.793 | -715 | -315 | -315 | -315 | -315 25.822 | 32.279 | 33.697 | 32.954 | 32.801 | 32.801 Reserves Stortingen Programma 6B - WMO | 3.513 | 400 | 0 | 0 | 0 | 0 3.513 | 400 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 6B - WMO | -946 | -1.016 | -675 | -377 | -228 | -228 -946 | -1.016 | -675 | -377 | -228 | -228 2.567 | -616 | -675 | -377 | -228 | -228 Saldo programma | 28.389 | 31.663 | 33.022 | 32.577 | 32.573 | 32.573 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 €
31,7 miljoen nadelig en in 2027 € 33,0 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 1,3 miljoen. De lasten nemen toe met € 1,0 miljoen. De baten nemen af met € 0,4 miljoen. De stortingen nemen af met € 0,4 miljoen. De onttrekkingen aan de reserves nemen af € 0,3 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 6.60, 6.711, 6.712 en 6.713, 6.714, 6.791 hulpmiddelen, huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding (Wmo) en PGB (alle 2e lijns Wmo voorzieningen) (+ € 1,4 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De 2e lijns Wmo zorg voor hulpmiddelen, huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding wordt verantwoord onder taakvelden 6.60 t/m 6.791. In 2026 zijn de totale lasten op deze taakvelden € 31,2 miljoen, in 2027 € 32,6 miljoen en in 2028 € 32,1 miljoen. In 2027 liggen de lasten € 1,3 miljoen hoger door € 1 miljoen structureel extra ter dekking van hogere tarieven voor voorzieningen en daarnaast stijgen de lasten als gevolg van toenemende vraag naar zorg. In 2028 ligt het budget met € 0,5 miljoen lager door het wegvallen van de compensatie van het Rijk voor uitstellen invoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo. Vanaf 2028 wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage ingevoerd. De daling van het budget wordt dan opgevangen door een hogere eigen bijdrage en een mogelijke daling van het gebruik.
Dit is nu nog niet verwerkt in de begroting, omdat de precieze gevolgen nog onduidelijk zijn. 6.811 Beschermd wonen (- € 0,3 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De uitgaven aan beschermd wonen liggen in 2027 € 0,3 miljoen lager. In 2026 wordt incidenteel meer besteed aan het creºren van Beschermd wonen/Beschermd thuis voorzieningen dan in 2027. 107 Begroting 2027 108 Reservemutaties (- € 0,4 miljoen (stortingen) / + € 0,3 miljoen (onttrekkingen)) In 2026 is incidenteel € 0,4 miljoen gestort in de reserve Beschermd Wonen. Het betreft middelen die afkomstig zijn van de centrumgemeente Delft en die door Westland worden ingezet voor het realiseren van voorzieningen voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. Daarnaast wordt in 2027 incidenteel € 0,3 miljoen minder aan de reserve onttrokken dan in 2026. Begroting 2027 109 6C Sociaal domein Inkomen De gemeente Westland bouwt samen met inwoners, partners en werkgevers aan een veerkrachtig Westland, waarin inwoners kunnen beschikken over de middelen, kansen en ondersteuning die nodig zijn om te wonen, te ontwikkelen, te werken en deel te nemen aan onze maatschappij. We bieden inwoners die door omstandigheden niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, inkomensondersteuning en begeleiding naar werk. We focussen ons op de preventie van schulden en het bieden van hulp bij schulden.
Producten Inkomensregelingen Binnen Inkomen, Participatie en Schuldhulpverlening zetten we in op een integrale aanpak waarbij inwoners met meervoudige problematiek vroegtijdig worden gesignaleerd en effectief worden ondersteund. We werken vanuit een brede en integrale uitvraag, zodat de volledige situatie van de inwoner in beeld komt en passende ondersteuning kan worden geboden. Inkomen, re-integratie en schuldhulpverlening worden daarbij in samenhang bekeken en waar nodig gecombineerd ingezet. Gemeentelijke teams en maatschappelijke partners werken nauw samen en zorgen voor afstemming in de ondersteuning. Zo versterken we de financiºle zelfredzaamheid van inwoners en vergroten we de kans op duurzame participatie. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Tijdige en juiste afhandeling van aanvragen en wijzigingen met handhaving van regelgeving en afspraken met klanten. We optimaliseren en monitoren de nieuw ingevoerde processen. Uitvoeren van tijdelijke wet- en regelgeving. Bij de invoer van nieuwe tijdelijke regelingen hanteren we als uitgangspunt dat we deze binnen 4 weken na de ingangsdatum uitvoeren. Uitvoering geven aan de Participatiewet in Balans. Op 1 januari 2026 is fase 1 van spoor 1 van de Participatiewet in Balans van kracht geworden.
Met deze aanpassingen in de Participatiewet is er meer ruimte voor de menselijke maat binnen het regime van de Participatiewet en zijn er meer mogelijkheden om maatwerk te bieden. Dit
Begroting 2027 110 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? betekent ook dat we op een andere manier zijn en gaan werken. Er komt meer nadruk op een gelijkwaardig gesprek met inwoners op basis van vertrouwen. Uitvoeren van het minimabeleid. We ondersteunen inwoners met een laag inkomen met regelingen die hen in staat stellen om actief deel te nemen aan de maatschappij. Minimabeleid actualiseren. Op basis van de evaluatie van het minimabeleid doen we voorstellen voor hulp en voorzieningen die beter passen bij het dagelijks leven van inwoners met een bijstandsuitkering. We bieden minimaregelingen die deelname aan de samenleving stimuleren en inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt helpen om stappen te zetten richting werk. Financiºle problemen worden zoveel mogelijk voorkomen en vroegtijdig aangepakt. We versterken preventie en vroegsignalering, ontwikkelen ons preventieve aanbod verder en werken samen met maatschappelijke partners aan het voorkomen, vroegtijdig signaleren en aanpakken van financiºle problemen. Daarnaast ondersteunen we inwoners bij het versterken van hun financiºle zelfredzaamheid. Inwoners met financiºle problemen ontvangen tijdig passende ondersteuning We voeren de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en de wettelijke taken vanuit de Faillissementswet uit.
We ondersteunen inwoners met schulden en financiºle problemen, bieden waar nodig integrale ondersteuning en werken volgens de uitgangspunten van de basisdienstverlening schuldhulpverlening Gedupeerden van de toeslagenaffaire ontvangen passende ondersteuning We bieden maatwerk aan gedupeerden van de toeslagenaffaire en hun gezinnen en zorgen waar nodig voor passende ondersteuning en nazorg. Het beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2028 wordt uitgevoerd We monitoren de voortgang bij de geplande acties en sturen waar nodig bij. WSW en beschut werk We bieden mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die aangewezen zijn op beschut werk (betaald werk in een aangepaste en veilige omgeving) een passende werkplek. De gemeente voert de WSW uit via de sociale werkvoorziening en organiseert beschut werk voor mensen die extra begeleiding en aanpassing van de werkplek nodig hebben. We streven naar een zo regulier mogelijke werkomgeving, waarbij medewerkers worden gestimuleerd om door te groeien. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het doorlopend realiseren van voldoende passende en duurzame werkplekken voor inwoners met een WSW-indicatie of beschut werk, binnen het sociaal ontwikkelbedrijf Wij zorgen ervoor dat inwoners die aangewezen zijn op WSW en beschut werk kunnen rekenen op een passende en duurzame werkplek.
Binnen het sociaal ontwikkelbedrijf Patijnenburg faciliteren wij deze werkplekken, tenzij – met inzet van Begroting 2027 111 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Patijnenburg of – waar mogelijk – via duurzame plaatsing bij reguliere werkgevers. gerichte begeleiding en samenwerking – een duurzame en passende plek bij een reguliere werkgever kan worden gerealiseerd. Samen met Patijnenburg versterken we de ontwikkeling naar een sociaal ontwikkelbedrijf, met nadruk op ontwikkeling, participatie en waar mogelijk uitstroom naar regulier werk. We maken hierover heldere afspraken in de dienstverleningsovereenkomst. Arbeidsparticipatie We ondersteunen inwoners met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt om aan de samenleving mee te doen. Dit doen we door hen te begeleiden naar werk, vrijwilligerswerk en andere vormen van zinvolle dagbesteding met oog voor persoonlijke ontwikkeling en het opdoen van werkritme en vaardigheden. Voor wie dat nodig heeft, bieden we gerichte ondersteuning naar en op de werkplek. We combineren deze inzet met schuldhulpverlening, omdat financiºle problematiek een belangrijke belemmering kan vormen voor deelname aan werk en participatie.
Daarnaast voeren we regie op de inburgering van inwoners die nieuw zijn in Nederland, met als doel dat zij volwaardig meedoen in de samenleving, de taal beheersen en waar mogelijk toewerken naar duurzame participatie en werk. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Meedoen door werk en participatie In 2030 is het aandeel inwoners dat naar vermogen participeert (werk of maatschappelijke participatie) aantoonbaar toegenomen. We voeren een nulmeting uit onder alle uitkeringsgerechtigden. We intensiveren de samenwerking met werkgevers in Westland; stimuleren van werk‑leertrajecten en taal op de werkvloer. We implementeren de Participatiewet in Balans met nadruk op de menselijke maat, vertrouwen en eenvoud. We versterken de regionale samenwerking binnen de arbeidsmarktregio Haaglanden. We geven uitvoering aan de re- integratieverordening. Jongeren en statushouders vinden sneller hun weg naar werk of opleiding Specifieke integrale aanpak voor jongeren: vroegsignalering, begeleiding en aansluiting onderwijs‑arbeidsmarkt. Inwoners ervaren minder afhankelijkheid van ondersteuning We ontwikkelen re-integratie door met focus op maatwerk, ontwikkeling en langdurige plaatsingen. Een toekomstbestendige en vitale uitvoeringspartner voor werk en inkomen (Patijnenburg) We werken het Koersdocument Meedoen Werkt uit en stellen het vast.
Begroting 2027 112 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? In 2030 beschikt Westland over een toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie voor werk en participatie met verbeterde resultaten op (duurzame) uitstroom naar werk en participatie. We benutten het Iroko-onderzoek over Patijnenburg voor scenario’s en keuzes over inrichting en sturing. We herijken de opdracht aan Patijnenburg, met realistische doelen afgestemd op de zwaarte van de doelgroep. We verschuiven de focus hierbij naar uitstroom, van werk komt duurzaam werk en dus sneller plaatsing. Patijnenburg opereert met een structureel sluitende en voorspelbare exploitatie (minder afhankelijk van incidentele middelen). We werken toe naar meer structurele financiering i.p.v. incidentele dekking. Heldere opdracht, bestuur en sturing tussen gemeente en Patijnenburg. We sluiten een meerjarige dienstverleningsovereenkomst af om lange termijn afspraken te maken. We verbeteren de governance door een heldere rolverdeling tussen gemeente en Patijnenburg. We versterken daarbij de sturing en toezicht. Meer gebruik maken van mogelijkheden bij Westlandse werkgevers, in het bijzonder sociaal ondernemers, met als doel een toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt.
We versterken de samenwerking met werkgevers en regio voor betere uitstroomresultaten Maatschappelijke Participatie Inzet voor inwoners die extra aandacht nodig hebben om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen of bij grote afstand te begeleiden. We faciliteren maatschappelijke participatie van inwoners met grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit zijn wij vanaf 1 januari 2027 wettelijk verplicht. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Legenda grafiek: Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Jeugdmonitor Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2020 | 4% | 6% 2021 | 4% | 6% 2022 | 4% | 6% 2023 | 4% | 6% 2024 | 4% | 6% Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiºle) beroepsbevolking.
Legenda grafiek: Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Arbeidsdeelname Jaar | Westland | Nederland 2021 | 74,7% | 70,4% 2022 | 77,3% | 72,2% 2023 | 77,9% | 73,1% 2024 | 77,2% | 73,2% 2025 | 76,4% | 73,2% 113 Begroting 2027 Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen per 10.000 inwoners met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (Wwb, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de ergens anders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS - Personen met een bijstandsuitkering naar soort uitkering Jaar | Westland | Nederland 2021 | 157,6 | 349,5 2022 | 144,1 | 297,9 2023 | 141,2 | 280,7 2024 | 146,6 | 280,4 2025 | 151,4 | 281,2 Externe ontwikkelingen/risico’s • | Arbeidsmarktproblematiek: partners en gemeente kunnen functies niet invullen; meer jongeren gaan voortijdig van school.
Kaderstellende beleidsnota’s • | Beleidsregels Bijzondere Bijstand en Individuele Inkomenstoeslag Westland 2025 • | Beleidsregels Krediethypotheek Participatiewet Westland 2021 • | Beleidsregels Participatiewet gemeente Westland 2016 • | Beleidsregels Parttime ondernemen gemeente Westland 2018 • | Beleidsregels terug- en invordering Bbz 2004 gemeente Westland 2020 • | Beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2028 • | Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Westland 2021 • | Beleidsregels Tozo terug- en invordering bedrijfskapitaal gemeente Westland • | Beleidsregels brede ondersteuning Wet hersteloperatie toeslagen Westland 2026 • | Re-integratieverordening gemeente Westland 2024 • | Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 • | Verordening loonkostensubsidie Participatiewet gemeente Westland • | Verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende Verzekering • | Vrijlaten donaties energiearmoede 114 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na wijziging | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Exploitatie Lasten 6.3 | 39.773 | 41.557 | 41.317 | 41.299 | 41.293 | 41.293 Inkomensregelingen 6.4 WSW en | 8.308 | 8.177 | 8.460 | 8.165 | 8.049 | 8.064 beschut werk 6.5 | 3.562 | 4.223 | 5.126 | 3.270 | 3.351 | 3.351 Arbeidsparticipatie 51.643 | 53.957 | 54.903 | 52.734 |
52.693 | 52.708 Baten 6.3 | -29.767 | -28.373 | -28.373 | -28.373 | -28.373 | -28.373 Inkomensregelingen 6.4 WSW en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 beschut werk 6.5 | -98 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Arbeidsparticipatie -29.865 | -28.373 | -28.373 | -28.373 | -28.373 | -28.373 21.778 | 25.584 | 26.530 | 24.361 | 24.320 | 24.335 Reserves Stortingen Programma 6C – | 1.481 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Inkomen 1.481 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 6C – | -2.002 | -2.229 | -1.962 | -100 | 0 | 0 Inkomen -2.002 | -2.229 | -1.962 | -100 | 0 | 0 -521 | -2.229 | -1.962 | -100 | 0 | 0 Saldo programma | 21.257 | 23.355 | 24.568 | 24.261 | 24.320 | 24.335 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 23,4 miljoen nadelig en in 2027 € 24,6 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 1,2 miljoen. De lasten nemen toe met € 0,9 miljoen. De baten blijven nagenoeg gelijk. De stortingen blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen nemen af met € 0,3 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 6.3 Inkomensregelingen (- € 0,2 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Het budget voor het kindpakket is in 2026 incidenteel met € 150.000 verhoogd voor de uitbreiding van de inkomensgrens van 120% naar 130% van de bijstandsnorm, conform een door de raad aangenomen amendement in 2025.
Daarnaast is in 2026 € 106.000 beschikbaar voor de aanpak van 115 Begroting 2027 116 de alleenverdienersproblematiek, afkomstig uit een overheveling van middelen uit 2025. Voor 2027 worden hiervoor nieuwe middelen verwacht via de Meicirculaire 2027. Verder wordt in 2026 eenmalig € 100.000 onttrokken aan de reserve Werk en Inkomen ten behoeve van het project Optimalisatie Inkomen. Daar staat tegenover dat vanaf 2027 structureel € 150.000 beschikbaar wordt gesteld voor de jongerenaanpak schulden vanuit het Uitvoeringsplan Sociaal Domein. Per saldo leiden deze ontwikkelingen tot een hoger budget van € 0,2 miljoen in 2026 ten opzichte van 2027. 6.4 WSW en beschut werk (+ € 0,3 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Het budget voor Beschut Werk is in 2027 € 0,2 miljoen hoger dan in 2026. Dit komt doordat de taakstelling voor het realiseren van beschutte werkplekken jaarlijks hoger wordt. Om gemeenten in staat te stellen deze groeiende wettelijke opgave uit te voeren, worden aanvullende middelen beschikbaar gesteld. De hogere taakstelling en de daarmee samenhangende hogere rijksbijdrage leiden ertoe dat voor 2027 en verder een hoger budget voor Beschut Werk is geraamd dan voor 2026. 6.5 Arbeidsparticipatie (+ € 0,9 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Patijnenburg B.V. voert namens de gemeente de Wsw en re-integratieactiviteiten binnen de Participatiewet uit.
De beschikbare middelen zijn onvoldoende om deze taken kostendekkend uit te voeren, waardoor de afgelopen jaren tekorten zijn ontstaan. Om de bijdrage aan Patijnenburg in 2026 te kunnen dekken, wordt € 0,8 miljoen onttrokken aan de reserve Participatie. Omdat de tekorten de afgelopen jaren grotendeels zijn opgevangen vanuit het eigen vermogen van Patijnenburg en dit vermogen inmiddels een kritische ondergrens nadert, wordt voor 2027 incidenteel € 1,7 miljoen beschikbaar gesteld. In het Collegewerkprogramma worden voor 2028 e.v. middelen opgenomen. Per saldo leiden deze ontwikkelingen tot een hoger budget van € 0,9 miljoen in 2027 ten opzichte van 2026. Reservemutaties (+ € 0,0 miljoen (stortingen) / + € 0,3 miljoen (onttrekkingen)) De onttrekkingen aan de reserves zijn in 2027 € 0,3 miljoen lager dan in 2026. Dat komt doordat in 2027 de geraamde onttrekkingen beperkt zijn tot de dekking van kosten voor het Uitvoeringsplan Sociaal Domein en SROI. Begroting 2027 117 6D Sociaal domein Overig Een sterke sociale basis is de fundering van een veerkrachtige samenleving. Met meer aandacht voor preventie en een goede sociale basisinfrastructuur willen we dat inwoners langer fit blijven en hun welbevinden toeneemt.
Op die manier zijn mensen (meer) in staat om zelf of met hulp van mensen uit hun eigen omgeving problemen of lastige situaties aan te kunnen, zonder direct een beroep te doen op professionele hulp. Producten Samenkracht en burgerparticipatie Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Mensen in de Westlandse samenleving steunen elkaar en zetten zich in voor hun omgeving. Vitis Welzijn heeft een aantal programma’s en activiteiten. Zo netwerkt de organisatie in de omgeving. Vitis Welzijn versterkt en verbindt sociale netwerk. Ook initieert en ondersteunt het burgerinitiatieven. Ook bevordert Vitis Welzijn participatie en bevordert het inclusie. Burgerschap wordt actief aangemoedigd. Daarmee bedoelen we dat we proberen de juiste hulporganisaties te koppelen aan de hulpvragen. Ook traint Vitis Welzijn vrijwilligers en organisaties, zodat die inwoners kunnen helpen op zoek naar de juiste werkgever. We voeren het Plan van aanpak dementievriendelijke gemeente uit. We voeren het ’Beleidsplan Inclusie en Regenbooggemeente Westland’ uit. We gaan door met het discriminatiemeldpunt. We bieden hiermee slachtoffers ondersteuning en adviseren organisaties die te maken hebben met discriminatie en geven preventieve voorlichting over discriminatie.
Begroting 2027 118 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Iedereen kan meedoen aan de Westlandse samenleving, waar nodig met ondersteuning. Vitis Welzijn voert verschillende programma’s en activiteiten uit waaronder: Zelfredzaamheid met hulp: organiseren van activiteiten die de zelfredzaamheid ondersteunen, bijvoorbeeld op het gebied van de eigen (financiºle) administratie, mobiliteit, vrije tijd, zingeving en sociale verbondenheid. Eigen kracht: bieden van ondersteuning aan inwoners die (tijdelijk) niet in staat zijn om alles zelf te doen, aanbieden van cursussen en lotgenotencontact en helpen jongeren bij hun ontwikkelingsproces. We rollen de pilot Sociale Benadering Dementie uit in de hele gemeente en ontwikkelen dit door naar een structurele werkwijze. De functie van de GGZ-inloopvoorzieningen veranderen we naar steunpunten geestelijke gezondheid. Dit doen we in het kader van de RIGA programmalijn ‘Inwoners in een kwetsbare situatie’. De Herstelacademie gaat herstelgerichte activiteiten in de wijkcentra organiseren. Dit draagt bij aan herstel en participatie van inwoners met een (psychische) kwetsbaarheid. We verstrekken subsidie aan GGZ Delfland (voor volwassenen) en Mentaal Beter (voor jeugd) voor (preventieve) inzet voor inwoners met (lichte) psychische klachten.
Daarnaast maken we gebruik van de consultatiefunctie GGZ (gefinancierd door DSW) waarbij GGZ-professionals laagdrempelig vragen stellen over psychische problemen bij inwoners. We voeren de Lokale Inclusie Agenda Handicap VN-verdrag uit. Langdurende opvang van vluchtelingen uit Oekraïne voor een periode van naar verwachting 6 jaar van 2022 tot 4 maart 2028. We gaan door met de opvang van ongeveer 420 ontheemden uit Oekraïne op de volgende vijf locaties: Boswoning Honselersdijk, Burgemeester Crezeelaan De Lier, Arckelweg Poeldijk en op de nieuwe opvanglocatie Wateringen-Noord. Financiºle en sociale zelfredzaamheid van ontheemden uit Oekraïne realiseren. Registratie en sociale voorzieningen voor vluchtelingen en statushouders in de opvang. We zorgen voor inschrijving in de BRP volgens de geldende regels. Uitbetalen leefgeld van vluchtelingen in de GOO en POO. Leefgeld uitbetalen volgens de geldende regels. Onderwijs aanbieden aan kinderen van vluchtelingen. Onderwijs leveren door schakelklassen en in het regulier onderwijs volgens de geldende regels. Inning eigen bijdrage gemeentelijke opvang vluchtelingen Oekraïne. Volwassen ontheemden uit Oekraïne met eigen inkomsten betalen een eigen bijdrage als zij gebruik maken van gemeentelijke opvang.
Wij zorgen als gemeente voor de inning van deze Begroting 2027 119 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? bijdrage die wij vervolgens doorgeven aan het Rijk. Participeren Westlandse statushouders. Wij zetten in op participeren van statushouders op taal en maatschappelijke participatie. Helder beeld van de beleidsmatige en wettelijke context op het gebied van Asiel en Migratie. Monitoring van wet- en regelgeving om ordentelijke besluiten te kunnen nemen over Asiel en Migratie op gemeentelijk niveau. Een toekomstbestendige exploitatie van de locatie Carlton Naaldwijk. Realisatie van een toekomstbestendige exploitatie. We rapporteren over de resultaten in het Sociaal Domein. We intensiveren het datagedreven werken en zijn scherp op de te behalen resultaten. We gaan door met het rapporteren over de resultaten van het Sociaal Domein. Het ombuigen van de sterke kostenstijging binnen het Sociaal Domein. We gaan door met het implementeren van de verbeteringsmaatregelen om de kostenstijging in het Sociaal Domein te beteugelen. Hierbij hanteren we het uitgangspunt dat we cliºnten zo veel mogelijk ontzien. We voeren het Uitvoeringsplan Strategisch Beleidskader Sociaal Domein uit. We passen ons beleid waar nodig aan op de nieuwe uitgangspunten.
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal We werken aan een geïntegreerde toegang voor inwoners met zowel Wmo- als Jeugdvragen: ØØn loket, ØØn benadering, ØØn werkwijze voor de hele organisatie. Uitvoeringsorganisaties binnen het sociaal domein bundelen hun krachten en ontwikkelen een gezamenlijke werkwijze, met als doel om inwoners beter en meer samenhangend te ondersteunen. Zo hoeft een inwoner niet vaker dan ØØn keer zijn verhaal te doen. De gemeente Westland voert de Wet Inburgering 2021 uit met als doel dat inburgeraars zo snel mogelijk zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving en zich ontwikkelen richting participatie, werk of onderwijs. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Statushouders en nieuwkomers ontwikkelen de taalvaardigheden, kennis en competenties die nodig zijn om zelfstandig mee te kunnen doen in de Nederlandse samenleving. We voeren de Wet inburgering 2021 uit en voeren regie op het inburgeringstraject. Met een brede intake, een passend Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) en goede samenwerking met onze partners bieden we een traject dat aansluit bij de mogelijkheden en ontwikkelbehoeften van de inburgeraar. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Er zijn geen verplichte indicatoren bij dit programma.
Begroting 2027 Kaderstellende beleidsnota’s • | Beleids- en nadere regels tegemoetkoming kosten Kinderopvang Westland • | Beleidsregels wet inburgering 2012 • | Nadere Regels Sociale Participatie Kinderen Westland • | Beleidsplan Regenbooggemeente Westland Jaarplan 2024-2026 • | Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025 • | Verordening Sociale participatie kinderen Westland Externe ontwikkelingen/risico’s • | EU-migratiepact en het effect hiervan op de instroom van vluchtelingen. Daarnaast het effect hiervan op de lopende en nieuwe verblijfsvergunningsprocedures voor vluchtelingen. • | Transitieperiode verblijfsstatus Oekraïense vluchtelingen van 2028 t/m 2030. • | SPUK Inburgering afhankelijk van taakstelling. Beperkte uitstroom statushouders brengt taakstelling en middelen onder druk. • | Deelbudgetten Brede SPUK-GALA lopen af na 2026. Het is onzeker of deze worden verlengd. • | Vanaf 2027 krijgen we te maken met het AZWA. Middelen lopen vooralsnog t/m 2029 • | De middelen voor het Transformatieplan RIGA lopen vooralsnog t/m 2027. Indien voortzetting van interventies gewenst is, moet worden gekeken naar financiering hiervan.
120 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 6.1 Samenkracht en | 20.473 | 22.637 | 14.677 | 14.819 | 14.808 | 14.674 burgerparticipatie 6.23 Toegang en | 193 | 58 | 59 | 59 | 58 | 57 eerstelijnsvoorzieningen Integraal 20.666 | 22.695 | 14.736 | 14.878 | 14.866 | 14.731 Baten 6.1 Samenkracht en | -12.331 | -12.976 | -5.441 | -5.429 | -5.422 | -5.422 burgerparticipatie 6.23 Toegang en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen Integraal -12.331 | -12.976 | -5.441 | -5.429 | -5.422 | -5.422 8.335 | 9.719 | 9.295 | 9.449 | 9.444 | 9.309 Reserves Stortingen Programma 6D – Overig | 5.204 | 3.079 | 3.140 | 440 | 440 | 440 5.204 | 3.079 | 3.140 | 440 | 440 | 440 Onttrekkingen Programma 6D – Overig | -604 | -464 | -464 | -464 | -464 | -464 -604 | -464 | -464 | -464 | -464 | -464 4.600 | 2.615 | 2.676 | -24 | -24 | -24 Saldo programma | 12.935 | 12.334 | 11.971 | 9.425 | 9.420 | 9.285 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 12,3 miljoen nadelig en in 2027 € 12,0 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 0,3 miljoen. De lasten nemen af met € 8,0 miljoen. De baten nemen af met € 7,5 miljoen. De stortingen blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen blijven ook nagenoeg gelijk.
Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (- € 8,0 miljoen (lasten) / - € 7,5 miljoen (baten)) Opvang vluchtelingen en statushouders - € 0,3 miljoen (lasten) Vooruitlopend op de invoering van de Doelgroep Flexibele Regeling zijn zowel de baten als de lasten in de begroting 2027 met ongeveer € 5 miljoen verlaagd. We gaan ervan uit dat het contract met Fletcher in 2027 wordt beºindigd. Dit betekent dat zowel de lasten als de rijksvergoeding voor de opvang van statushouders fors lager zijn. 121 Begroting 2027 122 In de Doelgroep Flexibele Regeling wordt de opvang van Oekraïners vergoed op basis van de werkelijk gemaakte kosten. Doordat in 2026 nog gebruik kan worden gemaakt van de Bekostigingsregeling, waarbij de normvergoeding hoger ligt dan de gemaakte kosten, leidt dit in 2027 tot een nadeel van € 0,3 miljoen ten opzichte van 2026. Inburgering - € 1,8 miljoen (budgetneutraal) De SPUK Wet Inburgering 2021 is via de 1e Afwijkingenrapportage 2026 geraamd voor het jaar 2026. Zowel aan de baten- als aan de lastenkant is een bedrag van € 1,8 miljoen opgenomen. Voor 2027 worden de bijbehorende baten en lasten op een later moment, via de 1e Afwijkingenrapportage 2027, budgetneutraal verwerkt. Omdat het aantal statushouders in 2027 nog niet bekend is, wordt er hier nog geen rekening mee gehouden in de begroting.
Hetzelfde geldt voor de jaren 2028 en verder. Brede Spuk - € 0,3 miljoen (budgetneutraal) De lasten en de baten voor de Brede specifieke uitkering zijn geraamd tot en met 2026. De bedragen voor 2027 en verder zijn nog niet bekend. Hierdoor liggen zowel de lasten als de baten € 0,3 miljoen lager in 2027 dan in 2026. Begroting 2027 123 7. Volksgezondheid en milieu Een goede gezondheid draagt bij aan zelf mee kunnen doen aan de samenleving. Daarom stimuleren we dat onze inwoners zoveel mogelijk een gezonde leefstijl hebben en leven in een gezonde omgeving. Investeren in gezondheid levert resultaat op. Dat is belangrijk, want de gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoog en laag inkomen zijn groot. Daarom streven we naar het verkleinen van gezondheidsverschillen met gerichte investeringen waar dat nodig is, en hebben we bijzondere aandacht voor ouderen en kinderen. Met meer aandacht voor preventie en een gezonde leefstijl ervaren inwoners een betere gezondheid. Dit heeft een positief effect op maatschappelijke en arbeidsparticipatie en verbetert de zelfredzaamheid van inwoners. We voeren hiertoe het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA) uit. Een schone en duurzame leefomgeving is de basis voor gezond leven.
We zorgen voor een goede afvalinzameling en -verwerking, houden de riolering op orde en voeren een actief milieubeleid gericht op luchtkwaliteit, geluid, bodem en biodiversiteit. Klimaatadaptatie – het aanpassen van de leefomgeving aan de gevolgen van klimaatverandering – is een structureel thema in ons beleid. Met ons groen- en waterbeleid dragen we bij aan een klimaatbestendige en aantrekkelijke woonomgeving. Producten Volksgezondheid Een goede gezondheid draagt bij aan kunnen meedoen aan de samenleving. Daarom stimuleren we dat onze inwoners zoveel mogelijk een gezonde leefstijl hebben en leven in een gezonde omgeving. Met meer aandacht voor preventie en een gezonde leefstijl willen we dat inwoners langer fit blijven, ziekten worden voorkomen en het welbevinden toeneemt. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een gezonde generatie in 2040 (een initiatief van de Nederlandse gezondheidsfondsen) met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen. Deze Uitvoering geven aan de werkagenda AZWA . Dit doen we door het ontwikkelen van een domeinoverstijgende (fysiek en sociaal) werkwijze, waarin de gemeente samenwerkt met
Begroting 2027 124 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? generatie maakt keuzes en neemt verantwoordelijkheid voor gezondheid en welbevinden in een samenleving met een sterke sociale basis. externe organisaties. Het doel van het AZWA is om de zorg in Nederland te verbeteren en voor te bereiden op de toekomst (betaalbaar en beschikbaar houden van de zorg). We organiseren waar gewenst inwonersparticipatie om te achterhalen welke ondersteuning nodig en wenselijk is. Hierbij focussen we ons op doelgroepen en doelgebieden waar de inzet het hardst nodig is. Dit doen we in afstemming met de regio. We voeren het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA) uit, door het ontwikkelen van een domeinoverstijgende (medisch en sociaal) werkwijze. Hiervoor werken de WSD-gemeenten samen met Zorgkantoor en Zorgverzekeraar DSW, zorgaanbieders, GGD Haaglanden en welzijnsorganisaties. Met het RIGA willen we in de WSD-regio bereiken dat inwoners prettig en gezond kunnen leven, dat de verschillende domeinen elkaar versterken en dat zorg en ondersteuning toegankelijk en beschikbaar zijn wanneer nodig. Binnen het RIGA zijn de volgende vijf programmalijnen benoemd: -Gezond leven -Inwoners in een kwetsbare situatie -Ouderen -Acute zorg -Digitale transformatie Als gemeente richten we ons met name op de eerste drie programmalijnen.