Programmabegroting 2027-2030 [26-0155759]
Tekst van het document
de programmabegroting en betreffen het overzicht van algemene dekkingsmiddelen en een toelichting op de begroting van de Vennootschapsbelasting. Het overzicht van algemene dekkingsmiddelen is opgesteld conform BBV-regelgeving en sluit niet helemaal aan op het product Algemene dekkingsmiddelen eerder in dit programma. Dit komt doordat er in het product meer lasten zijn opgenomen zoals bijvoorbeeld voor de Vennootschapsbelasting. De Vennootschapsbelasting is geen apart product, maar komt wel conform BBV-regelgeving apart terug in het overzicht van baten en lasten op taakveldniveau. De Vennootschapsbelasting wordt onder het overzicht van algemene dekkingsmiddelen toegelicht. Overzicht algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die vrij besteedbaar zijn, omdat ze geen specifiek bestedingsdoel hebben. De belangrijkste onderdelen hiervan zijn: • | Algemene uitkering uit het gemeentefonds; • | Lokale belastingen (onroerende zaakbelasting, toeristen- en forensenbelasting); • | Rente en dividend van geldleningen en deelnemingen. In de onderstaande tabel zijn de ramingen opgenomen van de algemene dekkingsmiddelen.
(bedragen x € 1.000) Overzicht algemene dekkingsmiddelen Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Geldleningen en deelnemingen Dividend nutsbedrijven | 11.743 | 11.743 | 11.743 | 11.743 | 11.743 Beleggingen/deelnemingen | 500 | 500 | 500 | 500 | 500 Renteresultaat | 1.628 | 799 | 1.328 | 1.249 | 1.609 Subtotaal geldleningen en | 13.871 | 13.042 | 13.571 | 13.492 | 13.852 deelnemingen Algemene uitkering uit het | 234.837 | 246.365 | 233.871 | 228.728 | 232.230 gemeentefonds 28 Begroting 2027 Overzicht algemene dekkingsmiddelen Raming | Raming | Raming | Raming | Raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onroerende zaakbelastingen OZB eigenaren niet-woning | 14.472 | 14.966 | 15.471 | 15.995 | 16.538 OZB eigenaren woning | 17.666 | 18.373 | 19.095 | 19.844 | 20.600 OZB gebruikers niet-woning | 9.723 | 10.056 | 10.396 | 10.749 | 11.121 Subtotaal onroerende zaakbelastingen | 41.861 | 43.395 | 44.962 | 46.588 | 48.259 Overige belastingen Toeristenbelasting | 318 | 318 | 318 | 318 | 318 Forensenbelasting | 99 | 99 | 99 | 99 | 99 Subtotaal overige belastingen | 417 | 417 | 417 | 417 | 417 Overige algemene dekkingsmiddelen | -2.163 | 5.664 | 2.627 | 3.570 | 3.404 Totaal algemene dekkingsmiddelen | 288.823 | 308.883 | 295.448 | 292.795 | 298.162 De analyse tussen de raming 2026 en 2027 is opgenomen in ’Wat mag het kosten’ bij programma 0.
Geldleningen en deelnemingen De baten uit hoofde van leningen en beleggingen bestaan uit het renteresultaat en uit dividenden. Juva heeft in de zomer van 2024 een strategisch plan gepresenteerd waarin zij hun investeringsplannen tot 2030 hebben verwerkt. Naar aanleiding van gesprekken tussen gemeente Westland en Juva is hierna overeengekomen de positieve resultaten en reserves voor een groter deel af te romen dan oorspronkelijk in de prognoses van Juva is opgenomen. Hierdoor werd de te verwachte dividenduitkering € 4,3 miljoen hoger geraamd vanaf 2025. Het totaal aan te verwachten dividend van Juva is jaarlijks € 11,2 miljoen. Vanuit Evides wordt € 0,5 miljoen aan dividend verwacht. De dividenduitkering uit aandelen BNG is voor 2026 en verder geraamd op € 500.000. Voor het renteresultaat verwijzen wij naar de paragraaf Financiering. Algemene uitkering uit het gemeentefonds Via het gemeentefonds krijgen gemeenten geld van de rijksoverheid. Het gemeentefonds biedt dekking voor een deel van de uitgaven in de programma’s van de begroting. De rijksoverheid informeert de gemeenten over de omvang en verdeling van het gemeentefonds. Dit doet zij via circulaires in mei, september en december. De inhoud van de meicirculaire 2026 voor Westland is verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030. Hierdoor is de laatst bekende stand van het gemeentefonds in de begroting opgenomen.
In de 2e Afwijkingenrapportage 2026 wordt de raming voor 2026 aangepast op de uitkomsten van de meicirculaire 2026. Accresontwikkeling gemeentefonds Het gemeentefonds volgt de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De omvang van de algemene uitkering beweegt hierin mee. Deze beweging heet accres. 29 Begroting 2027 Meicirculaire 2026 9 juli heeft uw raad de raadsinformatiebrief (RIB) Meicirculaire ontvangen. In deze Meicirculaire zaten nog een aantal verwerkingskeuzes, waardoor het saldo van de Meicirculaire wijzigt. Dit betreft de taakmutaties, integratie-uitkeringen en decentralisatie-uitkeringen welke integraal onderdeel uitmaken van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en in principe vrij besteedbaar zijn. Dit betreffen onderstaande posten: (bedragen x € 1.000) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Taakmutaties Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo | 1.311 Huishoudelijke hulp (HH) uit de Wmo | -7.930 | -8.055 Vangnetregeling HH uit de Wmo | 2.367 | 2.405 Taakmutaties < € 0,1 mln. | 37 | -60 | -57 | -58 Totaal | 1.348 | -60 | -5.620 | -5.708 Integratie- en decentralisatie-uitkeringen Participatie | 395 | 441 | 493 | 508 CDOKE | 3.296 Overige uitkeringen < € 0,1 mln. | 94 | 78 | 77 | 89 Totaal | 3.785 | 519 | 570 | 597 De grootste posten worden hieronder kort toegelicht.
Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo (ter vervanging van het abonnementstarief) is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Om het financiºle nadeel voor gemeenten op te vangen wordt in 2027 een bedrag toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor Westland bedraagt dit € 1,3 miljoen in 2027. Omdat in de begroting wel al rekening gehouden was met een eigen bijdrage, kiezen we ervoor om de derving van deze eigen bijdrage in 2027 te compenseren met de extra middelen vanuit het gemeentefonds. Huishoudelijke hulp Wmo Het kabinet wil dat huishoudelijke hulp niet langer via de Wmo wordt vergoed voor mensen die dit zelf kunnen betalen. Deze maatregel zou in werking moeten treden op 1 januari 2029 en betekent dat huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo komt te vervallen. Omdat het Rijk verwacht dat gemeenten hierdoor minder kosten maken, wordt het gemeentefonds dienovereenkomstig gekort. Hoewel huishoudelijke hulp grotendeels uit de Wmo verdwijnt, blijft de gemeente verantwoordelijk voor mensen die deze zorg niet zelf kunnen regelen of bekostigen. Voor deze groep wordt een vangnet ingericht. Gemeenten ontvangen hiervoor vanaf 2029 extra middelen via het gemeentefonds.
Het gesaldeerde effect van het gekorte gemeentefonds en het vangnet, is voor zowel 2029 als 2030 € 5,6 miljoen nadelig. Omdat deze verandering nog niet is vertaald in wetgeving, maar wel onderdeel vormt van het coalitieakkoord van het kabinet, kiezen we ervoor deze post budgetneutraal te verwerken middels een stelpost. Zodra bij de begroting 2028 meer bekend is over de beleidsmatige 30 Begroting 2027 invulling, zal dan een reºle raming van de financiºle gevolgen opgenomen worden. Dit is conform het begrotingsadvies 2027-2030 van de VNG. Op deze manier kan de komende jaren worden afgewacht of de wet in werking treedt, zonder al ingrijpende keuzes te maken over het afschaffen van deze huishoudelijke hulp. Integratie-uitkering Participatie De integratie-uitkering Participatie wijzigt om twee redenen. Ten eerste wordt de loon- en prijsbijstelling 2026 toegekend. Ten tweede wordt de budgetverdeling voor de rijksbijdrage beschut werk aangepast op basis van een nieuwe verdeelsleutel. Voor Westland loopt dit op van € 288.000 in 2026 naar € 508.000 in 2030. De extra middelen voor Participatie worden ingezet voor Patijnenburg. Decentralisatie-uitkering CDOKE Voor 2027 is via de meicirculaire ook incidenteel budget beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de uitvoering van taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid.
Een deel hiervan is bestemd voor gemeentelijke plannen, zoals het aardgasvrij maken van wijken, de aanleg van windparken of zonnevelden en de invoering van zero-emissiezones. Voor Westland bedraagt dit in totaal € 3,3 miljoen in 2027 we houden al meerjarig rekening met € 2,2 miljoen aan inkomsten en uitgaven voor CDOKE, wat betekent dat er nog € 1,1 miljoen aan extra inkomsten in 2027 binnenkomt vanuit het Rijk. We kiezen ervoor deze extra € 1,1 miljoen als vrij besteedbaar te beschouwen en in te zetten voor de financiºle dekking van de ambities in het Collegewerkprogramma op het terrein van klimaat- en energiebeleid. Ten opzichte van de RIB over de meicirculaire zorgen de bovenstaande keuzes voor een beperking van de vrij besteedbare middelen in 2027 en 2028. Voor 2029 en 2030 zorgen de keuzes juist voor een verruiming van de vrij besteedbare middelen: (bedragen x € 1.000) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo Meicirculaire | 4.033 | 459 | -5.050 | -5.111 Een min-bedrag is een voordeel, baat , onttrekking uit reserve, voordelig saldo. Onroerende zaakbelastingen en overige belastingen Voor een toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen. Overige algemene dekkingsmiddelen In dit onderdeel worden begrotingsposten opgenomen, die in eerste instantie niet over de programma’s te verdelen zijn.
De concernstelposten maken deel uit van de overige algemene dekkingsmiddelen. De stelposten worden verdeeld naar de programma’s nadat een besluit is genomen over concrete bestedings- of bezuinigingsvoorstellen. In de onderstaande tabel zijn de overige algemene dekkingsmiddelen opgenomen. (bedragen x € 1.000) Overzicht overige algemene | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming dekkingsmiddelen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemeen Post onvoorzien | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Loon- en prijscompensatie | 0 | 8.089 | 8.089 | 8.089 | 8.089 31 Begroting 2027 Overzicht overige algemene | Raming | Raming | Raming | Raming | Raming dekkingsmiddelen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stelpost garantiebanen | 204 | 195 | 195 | 195 | 195 Stelpost actualisatie en | -526 | -1.382 | -1.419 | -476 | -642 overprogrammering MIP Stelpost uitkering plafond BCF | -1.841 | -1.238 | -1.238 | -1.238 | -1.238 Stelpost indexeren opbrengst | 0 | 0 | -3.000 | -3.000 | -3.000 hervormingsagenda Totaal overige algemene | -2.163 | 5.664 | 2.627 | 3.570 | 3.404 dekkingsmiddelen Een plus-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo. Post onvoorzien Gemeenten zijn op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht een post voor onvoorziene uitgaven te ramen. De omvang hiervan is niet wettelijk vastgelegd; gemeenten zijn hier vrij in.
Met een enkele uitzondering is dit bedrag de laatste jaren niet aangewend. Daarom is in de begroting 2026 het bedrag voor de post onvoorzien structureel afgeraamd naar € 1. Stelpost loon- en prijscompensatie De accressen in de meicirculaire worden mede bepaald door de verwachte inflatie en loonkosten ontwikkeling in de komende jaren. De uitkering voor 2027 bevat daarom een inflatiecomponent voor de verwachte loon- en prijsstijging in dat jaar. Deze prognose wordt jaarlijks vastgesteld door het Centraal Planbureau (CPB) en in de gemeentelijke begroting opgenomen als stelpost, waarop bij de 1° Afwijkingenrapportage 2027 aanspraak wordt gemaakt. De uitkeringsjaren na 2027 worden geraamd op basis van een constant prijspeil. Stelpost Actualisatie en Overprogrammering MIP Elk jaar weten we wat de kapitaallasten zijn die volgen uit het MIP. We berekenen hierbij de jaarlijkse toename van kapitaallasten ten opzichte van het vorig jaar. Over deze toename boeken we een overprogrammering in van 25% van de jaarlijkse toename in kapitaallasten volgend uit het MIP. Dat wil zeggen dat al een voordeel op de kapitaallasten in de begroting wordt ingeboekt. Deze methode wordt door meerdere gemeenten in Zuid-Holland toegepast en is afgestemd met de provincie.
Stelpost uitkering plafond BCF Voor een nog te ontvangen afrekening op de onderschrijding van het Btw-compensatiefonds (BCF) is in de begroting 2027-2030 een stelpost opgenomen. Deze stelpost 2027-2030 is gebaseerd, conform het standpunt van de provincie Zuid-Holland, op de laatste afrekening van het BCF (2025). Stelpost indexeren opbrengst hervormingsagenda Dit betreft de besparingsopgave uit de Hervormingsagenda. Wij vertalen deze besparingsopgave in een in nog in te vullen stelpost. Hiermee wachten we het advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd begin 2027 af. 32 Begroting 2027 33 Overhead Overhead Onder de term overhead verstaan we alle ondersteunende activiteiten die nodig zijn om gemeentelijke producten en diensten te leveren (de verstrekking van een uitkering, de aanleg van wegen et cetera). In de beleidsprogramma’s nemen we alleen kosten op die betrekking hebben op het primaire proces. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces nemen we op in het taakveld ‘Overhead’ volgens de definitie van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Kostenonderbouwing tarieven De tarieven en de bijbehorende kostenonderbouwing berekenen we apart, omdat deze niet een op een uit de programma’s kunnen worden afgeleid.
De reden hiervoor is dat de directe kosten zijn opgenomen op de betreffende programma’s, terwijl de kosten van btw en overhead hier geen onderdeel van uitmaken. De overheadkosten verdelen we volledig over de directe uren. Dit betekent dat voor alle op taakvelden toerekenbare uren een algemene opslag overhead geldt. We maken een uitzondering voor de medewerkers in de buitendienst. Bij deze medewerkers rekenen we de kosten voor de huisvesting voor 25% toe en de kosten van de gemeentewerven volledig. De kosten voor ICT rekenen we hier slechts voor 50% toe. De reden hiervoor is dat de medewerkers die vooral in de buitendienst werkzaam zijn minder gebruik maken van deze faciliteiten. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we de kostenonderbouwingen toe, inclusief de toerekening van overhead. Vennootschapsbelasting In 2024 heeft de gemeente een compromis gesloten met de Belastingdienst over de belastingaanslagen vanaf 2016 met betrekking tot het grondbedrijf. In lijn met dit compromis heeft de gemeente (herziene) aangiften vennootschapsbelasting over de jaren 2016 - 2024 ingediend. De Belastingdienst heeft deze aangiften afgewikkeld en (herziene) aanslagen opgelegd. De aanslagen over de jaren 2016 – 2022 zijn definitief vastgesteld. Tegen deze aanslagen heeft de gemeente bezwaar gemaakt tegen de belastingplicht voor openbare reclame en de hoogte van de belastingrente.
Deze bezwaren zijn nog niet afgehandeld. Over de jaren 2023 en 2024 zijn alleen voorlopige aanslagen opgelegd. Tegen deze voorlopige aanslagen is geen bezwaar mogelijk. Er lopen nu proefprocedures over de belastingplicht van de openbare reclame bij de Hoge Raad. De gemeente sluit hierbij aan. De verwachting is dat de uitspraak in het vierde kwartaal van 2026 wordt gedaan. Nu de uitspraak nog niet bekend is, hebben we de winst van de openbare reclame in de raming voor de begroting opgenomen. Op landelijk niveau zijn veel bezwaarschriften tegen de hoogte van de belastingrente ingediend. In een van deze zaken is de zaak uiteindelijk voorgelegd aan de Hoge Raad. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het belastingrentepercentage te hoog is vastgesteld. De Belastingdienst heeft een collectieve uitspraak op bezwaar gedaan. In principe zal de Belastingdienst binnen zes maanden na deze collectieve uitspraak de aanslagen verminderen met een aangepast bedrag aan belastingrente. Begroting 2027 34 Vanwege de lopende procedures over openbare reclame, zal de Belastingdienst de belastingrente echter pas terug betalen nadat deze procedures zijn afgerond. Met ingang van 2024 heeft een wijziging van het BBV plaatsgevonden. Deze wijziging ziet op de toerekening van de omslagrente aan de grondbanken. Vervolgens wordt deze omslagrente doorbelast aan OBWZ CV.
Het is onduidelijk welke gevolgen dit heeft voor de grondslag (winst) waarover de vennootschapsbelasting wordt geheven. Wij zijn hierover in overleg met de Belastingdienst. Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 Exploitatie Lasten 0.1 Bestuur | 6.565 | 6.010 | 5.860 | 5.813 | 5.813 | 5.813 0.2 Burgerzaken | 7.714 | 8.100 | 8.265 | 7.797 | 7.786 | 7.786 0.3 Beheer overige | 3.641 | 4.020 | 4.016 | 4.038 | 4.009 | 4.002 gebouwen en gronden 0.4 Overhead | 53.592 | 50.019 | 50.901 | 50.537 | 50.421 | 50.415 0.5 Treasury | 201 | 695 | 717 | -458 | 628 | -119 0.61 OZB woningen | 997 | 1.059 | 1.020 | 1.020 | 1.020 | 1.020 0.62 OZB niet-woningen | 481 | 537 | 571 | 571 | 571 | 571 0.63 Parkeerbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.64 Belastingen overig | 495 | 535 | 515 | 515 | 514 | 514 0.7 Algemene uitkering | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en | 1.048 | 114 | 7.625 | 4.466 | -152 | -394 lasten 0.9 | 615 | 194 | -13 | -49 | -49 | -49 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de | 26.891 | 3.580 | 3.346 | 1.413 | 1.628 | 9.893 rekening van baten en lasten 102.252 | 74.863 | 82.823 | 75.663 | 72.189 | 79.452 Baten 0.1 Bestuur | 0 | -7 | -7 | -7 | -7 | -7 0.2 Burgerzaken | -3.083 |
-3.106 | -3.106 | -3.106 | -3.106 | -3.106 0.3 Beheer overige | -2.533 | -1.242 | -1.242 | -1.242 | -1.242 | -1.242 gebouwen en gronden 0.4 Overhead | -1.168 | -1.006 | -1.006 | -1.006 | -1.006 | -1.006 0.5 Treasury | -19.454 | -18.914 | -19.633 | -20.192 | -20.404 | -20.404 0.61 OZB woningen | -16.723 | -17.666 | -18.373 | -19.095 | -19.844 | -20.600 0.62 OZB niet-woningen | -23.385 | -24.195 | -25.022 | -25.867 | -26.743 | -27.658 0.63 Parkeerbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.64 Belastingen overig | -188 | -142 | -142 | -142 | -142 | -142 0.7 Algemene uitkering | -235.470 | -234.837 | -246.370 | -236.073 | -230.929 | -234.430 en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en | -709 | -1.917 | -1.238 | -1.238 | -1.238 | -1.238 lasten 35 Begroting 2027 Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging 2026 0.9 | -1.497 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 rekening van baten en lasten -304.210 | -303.032 | -316.139 | -307.968 | -304.661 | -309.833 -201.958 | -228.169 | -233.316 | -232.305 | -232.472 | -230.381 Reserves Stortingen Programma 0 – Bestuur | 11.356 | 15.698 | 9.252 | 6.621 | 6.506 | 1.586 en ondersteuning 11.356 | 15.698 | 9.252 | 6.621 | 6.506 | 1.586 Onttrekkingen Programma 0 – Bestuur | -22.982 | -15.685 | -3.585 |
-2.798 | -2.798 | -2.798 en ondersteuning -22.982 | -15.685 | -3.585 | -2.798 | -2.798 | -2.798 -11.626 | 13 | 5.667 | 3.823 | 3.708 | -1.212 Saldo programma | -213.584 | -228.156 | -227.649 | -228.482 | -228.764 | -231.593 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 228,2 miljoen voordelig en in 2027 € 227,6 miljoen voordelig. Dat is een verandering van € 0,5 miljoen. De lasten nemen toe met € 8,0 miljoen. De baten nemen toe met € 13,1 miljoen. De stortingen in de reserves zijn € 6,5 miljoen lager. De onttrekkingen aan de reserves nemen af met € 12,1 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 0.1 Bestuur (- € 0,2 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) In 2026 is € 0,1 miljoen aan incidentele middelen ontvangen voor mogelijke aanpassingen en verbeteringen van de beveiliging voor de raadszaal. Deze middelen zijn per abuis dubbel in de begroting verwerkt, waardoor de geraamde lasten € 0,1 miljoen te hoog zijn. Deze administratieve fout wordt hersteld via de 2e Afwijkingsrapportage 2026. De resterende verschillen zijn kleiner dan € 0,1 miljoen. 0.2 Burgerzaken (+ € 0,2 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) In 2027 is het budget hoger dan in 2026, voornamelijk als gevolg van hogere lasten voor verkiezingen. In 2027 vinden zowel de Provinciale Statenverkiezingen als de waterschapsverkiezingen plaats.
Hierdoor zijn de lasten hoger dan in 2026, toen alleen de Tweede Kamerverkiezingen plaatsvonden. Voor 2028 zijn vooralsnog geen verkiezingen gepland, waardoor de lasten in dat jaar lager zijn dan in 2027. Voor de daaropvolgende jaren worden de onttrekkingen uit de reserve Verkiezingen geraamd bij de 1e Afwijkingsrapportage 2027. 0.4 Overhead (+ € 0,9 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) 36 Begroting 2027 37 De lasten voor overhead stijgen ten opzichte van 2026 per saldo met € 0,9 miljoen. De personeelskosten voor overhead zijn € 1 miljoen hoger als gevolg van de doorwerking van de cao. Deze toename wordt gedekt vanuit de stelpost salarisstijging (taakveld 0.8). Daarnaast wordt er € 0,1 miljoen meer begroot voor inhuur personeel en voor diverse overige kleine mutaties. Tegenover deze toename staat een hogere toerekening van overhead aan investeringen en grondexploitaties. Per saldo resulteert dit in een verhoging van de lasten met € 0,9 miljoen op taakveld 0.4. 0.5 Treasury (+ € 0,0 miljoen (lasten) / - € 0,7 miljoen (baten)) De stijging van de baten wordt veroorzaakt door een hogere rentevergoeding over eigen vermogen. Dit komt doordat de financieringsbehoefte van de gemeente is toegenomen en het gemiddelde externe rentepercentage op de leningen hoger uitvalt. Het BBV staat toe dat we een rentevergoeding over het eigen vermogen (reserves) toerekenen.
De bespaarde rente mag maximaal het rentepercentage zijn dat we als gemeente over extern aangetrokken financieringsmiddelen vergoeden. 0.61 OZB woningen (+ € 0,0 miljoen (lasten) / - € 0,7 miljoen (baten)) De toename van de baten is het gevolg van inflatie en areaaluitbreiding. 0.62 OZB niet-woningen (+ € 0,0 miljoen (lasten) / - € 0,8 miljoen (baten)) De toename van de baten is het gevolg van inflatie en areaaluitbreiding. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeente (+ € 0,0 miljoen (lasten) / - € 11,5 miljoen (baten)) De baten zijn in 2027 met € 11,5 miljoen toegenomen ten opzichte van 2026. Deze stijging is het gevolg van de verwerking van de meicirculaire 2026 in de ramingen voor de jaren 2027 tot en met 2030. De raming van de baten voor 2026 is nog gebaseerd op de september- en decembercirculaire 2025. Deze raming wordt geactualiseerd in de 2e Afwijkingenrapportage 2026. 0.8 Overige baten en lasten (+ € 7,5 miljoen (lasten) / + € 0,7 miljoen (baten)) De stijging in de lasten tussen 2026 en 2027 wordt met name veroorzaakt door de verwerking van de stelpost voor inflatiecorrectie en salarisstijging. In 2026 is deze stelpost al verdeeld over de verschillende programma’s. In 2027 en de daaropvolgende jaren staat het bedrag nog begroot op programma 0. Het gaat hierbij om een totaalbedrag van € 7,3 miljoen.
Het resterende verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door wijzigingen in verschillende stelposten. De stelpost voor achterblijvende investeringen is met € 0,9 miljoen toegenomen. De stelpost voor economische omstandigheden is met € 1,3 miljoen afgenomen ten opzichte van 2026. Daarnaast is de stelpost voor taakmutaties uit het gemeentefonds met € 0,3 miljoen toegenomen. Deze stelposten zijn opgenomen om verwachte financiºle ontwikkelingen meerjarig in de begroting te verwerken. Naarmate de daadwerkelijke realisatie en het tijdpad concreter worden, worden de stelposten bijgesteld. Dit leidt tot verschuivingen in het meerjarige begrotingsbeeld. 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) (- € 0,2 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) Begroting 2027 38 Het verschil tussen 2026 en 2027 is het gevolg van de verwachte doorwerking van het compromis met de Belastingdienst 0.10 Mutaties reserves (- € 19,3 miljoen (lasten) / + € 21,9 miljoen (baten)) De mutaties worden toegelicht bij de verschillende programma’s. Daarom is product 0.10 uit bovenstaande tabel verwijderd. 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten (- € 1,5 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De opbouw van het resultaat van de rekening van baten en lasten wordt toegelicht onder de financiºle hoofdlijnen.
Reservemutaties (- € 6,5 miljoen (stortingen) / + € 12,1 miljoen (onttrekkingen)) De reservemutaties muteren ten opzichte van 2026 per saldo met € 5,7 miljoen. De raming in 2026 wordt beïnvloed door de vastgestelde besteding van het jaarresultaat 2025 in dat jaar. Dit verklaart de mutatie ten opzichte van 2026. Conform eerdere besluitvorming door de Raad vinden in 2026 diverse eenmalige stortingen uit het jaarrekeningresultaat 2025 plaats, onder meer ten behoeve van een storting in de reserve Afval, de bijdrage provinciaal project Wippolderlaan N211, Realisatiestimulans Woningbouw aan reserve Volkshuisvesting en aanvullende overhevelingen naar 2026. De storting in de reserve Ontwikkeling Verdilaan - De Naald is in de komende begrotingsjaren lager wat het verschil in de stortingen tussen de verschillende begrotingsjaren verklaard. Begroting 2027 39 1. Veiligheid Veiligheid vormt de basis voor prettig wonen in een fijne leefomgeving. Inwoners en ondernemers moeten zich zowel buiten als in hun eigen omgeving veilig voelen. Dit betekent veiligheid thuis of in het bedrijf, op het strand, in het verkeer, tijdens het uitgaan, in winkelcentra, in natuurgebieden en op bedrijventerreinen. Voor een veilig Westland hebben we elkaar nodig. We werken intensief samen met onze partners, inwoners, ondernemers en veiligheidspartners om de veiligheid en het veiligheidsgevoel te versterken.
Als gemeente investeren we extra in openbare orde en veiligheid door structureel capaciteit beschikbaar te stellen. Met extra toezichtscapaciteit dragen wij bij aan het versterken van de veiligheid en veiligheidsgevoel. Een aantal veiligheidsthema’s vraagt de komende jaren om extra aandacht en inzet. Bij ondermijnende criminaliteit is er sprake van vermenging van de onder- en bovenwereld. We weren ons hiertegen met een integrale aanpak en pakken hierin de regie. Daarnaast investeren we in de verbinding tussen zorg en veiligheid: voor kwetsbare inwoners die een risico voor zichzelf of hun omgeving vormen, werken zorg- en veiligheidspartners nauw samen om vroegtijdig te signaleren en escalatie te voorkomen. Dit programma omvat: crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid, handhaving van de APV, toezicht door boa’s, integrale veiligheid, aanpak van ondermijning en de verbinding tussen zorg en veiligheid. Producten Crisisbeheersing en brandweer Binnen programma Veiligheid is er aandacht voor de fysieke veiligheid. Dit bestaat uit crisisbeheersing en rampenbestrijding, de handhaving van de openbare orde en de rol van de burgemeester als gezaghouder van de politie. Dit thema is van groot belang voor de veiligheid binnen gemeente Westland.
Gemeente Westland neemt deel aan de Veiligheidsregio Haaglanden, die verantwoordelijk is voor de brandweer, rampenbestrijding en crisisbeheersing in de regio. We bereiden ons voor op incidenten en calamiteiten, zodat we als gemeente snel en adequaat kunnen optreden wanneer dat nodig is. Preventieve maatregelen en brede samenwerking met de veiligheidsregio staan daarbij voorop.
Begroting 2027 40 Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Vakbekwame crisisorganisatie die adequaat, gekoppeld aan gestelde normen, optreedt bij crisissituaties en incidenten en een basiszorgniveau levert. De openbare orde in het fysieke domein en de veiligheid van de inwoners en bedrijven waarborgen. Opleidingen en trainingen organiseren voor collega’s die een rol hebben binnen de gemeentelijke crisisorganisatie. Het beheren en/of actualiseren van uitvoeringsplannen. Het evalueren van crisissituaties en incidenten en de verbeterpunten doorvoeren. Het gemeentelijk rampen- en crisisbeleid afstemmen op multidisciplinaire planvorming (Regionaal Crisisplan VRH). De openbare orde in het fysieke domein en de veiligheid van de inwoners en bedrijven waarborgen. De burgemeester - als lid van het bestuur van de Veiligheidsregio Haaglanden – faciliteren om zijn wettelijk vereiste bijdrage te leveren. De burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan ondersteunen in zijn taken en bevoegdheden met betrekking tot de openbare orde. De burgemeester als gezaghouder van de politie ondersteunen in zijn taken en bevoegdheden. Inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen waarbij de openbare orde en veiligheid onder druk kan komen te staan. Openbare orde en veiligheid Bij ondermijnende criminaliteit is er sprake van vermenging van de onder- en bovenwereld.
Plegers van georganiseerde criminaliteit maken voor hun illegale activiteiten gebruik van dezelfde legale diensten en voorzieningen als gewone inwoners. We weren ons hiertegen en pakken de regie voor een integrale aanpak: het bijeenbrengen van informatie, het uitvoeren van analyses en integrale controles samen met politie, het OM en inspectiediensten. Groepen jongeren die overlast veroorzaken of criminele activiteiten plegen, kunnen het woongenot en het veiligheidsgevoel negatief beïnvloeden. We werken aan een vroegtijdige en preventieve aanpak van jeugdoverlast. Het voorkomen van overlast in het algemeen is een steeds belangrijkere taak geworden. We zetten een adequaat handhavingsteam in en werken aan gecoördineerde integrale bestuursrechtelijke handhaving. We willen ook dat inwoners en ondernemers optimaal kunnen profiteren van het recreatieve aanbod en evenementen in Westland. We bevorderen en waarborgen openheid en transparantie in het openbaar bestuur. Politieke ambtsdragers en ambtenaren handelen op moreel verantwoorde wijze. We organiseren bewustwording en bieden handelingsperspectief gericht op het voorkomen en afhandelen van agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak.
Reguliere activiteiten Begroting 2027 41 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We willen een veilige gemeente zijn en blijven, waar mensen veilig kunnen wonen, werken en recreºren. Effectief samenwerken met in- en externe partners. Het strategisch positioneren van openbare orde en veiligheid op lokaal en regionaal niveau, bijvoorbeeld bij bestuurlijke overleggen. Het effectief inzetten van het bestuursrechtelijk instrumentarium. Het bevorderen van een gecoördineerde integrale aanpak van bestuursrechtelijke handhaving. Het vergroten van kennis en ervaring bij medewerkers in relatie tot de opgave voor openbare orde en veiligheid. Het concretiseren van de bereikte OOV- doelstellingen en welke (financiºle) middelen daarvoor benut zijn. Een actuele personeelsplanning die aansluit bij de gestelde doelen en prioriteiten. Het bevorderen van naleving van geldende wet- en regelgeving. Een adequate en effectieve inzet van het handhavingsteam ten behoeve van preventief en repressief toezicht. Het uitvoeren van een gecoördineerde integrale bestuursrechtelijke handhaving. Meer zicht krijgen op ondermijnende criminaliteit. De interne en externe informatie, binnen de wettelijke mogelijkheden, bij elkaar brengen. In (regionaal verband) onderzoeken en analyses uitvoeren om inzicht te krijgen in de ondermijnende criminaliteit die in Westland voorkomt.
Vergroten van de weerbaarheid: bestuurlijk, ambtelijk en van inwoners en ondernemers. Handelingsperspectief bieden om signalen vroegtijdig te herkennen en te weten waar deze gemeld kunnen worden. Bijvoorbeeld via bewustwordingscampagnes, op›leidingen, trainingen en informatiebijeenkomsten. Waar nodig slachtoffers opvangen en hulp bieden in samenwerking met het zorgdomein. Vergroten eigen verantwoordelijkheid van inwoners en bedrijven. De interne en externe informatie, binnen de wettelijke mogelijkheden, bij elkaar brengen. Voorkomen en bestrijden van ondermijnende criminaliteit. Het uitvoeren van meer integrale controles in samenwerking met de politie, het OM en inspectiediensten. De inzet van bestuursrechtelijke handhavingsmiddelen. Vroegtijdig actie ondernemen op zorg- en veiligheidsvraagstukken om escalatie te voorkomen. Vroegtijdige, verbeterde en intensieve samenwerking organiseren tussen de zorg- en veiligheidspartners, inwoners en ondernemers. De informatiepositie verbeteren. Inzetten op betere vroegsignalering van kwetsbare groepen. Begroting 2027 42 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Handelingsperspectief ontwikkelen voor het herkennen van signalen. Een prettige, gezonde en veilige omgeving voor de jeugd. Samenwerken met onderwijsinstellingen voor veiligheid in en rondom scholen. Voorlichtingsbijeenkomsten organiseren. Informatiepositie vergroten.
Inzetten op alcohol- en drugspreventie. Controleren op naleving van de Alcoholwet. Voorkomen dat de lokale (kwetsbare) jeugd afglijdt naar criminaliteit. Informatiepositie vergroten. De samenwerking met lokale ketenpartners versterken. Het project Dealbreaker en de mogelijkheden van het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertisecentrum) effectiever inzetten. De jeugd en de rest van de maatschappij dichter bij elkaar brengen om het onderlinge acceptatieniveau te verhogen. Meer informatie uitwisselen. Heldere beleidskaders ontwikkelen voor het optreden tegen overlast en veiligheidsproblematiek. Bijeenkomsten organiseren. Vroegtijdig acteren op leefbaarheidsvraagstukken om escalatie te voorkomen. Het opzetten van een goedlopende keten van melding tot oplossing. Het doorontwikkelen van de leefbaarheidskringen. Clusteroverstijgend werken (integrale aanpak). Het melden van overlast en onveilige situaties vereenvoudigen. De bereikbaarheid van handhavers vergroten. Meer informatie en data verzamelen voor een effectievere inzet van de handhavers. Vergroten eigen verantwoordelijkheid van inwoners en bedrijven. Meer samenwerken met buurtpreventieteams. De meldingsbereidheid vergroten. Veilige evenementen en recreatie. Het verlenen van de rechtmatige vergunningen APV/Bijzondere Wetten. De aanpak van overlast op piekmomenten in recreatiegebieden coördineren.
De voorbereiding en uitvoering van evenementen coördineren. Veilig ondernemersklimaat vasthouden en creºren waar nodig. Ondernemers helpen door mee te doen aan samenwerkingsverbanden voor Veilig Ondernemen (KVO, PVO). De bewustwording bij ondernemers vergroten. Integriteitbewustzijn en (moreel) verantwoord handelen van werknemers en politieke ambtsdragers bevorderen. Beleid vaststellen en implementeren. Begroting 2027 43 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Vertrouwen van werknemers en politieke ambtsdragers in elkaar en vertrouwen van partners, ondernemers en inwoners in gemeente Westland. Communiceren, bewustwording creºren en trainingen over integriteit organiseren. Borgen van integriteit binnen de organisatie gemeente Westland. Balans tussen zelfstandig oordelen en handelen van werknemers en politieke ambtsdragers. En het voorkomen en aanpakken van integriteitsschendingen. Communiceren en bewustwording over vertrouwenspersonen creºren. Communicatietrainingen voor het management organiseren. Balans tussen zelfstandig oordelen en handelen van werknemers en politieke ambtsdragers. En het voorkomen en aanpakken van integriteitsschendingen. Meldpunt integriteit/VPT inrichten. Casuïstiek behandelen en indien nodig extern onderzoek laten uitvoeren. Beperking van VPT-gerelateerde incidenten en de juiste nazorg bieden na incidenten.
VPT-beleid actualiseren, vaststellen en vervolgens implementeren. Meldpunt integriteit/VPT inrichten. Casuïstiek behandelen en, als dit nodig blijkt, extern onderzoek uitvoeren. Communicatie, bewustwording en trainingen over VPT organiseren. Veilige gebouwen gemeente Westland. Analyseren beveiliging en veiligheid Verdilaan, Laan van de Glazen Stad en gemeentewerven en waar nodig de juiste veiligheidsmaatregelen nemen. Risicoanalyse maken voor informatieavonden/raadsbijeenkomsten waarbij publiek aanwezig is. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Prestatie-indicatoren zijn geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare gegevens. Hierdoor kunnen de periodes waarop de tabellen betrekking hebben van elkaar verschillen. Verwijzingen Halt Jongeren van 12 t/m 17 jaar die een licht strafbaar feit plegen, worden door de politie, gemeentelijke handhavers of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende straf. Deze jongeren krijgen leeropdrachten en ook volgen er gesprekken met de jongere zelf en de ouders/verzorgers. Op deze manier kan deze groep jongeren hun strafbare feit rechtzetten zonder in aanraking te komen met het Openbaar Ministerie.
Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland Bron: Stichting Halt Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2021 | 5 | 8 2022 | 6 | 8 2023 | 6 | 9 2024 | 10 | 9 2025 | 10 | 10 Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 10.000 inwoners. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Zuid-Holland Bron: CBS diefstallen Jaar | Westland | Nederland 2021 | 9,97 | 17,57 2022 | 10,58 | 22,82 2023 | 14,54 | 25,21 2024 | 13,37 | 21,73 2025 | 8,90 | 20,57 44 Begroting 2027 Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Zuid-Holland Bron: CBS Criminaliteit Jaar | Westland | Nederland 2021 | 2,8 | 4,4 2022 | 3,1 | 4,6 2023 | 2,4 | 4,3 2024 | 2,2 | 4,4 2025 | 2,4 | 4,6 Diefstallen uit woning Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Zuid-Holland Bron: CBS Diefstallen 45 Begroting 2027 Jaar | Westland | Nederland 2021 | 1,4 | 1,4 2022 | 1,4 | 1,4 2023 | 1,0 | 1,3 2024 | 0,9 | 1,2 2025 | 1,1 | 1,2 Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde (in de openbare ruimte) Het aantal per 1.000 inwoners.
Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden hiervan zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en een valse aangifte doen. Omdat het delict mensenhandel en mensensmokkel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd worden zijn deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Zuid-Holland Bron: CBS - Criminaliteit Jaar | Westland | Nederland 2021 | 4,6 | 6,1 2022 | 3,8 | 6,0 2023 | 4,0 | 5,8 2024 | 3,5 | 5,7 2025 | 3,7 | 5,7 Facultatieve indicator Gemiddeld rapportcijfer Westlanders Leefbaarheid en veiligheid in de (woon)buurt Hoewel elk misdrijf er een te veel is, beoordelen Westlanders hun leefbaarheid en veiligheid in de afgelopen jaren als goed. Legenda grafiek Groen: Veiligheid Blauw: Leefbaarheid Bron: Veiligheidsmonitor CBS 46 Begroting 2027 Jaar | Veiligheid | Leefbaarheid 2019 | 7,6 | 7,7 2021 | 7,6 | 7,7 2023 | 7,6 | 7,7 2025 | 7,7 | 7,8 Externe ontwikkelingen/risico’s • | We stellen een nieuw Westlands Veiligheidsbeleid op • | Digitale veiligheid wordt een groter vraagstuk. • | Maatschappelijke weerbaarheid wordt een vraagstuk dat ook het veiligheidsdomein raakt.
• | Capaciteitsschaarste van de politie en het Openbaar Ministerie. • | RIEC trekt meer taken naar zich toe; meer bovenlokale/integrale samenwerking op ondermijning. • | Westland heeft 32 bedrijventerreinen met veel bedrijvigheid en vervoersbewegingen. Dat is een voedingsbodem voor ondermijning;. Dit kan zorgen voor een waterbed-effect bij aanpak elders. Kaderstellende beleidsnota’s • | Handhavingsbeleid Horeca Westland 2022 • | Wet politiegegevens (WPG) • | Westland veiligheidsbeleid 2023-2026 • | Regionaal beleidsplan politie, eenheid Den Haag: ’Coalitie voor veiligheid 2023-2026’ • | Coalitie tegen ondermijning 2023 e.v.
• | Regionaal beleidsplan Rampenbestrijding en Crisisbeheersing en Regionaal risicoprofiel 2023-2026 • | Meerjarenbegroting Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) 2026-2029 • | Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH 2026-2029 • | Damoclesbeleid • | Bibob-beleid 47 Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | na wijziging | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Exploitatie Lasten 1.1 | 9.037 | 9.337 | 9.370 | 9.368 | 9.363 | 9.361 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde | 6.541 | 6.977 | 7.441 | 7.481 | 7.423 | 7.473 en veiligheid 15.578 | 16.314 | 16.811 | 16.849 | 16.786 | 16.834 Baten 1.1 | -592 | -555 | -555 | -555 | -555 | -555 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde | -1.406 | -1.139 | -1.107 | -1.107 | -1.107 | -1.107 en veiligheid -1.998 | -1.694 | -1.662 | -1.662 | -1.662 | -1.662 13.580 | 14.620 | 15.149 | 15.187 | 15.124 | 15.172 Reserves Stortingen Programma 1 – | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Veiligheid 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 1 – | -93 | -8 | -8 | -8 | -8 | -8 Veiligheid -93 | -8 | -8 | -8 | -8 | -8 -93 | -8 | -8 | -8 | -8 | -8 Saldo programma | 13.487 | 14.612 | 15.141 | 15.179 | 15.116 | 15.164 Algemeen Het saldo bedraagt in 2026 € 14,6 miljoen nadelig en in 2027 € 15,1 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 0,5 miljoen.
De lasten nemen toe met € 0,5 miljoen. De stortingen in de reserves blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen aan de reserves blijven ook nagenoeg gelijk. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 1.2 Openbare orde en veiligheid (+ € 0,5 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De stijging van de lasten wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van de personele inzet op dit product. Deze verschuiving leidt tot lagere lasten op andere producten binnen de begroting, waar de personele inzet juist is afgenomen, zoals bij product 8.3 Wonen en bouwen. 48 Begroting 2027 49 2. Verkeer, vervoer en waterstaat In Westland zorgen we voor een goede bereikbaarheid een veilige en duurzame doorstroming van al ons verkeer – of dat nu te voet, met de fiets, het OV of in de (vracht)wagen is. Een goede bereikbaarheid van Westland draagt bij aan het optimaal functioneren van Westland als Greenport, de belangrijkste economische motor van de regio. De openbare ruimte – en daarmee de infrastructuur – is belangrijk voor alle inwoners. We streven ernaar dat inwoners zich goed en veilig verplaatsen. Dit programma gaat over het beheer en onderhoud van wegen, fietspaden en verkeerslichten, verkeersveiligheid en mobiliteitsbeleid, parkeervoorzieningen, recreatieve en economische havens, openbaar vervoer en de waterstaatkundige voorzieningen.
We vinden het belangrijk dat iedereen in het verkeer kan meedoen. We kijken in het bijzonder naar de duurzame agrologistieke opgave om de Greenport koploper te laten blijven in de wereldwijde markt. Bij zo’n omgeving past een goed Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-netwerk en een uitgebreid fietsnetwerk. Producten Verkeer en vervoer We verbeteren de verkeersveiligheid continu: herkenbare schoolzones bij alle basisscholen, verhoogde zebrapaden, snelheidremmende maatregelen en aandacht voor gevaarlijke fietspadinrichtingen. We starten met de uitvoering van het vastgestelde Voetgangersbeleidsplan en ontwikkelen een nieuw fietsbeleidsplan en bijbehorend fietsnetwerk. We werken aan metropolitane fietsroutes naar Rotterdam, Delft en Den Haag. Na vaststelling van de Gebiedsuitwerking Greenport 3.0 programmeren we een pakket van infrastructurele en flankerend beleidsmaatregelen. We onderhouden wegen, fietspaden en de daarmee samenhangende infrastructuur zorgvuldig en duurzaam, met aandacht voor meer groen in de openbare ruimte.
Begroting 2027 50 Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Westland is in 2027 een verkeersveiliger gemeente, zowel objectief (het aantal geregistreerde ongevallen) als subjectief (de beleving van bewoners en bezoekers). We richten ons op het verbeteren van de verkeersveiligheid. Hierbij leggen we de focus op het Beleidsplan Verkeersveiligheid en de aanpak van de knelpunten uit de jaarlijkse BLIQ- rapportage. Dit is een overzicht met cijfers en analyses over de verkeersveiligheid in een gemeente of regio. We werken bijvoorbeeld aan de aanpak van de kruispunten van de Heulweg met de Dorpskade en Plein in Wateringen. Ook op diverse locaties zetten we ons in om de verkeerssituatie te verbeteren voor met name kwetsbare verkeersdeelnemers, bijvoorbeeld door de snelheid van gemotoriseerd verkeer te remmen bij conflictpunten met langzaam verkeer. We zetten in op verkeerseducatie voor diverse doelgroepen. Op basisscholen draait het programma SCHOOL op SEEF. Met educatieve theatervoorstellingen en extra verkeerslessen op basisscholen en middelbare scholen creºren we bewustwording over veilig verkeersgedrag onder kinderen en jongeren. Daarnaast richten we ons op senioren, met activiteiten die hen helpen om langer veilig mobiel te blijven in het verkeer. Met de politie en het Openbaar Ministerie maken we afspraken over de inzet van handhavingsmiddelen.
In Westland rouleren op meerdere locaties flexflitsers om op snelheid te handhaven. We houden ook onder winterse omstandigheden onze wegen goed begaanbaar. We voeren het gladheidbestrijdingsplan uit en verbeteren het plan waar nodig. Een gemeente zijn met veel ruimte voor voetgangers en fietsers. We voeren de maatregelen uit het in 2025 vastgestelde Voetgangersbeleidsplan uit. We werken aan het aanleggen van ontbrekende schakels tussen kernen en het toegankelijk en bereikbaar maken van OV-haltes. Ook herstellen we trottoirs. We bieden het fietsbeleidsplan inclusief fietsnetwerk aan de raad aan. En we werken aan een uitvoeringsprogramma van het fietsbeleid. Binnen de kaders van het Programma Metropolitane Fietsroutes van de MRDH werken we aan de realisatie van drie Westlandse Metropolitane Fietsroutes. We werken intensief samen met de MRDH en de provincie Zuid- Holland. Begroting 2027 51 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Om fietsers prettiger te laten fietsen, vervangen we op fietspaden vaker tegels door betonplaten of asfalt. Dit is wel afhankelijk van de aanwezigheid van kabels en leidingen en de kosten tijdens de levensduur. De bereikbaarheid in Westland bevorderen. Met een Verkeerscirculatieplan (VCP) verbeteren en optimaliseren we de bereikbaarheid en verkeersafwikkeling door voor iedere kern een verkeersaanpak op te stellen.
Het doel is om kernen bereikbaar, verkeersveilig en leefbaar te houden. Hiervoor worden in 2027 oplossingen en maatregelen voor huidige en toekomstige knelpunten onderzocht. De input van inwoners en ondernemers wordt meegenomen in het opstellen van het VCP. In 2027 bereiden we de realisatie van VRI’s (verkeersregelinstallaties) op de kruispunten Heulweg/Dorpskade en Heulweg/Plein in Wateringen voor en de aanleg van een rotonde op de kruising Windmolen/Dorpskade in Wateringen. We zitten om tafel met Den Haag bij de aanpak van het kruispunt Poeldijkseweg/Erasmusweg. Bij tijdelijke wegafsluitingen zorgen we voor goede omleidingsroutes en bebording zodat de bereikbaarheid gewaarborgd blijft. Ook zorgen we voor heldere en tijdige communicatie over gemeentelijke projecten. Een functionele en kwalitatieve infrastructuur. We beheren en onderhouden wegen, voet- en fietspaden, verlichting, bebording en belijning planmatig volgens het GGP 2023 - 2027 en de daarin vastgestelde kwaliteitsniveaus. We vervangen de wegen, voet- en fietspaden en verlichting in combinatie met andere initiatieven volgens het Meerjaren Investeringen Programma. Bij vervanging van verhardingen voeren we hierbij het Actieplan Geluid uit en passen op diverse locaties stil asfalt toe. Het voorkomen van onnodige overlast door werken aan ondergrondse infrastructuur.
We structureren de werkzaamheden en zorgen voor een goede afstemming met externe partijen. We toetsen en faciliteren alle werkzaamheden die in de ondergrondse openbare ruimte plaatsvinden door het verlenen van vergunningen. We actualiseren de Algemene Verordening voor Ondergrondse Infrastructuur (kader voor vergunningverlening graafwerkzaamheden). Begroting 2027 52 Parkeren We houden voldoende parkeergelegenheid voor fiets en auto, en ook voor agrologistiek verkeer zoals vrachtwagens. We actualiseren het parkeerbeleid. Het parkeerbeleid is nauw verbonden met het bereikbaarheidsbeleid: door slim parkeren te faciliteren, dragen we bij aan een bereikbaar en leefbaar Westland. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We houden voldoende parkeergelegenheid voor fiets en auto, maar ook voor agrologistiek verkeer (bijvoorbeeld vrachtwagens). We ronden in 2027 de actualisatie van het parkeerbeleid af. We houden daarbij rekening met de nieuwe laadvisie. We bieden het fietsbeleidsplan inclusief de resultaten van een fietsparkeeronderzoek aan de raad aan. Vervolgens werken we aan een uitvoeringsprogramma van het fietsbeleid met daarbij ook aandacht voor het verbeteren van fietsparkeren. We geven binnen het beleid parkeervergunningen uit en zorgen voor vergunningverlening en realisatie van gehandicapten parkeerplaatsen.
Recreatieve havens Westland heeft een aantrekkelijke kustlijn en watergebieden die kansen bieden voor recreatie. Recreatieve havenfaciliteiten dragen bij aan de aantrekkelijkheid van de gemeente als een recreatieve bestemming voor onze inwoners. Voor dit product zijn geen lasten en baten geraamd. Daarom zijn er ook geen reguliere activiteiten opgenomen. Economische havens en waterwegen Westland is van oudsher verbonden met het water. Hoewel er sinds de jaren ’60 geen goederen meer over het water worden vervoerd, blijven de watergangen van grote betekenis. Waar economische havens en aanlegplaatsen vroeger een belangrijke rol vervullen, worden de watergangen tegenwoordig voornamelijk gebruikt voor recreatieve vaart. Dit product wordt voornamelijk gebruikt voor interne verrekeningen binnen het gesloten systeem van de riolering. Daarom zijn er geen reguliere activiteiten opgenomen. Openbaar vervoer We willen een gemeente zijn met een hoogwaardig en sterk OV-systeem waarbij we nieuwe vervoersmiddelen onderzoeken. Het is van belang dat iedere inwoner kan deelnemen aan het openbaar vervoer. We gaan samenwerken met MRDH en EBS aan een adaptief Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-systeem en werken aan het vervoerplan 2027 ter verbetering van de dienstverlening en het gebruik van het openbaar vervoer.
Tegelijkertijd investeren we in de kwaliteit van bushaltes en OV-knooppunten, en zorgen we voor vervoer op maat voor wie aangewezen is op individueel vervoer. Begroting 2027 53 Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een hoogwaardig en toekomstbestendig OV- systeem. Het is van belang dat iedere inwoner kan deelnemen aan het OV. In 2027 werken we aan een visie op ons openbaar vervoer. De maatregelen uit deze visie worden opgenomen in de toekomstige MRDH OV- concessie 2031–2041. Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Er zijn geen verplichte indicatoren bij dit programma. Externe ontwikkelingen/risico’s • De huidige arbeidsmarkt voor personeel in het ruimtelijke domein blijft krap. Dit geldt zowel voor de gemeente als de markt. Dit kan invloed hebben op de uitvoering van projecten, het maken van beleid en de kosten. • Als gemeente dienen wij verschillende belangen, maar er zijn veel ruimtevragers en er is maar beperkte ruimte. Er is vraag naar woningen en bedrijventerreinen, maar ook naar meer groen, water en ruimte voor infrastructuur. Deze functies concurreren met elkaar. • De energietransitie zorgt voor toenemende druk op de ondergrondse infra.
De hieraan verbonden werkzaamheden hebben gevolgen voor de bereikbaarheid Kaderstellende beleidsnota’s • Mobiliteitsvisie Westland 2040 • Westlands verkeer- en vervoersplan • Fietsbeleidsplan • Beleidsplan verkeersveiligheid Westland 2023-2026 • Verordening vestiging uitsluitend recht NV Juva – beheer en onderhoud openbare verlichting 2023 • Algemene verordening ondergrondse infrastructuur Begroting 2027 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Productcode | Werkelijk | Begroting na | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | wijziging | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Exploitatie Lasten 2.1 Verkeer en | 23.856 | 24.443 | 26.301 | 28.310 | 28.852 | 29.808 vervoer 2.2 Parkeren | 829 | 1.050 | 1.054 | 1.225 | 1.221 | 1.216 2.3 Recreatieve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 havens 2.4 Economische | 1.435 | -449 | -540 | -522 | -534 | -577 havens en waterwegen 2.5 Openbaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vervoer 26.120 | 25.044 | 26.815 | 29.013 | 29.539 | 30.447 Baten 2.1 Verkeer en | -2.469 | -1.804 | -1.804 | -1.804 | -1.804 | -1.804 vervoer 2.2 Parkeren | -548 | -448 | -448 | -448 | -448 | -448 2.3 Recreatieve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 havens 2.4 Economische | -5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 havens en waterwegen 2.5 Openbaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vervoer -3.022 | -2.252 | -2.252 | -2.252 | -2.252 | -2.252 23.098 | 22.792 | 24.563 | 26.761 | 27.287 | 28.195 Reserves Stortingen Programma 2 – | 0
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verkeer, vervoer en waterstaat 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen Programma 2 – | -1.129 | -929 | -557 | -612 | -279 | -279 Verkeer, vervoer en waterstaat -1.129 | -929 | -557 | -612 | -279 | -279 -1.129 | -929 | -557 | -612 | -279 | -279 Saldo programma | 21.969 | 21.863 | 24.006 | 26.149 | 27.008 | 27.916 Algemeen 54 Begroting 2027 55 Het saldo bedraagt in 2026 € 21,9 miljoen nadelig en in 2027 € 24,0 miljoen nadelig. Dat is een verandering van € 2,1 miljoen. De lasten nemen toe met € 1,8 miljoen. De stortingen in de reserves blijven nagenoeg gelijk. De onttrekkingen aan de reserves nemen af met € 0,4 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen 2.1 Verkeer en vervoer (+ € 1,8 miljoen (lasten) / + € 0,0 miljoen (baten)) De lasten zijn € 1,8 miljoen hoger dan in 2026. De belangrijkste mutaties zijn: • Vanaf 2027 zullen meer veegwagens in de openbare ruimte worden ingezet. Dit leidt tot € 0,3 miljoen hogere lasten op dit product. • In 2027 stijgen de kapitaallasten met € 1,0 miljoen. Deze stijging vloeit onder meer voort uit de bijdrage aan de Wippolderlaan en noodzakelijke vervangingsinvesteringen in de verharding van wegen en maatregelen ter bevordering van de verkeersveiligheid. • De lasten stijgen met € 0,3 miljoen door een toename van de personele inzet op dit product.
Deze verschuiving leidt tot lagere lasten op andere producten binnen de begroting • € 0,1 miljoen voor regionale verkeersprojecten. • Reservemutaties (- € 0,0 miljoen (stortingen) / + € 0,4 miljoen (onttrekkingen)) Om te voldoen aan de Kaderrichtlijn Water is een Taskforce opgericht. Hiervoor is in 2026 incidenteel € 0,3 miljoen onttrokken aan de algemene reserve. Daarnaast is in 2026 incidenteel € 0,2 miljoen aan de algemene reserve onttrokken voor de huur van veegmachines voor de straatreiniging. Omdat het om incidentele onttrekkingen gaat, doen deze zich in 2027 niet opnieuw voor. De resterende verschillen zijn kleiner dan € 0,1 miljoen. Begroting 2027 56 3. Economie Westland bruist. Hier groeien ideeºn net zo hard als de producten in onze kassen. Innovatie, ondernemerschap en duurzame ambitie zitten in ons DNA en de gemeente geeft dat graag een duwtje vooruit. We bouwen aan een sterke economie: van slimme kassen tot levendige kernen en een kust die zowel beschermt als inspireert. Talent krijgt hier ruimte. Ondernemers krijgen kansen. En samen zetten we Westland nog steviger op de wereldkaart. Onze tuinbouw is wereldtop: 80% van de wereldwijde kassenbouw en teelttechniek komt uit Westland. Met een krachtige positionering en projecten zoals Flora Campus Westland laten we zien waar we voor staan: innovatie, groei en toekomstkracht.
Arbeidsmigranten zijn daarbij van essentieel belang voor de economische vitaliteit van onze glastuinbouwsector en daarmee voor onze gemeente. Hun inzet houdt onze bedrijven draaiende en onze internationale concurrentiekracht op peil. Tegelijkertijd zien we dat arbeidsmigranten Nederland — en specifiek de land- en glastuinbouw — steeds vaker lijken te vermijden. Dat is zorgwekkend, want zonder hen komt onze economische motor onder druk te staan. Daarom willen we een regio zijn waar arbeidsmigranten zich welkom voelen, waar goede huisvesting beschikbaar is en waar werk- en leefomgeving in balans zijn. Alleen dan blijven we aantrekkelijk als werkgever Øn als economische koploper. Deze ontwikkeling benadrukt de urgentie om het werken in Westland aantrekkelijk te houden voor iedereen die hier een bijdrage levert. Duurzaamheid hoort daarbij. We vergroenen bedrijventerreinen, versterken biodiversiteit en verbinden kassen, kernen en kust tot aantrekkelijke hotspots voor bewoners, bezoekers, bedrijven Øn werknemers van over de hele wereld. Westland bloeit en blijft bloeien. Samen zorgen we ervoor dat onze economie sterk blijft, onze leefomgeving aantrekkelijk is en iedereen die bijdraagt aan Westland zich hier welkom en gewaardeerd voelt.
Begroting 2027 57 Producten Economische ontwikkeling Westland is een economische motor van internationale betekenis. Onze glastuinbouwsector, innovatieve bedrijven en sterke ondernemersgeest vormen de basis voor groei. Tegelijkertijd vraagt de veranderende markt om voortdurende vernieuwing en versterking. Daarom investeren we in een toekomstbestendige economie waarin innovatie, talent en ondernemerschap centraal staan. Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een toekomstbestendig glastuinbouwcluster. We benutten de kansen die voortkomen uit ruimtelijke opgaven van andere overheden. Tegelijkertijd brengen we de mogelijke gevolgen in beeld en beperken we negatieve effecten waar mogelijk. In 2027 werken we verder aan het omgevingsprogramma voor het Westlands glastuinbouwgebied. Daarvoor verwoorden we de concrete uitgangspunten voor de visies en brengen we het effect op de omgeving in beeld. Het ontwikkelperspectief Broekpolder 2040 en het ontwikkelperspectief Oranjepolder werken we verder uit tot een omgevingsprogramma. We onderhouden doorlopend onze relaties met telers, kwekers en (jonge) tuinders en het netwerk van adviseurs, toeleveranciers en dienstverleners daaromheen. We stimuleren en waarderen ondernemers die biodiversiteit rond de kas versterken door het uitreiken van De Groene Opsteker.
Daarnaast presenteren we de eerste onderzoeksresultaten over de invloed van biodiversiteit om de kas op de teelt in de kas. Een bloeiend vestigingsklimaat en regionale economie. Via regelmatige updates van ons data- dashboard houden we de ontwikkelingen van ons vestigingsklimaat in de gaten. Waar nodig nemen we maatregelen ter versterking van ons vestigingsklimaat. Eventuele aanbevelingen vanuit partners nemen we waar mogelijk over. We gaan aan de slag met de uitkomsten van eerder uitgevoerde onderzoeken. Daarbij richten we ons vooral op het omzetten van deze uitkomsten in nieuwe beleidskeuzes. We blijven ons actief inzetten om de Westlandse belangen onder de aandacht te brengen bij onze regionale partners, overlegstructuren en platforms. Zo zorgen we ervoor dat onze belangen gehoord worden en dat we meedoen Begroting 2027 58 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? aan gezamenlijke programma’s, het beleid op elkaar afstemmen en gezamenlijk projectbijdragen aanvragen. We ondersteunen koepelorganisaties bij hun rol in het versterken van het vestigingsklimaat en de verbinding tussen ondernemers en overheid. Een bloeiende arbeidsmarkt en Impact Economie. Een duurzame economie vereist een werkbare en wendbare arbeidsmarkt, die goed werkgeverschap bevordert en een gezond werkklimaat creºert.
In 2027 maken we een plan om toe te werken naar een wendbare arbeidsmarkt in Westland. Ruimte om te ondernemen in en buiten de kern. We vernieuwen het beleid voor detailhandel en starten met het uitvoeren van de acties die hieruit voortkomen. Met regelingen ondersteunen we ondernemers bij het levendig, heel, schoon en veilig houden van de winkelgebieden. We stimuleren initiatieven die het unieke verhaal van de Westlandse groenten vertellen. Daarbij richten we ons vooral op het koken met deze groenten. We zetten in op kansen voor evenementen. We bieden organisatoren een helpende hand bij organisatorische horden. We herzien de Nadere Terrassenregels en het Standplaatsenbeleid en voeren de acties uit die hieruit voortkomen. Fasegewijs vervangen we de stroomputten op de weekmarktlocaties. Dit betekent dat we in 2027 twee stroomputten vervangen. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Een krachtige economie vraagt om een sterke fysieke basis. Westland werkt aan moderne, duurzame en goed bereikbare bedrijventerreinen die passen bij de ambities van onze ondernemers. Door kassen, kernen en kust beter te verbinden en ruimte slim te benutten, creºren we een infrastructuur die groei mogelijk maakt en de leefomgeving versterkt. Een belangrijk onderdeel hiervan is Flora Campus Westland: het kennis- en innovatiedistrict voor glastuinbouw en glastuinbouwtechnologie.