CConstaterende datWestland
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030 [26-0155759]

Gemeenteraad 11 november 2026, gemeente WestlandBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling van jaarschijf 2027 van de programmabegroting 2027-2030, incl. begrotingswijziging voortvloeiende uit het Collegewerkprogramma (CWP)76.711 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 10

Deze ontwikkeling is cruciaal om onze positie als meest toonaangevende glastuinbouwgemeente van Nederland en de wereld te behouden. Op de campus komen onderzoek, onderwijs en innovatie samen in een doorgaande lijn op de thema’s Horti‑Tech en Horti‑Health. Daarnaast biedt de campus ruimte voor woningen, hoogwaardig openbaar vervoer, groen en water, en krijgt het gebied een internationale uitstraling met hoogwaardige architectuur. Zo bouwen we aan een fysieke infrastructuur die niet alleen bedrijven versterkt, maar ook talent aantrekt en vasthoudt. Begroting 2027 59 Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het verder ontwikkelen en versterken van de Flora Campus Westland. In 2027 zetten we in op verdere professionalisering van de samenwerking tussen betrokken en geïnteresseerde partijen. In 2027 komen we met een definitief ontwerp voor een HOV-oplossing inclusief fietsparkeren, ontsluiting en afstemming met MRDH die aansluit met de OV-visie. We begeleiden diverse deelprojecten van marktpartijen, waaronder de huisvesting voor het eerste bedrijf. In 2027 werken we aan het stimuleren en uitwerken van het inhoudelijke programma van de Flora Campus Westland. Moderne, duurzame en goed bereikbare bedrijventerreinen, die passen bij de ambities van onze ondernemers. We werken aan de bedrijventerreinennota.

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Westland staat dichtbij zijn ondernemers. De gemeente kent geen apart bedrijvenloket, voor vragen over ruimtelijke ontwikkelingen kunnen initiatiefnemers terecht bij het Omgevingsloket. Via dit loket bieden we een duidelijke ingang en begeleiden we initiatiefnemers van idee tot uitvoering. We informeren en adviseren ondernemers zorgvuldig, denken actief mee en zoeken hen proactief op — telefonisch of persoonlijk. Bij complexe initiatieven biedt de Omgevingstafel duidelijkheid over wenselijkheid en haalbaarheid. Daarnaast ondersteunen we ondernemers bij het verduurzamen en digitaliseren van hun bedrijf, onder meer via regelingen en programma’s die hun positie versterken. Ook helpen we hen beter omgaan met de effecten van landelijke regelgeving, door op tijd inzicht te geven, mee te denken over oplossingen en waar mogelijk drempels te verlagen. Zo bouwen we aan sterke bedrijfsrelaties en een toegankelijk loket waar ondernemers zich gehoord, geholpen en gesteund voelen. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een vertrouwd gezicht voor initiatiefnemers zijn. De vaste aanspreekpunten blijven zich inzetten voor het horen en helpen van de initiatiefnemers. Ondernemers overleggen graag met de gemeente. We hebben nauw contact met ondernemers.

We zorgen voor transparantie in doorlooptijden en verwachtingen richting initiatiefnemers. Ook in 2027 blijven we inzetten op directe contacten met het bedrijfsleven. Hierdoor weten bedrijven ons steeds beter en directer te vinden. Ook zorgt dit ervoor dat we een actueel beeld krijgen en houden van de knelpunten in ons vestigingsklimaat. We beantwoorden vragen van bedrijven zo snel en duidelijk mogelijk, liefst al in een vroeg stadium. Begroting 2027 60 Economische promotie Westland huisvest een uniek ecosysteem waar wordt gewerkt aan wereldwijde voedselzekerheid en verduurzaming van de (glas)tuinbouw. Dat maakt het Westlandse cluster de internationale hoofdstad van innovatieve glastuinbouw. Om veerkrachtig te blijven is de sector in transitie waarbij maatschappelijke knelpunten en zorgen worden meegewogen in de keuzes voor de toekomst. Zo blijven we een economie van maatschappelijk belang. Een stevige (internationale) positionering van Westland en de tuinbouwsector is nodig voor het aantrekken van talent, het stimuleren van economische groei en het vergroten van kansen op externe financiering. Met de oprichting van de Global Alliance of Horticulture Regions zetten we een volgende stap richting wereldwijde voedselzekerheid, het creºren van kansen voor ons bedrijfsleven en het uitwisselen van kennis en kunde.

Het bij elkaar brengen van diverse tuinbouwregio’s vanuit de hele wereld verstevigt onze koplopers rol. Verder zetten we in op het zichtbaarder maken van koplopers in de tuinbouw, aanwezig zijn op beurzen, bij nationale politieke momenten en het verbinden van kassen, kernen en kust als toeristische hotspots met goede horeca, bruisende evenementen en informatieve verwijzingen naar cultureel erfgoed. De ontwikkeling van Flora Campus Westland is het bewijs van onze kracht en innovatievermogen. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Koploperspositie internationale tuinbouw verstevigen. We ontwikkelen de recent opgerichte Global Alliance of Horticulture Regions door naar minimaal 50 leden voor maart 2027. Het organiseren van diverse webinars vanuit de Global Alliance of Horticulture Regions om kennis en ervaringen uit te wisselen tussen tuinbouwregio’s. We zetten in op het versterken van langdurige samenwerkingen met buitenlandse overheden. We dragen daarbij onze strategische meerwaarde uit als innovatieve en betrouwbare partner in duurzame voedselproductie. We werken gericht aan de opbouw van een wereldwijd netwerk van toonaangevende tuinbouwregio’s en gemeenten. We creºren een krachtige en samenhangende structuur. We stimuleren duurzame samenwerking, kennisuitwisseling en gezamenlijke positionering.

Aan de hand van onze uitnodigingsagenda blijven we actief inzetten op het ontvangen van (inter)nationale delegaties. Samen met onze partners zetten we in op het gericht uitnodigen van bepaalde landen, regio’s en organisaties Westland en de tuinbouw steviger te positioneren. We maken Europese politici en beleidsmakers zo goed mogelijk bewust van het belang van het Begroting 2027 61 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? glastuinbouwcluster. Onderdeel hiervan is het meedoen aan Europese projecten. Naast blijvende bijdragen aan innovatieprogramma’s gericht op digitalisering en automatisering van de glastuinbouw, is er ook aandacht voor programma’s die gericht zijn op verduurzaming. Deelnemen aan (internationale) tuinbouwbeurzen zoals o.a. de Fruit Logistica, Grüne Woche, Greentech en HortiContact dagen. Levendige en gastvrije economie aan zee. We blijven alert op ontwikkelingen die eventueel nieuwe mogelijkheden bieden voor jaarrondexploitatie. We zorgen voor regelmatig, direct contact en korte lijnen met recreatieve (strand)ondernemers. We onderhouden nauwe contacten met buurgemeenten en overige kustpartners. We onderzoeken (continu) de mogelijkheden voor een betere spreiding van strandbezoekers. Zoals het realiseren van voldoende parkeerruimte voor fietsen. We ondersteunen Kom in de Kas Westland door het verlenen van een structurele subsidie.

We zien het Varend Corso als uithangbord van Westland en blijven de stichting steunen met een structurele subsidie. Arbeidsmigratie De glastuinbouw kan niet zonder arbeidsmigranten. Ze zijn onmisbaar voor de Westlandse economie. Tegelijkertijd zien we dat Nederland minder aantrekkelijk wordt voor arbeidsmigranten. Daarom zetten we in op goede huisvesting, een veilige leefomgeving en een welkom klimaat. Alleen zo blijven we concurrerend als werkgever Øn als regio. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We zorgen voor een goed woon- en werkklimaat (voor de arbeidsmigrant). We hebben structureel overleg met de in Westland actieve uitzendbureaus. We overleggen met brancheorganisaties over verbeterpunten rond goed werkgeverschap en huisvesting. Met ons gemeentelijk beleid steunen we betrouwbare uitzenders en andere -werkgevers. Samen met handhavingsorganisaties zoals de Nederlandse Arbeidsinspectie, SNCU, SNA en SNF bestrijden we malafide uitzenders die misbruik maken van de afhankelijkheid van arbeidskrachten. Begroting 2027 Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? We realiseren goede en voldoende huisvesting | We laten vergunningen verstrekken en projecten voor arbeidsmigranten. | voor huisvesting uitvoeren en stimuleren nieuwe initiatieven.

We houden toezicht op woon- en leefomstandigheden door controles op registratie in BRP, veiligheid en huisvestingskwaliteit. We behouden onze toonaangevende | We denken mee over de nieuwe en bestaande kennispositie over arbeidsmigratie. | wetgeving rond arbeidsmigratie. We benutten onze expertise en ons netwerk binnen ministeries en Tweede Kamer om gericht invloed uit te oefenen op wet- en regelgeving die past bij onze belangen. We houden contacten met alle relevante partners die betrokken zijn bij beleid rond arbeidsmigratie. We werken samen met overheden, maatschappelijke partners en uitzenders om de genoemde ambities te verwezenlijken. Een toekomstbestendige arbeidsmarkt in de | We willen meer en structureel data en gegevens glastuinbouw. | verzamelen die we gaan gebruiken voor de strategische keuzes. Daarom ontwikkelen we een database arbeidsmigratie. We spelen in en geven commentaar op veranderend Rijksbeleid en demografische ontwikkelingen met als doel deze belangen te behartigen. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen. Deze varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken).

Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS BAG / LISA Jaar | Westland | Nederland 2021 | 58,4 | 53,5 2022 | 58,6 | 53,9 2023 | 58,5 | 54,4 2024 | 58,5 | 54,5 2025 | 58,5 | 54,6 62 Begroting 2027 Vestigingen van bedrijven Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: LISA Jaar | Westland | Nederland 2021 | 172,7 | 166,0 2022 | 178,6 | 174,9 2023 | 181,5 | 183,5 2024 | 189,9 | 191,3 2025 | 196,0 | 196,1 Banen Met een baan bedoelen we een vervulde positie. Dit zijn zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: CBS Bevolkingsstatistiek / LISA 63 Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2021 | 910,4 | 810,1 2022 | 921,2 | 830,1 2023 | 907,1 | 842,5 2024 | 914,7 | 852,0 2025 | 919,4 | 858,8 Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is schone, duurzame en onuitputtelijke energie die het leefmilieu niet schaadt.

Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: tot en met 2023: berekening van "waarstaatjegemeente.nl" In deze databron ontbreken waardes van sommige gebieden, waardoor gemiddelden op hogere gebiedsniveaus, zoals de provincie, niet bekend zijn. VNG heeft besloten om gemiddelden te berekenen, waardoor vergelijking met hogere gebiedsniveaus toch mogelijk is. 2024: RVO - Regionale Klimaatmonitor 64 Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2020 | 4,5% | 22,1% 2021 | 5,5% | 24,9% 2022 | 10,4% | 32,7% 2023 | 11,9% | 40,0% 2024 | 12,5% | 42,8% Hernieuwbare warmte Hernieuwbare warmte is warmte die wordt opgewekt uit natuurlijke, onuitputtelijke bronnen die constant worden aangevuld. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: klimaatmonitor.databank.nl Jaar | Westland | Nederland 2020 | 5,9% | 6,8% 2021 | 5,3% | 6,6% 2022 | 7,1% | 7,4% 2023 | 6,4% | 7,9% 2024 | 7,8% | 7,7% Externe ontwikkelingen/risico’s • | Aantallen arbeidskrachten uit Midden- en Oost-Europa, die in West-Europa willen werken, dalen sterk. Dat heeft nadelige gevolgen voor de glastuinbouw. • | Arbeidsmigranten kiezen voor beter betaald en als minder zwaar ervaren werk (logistieke centra). Dat heeft nadelige gevolgen voor de glastuinbouw. • | Robotisering verandert het werk in de tuinbouw. Buitenlandse werknemers blijven desondanks noodzakelijk.

• | Landelijke politiek werkt aan manieren om (arbeids)migratie te beperken. Strengere wetgeving die mogelijkheden tot (arbeids)migratie beperkt. • | Grondstoffen zijn onverminderd duur. Dit beïnvloedt elke economische sector. • | Vergrijzing en toenemende krapte op de arbeidsmarkt, zowel voor ondernemers als voor gemeentelijk personeel. • | Geopolitieke ontwikkelingen. 65 Begroting 2027 Kaderstellende beleidsnota’s • | Omgevingsvisie Westland 2.0 • | Omgevingsplan Westland • | Economische Opgave Westland 2023-2027 • | Glastuinbouwvisie Westland 2040 • | Ruimtelijke Economische Strategie Greenport 3.0 (Werkboek Westland) • | Handhavingsstrategie thema glastuinbouw Westland 2020 • | Bedrijventerreinenvisie 2013-2020 • | Detailhandelsvisie 2021-2026 • | Horecavisie Westland 2030 • | Marktverordening 2025 • | Strategisch kader Internationalisering gemeente Westland 2021-2025 • | Beleidsvisie Beleef Westland • | Toerismevisie 2012 • | Kustvisie 2024 • | Uitvoeringsagenda Kustvisie 2024-2028 66 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 3.1 Economische | 2.853 | 3.735 | 1.880 | 1.886 | 1.882 | 1.877 ontwikkeling 3.2 Fysieke | 226 | 649 | 142 | 142 | 142 | 142 bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en | 951 | 878

| 816 | 830 | 844 | 858 bedrijfsregelingen 3.4 Economische | 1.445 | 1.693 | 581 | 581 | 581 | 581 promotie 5.475 | 6.955 | 3.419 | 3.439 | 3.449 | 3.458 Baten 3.1 Economische | -817 | -801 | 0 | 0 | 0 | 0 ontwikkeling 3.2 Fysieke | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en | -821 | -574 | -574 | -574 | -574 | -574 bedrijfsregelingen 3.4 Economische | -413 | -417 | -417 | -417 | -417 | -417 promotie -2.051 | -1.792 | -991 | -991 | -991 | -991 3.424 | 5.163 | 2.428 | 2.448 | 2.458 | 2.467 Reserves Stortingen Programma 3 – | 488 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Economie 488 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 3 – | -2.145 | -2.452 | -140 | -140 | -140 | -140 Economie -2.145 | -2.452 | -140 | -140 | -140 | -140 -1.657 | -2.452 | -140 | -140 | -140 | -140 Saldo programma | 1.767 | 2.711 | 2.288 | 2.308 | 2.318 | 2.327 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 2,7 miljoen nadelig en in 2027 € 2,3 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 0,4 miljoen. De lasten nemen af met € 3,5 miljoen. De baten nemen af met € 0,8 miljoen. De stortingen in de reserves blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen aan de reserves nemen af met € 2,3 miljoen.

67 Begroting 2027 68 Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 3.1 Economische ontwikkeling (- € 1,8 miljoen (lasten) / + € 0,8 miljoen (baten)) In 2026 is € 0,3 miljoen aan incidenteel budget uit 2025 overgeheveld voor de dekking van aangegane subsidieverleningen in het kader van Westland Agenda III. Voor de SPUK Lokale Aanpak Isolatie (LAI) zijn voor € 0,8 miljoen zowel baten als lasten lager. De SPUK LAI wordt door het Rijk in de huidige vorm beºindigd. Voor aanvullende opdrachten die de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) in 2026 voor de gemeente Westland uitvoert, is € 0,2 miljoen aan incidenteel budget vanuit 2025 overgeheveld naar 2026. Voor de Subsidieregeling Verduurzaming en Obstakelvrije Ruimte voor Modernisering (VORM) Westland is in 2026 € 0,5 miljoen onttrokken aan de Duurzaamheidsreserve en toegevoegd aan het beschikbare budget. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur (- € 0,5 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De lasten nemen ten opzichte van 2026 af met € 0,5 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het beºindigen van de stimuleringsregeling voor ondernemers om zich in de kernwinkelgebieden te vestigen. De regeling wordt in 2026 in de huidige vorm beºindigd, waardoor een mutatie van € 0,3 miljoen ontstaat. Daarnaast is in 2026 incidenteel € 0,2 miljoen beschikbaar gesteld voor een impuls aan het WHC.

Dit incidentele budget vervalt, wat eveneens bijdraagt aan de afname van de lasten. 3.4 Economische promotie (- € 1,1 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Het budget voor positionering is in 2026 incidenteel beschikbaar gesteld. Omdat de uitvoering grotendeels in 2027 zal plaatsvinden, zal in de 2e Afwijkingenrapportage voorgesteld worden om de hiervoor beschikbare middelen over te hevelen naar 2027. Voorlopig dalen de lasten vanaf 2027 structureel met € 1,1 miljoen. Reservemutaties (+ € 0,0 miljoen (stortingen) / + € 2,3 miljoen (onttrekkingen)) In 2026 hebben verschillende incidentele onttrekkingen aan de reserves plaatsgevonden. Uit de overhevelingsreserve is € 0,3 miljoen onttrokken voor de afwikkeling van de Westland Agenda III. Daarnaast is € 0,3 miljoen uit deze reserve ingezet voor het Transformatiefonds. Voor de VORM- subsidies is in 2026 € 0,5 miljoen onttrokken aan de duurzaamheidsreserve. Daarnaast is in 2026 € 1,1 miljoen aan de reserves onttrokken voor Externe Positionering. Hiervan heeft € 0,5 miljoen betrekking op de overheveling van het resterende budget uit 2025 naar 2026. Vanaf 2027 zijn geen verdere onttrekkingen voor Externe Positionering geraamd. Begroting 2027 69 4. Onderwijs Als gemeente willen we gelijke kansen voor alle kinderen en jongvolwassenen in Westland. Onderwijs draagt daaraan bij.

We willen naar een samenleving waarin alle kinderen mee kunnen doen. Meedoen is belangrijk voor het kind Øn voor de samenleving. Kinderen krijgen zo de kans zich zowel geestelijk als lichamelijk optimaal te ontwikkelen en uit te groeien tot wie zij willen en kunnen worden. Dit doen wij zo inclusief mogelijk. We richten ons op de leefomgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien: thuis, op school, in de kinderopvang, bij de sportvereniging en in de wijk. Daarbij hebben we aandacht voor hun cognitieve ontwikkeling, gezond gedrag en sociaal-emotionele ontwikkeling. We geloven in de ontwikkelkracht van ieder kind en stimuleren een nieuwsgierige en onderzoekende houding. Het bereiken van deze ambities vraagt om een brede, integrale aanpak. Samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs, zorg en andere betrokken partners is daarbij essentieel. In Westland zien we een toenemend aantal kinderen met een onderbroken ontwikkellijn. Om die reden zetten we met het programma van de Lokale Educatieve Agenda stevig in op preventie, inclusie en het versterken van de doorgaande lijn tussen opvang en onderwijs. We verbinden datagestuurd werken en praktijkervaring hierin om beter inzicht te krijgen in de verschillen tussen wijken, scholen en opvanglocaties. Goede onderwijshuisvesting is een essentiºle randvoorwaarde.

We investeren in toekomstbestendige schoolgebouwen die passen bij het groeiende Westland. We voeren de leerplicht en de aanpak Voortijdig Schoolverlaten proactief uit, met vroegtijdig contact met jongeren als kenmerk. Producten Onderwijshuisvesting EØn van de Westlandse opgaven is het realiseren van toekomstbestendige huisvesting voor het primair, speciaal primair, voortgezet speciaal en voortgezet onderwijs. Hiermee voeren we de wettelijke taak uit en dragen we bij aan een geschikt voorzieningenniveau in Westland. Met voldoende en goede huisvesting bieden we een optimale leer- en werkomgeving aan leerlingen en personeel.

Begroting 2027 70 We investeren in toekomstbestendige schoolgebouwen die meegroeien met een groeiend Westland. Deze gebouwen voldoen aan duurzaamheidseisen en bieden een kwalitatief goede leeromgeving. Bij gebiedsontwikkelingen zoals Weterhoven, Vlietweg (Naaldwijk) en Flora Campus Westland nemen we nieuwe onderwijsvoorzieningen mee in de planvorming. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering en actualiseren van zowel het Integraal Huisvestingsplan (IHP) als het Uitvoeringsplan voor PO, SBO, (V)SO. We zetten in op de ontwikkeling en realisatie van verschillende projecten. We stellen een nieuw Uitvoeringsplan op voor de periode 2027-2030 aan de hand van de informatie uit de opgestelde businesscases. Passende huisvesting voor GO/Inclusief onderwijs in nieuwbouw/renovatie projecten, wordt meegenomen in de actualisatie van het IHP. We actualiseren het IHP, waarin nieuwe beleidsuitgangspunten en VO en speciaal onderwijs ook een plek krijgen. Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan en Uitvoeringsplan voor voortgezet onderwijs (IHP- VO). We vervolgen de ontwikkeling en realisatie van het Vakcollege + op de Flora Campus Westland in Naaldwijk. We faciliteren onderwijsconcepten die een doorgaande leerlijn bieden tussen kinderopvang en primair onderwijs en tussen primair- en voortgezet onderwijs.

We werken samen met onderwijspartners, de kinderopvang en andere organisaties die bijdragen aan een optimale en haalbare nieuwbouw. Zo creºren we een onderwijsconcept met een doorgaande leerlijn van de kinderopvang tot en met het voortgezet onderwijs. We zetten in op een sterkere verbinding tussen sport, cultuur en onderwijs. We onderzoeken of medegebruik mogelijk gemaakt kan worden. Bij nieuwbouwprojecten zullen we medegebruik waar mogelijk implementeren. We zetten in op verduurzaming van scholen. We onderzoeken de mogelijkheden om te verduurzamen bij bestaande bouw. Onderwijsbeleid en leerlingzaken Als gemeente willen we gelijke kansen voor alle kinderen en jongvolwassenen in Westland. Onderwijs draagt bij aan een Leven Lang Ontwikkelen, participatie en gemeenschapszin. Hiervoor is een goede samenwerking nodig met maatschappelijke partners zoals schoolbesturen, zorgpartijen en kinderopvang. In Westland zien we een toenemend aantal kinderen met een onderbroken ontwikkellijn. Om die reden zetten we met het programma van de Lokale Educatieve Agenda stevig in op preventie, inclusie en het versterken van de doorgaande lijn tussen opvang en onderwijs. Data gestuurd werken en praktijkervaring worden hierin met elkaar verbonden om beter inzicht te krijgen in de verschillen tussen wijken, scholen en opvanglocaties.

We voeren de Leerplichtwet en de aanpak Voortijdig School Verlaten proactief uit, met vroegtijdig contact met jongeren als kenmerk. De kwalificatieplicht geldt voor jongeren tussen de 16 en 18 jaar: Begroting 2027 71 zij zijn verplicht onderwijs te volgen totdat ze een startkwalificatie hebben behaald. We identificeren laaggeletterde ouders en kinderen en bieden gerichte ondersteuning bij taalontwikkeling. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Onderwijsbeleid en Kinderopvang Gelijke kansen voor iedereen. Gericht op cognitieve, sociale en emotionele ontwikkeling. Binnen Westland werken we toe naar een integrale aanpak rondom taalontwikkeling d.m.v. educatief partnerschap. We identificeren laaggeletterde ouders en kinderen in Westland (NT1) en bieden gerichte ondersteuning bij hun taalontwikkeling. Daarmee vergroten we hun taalvaardigheid en zelfredzaamheid. We versterken de deskundigheid van professionals die werken met jonge kinderen, zodat zij laaggeletterdheid tijdig kunnen herkennen en effectieve maatregelen kunnen nemen om dit te voorkomen. We implementeren de aanpak laaggeletterdheid volgens de vier richtlijnen: 1. Het identificeren van laaggeletterden; 2. Het bespreekbaar maken van laaggeletterdheid en het doorverwijzen naar relevante activiteiten; 3. Het voorkomen van laaggeletterdheid bij kinderen; 4.

Het opleiden en ondersteunen van laaggeletterden, zodat zij zich beter kunnen ontwikkelen in hun taalvaardigheid. We zetten in op extra communicatiecampagnes om laaggeletterdheid uit de taboesfeer te halen. We herijken het subsidieprogramma en onderwijsachterstanden- en peuteropvangbeleid 2027. We stimuleren de beschikbaarheid van peuteropvang voor alle kinderen in het Westland van 2 t/m 4 jaar. En faciliteren voorschoolse educatie voor kinderen met een VE-indicatie. We implementeren de peutermonitor om sturingsmogelijkheden te verbeteren. We breiden dit uit met de resultatenmonitor die de doorgaande lijn ondersteunt. We stellen nieuw VVE-beleid (vroeg- en voorschoolse educatie) op voor de periode 2027- 2032. Dit wordt ontwikkeld naast de nieuwe Lokale Educatieve Agenda (LEA) en in samenspraak met het veld. Een brede ontwikkeling (leer- en ontwikkelingslijn van 0-27 jaar waarbij we samenwerken met organisaties uit zorg, welzijn, cultuur, sport en bedrijfsleven om aanbod binnen en buiten schooltijden te stimuleren). Zo zorgen we ervoor dat alle leerplichtige jongeren onderwijs volgen. We verhogen cultuurparticipatie en belangstelling technologie door inzet van WNT-web en Westland Cultuurweb.

We ontwikkelen een centrale website waar professionals lokaal aanbod en relevante informatie kunnen vinden, samenwerkingen kunnen versterken en op de hoogte blijven van nieuws, ontwikkelingen en praktische materialen. Begroting 2027 72 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Inzet van jongerenwerkers (Vitis) op het voortgezet onderwijs. Inzet van inloopspreekuren JGZ op de Voortgezet Onderwijs Scholen in Westland. Voor iedereen een passende plek en ondersteuning. Verkennen doorontwikkeling Peuter op Maat groepen. We zetten collectieve en contextgerichte jeugdhulp in binnen zowel regulier als gespecialiseerd onderwijs, met als doel ondersteuning te bieden aan leerlingen, leerkrachten en ouders, ter versterking van het pedagogisch klimaat en ter preventie van specialistische jeugdhulp. We onderzoeken interventies ter voorkoming van schooluitval in samenwerking met onderwijs en het samenwerkingsverband. We verkennen samen met het onderwijs de toekomstbestendige inrichting van het gespecialiseerd onderwijs in het Westland, passend bij de ontwikkeling naar inclusiever onderwijs. Ook brengen we kansrijke scenario’s voor voorzieningen, samenwerking en huisvesting in beeld. Leerlingzaken We versterken onderwijs en arbeidsmarkt.

We subsidiºren Westland Natuur en Techniek web, zetten in op ondersteuning van het onderwijs met praktijkgerichte natuur en techniek lessen, excursies, bedrijfsbezoeken en een beroepenbank. WNT-web zet een beroepenbank op in samenwerking met MKB Westland, VNO-NCW en Glastuinbouw. Jongeren worden geholpen bij het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten. Op deze wijze worden vraag en aanbod op de arbeidsmarkt in de regio beter in balans gebracht. Het behouden van de goede aansluiting van jongeren uit het Praktijkonderwijs /Voortgezet Speciaal Onderwijs op de arbeidsmarkt en vervolgonderwijs. Jongeren verlaten het onderwijs met minimaal een startkwalificatie (vwo, havo of mbo 2). We monitoren leerlingen door de leerplichtambtenaren (tot 18 jaar) en de Doorstroom-consulenten (vanaf 18 jaar) om uitval te voorkomen. Daarbij hebben we aandacht voor overstap van voortgezet onderwijs naar MBO. Alle leerplichtige jongeren volgen onderwijs. Uitvoeren van de Leerplichtwet volgens een preventieve verzuimaanpak (volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim). Medio 2027 wordt de wet ‘Terugdringen schoolverzuim’ Begroting 2027 73 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? ingevoerd. Deze wet is een aanvulling op de Leerplichtwet. De wet is gericht op extra preventie; signalering bij beginnend of frequent verzuim.

Verzuim van jongeren brengen we in beeld en we maken inzichtelijk wat hun situatie is. In samenwerking tussen scholen en de gemeente vindt gegevensuitwisseling en registratie plaats van (on)geoorloofd verzuim. Leerplichtige jongeren die geen onderwijs volgen (thuiszitters) zijn in beeld en worden gevolgd. We verlenen vrijstellingen van de Leerplichtwet in situaties waarin voldaan wordt aan de daarover in de wet gestelde eisen. Wij zorgen voor een goede coördinatie van de inzet rond deze jongeren met alle betrokken netwerkpartners (zoals Vitis Welzijn, Patijnenburg en het SKT). Ook jongeren in een kwetsbare positie zijn in staat om een startkwalificatie te halen en/of om te komen tot een duurzame positie op de arbeidsmarkt. Invulling geven aan een sluitende aanpak gericht op jongeren in een kwetsbare positie (JiKP) door consulenten jongeren. Inzetten van o.a. loopbaanbegeleiding en coachingstrajecten. (Kwetsbare) jongeren zijn in staat om een startkwalificatie te halen en/of om te komen tot een duurzame positie op de arbeidsmarkt. Integrale analyse en sluitende aanpak gericht op (kwetsbare) jongeren van 16 tot 27 jaar. Inzet van o.a. loopbaanbegeleiding en coachingstrajecten. Coördinatie van de inzet rond deze jongeren door alle betrokken netwerkpartners (zoals Vitis Welzijn, Patijnenburg en het SKT).

Ten aanzien van het Voortijdig schoolverlaten (VSV) realiseren we een verlaging van het percentage jongeren van 18 tot 27 jaar die in 2027 zonder startkwalificatie school verlaten (van 1,5% naar 1,3%). We begeleiden jongeren met doorstroomcoaches bij loopbaanoriºntatie en studiekeuze volgens de RMC-routekaart. Zo helpen we de leerling verder richting een startkwalificatie of werk. We verbeteren de samenwerking tussen onderwijs en zorgpartners door een gezamenlijk inloopspreekuur op MBO Westland. Verder vormgeven van het regionaal VSV programma waarbij de Westlandse belangen in voldoende mate behartigd worden. Het verhogen van de uitstroom van het aantal VSV-ers uit doorstroom naar opleiding. We begeleiden jongeren met integraal en outreachend casemanagement op maat. Door actief contact te leggen ondersteunen we hen richting onderwijs of werk, bijvoorbeeld via brieven, telefoongesprekken en huisbezoeken. Leerlingenvervoer We streven we naar een efficiºnte, kosteneffectieve organisatie van het leerlingenvervoer om kwaliteit en kostenbeheersing te kunnen borgen. We actualiseren de regelgeving in de verordening. Begroting 2027 Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? We monitoren de kwaliteit van het leerlingenvervoer en sturen bij waar mogelijk. We onderzoeken de effecten van de groei van ritten en reisafstanden met betrekking tot leerlingenvervoer.

We bewegen naar een normalisering van het | We actualiseren de verordening en beleidsregels. leerlingenvervoer door sterker in te zetten op de eigen kracht van ouders en leerlingen. Samen onderzoeken we via het gesprek wat zelfstandig mogelijk is, met focus op zelfredzaamheid. Taxivervoer blijft beschikbaar, maar zetten we bij voorkeur in daar waar andere reisopties niet passend blijken. We monitoren de kwaliteit van het leerlingenvervoer en sturen bij waar mogelijk. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Vroegtijdige schoolverlaters (VO + MBO) Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Sinds 1 januari 2026 is de doelgroep in de aanpak van voortijdig schoolverlaten uitgebreid van 12–23 jaar naar 12–27 jaar. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: DUO/Ingrado Jaar | Westland | Nederland 2021 | 1,4% | 1,9% 2022 | 1,5% | 2,4% 2023 | 1,3% | 2,3% 2024 | 1,9% | 2,3% 74 Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2025 | 1,4% | 2,3% Relatief verzuim Van relatief verzuim is sprake als een op een school ingeschreven leer- of kwalificatie plichtige jongere ongeoorloofd afwezig is.

Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: DUO/Ingrado Jaar | Westland | Nederland 2021 | 18 | 20 2022 | 16 | 24 2023 | 18 | 27 2024 | 17 | 28 2025 | 15 | 28 Absoluut verzuim Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school en ook niet vrijgesteld is van de inschrijvingsplicht. De cijfers van Ingrado hebben betrekking op schooljaren. De eenheid is per 1.000 leerlingen. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: DUO/Ingrado 75 Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2021 | 1,3 | 2,7 2022 | 7,3 | 4,2 2023 | 6,1 | 6,3 2024 | 5,7 | 6,7 2025 | 6,1 | 7,4 Externe ontwikkelingen/risico’s • | Groei inwoneraantal • | Personeelstekort binnen het onderwijs. • | Toenemende kansenongelijkheid. • | Toenemende leerachterstand bij peuters • | Aansluiting onderwijs (PO, VO, MBO-HBO) op lokaal/regionaal bedrijfsleven. • | Groei Westland en leerlingengroei geeft druk op ruimte; Beleidsregel Inclusieve Leeromgeving (t/m 2034) creºert extra ruimteclaim voor speciale ondersteuning.

Kaderstellende beleidsnota’s • | Lokaal Educatieve Agenda Westland 2022-2025 • | Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Westland 2015 • | Integraal Huisvestingsplan (IHP) primair, speciaal basis en (v)so 2023-2038 • | Integraal Huisvestingsplan (IHP) voortgezet onderwijs 2024-2039 • | Verordening Leerlingenvervoer gemeente Westland 2018 • | Regionaal programma van school naar duurzaam werk 2026-2029 • | Verordening Tegemoetkoming Kinderopvang SMI 76 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 4.1 Openbaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 basisonderwijs 4.2 | 12.470 | 11.130 | 12.292 | 13.637 | 13.918 | 14.660 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid | 8.186 | 10.401 | 7.511 | 7.462 | 6.551 | 6.551 en leerlingzaken 20.656 | 21.531 | 19.803 | 21.099 | 20.469 | 21.211 Baten 4.1 Openbaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 basisonderwijs 4.2 | -1.196 | -1.202 | -1.202 | -1.202 | -1.202 | -1.202 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid | -3.289 | -3.027 | -381 | -381 | -381 | -381 en leerlingzaken -4.485 | -4.229 | -1.583 | -1.583 | -1.583 | -1.583 16.171 | 17.302 | 18.220 | 19.516 | 18.886 | 19.628 Reserves Stortingen Programma 4 – | 800 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onderwijs 800 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 4 – | -838 |

-1.428 | -1.143 | -943 | -33 | -33 Onderwijs -838 | -1.428 | -1.143 | -943 | -33 | -33 -38 | -1.428 | -1.143 | -943 | -33 | -33 Saldo programma | 16.133 | 15.874 | 17.077 | 18.573 | 18.853 | 19.595 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 15,9 miljoen nadelig en in 2027 € 17,1 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 1,2 miljoen. De lasten nemen af met € 1,7 miljoen. De baten nemen af met € 2,6 miljoen. De stortingen in de reserves blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen aan de reserves nemen af met € 0,3 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 4.2 Onderwijshuisvesting (+ € 1,1 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) 77 Begroting 2027 78 Investeringen in onderwijshuisvesting veroorzaken een stijging van de kapitaallasten van € 1,1 miljoen ten opzichte van 2026. Vanaf 2028 nemen de lasten voor het product Onderwijshuisvesting verder toe. Dit komt door toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting, waaronder het Vakcollege op Flora Campus Westland. Deze investeringen leiden in de komende jaren tot een verdere stijging van de kapitaallasten. Bijkomende kosten waar op dit moment nog geen inschatting van gemaakt kan worden zijn niet in de begroting opgenomen. Dit zijn variabele kosten die betrekking hebben op de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor bijv.

sloop van oude gebouwen, verhuizingen naar nieuwe locaties, tijdelijke uitbreidingen en tijdelijk leerlingenvervoer naar sportaccommodaties 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (- € 2,9 miljoen (lasten) / + € 2,6 miljoen (baten)) In 2026 is voor zowel de baten als de lasten € 2,6 miljoen geraamd voor de specifieke uitkering Onderwijsachterstanden. Voor 2027 is nog niet duidelijk welk bedrag de gemeente hiervoor van het Rijk ontvangt. Daarom zijn zowel de geraamde baten als de lasten in 2027 € 2,6 miljoen lager. Vanuit het Uitvoeringsplan Sociaal Domein zijn daarnaast extra middelen geraamd: € 0,3 miljoen in 2026 en € 0,9 miljoen in zowel 2027 als 2028. Hiermee kunnen interventies worden betaald binnen het onderwijsveld om op termijn de jeugdzorglasten te kunnen beheersen. Tot slot was in 2026 incidenteel € 0,8 miljoen extra beschikbaar voor de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Reservemutaties (+ € 0,0 miljoen (stortingen) / + € 0,3 miljoen (onttrekkingen)) In 2026 is incidenteel € 0,8 miljoen onttrokken aan de overhevelingsreserve ten behoeve van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Voor het Uitvoeringsplan Sociaal Domein is in 2026 € 0,3 miljoen onttrokken aan de reserve Sociaal Domein. In zowel 2027 als 2028 bedraagt deze onttrekking € 0,9 miljoen. Begroting 2027 79 5.

Sport, cultuur en recreatie Sport en cultuur zorgen voor een fijn leefklimaat in Westland en helpen de persoonlijke ontwikkeling van de inwoners. Vanuit een sociaal en maatschappelijk perspectief is het belangrijk dat we structureel aandacht geven aan deze thema’s. Inwoners en bedrijven zijn zeer betrokken bij de sportverenigingen die Westland heeft. Hierbij past een gemeentelijke overheid die faciliteert in de basisvoorzieningen van sportaccommodaties en ondersteunt in situaties die daarom vragen. Verduurzaming is daarbij ook belangrijk. Het is van belang dat de sportfaciliteiten meegroeien met Westland zodat alle Westlanders dichtbij huis kunnen sporten en bewegen. Sport stimuleren we voor iedereen – ook voor kwetsbare doelgroepen, waarbij we aandacht hebben voor een sociaal veilige omgeving. Sporten helpt om maatschappelijke doelen te halen. Sport is een middel voor een gezonde leefstijl, zowel fysiek als mentaal. Sport draagt bij aan de kracht van het samenzijn en gemeenschapszin. Het zorgt voor een betere kwaliteit van leven, een hogere levensverwachting, een lager ziekteverzuim en een hogere arbeidsproductiviteit. Sporten is ook belangrijk voor de mentale gezondheid: er is meer sociaal contact, minder eenzaamheid en betere leerprestaties. Cultuur is een bindend element in onze samenleving.

Met culturele voorzieningen en activiteiten – van amateurkunst en cultuureducatie tot musea, cultureel erfgoed en lokale media – investeren we in de identiteit en vitaliteit van Westland. De ontwikkeling van een nieuw theater aan de Verdilaan (De Naald) is een concrete uiting van die ambitie. De openbare ruimte in gemeente Westland is belangrijk voor alle inwoners. Onze taak is om groen, speeltuinen, sportparken, stranden en recreatiegebieden in goede staat te houden. We willen verder vergroenen en ook in nieuwbouwwijken meer groen realiseren. Dit doen we mede aan de hand van het actieplan Groen = Goud en het actieplan Overal Actief. Het gaat niet alleen om hoeveel groen we toevoegen, maar ook om de kwaliteit ervan. Een groene woon- en werkomgeving helpt om een gezond en prettig leefklimaat in Westland te creºren. Producten Sportbeleid en activering Sport en bewegen leveren een belangrijke bijdrage aan een vitaal, gezond en sociaal Westland. Sport draait om plezier, prestatie en beleving en is goed voor de gezondheid. Het zorgt voor een betere

Begroting 2027 80 kwaliteit van leven, een hogere levensverwachting, een lager ziekteverzuim en een hogere arbeidsproductiviteit. Dit zorgt voor lagere zorgkosten. Sporten is ook belangrijk voor de mentale gezondheid en draagt bij aan de kracht van het samenzijn en gemeenschapszin. Er is meer sociaal contact, minder eenzaamheid en het zorgt voor betere leerprestaties. Het helpt ook om de leefbaarheid in buurten te verbeteren en om jeugdoverlast te voorkomen. Met sportbeleid en activering zetten we in op een samenleving waarin inwoners van alle leeftijden en achtergronden kunnen deelnemen aan sport en bewegen en sport kunnen beleven. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Meer inwoners die regelmatig sporten en bewegen We vergroten de deelname aan sport en bewegen door nieuwe initiatieven te ondersteunen. We zetten sport en bewegen in als middel voor gezondheid, preventie, participatie en sociale samenhang. Dit doen we door nieuw sportbeleid te ontwikkelen, het Sportakkoord voort te zetten en beweeginitiatieven, ketenaanpakken en evenementen in te zetten die gezondheid, participatie en sociale samenhang versterken. We versterken de samenwerking tussen sport en andere maatschappelijke domeinen. We faciliteren de mogelijkheden voor ongeorganiseerde buitensport, in lijn met het actieplan Overal Actief.

Stimuleren van topsport en sportbeleving in Westland (sport als doel) We ondersteunen veelbelovende Westlandse sporters om hun talent verder te ontwikkelen met inzet van het Topsportfonds Westland. We dragen bij aan de organisatie van (internationale) topsportevenementen of deelname van Westlandse verenigingen aan (internationale) topsportevenementen. We vergroten de zichtbaarheid, beleving en maatschappelijke waarde van sport door o.a. jaarlijks het ’Westlands sportgala’ met uitreiking van Westlandse Sportprijzen, te organiseren. Sportaccommodaties Sport en bewegen leveren een belangrijke bijdrage aan een vitaal, gezond en sociaal Westland. Het is van belang dat de sportfaciliteiten meegroeien met Westland, zodat alle Westlanders dichtbij huis kunnen sporten en bewegen. We investeren op meerdere manieren in sportaccommodaties: door samen met verenigingen te investeren in accommodaties met voldoende sportfaciliteiten van goede kwaliteit, en door verduurzaming als norm te hanteren bij vervanging en uitbreiding. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Voldoende (duurzame) sportfaciliteiten op de sportparken en in de buitenruimte. Optimaliseren van gebruik van bestaande sportfaciliteiten door gezamenlijk en verspreid gebruik.

Begroting 2027 81 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Bij vervanging en/of uitbreiding is een duurzame oplossing de norm. Voldoende kwalitatief hoogwaardige sportaccommodaties verspreid over de dorpen in Westland. We verlenen investeringssubsidies (25%-regeling) en garantstellingen voor nieuwbouw en renovatie. We verlenen exploitatiesubsidies aan zwembaden en binnensportaccommodaties. We geven uitvoering aan de Strategische Accommodatieplanning Sport, waardoor de sportfaciliteiten (buitensport en binnensport) op tijd meegroeien met de Westlandse bevolking. We verlenen structurele (gedeeltelijke) vrijstelling OZB voor sportverenigingen. Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Veel inwoners van Westland zijn actief in kunst en cultuur. Het culturele veld wordt ondersteund door Westland Cultuurweb, dat een makelaars (tussenpersoon) functie heeft en als een vliegwiel fungeert voor cultuureducatie in het onderwijs, amateurkunst en cultuurparticipatie. Gemeente Westland kent een groot theater, Westland Theater De Naald en daarnaast zijn diverse kleinere kunst- en cultuurlocaties. Ook zijn er veel koren en wordt er op diverse plaatsen muziek, dans en beeldende kunst beoefend. Inwoners zijn actief bij het organiseren van herdenkingen en feestweken. De gemeente beschikt over een kunstcollectie waarin de identiteit van de regio terug te vinden is.

Het is van belang om als goed huisvader het onderhoud van de collectie uit te voeren. Onze opdracht is om de culturele infrastructuur in stand te houden en het vastgoed waarin cultuurparticipatie plaatsvindt goed te laten functioneren. We blijven werken aan een sterke en toegankelijke culturele basis. We richten ons op meer deelname, vooral onder jongeren en inwoners die minder makkelijk meedoen. Cultuur draagt bij aan ontmoeting en welzijn. Daarom versterken we de samenwerking met onderwijs en het sociaal domein. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het uitvoeren van goed accounthouderschap van de gesubsidieerde culturele instellingen; Theater De Naald, Bibliotheek Westland, Westland Cultuurweb, Westlands Museum en de WOS. Samen met de gesubsidieerde culturele instellingen zorgen we voor een rijke culturele infrastructuur. We ondersteunen en stimuleren culturele activiteiten, amateurkunst en cultuureducatie. Het in goede staat brengen en houden van de kunstcollectie en waar mogelijk bruiklenen aan het Westlands Museum en andere culturele instellingen. Voortzetten van het onderhoud van de kunstwerken en samen met partners oriºnteren hoe kunstwerken zichtbaar gemaakt worden. Het verhogen van cultuurparticipatie We werken samen met partners in onderwijs en sociaal domein.

Begroting 2027 82 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We maken afspraken met de culturele partners over resultaten en kwaliteit. Het kunst- en cultuuraanbod is zichtbaar en toegankelijk in alle kernen We bevorderen de spreiding van culturele activiteiten en voorzieningen over alle kernen van Westland. Musea De musea vertellen de geschiedenis van het Westland. Het bewaren en conserveren van die geschiedenis is van groot belang. Daarbij hebben het Historisch Archief Westland (HAW) en het Westlands Museum onze extra aandacht. Met de uitvoering van de wettelijke taken met betrekking tot archeologie is er aandacht voor de geschiedenis die onder de grond ligt. We versterken de samenwerking tussen het Westlands museum, het onderwijs en de maatschappelijke partners. Zo bereiken we meer inwoners en maken we erfgoed toegankelijk voor een breder publiek. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het Westlands Museum en Historisch Archief Westland (HAW) dragen bij aan cultuureducatie, gemeenschapsvorming en het versterken van regionale identiteit. We financieren cultuureducatie bij het Westlands Museum. Het Westlands Museum werkt nauw samen met het HAW. We investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de museale voorzieningen. We financieren een uitbreiding van het Westlands Museum met een kunstvleugel.

Het Westlands Museum is toegankelijk en bereikt een breed publiek. We vergroten de zichtbaarheid van de kunstcollectie van de gemeente in het Westlands Museum. Cultureel erfgoed Eind 2025 is de Erfgoednota (2025-2032) vastgesteld. Deze is opgewerkt in samenwerking met de historische verenigingen. We zijn voornemens eind 2026 een uitvoeringskader vast te stellen. Vanaf 2027 gaan we uitvoering hieraan geven. Ook hierbij is de inbreng van het historisch veld cruciaal. Er komt een herijking van de monumentenlijst en een evaluatie van de aanwijzingsprocedure aan. We blijven inzetten op goed onderhouden eigen cultuurhistorisch vastgoed en monumentenzorg. We zetten onze geschiedenis in bij gebiedsontwikkeling. We hebben zorg voor de vele kerkgebouwen in het Westland en zetten de monumenten in de spotlight bij het Open Monumenten Weekend. We werken samen met partners en inwoners aan een goede balans tussen bescherming en ontwikkeling. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Westlands erfgoed op waarde geschat. We herijken de monumentenlijst. We evalueren de aanwijzingsprocedure. Westlands erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken voor inwoners. We onderhouden ons eigen cultuurhistorisch vastgoed en maken dit waar mogelijk toegankelijk voor het publiek.

Begroting 2027 83 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen de uitvoering van Open Monumentendag. Uitvoering voortzetten van de kerkenvisie. Westlands erfgoed inzetten voor de leefomgeving. We investeren in een integrale en gebiedsgerichte benadering van erfgoed. We zetten erfgoed actief in bij gebiedsontwikkelingen. Samenwerken aan sterk Westlands erfgoed. We hebben aandacht voor vrijwilligers die bijdragen aan de zorg voor ons erfgoed. We voeren monumentenzorg uit. Uitvoering van de Erfgoednota 2025-2032 binnen beschikbare middelen. We voeren de Erfgoednota uit en maken daarin keuzes voor de uitvoering afhankelijk van beschikbare middelen. Media Bibliotheek Westland vervult, met in elke kern een vestiging dichtbij de burger, een belangrijke rol in het beschikbaar stellen van kennis en informatie, het bevorderen van lezen en kennismaking met literatuur, het bieden van educatie, het stimuleren van ontmoeting en debat en het laten kennismaken met kunst en cultuur. Door de wettelijke zorgplicht vanuit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) groeit deze rol en vraagt dit om verdere ontwikkeling van de basisfuncties en een goede bereikbaarheid in alle kernen. Daarmee draagt de bibliotheek bij aan de versterking van taalvaardigheid, digitale vaardigheden en participatie in de samenleving.

De lokale omroep WOS speelt een onmisbare rol in de informatievoorziening en gemeenschapsvorming. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Bibliotheekvoorzieningen voldoen aan de wettelijke zorgplicht en kernfuncties. We ontwikkelen de bibliotheek door volgens de wettelijke kernfuncties (lezen, ontwikkelen, informatie, ontmoeting en debat). We stellen gemeentelijk beleid op en ontwikkelen dit door voor de bibliotheek, passend bij de wettelijke zorgplicht (Wsob). Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden, zoals taal en digitale vaardigheden. We versterken het Informatiepunt Digitale Overheid en laagdrempelige dienstverlening. Een goed geïnformeerde samenleving. We ontwikkelen de bibliotheek door volgens de wettelijke kernfuncties Een toekomstbestendige lokale omroep die voorbereid is op veranderingen in de Mediawet. We bereiden ons voor op de nieuwe Mediawet en implementeren deze. We ontwikkelen de WOS door op de nieuwe locatie binnen het World Horti Center. Openbaar groen en (openlucht)recreatie De openbare ruimte in gemeente Westland is belangrijk voor alle inwoners. Onze taak is om groen, speeltuinen, sportparken, stranden en recreatiegebieden in goede staat te houden, zoals afgesproken in het Gebiedsgericht Plan (GGP) 2023-2027.

We zorgen voor waardevol groen, Begroting 2027 toegankelijke stranden en een toenemende diversiteit van spelen zowel op doelgroep als op aanbod. Een groene woon- en werkomgeving helpt om een gezond en prettig leefklimaat in Westland te creºren. We willen verder vergroenen en zoeken continue naar kansen om meer groen te realiseren. Een vernieuwd actieplan Groen = Goud 2.0 gaat hierbij helpen. Het gaat niet alleen om hoeveel groen we toevoegen, maar ook om de kwaliteit ervan. We maken steeds een afweging tussen de gewenste kwaliteit, mogelijke risico’s en het beschikbare budget. We voegen sport-, beweeg- en speelvoorzieningen toe in de openbare ruimte, voor alle leeftijden met het actieplan Overal Actief. We ondersteunen bewonersinitiatieven en zelfbeheer door bewoners als onderdeel van een duurzame relatie met de gemeenschap. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? Duurzaam beheer en onderhoud van het | We beheren en onderhouden openbaar groen openbaar groen | volgens het GGP 2023 - 2027 en de daarin vastgestelde kwaliteitsniveaus. We renoveren openbaar groen volgens de meerjarenplanning waarbij groen wordt toegevoegd aan de openbare ruimte. We geven extra aandacht aan de standplaatsverbetering om bomen een betere ontwikkelkans te geven.

Optimalisatie van de belevingswaarde en | We voorzien in voldoende voorzieningen zoals toegankelijkheid van recreatiegebieden en strand | straatmeubilair en we onderhouden de toegangsmogelijkheden voor mindervaliden op en naar het strand en in recreatiegebieden. We voegen sport-, beweeg- en speelvoorzieningen toe in de openbare ruimte, in lijn met het actieplan Overal Actief. Beheer en onderhoud van speelvoorzieningen en | We beheren en onderhouden speelvoorzieningen uitvoeren actieplan Overal Actief ter bevordering | volgens het GGP 2023 – 2027. van recreatieve en sportieve mogelijkheden in de openbare ruimte. We ontwikkelen en voegen sportieve en recreatieve mogelijkheden toe in de openbare ruimte met het actieplan Overal Actief als leidraad. We leggen nieuwe groene en inclusieve speelplekken aan in overleg met omwonenden en gebruikers, met het beheerkader Spelen als uitgangspunt. Het optimaal gebruiken, inrichten en doelmatig | We beheren en onderhouden de sportparken beheren en onderhouden van sportparken en | volgens het GGP 2023 - 2027 en de daarin faciliteiten. | vastgestelde kwaliteitsniveaus. We vergroten de biodiversiteit en vergroening van sportparken. We vervangen planmatig sportvelden en sporttechnische voorzieningen. Ook onderhouden we alle benodigde voorzieningen zoals hekwerken, meubilair en verhardingen.

84 Begroting 2027 85 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Meer kwalitatief waardevol groen in de leefomgeving. Kwalitatieve standplaatsverbetering, bomen vervangen en het renoveren van groenvakken. We bevorderen de biodiversiteit. We leggen nieuw aaneengesloten groen van enige omvang bij gebiedsgerichte ontwikkelingen aan. We ondersteunen bewonersinitiatieven en zelfbeheer door bewoners. We stellen het actieplan Groen = Goud 2.0 op. Hierbij staan 2 pijlers centraal: -Een sterke groenstructuur -Betrokken Westlanders in een gezonde, groene en een klimaatbestendige woonomgeving We investeren en faciliteren projecten waarbij we de gezonde leefomgeving van de Westlander een impuls geven. We werken samen met Westlanders en natuurorganisaties die met goede initiatieven bijdragen aan dit doel. Artistieke kunstwerken in de buitenruimte. We beheren, onderhouden, behouden, en maken de (niet civiele) kunstwerken in de buitenruimte zichtbaar. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Niet - sporters Het percentage niet-wekelijks sporters ten opzichte van de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens ØØn keer per week aan sport doet.

Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM

Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2012 | 41,3% | 46,7% 2016 | 46,5% | 48,7% 2020 | 44,9% | 49,2% 2022 | 39,7% | 46,4% 2024 | 38,9% | 42,5% Externe ontwikkelingen/risico’s • | Bezuiniging Rijk op BOSA-regeling (Bouw Onderhoud Sportaccommodaties) zet nieuwbouw en renovatie sportaccommodaties financieel onder druk. • | Druk op vrijwilligers: voor sportverenigingen steeds lastiger structureel vrijwilligers te vinden. • | Groei van Westland geeft druk op beschikbare ruimte op sportparken; concentratie wedstrijdactiviteiten versterkt dit. • | De invoering van de nieuwe Mediawet kan leiden tot wijzigingen in taken, financiering en bekostiging van lokale publieke media. • | De onzekerheid over de toekomstige bekostiging vanuit het Rijk.

Kaderstellende beleidsnota’s • | Kustvisie 2024 • | Uitvoeringsagenda Kustvisie 2024-2028 • | GGP 2023-2027 (Gebiedsgericht Plan) • | Actieplan Groen = Goud Westland • | Programmering Strategische Accommodatieplanning Sport 2026-2029 • | Vaarrecreatie in Westland 2012 • | Subsidieregeling instandhouding gemeentelijke monumenten 2024 • | Westland Cultuurkoers 2030 • | Kerkenvisie gemeente Westland • | Erfgoednota Gemeente Westland “Westlands erfgoed op waarde geschat 2025-2032” • | Actieplan Overal Actief 86 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 5.1 Sportbeleid en | 981 | 1.237 | 594 | 594 | 594 | 594 activering 5.2 | 8.159 | 7.759 | 8.122 | 7.914 | 7.863 | 8.027 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, | 4.089 | 4.194 | 4.379 | 4.375 | 4.088 | 4.768 -productie en - participatie 5.4 Musea | 1.505 | 1.225 | 905 | 905 | 904 | 903 5.5 Cultureel erfgoed | 610 | 468 | 455 | 455 | 452 | 451 5.6 Media | 5.054 | 5.421 | 4.028 | 3.697 | 3.694 | 3.691 5.7 Openbaar groen en | 20.100 | 21.411 | 23.229 | 24.545 | 23.967 | 23.713 (openlucht)recreatie 40.498 | 41.715 | 41.712 | 42.485 | 41.562 | 42.147 Baten 5.1 Sportbeleid en | -739 | -689 | 0 | 0 | 0 | 0 activering 5.2 | -2.238 | -2.342 | -2.342 | -2.342 | -2.342 |

-2.342 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, | -439 | -344 | -344 | -344 | -344 | -344 -productie en - participatie 5.4 Musea | 0 | -3 | -3 | -3 | -3 | -3 5.5 Cultureel erfgoed | -31 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 5.6 Media | -197 | -81 | -80 | -80 | -80 | -80 5.7 Openbaar groen en | -782 | -594 | -343 | -343 | -343 | -343 (openlucht)recreatie -4.426 | -4.053 | -3.112 | -3.112 | -3.112 | -3.112 36.072 | 37.662 | 38.600 | 39.373 | 38.450 | 39.035 Reserves Stortingen Programma 5 – Sport, | 35 | 161 | 16 | 16 | 16 | 16 cultuur en recreatie 35 | 161 | 16 | 16 | 16 | 16 Onttrekkingen Programma 5 – Sport, | -5.884 | -2.746 | -1.285 | -842 | -622 | -622 cultuur en recreatie -5.884 | -2.746 | -1.285 | -842 | -622 | -622 -5.849 | -2.585 | -1.269 | -826 | -606 | -606 Saldo programma | 30.223 | 35.077 | 37.331 | 38.547 | 37.844 | 38.429 87 Begroting 2027 88 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 35,0 miljoen nadelig en in 2027 € 37,3 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 2,3 miljoen. De lasten blijven nagenoeg gelijk. De baten nemen af met € 0,9 miljoen. De stortingen in de reserves nemen af met € 0,1 miljoen. De onttrekkingen aan de reserves nemen af met € 1,4 miljoen.

Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 5.1 Sportbeleid en activering (- € 0,6 miljoen (lasten) / + € 0,7 miljoen (baten)) De rijkssubsidie voor de Brede SPUK-regeling Combinatiefunctionaris wordt per eind 2026 beºindigd. Hierdoor zijn vanaf 2027 geen lasten (€ 0,6 miljoen) en baten (€ 0,6 miljoen) meer opgenomen in de begroting. De resterende verschillen zijn kleiner dan € 0,1 miljoen. 5.2 Sportaccommodaties (+ € 0,4 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Door het (mogelijk tijdelijk) wegvallen van de rijksgelden ramen we incidenteel in 2027 € 0,3 miljoen voor Sportstimulering. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie (+ € 0,2 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) In het MIP zijn meerdere Multifunctionele Accommodaties (MFA’s) opgenomen, waaronder het Centrumplan Honselersdijk – Huis van de Buurt en het ISW Ontmoetings- en Onderwijscentrum. Deze accommodaties bieden naast onderwijs ook huisvesting aan onder andere de bibliotheek, sport en andere instellingen. Het deel van de investering van de MFA’s dat hierop betrekking heeft, leidt tot kapitaallasten binnen dit product. 5.4 Musea (- € 0,3 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) In 2026 zijn incidenteel extra middelen van € 0,3 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitbreiding en vernieuwing van het Westlandmuseum.

5.6 Media (- € 1,3 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Incidenteel is € 1,7 miljoen beschikbaar gesteld voor de verhuizing van de WOS. Hiervan wordt € 0,7 miljoen in 2026 uitgekeerd. Dit is in 2026 abusievelijk dubbel geraamd (€ 1,4 miljoen) en wordt bij de 2e Afwijkingenrapportage 2026 gecorrigeerd naar € 0,7 miljoen. De resterende verschillen zijn kleiner dan € 0,1 miljoen. Vanaf 2028 dalen de lasten met € 0,3 miljoen. Voor 2028 zijn nog geen rijksmiddelen beschikbaar gesteld voor de nieuwe zorgplicht voor bibliotheken. 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie (+ € 1,8 miljoen (lasten) / + € 0,3 miljoen (baten)) De af te sluiten MIP-projecten 2026 leiden in 2027 tot hogere kapitaalslasten (afschrijving en rente). Belangrijke projecten hierin zijn het openbaar groen in de Herenstraat en de Oranjewijk, met een effect van € 0,5 miljoen. Daarnaast leiden vervangingsinvesteringen in sportparken en de vervanging van speeltoestellen tot € 0,8 miljoen hogere kapitaalslasten. De areaaluitbreiding van het openbaar groen met 4% in 2027 leidt tot een structurele verhoging van het budget met € 0,3 miljoen. Het betreft met name de locaties Waelpolder, Rijnvaart en Begroting 2027 89 Dijckerwaal in ’s-Gravenzande, de Kreken in Poeldijk en Liermolen in De Lier. De areaaluitbreiding leidt tot extra inkomsten op andere producten binnen de begroting.

Daarnaast is er sprake van een stijging van de lasten van € 0,1 miljoen door een toename van de personele inzet op dit product. Deze verschuiving leidt tot lagere lasten op andere producten binnen de begroting, waar de personel e inzet juist is afgenomen. Tegenover deze lasten staat een incidentele bate van € 0,1 miljoen als gevolg van een overeengekomen afkoopregeling voor bomen in verband met de aanleg van een opstelplaats voor het Warmtenet. Deze bate wordt naar verwachting in 2026 gerealiseerd. Daarnaast is de SPUK Sport, de compensatie voor betaalde btw, in 2026 incidenteel met € 0,1 miljoen verhoogd vanwege de hogere investeringen in sportfaciliteiten. Reservemutaties (- € 0,1 miljoen (stortingen) / + € 1,5 miljoen (onttrekkingen)) In 2026 wordt € 0,7 miljoen uit de algemene reserve onttrokken voor de resterende subsidie aan de WOS. Deze is in 2026 abusievelijk dubbel geraamd (€ 1,4 miljoen) en wordt bij de 2e Afwijkingenrapportage 2026 gecorrigeerd naar € 0,7 miljoen. Het incidentele budget van € 0,3 miljoen voor Sportstimulering in 2027 wordt gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve. Voor de incidentele subsidie voor de verbouwing en uitbreiding van het Westlandmuseum wordt in 2026 in totaal € 0,3 miljoen aan reserves onttrokken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/49c68769-0371-49e1-977e-06d1f3c1aa6b?agendaItemId=517c64f2-bebb-4ef2-ad90-aed07eb2094d