Jaarrekening 2025 definitief GESTEMPELD [26-0090842]

Arbeidsmigratie

Arbeidsmigratie is van cruciaal belang voor de economische ontwikkeling van de glastuinbouw en daarmee de gemeente Westland. Tegelijkertijd is het zorgelijk dat steeds meer arbeidsmigranten Nederland of de Nederlandse land- en glastuinbouw lijken te vermijden. Het is zaak dat Westland weer aantrekkelijk wordt voor een arbeidsmigrant. We hebben de volgende ambities:    

54

Arbeidsmigranten zijn volwaardig onderdeel van de Westlandse samenleving: zie motie Westlandse gemeenteraad november 2009: we behandelen arbeidsmigranten als ware het Westlanders. We behouden (en versterken) als gemeente onze toonaangevende kennispositie over arbeidsmigratie en het imago van Westland als Greenport We verbeteren ons imago als het gaat om de zorg voor en omgang met arbeidsmigranten die we als werkkapitaal zien; we erkennen hun belang voor de Westlandse economie. We omarmen eerlijk wonen en werken. Faciliteren en realisatie van voldoende huisvestingsoplossingen voor arbeidsmigranten.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Goed woon- en werkklimaat voor de arbeidsmigrant Arbeidsmigrant is onderdeel van de samenleving. Goede en voldoende huisvesting voor arbeidsmigranten.

Behouden toonaangevende kennispositie arbeidsmigratie

Wat hebben we hiervoor gedaan? We richtten het Work-in-Netherlands (WIN) infopunt op. Daarbij startten we ook de samenwerking met WIN-Den Haag. We startten de pilot Platform Arbeidsmigranten om de zichtbaarheid en bereikbaarheid van arbeidsmigranten te vergroten en daarmee hun rechtspositie te verbeteren. We faciliteerden meerdere huisvestingslocaties en zetten stappen in de voorbereiding en vergunningverlening van nieuwe locaties. Ook beoordeelden we aanvragen voor huisvesting op het eigen perceel op haalbaarheid. Alle nieuwe huisvestingsvormen voldoen ruimschoots aan de Roemer-normen. We nemen deel aan diverse landelijke en regionale werkgroepen die zich buigen over het thema arbeidsmigratie. Daarnaast worden we regelmatig benaderd door andere overheden en instanties met vragen over arbeidsmigratie. Op 15 mei bezochten de toenmalige ministers Van Hijum (sociale zaken en werkgelegenheid) en Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening) Gemeente Westland. Samen met de wethouders arbeidsmigratie Versnel (Rotterdam) en De Schryver (Venray) namen we hen mee naar de huisvestingslocatie Elsenbosch in Westland. We riepen de bewindspersonen op om geen uitvoering te geven aan de motie “van Kent” die een verbod vroeg op grootschalige woonprojecten voor arbeidsmigratie. Het bezoek had effect.

In augustus schreven de ministers dat zij geen reden zagen de bouw van dergelijke projecten te beperken.

Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Functiemenging

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen. Deze varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Bron: CBS BAG / LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

55

Jaarstukken 2025

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland 59% 58,4% 58,6% 58,4% 58,6%

Nederland 53,3% 53,4% 53,9% 54,3% 54,5%

Vestigingen van bedrijven Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Bron: LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022

56

Westland 166,7 171,4 177,5

Nederland 158,7 165,5 174,4

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Jaar 2023 2024

Westland 180,3 188,9

Nederland 183,1 191,4

Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is schone, duurzame en onuitputtelijke energie die het leefmilieu niet schaadt. Bron: berekening van "waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-enverantwoording--bbv-" In deze databron ontbreken waardes van sommige gebieden, waardoor gemiddelden op hogere gebiedsniveaus, zoals de provincie, niet bekend zijn. VNG heeft besloten om gemiddelden te berekenen, waardoor vergelijking met hogere gebiedsniveaus toch mogelijk is. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2019 2020 2021 2022 2023

Westland 3,3% 4,5% 5,5% 10,4% 11,9%

Nederland 16,8% 22,1% 24,9% 32,7% 40,0%

Hernieuwbare warmte Hernieuwbare warmte is warmte die wordt opgewekt uit natuurlijke, onuitputtelijke bronnen die constant worden aangevuld. Bron: klimaatmonitor.databank.nl Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

57

Jaarstukken 2025

Jaar 2019 2020 2021 2022 2023

Westland

Nederland 4,9% 5,9% 5,2% 6,9% 6,3%

6,4% 6,8% 6,6% 7,4% 7,9%

Externe ontwikkelingen/risico's       

 

58

De aantallen arbeidskrachten uit Midden en Oost-Europa met de bereidheid tot werken in West-Europa zijn sterk dalend. Dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsmigratie naar Nederland en de Westlandse glastuinbouw. Binnen Nederland kiezen arbeidsmigranten voor werk dat beter wordt betaald en als minder zwaar wordt ervaren (met name in logistieke centra). Ook dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsmigratie naar de Westlandse glastuinbouw. Door innovaties en ontwikkelingen in de robotisering verandert het werk in de tuinbouw, alleen blijven voor deze (nieuwe) functies en door vergrijzing buitenlandse werknemers nog steeds noodzakelijk. De landelijke politiek werkt aan manieren om (arbeids)migratie te beperken. Archeologische vondsten bij de Flora Campus kunnen voor een vertraging in de uitvoering van de plannen zorgen, de exacte tijdsduur van de vertraging is onbekend. Grondstoffen zijn onverminderd duur; dit beïnvloedt elke economische sector. De landelijke wetgeving rondom de energietransitie is aangenomen en treedt deels in 2026 in werking. De gemeente krijgt hiermee een regisserende en coördinerende rol met bijbehorende bevoegdheden om de transitie van de bestaande gebouwde omgeving naar een aardgasloze te realiseren. Huiseigenaren blijken nogal verknocht te zijn aan aardgas.

Het zal veel inzet van geld en capaciteit vergen om hen te overreden om over te stappen naar warmtepomp of warmtenet. De geothermiebronnen in Westland vormen de basis om de gebouwde omgeving duurzaam te verwarmen door middel van aansluiting op warmtenet(ten). De kansen die deze bronnen bieden moeten worden benut. De prijsontwikkelingen en de personele schaarste zorgen ervoor dat de druk om te verduurzamen toeneemt. De prijs van aardgas bleek echter gunstiger dan voorzien. Daardoor nam de prikkel voor

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025



 



 

inwoners af om de woning te isoleren of een alternatieve wijze van verwarming toe te passen. Het Rijk verstrekt middelen om energie-armoede te bestrijden, isolatie te stimuleren en de gemeentelijke kosten (capaciteit) te compenseren. Deze middelen zijn meerjarig en incidenteel en moeten volgens de voorwaarden van het Rijk worden ingezet. Deze middelen mogen niet worden ingezet voor investeringen. Het tempo van het isoleren van woningen blijkt lager dan wenselijk. De kansen om de glastuinbouw, het gemeentelijk vastgoed, de bedrijventerreinen en (sport)accommodaties nog verder te verduurzamen mogen niet blijven liggen. Samen met de betrokken partners zoals de woningbouwcorporaties, ondernemers, verenigingen en het warmtebedrijf moeten we investeren en tempo maken om projecten te realiseren. De netcongestie van het elektriciteit in Westland valt ten opzichte van andere gemeenten mee. Desondanks was het noodzakelijk om een voorbereidingsbesluit te nemen om datacentra die veel energie verbruiken te weren. In het kader van het tekort op de woningmarkt, verzocht het Rijk gemeenten voorlopig niet op te treden tegen permanente bewoning van recreatiewoningen. Dit in ieder geval tot het moment dat het Rijk hier een beslissing over neemt. Actuele geopolitieke ontwikkelingen hebben invloed op de uitvoering van het programma.

Verbonden partijen Onderstaande verbonden partijen leveren een bijdrage aan het behalen van de doelen van dit programma:     

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH); Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter B.V.; World Horti Center Onroerend Goed B.V.; Juva NV; HVC NV.

Kaderstellende beleidsnota's                  

Economische Opgave Westland 2023-2027; Omgevingsvisie Westland 2030 (doorkijk 2040); Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam-Den Haag 2014; Glastuinbouwvisie Westland 2040; Ruimtelijke Economische Strategie Greenport 3.0 (Werkboek Westland); Handhavingsstrategie thema glastuinbouw Westland 2020; Beleidsregel strijdig gebruik duurzame glastuinbouw gronden Westland 2020; Beleidsregel strijdig gebruik agrarische bedrijfswoning Westland 2020; Gebiedsgericht plan 2023-2027; Woonvisie Westland 2020-2030; Bedrijventerreinenvisie 2013-2020; Detailhandelsvisie 2021-2026; Horecavisie Westland 2030; Marktverordening 2025; Beleidsregels standplaatsen Westland 2024; Nadere regels Terrassen Westland 2022; Strategisch kader Internationalisering gemeente Westland 2021-2025; Beleidsvisie Beleef Westland; PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

59

Jaarstukken 2025          

60

Kustvisie 2024; Toerismevisie 2012; Mobiliteitsvisie Westland 2040; Beleidsplan verkeersveiligheid Westland 2023-2026; Beleidsregel parkeernormering; Westlandse Energie Opgave 2023-2027; Warmtetransitievisie Westland 2021; Regionale Energie Strategie regio Den Haag-Rotterdam; Uitnodigingskader Solar Carports; Beleid warmtepompen en airco units 2025.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Product Exploitatie Lasten Arbeidsmigratie Bedrijven en omgevingscontact Economische ontwikkeling Energietransitie

Mobiliteit Programma Floraontwikkeling

Baten Arbeidsmigratie Economische ontwikkeling Energietransitie Mobiliteit Programma Floraontwikkeling

Mutaties reserves Toevoeging aan de reserves Mobiliteit en economie mutatie reserve Onttrekking aan de reserves Mobiliteit en economie mutatie reserve

Saldo programma's

Rekening 2024

Primitieve begroting 2025

Begroting na wijziging 2025

Rekening 2025

Saldo

368 104 6.043 3.182

167 83 5.041 847

348 81 5.693 6.629

272 80 5.583 3.243

1.110 0 10.807

525 13.238 19.901

1.249 3.789 17.789

1.098 2.964 13.239

-76 -1 -111 3.386 -151 -825 4.550

1 -947 -2.315 -39 0 -3.301 7.507

0 -587 0 0 -12.454 -13.042 6.859

0 -590 -6.396 -29 -710 -7.725 10.064

0 -1.030 -2.876 -73 0 -3.978 9.261

0 -440 3.521 -44 710 3.746 -804

512

0

900

900

0

512

0

900

900

0

-2.190

-550

-5.264

-5.249

15

-2.190 -1.678 5.828

-550 -550 6.309

-5.264 -4.364 5.700

-5.249 -4.349 4.912

15 15 -788

Een min-bedrag betekent een voordeel, baat, onttrekking uit reserve of een voordelig saldo. Product Arbeidsmigratie Overige kleine afwijkingen Bedrijven en omgevingscontact Overige kleine afwijkingen Economische ontwikkelingen Als gemeente innen we de BIZ-bijdragen. Deze ontvangen gelden dienen in principe als subsidie volledig verstrekt te worden naar de desbetreffende BIZ. Deze verstrekking is op basis van een begroot PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Lasten Baten Saldo 76V 76V 76V 76V 1V 1V 1V 1V 111V 440V 551V 242N 242V -

61

Jaarstukken 2025 Product subsidiebedrag. Vaststelling van subsidie vindt plaats in oktober. Afwijkingen kunnen ontstaan door toe- en afname van het aantal winkeliers. In 2025 is gebruik gemaakt van de mogelijkheden die het transformatiefonds biedt echter is er meer ruimte binnen het fonds dan op dit moment is benut. Aan de raad wordt voorgesteld het voordelig saldo over te hevelen naar 2026. Waarna het transformatiefonds zal worden geëvalueerd. Westland Agenda III is een subsidie waarbij diverse projectvoorstellen worden ingediend voor subsidie. De omlooptijd van de procedure en de vele afhankelijkheden binnen dit traject, zorgen ervoor dat de uitgaven doorlopen. Subsidieaanvragen zijn reeds verleend, derhalve zijn de verplichtingen reeds aangemaakt, en worden betaalbaar gesteld in 2026. Aan de raad wordt voorgesteld het voordelig saldo over te hevelen naar 2026. De gesubsidieerde digitaliseringsprojecten Nederlandse tuinbouw in samenwerking met Greenport West-Holland zijn vastgesteld waarvan het resterende subsidiebedrag is ontvangen. Dit betreft incidentele baten. In 2025 is er meer personele capaciteit ingezet voor economische ontwikkeling. Overige kleine afwijkingen Energietransitie De specifieke rijksuitkering voor aanpak isolatie is in 2025 opgehoogd, evenals de te leveren prestatie met aantal te isoleren woningen.

Het tempo van isoleren door woningeigenaren is lager dan verwacht. Het budget mag worden besteed tot en met 2028, met de mogelijkheid om deze bestedingsperiode te verlengen tot 2030. Mutatie betreft een herschikking van beschikbare middelen SPUK CDOKE. Tijdens de 2e afwijkingenrapportage zijn abusievelijk de kosten en baten gerelateerd aan de SPUK CDOKE opgehoogd in plaats van verlaagd. Dit leidt aan de lasten en aan de baten kant tot een afwijking in de jaarrekening 2025. Echter, het saldo energietransitie ligt in lijn met de tweede afwijkingenrapportage. De afwijking heeft een administratieve oorzaak.

Lasten

Overige kleine afwijkingen Mobiliteit Enkele onderzoeken van regionale verkeersprojecten zijn vertraagd. Anderzijds hebben we in 2025 meer inkomsten voor de gebiedsuitwerking 3.0 bij het afronden van het project. Het voordelig saldo wordt minder onttrokken aan de bestemmingsreserve verkeersprojecten. Overige kleine afwijkingen Programma Floraontwikkeling Afwijking gerealiseerde kosten en verkoopopbrengsten grondexploitatie Flora Campus Westland. De gerealiseerde kosten zijn € 4.153.000 lager dan begroot. Dit is vooral het gevolg van lagere verwervingen dan eerder ingeschat in 2025. Deze kosten zullen in

62

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Baten

Saldo

257V

-

257V

269V

-

269V

-

109V

109V

95N

-

95N

78N 89V 3.386V 3.521N 671V 671N

11V 135N -

2.732V

2.851N

119N

17N 151V 96V

1V 44V 73V

16N 195V 169V

55V 825V 4.153V

29N 709N 702N

26V 116V 3.451V

Jaarstukken 2025 Product 2026 en verder alsnog worden gemaakt. De gerealiseerde verkoopopbrengsten zijn € 702.000 lager dan begroot. De verkopen zijn begin 2026 gerealiseerd. De afwijking op de kosten en opbrengsten van de grondeexploitatiie wordt gemuteerd op de boekwaarde. De grondexploitatie is per 1 januari 2026 herzien. De benodigde voorziening is € 6.997.000. Dit is een nadelige bijstelling van €67.000 ten opzichte van de begroting In 2024 heeft de raad besloten om een éénmalige bijdrage te verstrekken voor de legeskosten van de tijdelijke woningen. De werkelijke kosten € 100.000 lager dan begroot. Hier tegenover staat een lagere onttrekking uit de reserve vluchtelingen en statushouders. Overige kleine afwijkingen Subtotaal baten en lasten Mutaties reserves Mutatie bestemmingsreserve Duurzaamheidsfonds. Er zijn meer aanvragen ontvangen in het vierde kwartaal voor de VORM-uitkering dan geprognotiseerd met de tweede afwijkingenrapportage. Eenmalige bijdrage legeskosten tijdelijk wonen Flora Campus Westland Dekking mutatie voorziening grondexploitatie Flora Campus Westland Overige kleine afwijkingen Subtotaal mutaties reserves Saldo programma

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Lasten

3.451N

Baten

Saldo

- 3.451N

67N

-

67N

100V

-

100V

90V 7N 4.550V 3.746N

83V 804V

-

68V

68V

-

100N

100N

-

67V

67V

50N 15N 4.550V 3.762N

50N 15N 788V

63

Jaarstukken 2025

2.5 Zorg, welzijn en cultuur Programma 5 omvat het sociaal domein, cultuur en de publieke dienstverlening voor onze inwoners, instellingen en bedrijven. Binnen het sociaal domein richten wij ons op onze kwetsbare inwoners. Daarmee geven wij uitvoering aan wettelijke taken op grond van onder andere de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet, evenals aan de opvang van vluchtelingen en statushouders en de schuldhulpverlening. Ruim veertig procent van de gemeentelijke begroting bestaat uit uitgaven voor het sociaal domein. Ook de dienstverlening van het Klant Contact Centrum (KCC) maakt onderdeel uit van dit programma. Het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein, vastgesteld op 18 juni 2025, vormt het kader waarbinnen wij deze dienstverlening uitvoeren, samen met onze sociale partners zoals Patijnenburg, het Sociaal Kernteam (SKT) en Vitis Welzijn. Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn dat wij werken aan een sterke sociale basis en aan een flexibele sociale dienstverlening. Ons doel is een dienstverlening die complexe problematiek integraal oppakt, terwijl enkelvoudige hulpvragen snel en effectief worden afgehandeld. Daarnaast investeerden wij in de gezondheid van onze inwoners en versterkten wij de sociale verbanden binnen onze kernen.

Op die manier zorgden wij er gezamenlijk voor dat iedereen kan meedoen en dat ouderdom, een beperking of kansenongelijkheid niet betekent dat iemand aan de zijlijn komt te staan in onze gemeente. Met het in december vastgestelde uitvoeringsplan is deze koers vertaald naar concrete maatregelen en is voortvarend gestart met de uitvoering daarvan. De volgende producten zijn onderdeel van het programma Zorg, welzijn en cultuur:            

Sterke basis; Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo); Jeugd(hulp); Werk en participatie; Inkomens(voorzieningen), inclusief toezicht; Schuldhulpverlening; Inburgering; Opvang vluchtelingen en statushouders; Doorontwikkeling dienstverlening; Burgerzaken (incl. basisregistratie personen); Klantcontactcentrum; Cultuur.

Sterke basis

We investeerden in de sociale basis en gezondheid van inwoners, wat aansluit bij de landelijke afspraken in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het versterken van de sociale basis is één van de uitgangspunten van het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein, dat de gemeenteraad in juni 2025 vaststelde. Hulp en ondersteuning van de eigen omgeving Met een sterke sociale basis maken inwoners vaker gebruik van algemene voorzieningen en ondersteuning uit hun eigen netwerk, welzijnsorganisaties en vrijwilligers. Ze hoeven dan niet 64

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 meteen professionele hulp in te schakelen. Dit helpt hen om langer zelfstandig thuis te wonen en actief mee te doen aan het gewone leven. Gezonde leefstijl en preventie Een goede gezondheid draagt bij aan volwaardig meedoen in de samenleving. Daarom stimuleerden we inwoners om gezond te leven en in een gezonde omgeving te wonen. De gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoog en laag inkomen zijn groot. En investeren in gezondheid loont, zeker wanneer dit gericht gebeurt. We hadden daarbij extra aandacht voor ouderen en kinderen. Door sterker in te zetten op preventie en een gezonde leefstijl ervaren inwoners een betere gezondheid. We brachten gezondheid en het sociaal domein nadrukkelijker met elkaar in verbinding. Dit had een positief effect op maatschappelijke en arbeidsparticipatie en versterkte de zelfredzaamheid van inwoners.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Een gezonde generatie in 2040 met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een samenleving waarin sprake is van een sterke sociale basis.

Wat hebben we hiervoor gedaan? We voerden het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de regeling combinatiefunctionarissen uit. We ontwikkelden hiervoor een brede werkwijze waarin het fysieke en sociale domein samenkwamen. Dit deden we onder andere via ketenaanpakken zoals: - Kansrijke Start - Valpreventie - Kind naar Gezond Gewicht - GLI Volwassenen - Welzijn op Recept Hiervoor werkten we samen met externe organisaties op het gebied van welzijn, sport, preventie en zorg. We voerden het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA) uit door het ontwikkelen van een brede werkwijze tussen verschillende gebieden (medisch en sociaal). Westland was in 2025 één van de voorlopers in de regio met het verkennend gesprek. In twee huisartsenpraktijken beoordelen het Sociaal Kernteam (SKT) en de POH-GGZ samen met de inwoner welke gemeentelijke ondersteuning passend was en welke GGZ-hulp er nodig was. Dit droeg bij aan het sneller inzetten van de juiste zorg.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

65

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Mensen in de Westlandse samenleving steunen elkaar en zetten zich in voor hun omgeving.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Via verschillende aanpakken en interventies, met name gericht op de thema’s Gezond Leven, Ouderen en Inwoners in een kwetsbare situatie, werkten we aan het verbeteren van de gezondheid van de inwoners. Mentaal Beter startte met een preventief groepsaanbod voor jongeren van 12 tot 18 jaar met lichte mentale klachten. Dit aanbod werd uitgevoerd in nauwe samenwerking met het SKT, JGZ, GGD, Vitis Welzijn en scholen voor voortgezet onderwijs. Met deze collectieve ondersteuning verminderden we het aantal jongeren met psychische klachten en het aantal verwijzingen naar de Jeugd-GGZ. • Vitis Welzijn voerde diverse programma’s en activiteiten uit binnen het thema Netwerken in de buurt. • Expeditie Westland werd georganiseerd voor honderd kinderen die niet op vakantie konden. Naast deelname aan sport-, cultuur- en techniekactiviteiten ontstonden er nieuwe contacten tussen kinderen uit verschillende dorpskernen en raakten ouders, vrijwilligers en lokale organisaties met elkaar in verbinding. • Laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten boden deelnemers de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en nieuwe sociale contacten op te bouwen. Dit droeg bij aan een gezondere leefstijl en aan het verminderen van eenzaamheid.

• Tijdens de Week van de Ontmoeting werden diverse Burendagactiviteiten georganiseerd, zoals het opzetten van kleinschalige voorzorgcirkels waarin buren elkaar ondersteunen bij praktische en sociale vragen.

Iedereen kan meedoen aan de Westlandse samenleving, waar nodig met ondersteuning.

• Voor het vinden en aanbieden van de diverse programma's en activiteiten zetten we het platform Westland Actief in. • Daarnaast verbeterden we WestlandOntmoet, waardoor activiteiten eenvoudiger vindbaar werden en organisaties laagdrempelig activiteiten konden aanbieden.

De gezondheid wordt vanaf de zwangerschap bevorderd en behouden en er gaat speciale aandacht naar mensen in kwetsbare situaties.

Om de gezondheid voor, tijdens en na de zwangerschap van (aanstaande) ouders te bevorderen werkten Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West, gemeenten, welzijnsorganisaties, zorgverzekeraar DSW,

66

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we hiervoor gedaan? VSV/ziekenhuis en een ervaringsdeskundige in DWO-verband samen aan een plan om onder andere (geboorte)zorg en het Sociaal Domein te verbinden. In Westland werkte de coalitie Kansrijke Start aan een plan om voor, tijdens en na de zwangerschap interventies uit te voeren die de gezondheid van (aanstaande) gezinnen bevorderen. Hierbij is speciale aandacht voor gezinnen in een kwetsbare situatie. Deze coalitie bestaat uit JGZ ZHW, verloskundige/VSV, ervaringsdeskundige, kinderopvang, Bibliotheek Westland, Vitis Welzijn, jeugdhulp en gemeente Westland.

Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)

Vanuit de Wmo boden we ondersteuning aan inwoners van Westland met een chronische ziekte of een lichamelijke en/of psychische beperking. Met deze ondersteuning konden inwoners langer zelfstandig thuis blijven wonen en deelnemen aan het gewone leven. We verstrekten ondersteuning en hulpmiddelen aan inwoners met beperkingen. Hiermee stelden we inwoners in staat een huishouden te voeren, zich in en om de woning te verplaatsen, zich lokaal te verplaatsen met een vervoermiddel en anderen te ontmoeten. Zo droegen we bij aan zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie in onze kernen.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Huishoudelijke hulp bieden met menselijke maat en ruimte voor sociaal contact. Dit leidt tot het vroeg herkennen en beperken van eenzaamheid.

Wachttijden bij de Wmo verkorten.

Inwoners beter informeren over de Wmo, armoedebeleid en bijzondere bijstand.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Zorgmedewerkers in de huishoudelijke ondersteuning voerden hun signalerende taak uit en gaven signalen van eenzaamheid door. We overlegden met Vitis Welzijn over aanvullende mogelijkheden om eenzaamheid beter te herkennen. Vitis Welzijn organiseerde verschillende activiteiten. We investeerden in extra formatie en zetten aanvullende inhuur in, waardoor we de wachttijden na een sterke stijging weer lieten dalen. Inwoners kregen ook te maken met wachttijden bij de zorgaanbieders, waardoor de totale wachttijd soms nog lang was. De krapte op de arbeidsmarkt en het tekort aan zorgmedewerkers waren hiervan de belangrijkste oorzaak. We informeerden inwoners actief over de mogelijkheden om gebruik te maken van ondersteuning bij geldproblemen of een laag inkomen. We boden deze informatie ook aan

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

67

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Uitvoeren van de Wmo 2015.

Decentralisatie Beschermd Wonen/Beschermd Thuis.

Voorbereidingen treffen tot nieuwe aanbesteding Wmo.

Wat hebben we hiervoor gedaan? op onze website en op de Hulpzoeker Westland. Naast de vergrijzing leidde het niet doorgaan van de verwachtte ontwikkelingen, vanwege de landelijke verkiezingen, tot een blijvende stijging van het aantal aanvragen. Het Rijk besloot het eerder aangekondigde wetsvoorstel voor de doordecentralisatie niet aan de Kamer voor te leggen. Dit leidde ertoe dat er regionaal is afgewogen op welke wijze uitvoering gegeven moest worden aan de opdracht van de raden om deze taak lokaal uit te voeren, in plaats van de organisatie ervan te beleggen bij de centrumgemeente (Delft). We rondden deze verkenning af en besloten de volgende stappen te zetten in het proces om inwoners met een begeleidingsbehoefte lokaal te ondersteunen. We besloten om onze Wmohuishoudcontracten met twee jaar te verlengen.

Jeugd(hulp)

Op grond van de Jeugdwet is de gemeente verantwoordelijk voor de inkoop en uitvoering van preventie, jeugdhulp, jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Hiermee droegen we eraan bij dat jeugdigen veilig en gezond kunnen opgroeien. De kosten van (specialistische) jeugdzorg bleven toenemen. Om de jeugdzorg beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden, sloten we aan bij de thema’s uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Lokaal richtten we ons op het inperken van de reikwijdte van de jeugdhulp, het versterken van lokale teams en het verbeteren van de verbinding tussen jeugdhulp en aanpalende domeinen, zoals bestaanszekerheid, onderwijs en GGZ. De focus lag op normaliseren: niet voor alle problemen is jeugdhulp noodzakelijk. Voor preventie werkten we samen met de producten Sterke basis (zoals jongerenwerk, ondersteuning bij complexe scheidingen door Vitis Welzijn, dienstverlening door de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en de netwerkaanpak Kansrijke Start) en Onderwijs (Lokaal Educatieve Agenda).

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Uitvoeren van de Jeugdwet.

68

Wat hebben we hiervoor gedaan? Landelijk nam het aantal jongeren met jeugdhulp, met name de ambulante hulpvormen, de afgelopen jaren sterk toe. Tegelijkertijd stegen de kosten fors. Om deze structurele problemen het hoofd te bieden, is de Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld. Het Rijk stelde hiervoor tot en met 2027 ruim € 3 miljard extra beschikbaar.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken? Organiseren van Dienstverlening door Sociaal Kernteam Westland (SKT).

Bieden van jeugdhulp.

Bieden van preventie.

Wat hebben we hiervoor gedaan? De samenwerking met het SKT droeg bij aan het versterken van de beweging naar normalisering binnen de jeugdhulp. Met de ontwikkeling en toepassing van het normenkader werd de jeugdhulp lokaal afgebakend. De inzet op jeugdbescherming is versterkt, onder andere door de deelname aan de regionale proeftuin Toekomstscenario. Daarnaast werd de eigen inzet van hulp, naast de verwijsfunctie, onderdeel van het reguliere werkproces. Dit geldt ook voor de samenwerking met huisartsen en scholen. In 2025 werkten we regionaal verder aan een gezamenlijke uitvoering van de Jeugdwet. We gebruikten een nieuw prognosemodel om beter inzicht te krijgen in uitgaven, cliëntstromen en kostendrijvers. Dit model hielp bij het duiden van trends per perceel en per gemeente en vormde een belangrijke basis voor de voorbereiding op de nieuwe inkoop. In de aanloop naar de nieuwe inkoop Jeugdhulp (door Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden) per 1 januari 2028 is de Inkoopstrategie doorontwikkeling regionale Jeugdhulp vastgesteld. Hiermee gaan we de Jeugdhulp indelen aan de hand van vijf segmenten, te weten: - Jeugdhulp met verblijf - Hoog specialistische GGZ - Dagbesteding/dagbehandeling - Onderwijs – jeugdhulp - Veel voorkomende jeugdhulp In 2025 versterkten we onze inzet op preventie binnen de jeugdzorg. Vroegtijdige ondersteuning leidde tot minder complexe hulpvragen.

We richtten ons op het verbeteren van opvoedvaardigheden en het creëren van een positief opvoedklimaat, zodat problemen sneller werden gesignaleerd en aangepakt. Door samen met het SKT en onderwijsinstellingen laagdrempelige hulp te bieden, voorkwamen we dat hulpvragen onnodig medicaliseerden en jongeren zwaardere zorg nodig hadden. Deze aanpak zorgde ervoor dat jongeren sneller passende ondersteuning kregen en minder lang afhankelijk waren van jeugdhulp. Daarmee bevestigde 2025 dat preventie een belangrijk fundament was voor een duurzame uitvoering van de Jeugdwet.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

69

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken? Aanpak kostenbeheersing.

Wat hebben we hiervoor gedaan? De in 2024 ingezette maatregelen voor kostenbeheersing, zoals het normenkader voor volume ambulante jeugdhulp, het beperken van behandelduur en de aanpassing van de toelatingscriteria via de verordening, wierpen in 2025 hun vruchten af. Er was een daling zichtbaar in zowel kosten als het aantal cliënten in de ambulante jeugdhulp in Westland. Regionaal is daarom ook een normenkader ontwikkeld. Daarnaast zijn we eind 2025 gestart met onderzoek naar de benodigde lokale voorzieningen bij een beperking van regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp per 1 januari 2028. Ook is de samenwerking met het onderwijs verder versterkt via projecten uit de LEA.

Werk en participatie

Ondersteunen van inwoners en ondernemers in hun ontwikkeling door begeleiding naar werk, bij hun bedrijf en bij dagactiviteiten. Het versterken van kwaliteiten en vaardigheden staat daarbij voorop.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Doorlopend bieden van sociaal werk en reintegratie aan inwoners die dit nodig hebben.

Inzet voor inwoners die extra aandacht nodig hebben om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen of, bij grote afstand, passend te begeleiden.

70

Wat hebben we hiervoor gedaan? Om invulling te geven aan het doorlopend bieden van sociaal werk en re‑integratie, hebben wij een dienstverleningsovereenkomst met Patijnenburg vormgegeven. Patijnenburg voerde de dienstverlening uit zoals vastgelegd in deze overeenkomst. Hiermee borgden wij als gemeente Westland dat de ondersteuning die wij leveren op basis van de Participatiewet en de Re‑integratieverordening structureel en kwalitatief werd uitgevoerd. In dit kader zijn inwoners met een bijstandsuitkering of met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleid richting duurzame participatie. Dit bestond uit persoonlijke begeleidingstrajecten, ontwikkeling van werknemersvaardigheden, plaatsingen in sociale werk- en leeromgevingen en ondersteuning bij het vinden van regulier werk. Hiermee is continu gewerkt aan het vergroten van de zelfredzaamheid en arbeidskansen van inwoners. Als gemeente hebben wij ingezet op het ondersteunen van inwoners met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt door middel van maatwerkbegeleiding, activeringstrajecten en het stimuleren van maatschappelijke PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Uitvoering geven aan de nieuwe reintegratieverordening.

Reguliere uitvoering van de dienstverlening door Patijnenburg.

Wat hebben we hiervoor gedaan? participatie. Ook organiseerden we bedrijfsbezoeken en begeleidden we inwoners naar taalverhogende activiteiten. Daarbij werkten we nauw samen met Vitis Welzijn, de Bibliotheek en GGZ Delfland. Voor inwoners die extra aandacht nodig hadden, boden wij begeleiding gericht op het ontwikkelen van vaardigheden, het vergroten van de zelfredzaamheid, het oplossen van hulpvragen die een drempel vormden voor arbeidsparticipatie en het opdoen van werk- en participatie-ervaring. Het doel hiervan was de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. In december 2024 stelde de gemeente Westland een nieuwe re‑integratieverordening vast. In september 2025 volgden de bijbehorende nadere regels. In het laatste kwartaal zijn deze nadere regels volledig geïmplementeerd in de uitvoering, waardoor in de praktijk volgens de nieuwe kaders is gewerkt. Hiermee is een actuele en toekomstbestendige werkwijze geborgd binnen de uitvoering van de Participatiewet. Daarnaast zijn, in het kader van Participatiewet in Balans, voorbereidingen gestart voor een nieuwe verordening, die in het komende jaar verder wordt uitgewerkt. De dienstverlening door Patijnenburg is uitgevoerd conform de Dienstverleningsovereenkomst Patijnenburg 2025. Een nadere toelichting is opgenomen in het openbare jaarverslag 2025.

Inkomens(voorzieningen), inclusief toezicht Klantvragen worden integraal beoordeeld, met oog voor de vraag achter de vraag en met maatwerk waar nodig. Dit om te zorgen voor een rechtmatige verstrekking van het bestaansminimum, waar iedere inwoner recht op heeft. Daarnaast bieden we ondersteuning bij de re-integratie en ondernemersproblematiek. Het doel is dat inwoners kunnen meedoen in de samenleving, ook als zij een laag inkomen hebben. Daarbij is er ook aandacht voor kinderen van ouders met een laag inkomen, zodat ook zij mee kunnen doen en kinderarmoede wordt bestreden. Wat is onze wettelijke opdracht?  

Zorgen dat zowel particulieren als ondernemers beschikken over voldoende inkomen. Daarnaast begeleiden we inwoners zo snel mogelijke richting werk. We verlenen toegang tot bijzondere bijstand, zodat inwoners met een laag inkomen kunnen meedoen in de maatschappij.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

71

Jaarstukken 2025 Minimabeleid Door het faillissement van Groupcard in 2025, was de uitvoering van het Kindpakket uitdagend. BS&F heeft op 15 oktober een nieuwe start gemaakt met de Westlandpas. De Westlandpas is in 2025 verder gewoon doorgegaan, zodat inwoners met een laag inkomen kunnen blijven meedoen aan activiteiten. De bedragen voor de bijzondere bijstand zijn geïndexeerd, zodat deze beter aansluiten bij de huidige kosten.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Tijdige en juiste afhandeling van aanvragen en wijzigingen met handhaving van regelgeving en afspraken met inwoners.

Uitvoeren van tijdelijke wet- en regelgeving.

Uitvoeren van het minimabeleid.

72

Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2025 handelden wij 84% van de aanvragen (levensonderhoud, bijzondere bijstand en minimaregelingen) tijdig af. Dit is een verbetering ten opzichte van 2024. Alleen bij moeilijke aanvragen kon dit, in overleg met de inwoner, langer duren om tot een zorgvuldige beoordeling te komen. Daarnaast voerden we de wettelijke eigen bijdrage voor ontheemde Oekraïners uit. Er is veel communicatie over de Gemeentepolis geweest, onder andere via spreekuren, een informatiebijeenkomst, social media en een nieuwsbrief. Tijdens deze informatiebijeenkomst deelden we ook de nieuwe minimaregelingenfolders uit aan onze maatschappelijke partners, zodat zij inwoners nog beter kunnen doorverwijzen. Het contract met Stichting Babyspullen is verlengd en het babyspullenpakket is uitgebreid met een wieg. We voerden nabetaling voor energiearmoede uit, om inwoners te helpen met de hoge energiekosten. In 2025 zijn wij gestart met de uitvoering van de tijdelijke landelijke regeling alleenverdienersproblematiek. Deze regeling is bedoeld voor huishoudens met één inkomen die minder ondersteuning ontvangen dan vergelijkbare huishoudens met twee inkomens, omdat zij door de regels financieel benadeeld zijn. We ontvingen hiervoor een lijst van het Inlichtingenbureau met 28 mogelijke rechthebbenden.

Van de actuele dossiers ontvingen zes huishoudens inmiddels een aanvulling, terwijl acht dossiers nog in behandeling zijn. Negen inwoners konden we ondanks meerdere pogingen niet bereiken. In 2025 hebben we het minimabeleid uitgevoerd door inwoners actief te informeren, regelingen toegankelijk te houden en extra steun te bieden waar dat nodig was. Verder zijn PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we hiervoor gedaan? we gestart met de Armoedemonitor en de evaluatie van het armoedebeleid (KWIZZ).

Schuldhulpverlening

Wij voeren de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit als wettelijke taak. Hiervoor ontvangen wij middelen van het Rijk om inwoners te ondersteunen bij het voorkomen en oplossen van schulden. Financiële problemen kunnen het welzijn en de maatschappelijke participatie van inwoners onder druk zetten. Daarom zetten wij, samen met maatschappelijke partners, in op preventie, vroegsignalering en duurzame oplossingen. Ons doel is om inwoners financieel zelfredzaam te maken en schulden zoveel mogelijk te voorkomen, tijdig te signaleren en duurzaam op te lossen, zodat iedereen kan meedoen in de samenleving.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? We voeren de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit.

We geven uitvoering aan de gemeentelijk taak die staat in de Faillissementswet, Titel III. Schuldsaneringsregeling natuurlijke personen. We verbreden het preventieve aanbod.

Doorontwikkeling van vroegsignalering.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Wij hebben uitvoering gegeven aan de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Inwoners konden zich laagdrempelig bij ons melden voor ondersteuning bij financiële problemen, met aandacht voor een mensgerichte en stresssensitieve benadering. In 2025 is de uitvoering extern getoetst via een NVVK-audit. Hieruit blijkt dat wij voldoen aan het kwaliteitskader en dat onze schuldhulpverlening goed op orde is. Daarbij zijn in de audit complimenten gegeven over de wijze waarop wij de schuldhulpverlening hebben ingericht en uitgevoerd. In 2025 hebben wij geen Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp)-aanvragen hoeven indienen, omdat alle schuldregelingen minnelijk zijn geregeld. Wij hebben onze dienstverlening laagdrempelig ingericht door inwoners vrijblijvend toegang te bieden tot advies- en informatiegesprekken. In totaal zijn 64 gesprekken gevoerd, waarmee financiële vragen en zorgen vroegtijdig in beeld zijn gebracht en passende ondersteuning kon worden geboden. Binnen het netwerk Hulp bij Geldzorgen werkten we samen met ketenpartners. Vanuit dit netwerk hebben we voorlichting gegeven en ingezet op financiële educatie voor jongeren op vijf middelbare scholen in het Westland. Op drie scholen zijn er extra lessen ingezet door Money Start. We gaven voorlichting aan vrijwilligers van ketenpartners.

Wij hebben de aanpak van vroegsignalering geïntensiveerd en doelgroepgerichter ingericht PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

73

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Basisdienstverlening.

74

Wat hebben we hiervoor gedaan? door onze benadering aan te passen aan de leefwereld van inwoners. Voor jongeren is ingezet op laagdrempelig appcontact. Ook is gewerkt met herhaald contact en een combinatie van bellen en huisbezoeken. Onze aanpak is landelijk erkend met het winnen van de NVVK-expeditie vroegsignalering en een werkbezoek van de staatssecretaris. Binnen de vroegsignalering keken wij breder dan alleen naar schulden. Door aandacht te hebben voor achterliggende oorzaken en andere leefgebieden konden wij inwoners gerichter benaderen en eerder passende ondersteuning bieden. We werkten intensief samen met ketenpartners. Dankzij goede en snelle afstemming pakten we signalen sneller op en sloten we de ondersteuning beter aan op de situatie van inwoners. We werkten volgens de uitgangspunten van het Beleidsplan Schuldhulpverlening. Daarnaast pasten we de beschikbare onderdelen van de landelijke Basisdienstverlening Schuldhulpverlening toe. De landelijke invoering gebeurt gefaseerd. Gemeenten krijgen hiervoor meerdere jaren, terwijl enkele onderdelen nog landelijk worden uitgewerkt. Met het Convenant Lokale Overheid sluiten we aan bij de landelijke afspraken voor maatschappelijk verantwoord incasseren binnen de minnelijke schuldhulpverlening.

In 2025 zijn de benodigde voorbereidingen getroffen om de ondertekening van het convenant in 2026 mogelijk te maken Wij hebben de omslag naar schuldsanering versterkt door het aandeel saneringskredieten te verhogen van ongeveer 50% naar 60%. Wij werken vanuit het uitgangspunt ‘saneringskrediet, tenzij’, waarbij per inwoner wordt afgewogen wat de meest passende oplossing is. De aansluiting op het Schuldenknooppunt en VISH is inhoudelijk voorbereid. In samenhang met de overgang naar een cloudgebaseerde (SaaS-)omgeving wordt de invoering van deze instrumenten gelijktijdig meegenomen. Hiermee verbeteren wij de gegevensuitwisseling met schuldeisers en de tijdige informatievoorziening aan deurwaarders. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Ondersteunen gedupeerden toeslagenaffaire.

Uitvoeren van het nieuw Beleidsplan 20252029.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Het trainingsaanbod voor cliënten is doorontwikkeld en structureel ingezet binnen schuldhulpverlening en nazorg. Ook hebben wij een nieuwe nazorgtraining ontwikkeld, die inmiddels structureel wordt aangeboden. Binnen de schuldhulpverlening hebben wij gedupeerden van de toeslagenaffaire ondersteund. Hierbij is maatwerk geboden, in afstemming met landelijke en lokale regelingen en met aandacht voor herstel, stabiliteit en het voorkomen van nieuwe schulden. Waar nodig hebben wij maatwerkplannen opgesteld en afspraken gemaakt over nazorg. Wij hebben het aantal gedupeerden, partners van gedupeerden, plannen van aanpak en nazorgcliënten gemonitord. Deze monitoring gebruikten wij om zicht te houden op de voortgang en de ondersteuning waar nodig bij te stellen. In 2025 zijn wij gestart met de uitvoering van het nieuwe Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2028. De beleidsuitgangspunten zijn vertaald naar de dagelijkse uitvoering, met aandacht voor preventie, vroegsignalering, duurzame oplossingen en samenwerking binnen de keten.

Inburgering De gemeente voert de regie op de inburgering van inburgeringsplichtigen. Het doel is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. Ook streven we ernaar dat zij zo snel mogelijk (duurzaam) werk vinden en goed Nederlands spreken en schrijven. Dit sluit aan bij de doelen van de Wet Inburgering 2021. Voor ons betekent dit dat wij de inburgeraars begeleiden gedurende het inburgeringstraject.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Het begeleiden en ondersteunen van inburgeraars bij hun inburgeringstraject.

Brede intakegesprekken afnemen bij inburgeraars binnen een bepaalde tijd.

Het opstellen van een Plan Inburgering en Participatie (PIP) binnen een bepaalde tijd. Het laten uitvoeren van de leerroutes (B1route, onderwijsroute en Z-route) door de

Wat hebben we hiervoor gedaan? Wij begeleidden en ondersteunden inburgeraars gedurende hun inburgeringstraject, met aandacht voor taalverwerving, participatie en toeleiding naar werk of onderwijs. We voerden in veruit de meeste gevallen de brede intakegesprekken succesvol binnen de gestelde termijn. We stelden in veruit de meeste gevallen het Plan Inburgering en Participatie binnen de gestelde termijn op. In 2025 verzorgde Patijnenburg voor het laatste jaar de Z-route en de B1-route. 2025 was een PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

75

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken? opdrachtnemers Patijnenburg, ROC Mondriaan, Haagse Hogeschool en Universiteit Leiden.

Door middel van voortgangsgesprekken volgen of de inburgering in overeenstemming met het PIP verloopt en bijsturen waar nodig. Zorgen voor een duurzame integratie door inburgeraars, waardoor zij kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving.

Organiseren van maatschappelijke begeleiding voor de inburgeraars en zorgen dat VluchtelingenWerk dit uitvoert.

De eerste 6 maanden, na vestiging in de gemeente, doorbetalen van de kosten voor huur, gas, water, licht en zorgverzekering aan de leveranciers. Dit is wettelijke verplicht op grond van de Participatiewet in combinatie met de Wet Inburgering.

Deelname door inburgeraars aan de arbeidsmarkt op een manier die past bij hun mogelijkheden (werken naar vermogen). Samen met Patijnenburg op zoek gaan naar mogelijkheden om inburgeraars te laten deelnemen aan de arbeidsmarkt; Door het laten uitvoeren van de diverse (duale) leerroutes inburgeraars in staat stellen om

76

Wat hebben we hiervoor gedaan? transitiejaar waarin de regie op de taallessen verschoof van Patijnenburg naar de gemeente. Via aanbestedingstrajecten bonden we nieuwe taalaanbieders aan ons voor de uitvoering van de Z-route en B1-route. In de tussentijd bleven inburgeraars taallessen volgen. De taallessen voor de onderwijsroute werden verzorgd door ROC Mondriaan, Haagse Hogeschool en Universiteit leiden. We volgden de inburgeringstrajecten via voortgangsgesprekken en controleerden of deze volgens het PIP verliepen. Waar nodig stuurden wij bij. In 2025 zijn participatiecoaches aangesteld die inburgeraars hebben begeleid om te participeren in Westland. Daarnaast hebben we in samenwerking met VluchtelingenWerk inburgeraars in de HAR-periode (eerste zes maanden na toewijzing in gemeente Westland) begeleid en kennis laten maken met de Nederlandse en specifiek Westlandse samenleving. In samenwerking met VluchtelingenWerk organiseerden wij maatschappelijke begeleiding voor inburgeraars. Omdat het contract afliep, startten we een aanbestedingstraject voor maatschappelijke en juridische begeleiding. VluchtelingenWerk kreeg deze aanbesteding gegund, waarmee wij voor de komende jaren beschikken over een betrouwbare partner voor dit onderdeel van de inburgeringstrajecten. We regelden de financiën voor de inburgeraars in de eerste zes maanden na vestiging in onze gemeente.

Dit deden we op basis van de wettelijke verplichting van de Participatiewet in combinatie met de Wet inburgering. Daarbij ondersteunden wij inburgeraars bij de administratie, waaronder het betalen van huur en de kosten voor gas, water, licht en zorgverzekering Inburgeraars volgden taallessen, Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP)-trainingen en het participatieverklaringstraject. Met deze trajecten bereidden we hen voor op de arbeidsmarkt. Via Patijnenburg begeleidden en bemiddelden we inburgeraars naar werk. Waar dat passend was, bereidden we inburgeraars met de eerder genoemde

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken? inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt of door te stromen naar het MBO/HBO/WO; Vaststellen van de begeleiding richting werk van de inburgeraars (als onderdeel van de leerroutes) door Patijnenburg; Vaststellen van de uitvoer van taalschakeltraject; Begeleiding richting vervolgonderwijs (mbo/hbo/wo) door ROC Mondriaan, Haagsche Hogeschool of Universiteit Leiden (in samenspraak met gemeente Den Haag)

Wat hebben we hiervoor gedaan? trajecten voor op doorstroom naar het mbo, hbo of wo. Inburgeraars die de stap naar de arbeidsmarkt konden maken, begeleidden en bemiddelden wij via Patijnenburg. Wij lieten de taalschakeltrajecten uitvoeren door ROC Mondriaan. De inburgeraars met een relatief hoger opleidingsniveau volgden de onderwijsroute bij één van de aangesloten onderwijsinstellingen.

Opvang vluchtelingen en statushouders

Als gevolg van de oorlog in Oekraïne zijn veel vluchtelingen naar Nederland gekomen. Naar verwachting blijft deze instroom de komende tijd aanhouden. Binnen de regio Haaglanden zijn circa 3.550 opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne gerealiseerd in de gemeentelijke opvang, waarvan 410 in Westland. Hiermee voldoet Westland bijna aan het verzoek van het Rijk om minimaal 422 opvangplekken te realiseren. Daarnaast worden in Westland ongeveer1.800 vluchtelingen opgevangen in de particuliere opvang. In totaal verblijven er ongeveer 2.200 vluchtelingen uit Oekraïne in Westland. Als gemeente zorgen wij voor huisvesting in de gemeentelijke opvang met bijbehorende voorzieningen. We betalen leefgeld uit, ook voor de particuliere opvang, en regelen verstrekkingen in natura, zoals Wmo en Jeugdzorg. Het Rijk vergoedde deze kosten. De opvanglocatie Carlton in Naaldwijk heeft de functie van doorstroomlocatie voor statushouders, opvang van een beperkte groep vluchtelingen uit de Oekraïne en de tijdelijke huisvesting van een aantal spoedzoekers. Met de locatie Carlton ontlasten wij de asielzoekerscentra (AZC's) door het versneld opnemen van statushouders die door het Rijk gekoppeld zijn aan het Westland. Statushouders stromen door naar passende woonruimte met de insteek dat de duur van het verblijf in de opvanglocatie beperkt blijft. Vanuit de opvanglocatie start de inburgering.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Langdurende opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne voor een periode van naar verwachting 4 jaar van 2022 tot 4 maart 2026. NB: De Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor ontheemden uit Oekraïne is verlengd tot 4 maart 2026.

De Oekraïense ontheemde zelfredzamer maken door het aanleren van de Nederlandse taal en cultuur.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Wij vingen in de gemeentelijke opvang ongeveer 410 vluchtelingen uit Oekraïne op, verdeeld over vijf locaties: Boswoning Honselersdijk, Burgemeester Crezeelaan De Lier, Arckelweg Poeldijk, Haagpad Monster en hotel Carlton Naaldwijk. Daarnaast faciliteerden wij de opvang van ongeveer 1.800 vluchtelingen in de particuliere opvang. De RTB is in 2025 verlengd tot 4 maart 2027. Alle kinderen bezochten het reguliere onderwijs in Westland. Volwassenen volgden de taallessen die wij aanboden, samen met partners zoals Bibliotheek Westland en Mondriaan.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

77

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Registratie en sociale voorzieningen voor vluchtelingen en statushouders in de opvang.

Uitbetalen leefgeld van de vluchtelingen in de GOO (Gemeentelijke Opvang Oekraïners) en POO (Particuliere Opvang Oekraïners). Versneld inburgeren Westlandse statushouders.

78

Wat hebben we hiervoor gedaan? Vluchtelingen hadden inkomen of ontvingen leefgeld van de gemeente. De arbeidsparticipatie onder Oekraïense vluchtelingen was hoog. Meerderjarigen met inkomen betaalden per 1 januari 2025 een eigen bijdrage voor hun verblijf in de gemeentelijke opvang. Het innen van deze bijdrage was een gemeentelijke taak. Er is in 2025 aan 219 unieke personen een eigen bijdrage gefactureerd voor één of meerdere maanden. Waar nodig maakten vluchtelingen gebruik van lokale en regionale maatschappelijke voorzieningen. De vluchtelingen uit Oekraïne zijn in het algemeen zelfredzaam. Waar ondersteuning nodig was, boden wij deze. In 2025 is bekend gemaakt dat na afloop van de RTB Oekraïense vluchtelingen een tijdelijk verblijfsstatus voor 3 jaar krijgen zonder inburgeringsplicht. We registreerden vluchtelingen uit Oekraïne in de Basisregistratie Personen (BRP) en zorgden voor een Burgerservicenummer (BSN). Ook informeerden we hen over de registratie bij de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND). We schreven statushouders in bij de BRP. Zij beschikten bij aankomst in het Westland al over een BSN. Waar nodig maakten vluchtelingen gebruik van Wmo-ondersteuning en jeugd- en gezinszorg. Wij begeleidden hen hierbij, samen met Vitis Welzijn, het Sociaal Kernteam (SKT) en VluchtelingenWerk. Wij verstrekten leefgeld wanneer er sprake was van onvoldoende inkomen.

In 2025 ontvingen 123 huishoudens één of meerdere maanden leefgeld. De inburgering van statushouders startte bij binnenkomst in de opvanglocatie Carlton en verliep volgens de Wet inburgering. In 2025 sloten we het jaar af met een achterstand van 42 in de plaatsing van statushouders. Omdat zij verbleven in een opvangcentrum voor asielzoekers, konden wij voor deze personen nog geen inburgeringstraject inzetten. In 2025 namen we nog geen besluit over de exploitatie en de toekomst van onze opvanglocatie Carlton. Het rijksbeleid was inhoudelijk en financieel nog in ontwikkeling,

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we hiervoor gedaan? waardoor wij ons besluit hierover hebben uitgesteld.

Doorontwikkeling dienstverlening Sociaal Domein

Na het beëindigen van de pilot Brede Toegang voegden wij de positieve elementen toe aan onze sociale dienstverlening. Het gaat onder meer over een mensgerichte aanpak en het toepassen van de doorbraakmethode. We werken efficiënter binnen de Wmo en vereenvoudigden onze regelgeving. Kinderen en jongeren kregen op een laagdrempeligere manier zorg en ondersteuning. Zo gingen huisartsen samenwerken met medewerkers van het Sociaal Kernteam Westland (SKT) om te voorkomen dat intensieve en kostbare jeugdhulp werd ingezet. Bij ingewikkelde problematiek pasten wij de doorbraakmethode toe. Hiermee zochten we domeinoverstijgend naar een passende oplossing voor inwoners. Tegelijkertijd waren wij ons bewust van de kostenstijging binnen het Sociaal Domein. Wij betrokken de gemeenteraad intensief bij de initiatieven en informeerden de raad periodiek over de voortgang.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Een meer integrale benadering waarin de cliënt centraal staat.

Wat hebben we hiervoor gedaan? We stelden het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein vast, waarin we opnamen dat we werken aan de invoering van een Toegang met een brede blik. We werkten eraan dat inwoners sneller de juiste ondersteuning kregen, zonder onnodige doorverwijzing naar zwaardere zorg. Ook werkten we aan een integrale toegang waarin professionals eerder voorliggende voorzieningen benutten en samen met inwoners breder keken naar de achterliggende vragen in het gezin, zodat hulp beter aansloot bij de werkelijke behoefte. Deze aanpak was erop gericht om medicalisering van hulpvragen en onnodige inzet van intensieve zorg te voorkomen.

Werken volgens de bedoeling.

We namen ons voor om bij complexe problematiek de doorbraakmethode toe te passen. Het uitgangspunt daarbij was niet de verscheidenheid aan wettelijke voorschriften, maar het realiseren van een maatwerkoplossing voor de cliënt of het gezin. In Westland geven we hier invulling aan via het Doorbraak Advies en Maatwerk (DAM)‑team. We besloten het DAM‑team te continueren, omdat de investering paste binnen de geplande uitgaven en de werkwijze aantoonbaar bijdroeg aan maatwerk en doorbraken voor inwoners die vastliepen in het systeem. Daarmee legden PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

79

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we hiervoor gedaan? we in 2025 de basis voor een structurele rol van het DAM‑team binnen een meer samenhangende toegang tot ondersteuning.

Burgerzaken (incl. basisregistratie personen)

Burgerzaken registreert levensgebeurtenissen van Westlandse inwoners en voorziet inwoners en (semi)overheidsinstanties van officiële documenten en persoonsgegevens. Burgerzaken gebruikt de persoonsgegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP) voor het opstellen en afgeven van akten van de burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen, en bij het organiseren van verkiezingen. Vanuit een dienstverlenende houding leveren we producten van Burgerzaken zowel digitaal via de gemeentelijke website als persoonlijk aan de gemeentelijke balie.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Goede dienstverlening aan burgers en bedrijven.

80

Wat hebben we hiervoor gedaan? Ruim 64.000 inwoners hadden contact met de medewerkers van de teams Publieksplein en Burgerzaken. Dit contact verliep digitaal, aan de gemeentelijke balie en via individuele huisbezoeken. We behandelden 21.382 aanvragen voor reisdocumenten. In 218 gevallen bezochten wij inwoners met een beperking aan huis. Door het verruimen van afspraakmogelijkheden en het aanbieden van een digitale aanvraagmogelijkheid leidde de verdubbeling van het aantal afgegeven reisdocumenten niet tot langere wachttijden. We behandelden 8.895 aanvragen voor rijbewijzen. Hiervan maakten 3.255 inwoners gebruik van de digitale aanvraagmogelijkheid. We behandelden 238 aanvragen voor naturalisatie en optie tot het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit. Sinds oktober 2025 is Westland aangewezen als één van de vijftien DigiD-afgiftepunten voor niet-ingezetenen. We gaven 9.535 burgerservicenummers uit aan niet-ingezetenen. Dit aantal lag lager dan voorgaande jaren, omdat veel uitzendbureaus gebruikmaakten van arbeidskrachten uit Oekraïne die op basis van de Tijdelijke Regeling Opvang Oekraïne direct in de BRP werden ingeschreven. We verwerkten 22.000 aangiften in de BRP. Ruim 17.000 inwoners maakten daarbij gebruik van de digitale aangiftemogelijkheid. Elke 14 dagen boden wij Westlandse uitzendbureaus de mogelijkheid om in de PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Jaarstukken 2025 Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we hiervoor gedaan? avonduren de bij hen in dienst zijnde arbeidsmigranten te laten registeren in de BRP. In september 2025 startten wij een pilot waarbij gegevens van arbeidsmigranten werden ontsloten via het Platform Arbeidsmigranten, met als doel beter zicht te krijgen op de arbeidsmigranten die in Westland verblijven. Door de uitzenders zijn er in 2025 3.469 personen aangemeld voor BRP-registratie als ingezetene. We voerden 1.472 adresonderzoeken uit. Bij 198 onderzoeken legden de toezichthouders BRP één of meerdere huisbezoeken af. Daarnaast bezochten de toezichthouders op basis van de Aanpak Landelijke Adreskwaliteit 124 woningen. De toezichthouders BRP hebben deelgenomen aan een vijftal multidisciplinaire handhavingsacties.

Een kwalitatief goede registratie van (niet) ingezetenen in de Basisregistratie Personen.

Klantcontactcentrum

Het Klantcontactcentrum (KCC) is de centrale toegang van de gehele gemeentelijke organisatie voor inwoners, ondernemers, stakeholders en bezoekers, naast de digitale kanalen. Het KCC is verantwoordelijk voor het eerstelijns contact via telefonie, social media en aan de balie. Medewerkers beantwoorden vragen, geven passend advies en verwijzen indien nodig door naar de juiste vakafdelingen of ketenpartners. Daarnaast ondersteunt het KCC collega’s met klantinformatie om de dienstverlening en processen continu te verbeteren. In 2025 kreeg het KCC ongeveer 57.000 telefoontjes van Westlanders. Bij 85% van de oproepen werd binnen 30 seconden de telefoon opgenomen (de norm is 80%). Daarnaast werd er ruim 3.600 keer op vragen via social media gereageerd.

Reguliere activiteiten Wat wilden we bereiken? Westlanders ervaren een snelle, toegankelijke, begrijpelijke en mensgerichte dienstverlening via telefoon, social media en fysiek zoals beschreven in de optimalisatie Dienstverlening. Zo dragen we bij aan een betrouwbare en professionele organisatie.

Wat hebben we hiervoor gedaan? We investeerden in goede informatieoverdracht tussen het KCC, de rest van de organisatie en ketenpartners. Daardoor blijft de informatie voor inwoners en bedrijven actueel. We openden een informatiepunt van het KCC als pilot in de publiekshal. Inwoners konden daar zonder afspraak vragen stellen aan de gemeente. In het voorjaar 2026 vindt een communicatiecampagne over het informatiepunt plaats.