Getekend verslag Gemeenteraad 30 juni 2022

Ondanks dat we als partij bij deze jaarrekening geen directe financiële vragen/opmerkingen hierover hebben, willen we het college wel vragen hoe het denkt bij de begroting die steeds langer wordende wachtlijsten tegen te gaan . De wachttijd bij een aanvraag loopt nu voor soms simpele ingrepen al op naar twintig weken. En deze lange tijd hebben heel veel mensen soms letterlijk en figuurlijk niet meer. Dit zou ik graag richting de begroting ter uitwerking laten meenemen. Een van onze vragen voorafgaand aan de jaarrekening ging over de f ruitmuur in Wateringen. We zien een grote kostenpost van € 250.000,- voor de fruitmuur in Wateringen. Die discussie is al lang gevoerd. Maar nu bij de jaarrekening zien we ook nog dat de gemeente zelf aangeeft dat er nog een tweede deel gedaan moet worden , waarvan de kosten nog niet bekend zijn, maar dat die niet bij die € 250.000,- horen. In hoeverre is het dan nog verantwoord om daarmee nog door te gaan ? Een andere discussie in Wateringen betreft de Ambachtsweg. Dat is ook een oude discussie. In de nu voorliggende jaarstukken van 2021 worden wel 66 keer de woordjes ‘verkeer’ en ‘veiligheid’ genoemd, maar nul keer het woordje ‘ Ambachtsweg’. Wat de LPF betreft is dit nou zo’n project dat nog niet goed is uitgevoerd, maar dat nog wel zal moeten gebeuren. Die weg moet open.

En daarbij is een eerdere gemaakte keuze om voor bakken geen rekening te houden met de veiligheidsregio. Dat is dus niet goed geweest. Maar er zal nu nog wel een tweede of een derde moeten komen met veiligheidsmaatregelen die wel passen. We horen graag van de wethouder hoe het zal lukken om de weg alsnog op korte termijn open te krijgen.

17

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

Als laatste en misschien wel het belangrijkste dat ik en ik denk velen buiten deze muren vinden is dat de jaarrekening en de eerste actualisatie vooral héél veel cijfers zijn. Er zijn potjes doorgeschoven, broekzak-vestzak, niet uitgegeven, teruggeboekt enz. Een sluitende begroting krijgen we in november. Het staat allemaal heel goed, het zal technisch allemaal kloppen, maar het zal heel veel inwoners van Westland niet heel veel boeien. Het gaat ze er vooral om hoe je met elkaar omgaat, hoe het college met elkaar omgaat, hoe verenigingen en vrijwilligers met elkaar omgaan. We hebben het vanavond ook gehoord. Die zijn heel belangrijk. Zij zijn het cement van onze samenleving. En we zien toch wel een tendens van dat feestweken dreigen om te vallen, geen muziek meer op het water, kermissen worden gesloten, evenementen worden gecanceld, regeldruk, ze vechten elkaar de spiegeltent. Geen vereniging zou met corona omvallen. Ons bereiken geluiden dat bijvoorbeeld Pius X uit Poeldijk in coronatijd gewoon de huur moest doorbetalen, terwijl de gemeente heeft afgesproken dat we die bij verenigingen en sportclubs zouden kwijtschelden. Deze verenigingen staat het water aan de lippen en die zitt en niet te wachten op een jaarrekening met getalletjes. Die moeten gewoon geholpen worden.

We vragen de wethouder dan ook nadrukkelijk dit op te pakken of in de begroting met structurele oplossingen te komen. Er is een hoop te doen en er is een hoop werk, voorzitter. We gaan met een positieve blik naar de begroting in november. We zullen goed kijken welke keuzen dan bij de begroting gemaakt zullen worden. De LPF zal er in ieder geval constructief blijven in zit ten om het beste te doen voor onze Westlanders. Mevrouw Van Erven: Voorzitter. Elk jaar, zo rond Oud en Nieuw, maken we met zijn allen plannen voor het komende jaar: goede voornemens. Om dan vervolgens met Kerst te reflecteren op het afgelopen jaar . Welke goede voornemens zijn wel geslaagd en welke niet? laten we daarbij vooral niet vergeten om onszelf de vraag te stellen waarom het ene goede voornemen wel is geslaagd en het andere niet. Want juist door deze vraag te stellen kunnen we een paar dagen later met Oud en Nieuw nieuwe goede voornemens maken, die wellicht dat jaar wel gaan slagen . Deze cyclus van goede voornemens en daarop reflecteren kun je wat mij betreft vergelijken met de P&C-cyclus van de gemeente. In de begroting zien we de goede voornemens van het college terug en in de voorjaarsnota, die we vandaag bespreken, kunnen we terugzien welke goede voornemens wel gelukt zi jn en welke niet.

En laten we vervolgens ook hier de vraag stellen waarom het ene voornemen wel is geslaagd en het andere niet. En laten we de antwoorden op deze vragen vervolgens gebruiken om van te leren en om betere plannen te maken voor de toekomst. In het kader daarvan allereerst een korte opmerking over de stukken rondom dit hele proces. Laten we met elkaar het goede voornem en afspreken dat we deze volgend jaar eerder tot onze beschikking hebben. Verder wil ik graag nog vier voornemens nader toelichten. Een veilig Westland voor alle Westlanders is uiteraard een jaarlijks terugkerend goed voornemen van het college. Maar als we kijken naar de verantwoording van de aanpak van ondermijning, dan kunnen we zien dat de voorgenomen intensivering van beleid , maar vooral uitvoering, er zowel in 2020 en 2021 totaal anders uitzag dan voorzien. Een goed voornemen dus dat, mede door corona, niet helemaal geslaagd is. Hoe kijkt het college hierop terug? W at heeft het college hiervan geleerd en wat gaat het doen om te zorgen dat dit goede voornemen een intensievere aanpak op het gebied van ondermijning dit jaar wel slaagt? Een ander goed voornemen dat mede door corona niet volledig geslaagd is, is de inzet op een beter bereikbaar Westland. De afgelopen jaren heeft een aantal voorbereidende werkzaamheden, die bedoeld waren om de mobiliteit in Westland en met de regio te verbeteren stil gelegen.

Doordat de projecten zijn gedekt uit de reserve regionale verkeersprojecten lopen andere verkenningen gelukkig geen vertraging op . De Westlandse VVD heeft begrip voor de ontstane situatie, maar we zien wel graag een plan van aanpak vanuit het college met b etrekking tot dit soort projecten en verkenningen. Hoe gaat het

18

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

college er in de toekomst voor zorgen dat er geen vertraging ontstaat mocht corona weer de kop opsteken? Ook is de VVD blij met het voornemen om de verdiepende verkenning naar lightrail uit te voeren. Wij zijn van mening dat dit een belangrijke bijdrage kan leveren aan het bereikbaarder maken van de regio. W e zien graag dat het college de komende jaren hierop blijft inzetten. Op dit moment is het helaas zo dat het later op de avond minder aantr ekkelijk is om nog met een ander vervoermiddel dan de auto op pad te gaan. Praten over verduurzaming is een goed voorbeeld in het rijtje van de goede voornemens. We praten over ambities die vaak ver in de toekomst liggen . Echter, de realiteit heeft ons ingehaald. Met de huidige energieprijzen en de inflatie dreigen veel huishoudens financieel in de knel te komen. Mede hierdoor wordt het voor huishoudens steeds interessanter om te investeren in die verduurzaming. In de beantwoording van de technische vragen konden we lezen dat de gemeente een aantal programma’s kent om verduurzaming te bevorderen.

Weten we welke doelgroepen er gebruik hebben gemaakt van deze programma’s? Zijn dit ook de doelgroepen waarop de gemeente juist had ingezet? En in hoeverre is dit actief onder de aandacht gebracht bij de diverse doelgroepen, ook bij huishoudens die er wellicht niet uit zichzelf bewust mee bezig zijn? Is het college het met de VVD eens dat juist bij deze groep een grotere slag kan worden geslagen ? En is daarnaast bij het college bekend hoeveel huishoudens in Westland hun huis hebben laten isoleren of vergelijkbare energiebesparende maatregelen hebben laten uitvoeren ? Weet het college wat de beweeg redenen van de huishoudens zijn om over te gaan tot dit soort maatregelen ? De voorzitter: Ik onderbreek u even, want u stelt nu heel veel technische vragen. Ik denk dat het toch eens goed is om even te kijken in hoeverre deze technische vragen eerder hadden moeten worden gesteld. Want u vraagt nu van het college zoveel detaili nformatie dat het ondoenlijk voor de individuele collegeleden is om die nu ter plekke te geven. Ik geef u dat dus in overweging of die informatie naderhand kan worden gegeven. Mevrouw Van Erven: Dat is goed. Ik heb het ook uitgeschreven. Dus ik kan het ev en mailen. Komt dit wellicht door een van de programma’s van het college? Door zicht te hebben op deze antwoorden kan het beleid hierop voor 2023 nog beter ingericht worden.

In hoeverre heeft het college richting de Begroting 2023 de financiële mogelijkheden om de Westlandse inwoners te stimuleren om de isolerende maatregelen voor hun woning uit te gaan voeren? In Den Haag kunnen inwoners bijvoorbeeld een lening bij het Nationaal Warmtefonds afsluiten, waarbij de gemeente de rente voor die lening vergoedt. Wat de VVD betreft een mooi middel om inwoners te verleiden de verduurzamingsstap te zetten. Tot slot. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe belangrijk goed onderwijs is en gelijke kansen op goed onderwijs zijn . Het is goed om te lezen dat er door het college regie is gevoerd op de bestrijding van onderwijsachterstanden in de voorschoolse periode door het faciliteren van voorschoolse en vroegschoolse educatie. Weten we hoeveel kinderen met een vve-indicatie gebruik hebben gem aakt van deze vve? Faciliteren is goed, maar hebben we daarmee wel de juiste kinderen bereikt? Door hier nu kritisch naar te kijken kunnen we het beleid voor 2023 nog effectiever maken. Laten we met zijn allen deze voorjaarsnota niet alleen gebruiken om terug te kijken op het verleden, maar juist ook gebruiken om nog beter beleid te maken richting de toekomst. De voorzitter: Dank u wel. U noemde steeds ‘voorjaarsnota’, maar ik neem aan dat u de jaarrekening bedoelde. Mevrouw Van Erven: Ja. De heer Hofland: Voorzitter.

De vergadering over de jaarrekening en de eerste actualisatie van de lopende begroting is een belangrijk jaarlijks moment . Dit jaar heeft deze dag toch een

19

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

ander karakter door het politieke vacuüm waarin we ons momenteel nog bevinden. De jaarstukken laten een positieve uitkomst zien, die goed te verklaren is door de omstandigheden van het jaar 2021. Het klinkt als een groot en positief resultaat, terwijl dit voor een groot deel is ontstaan doordat geplande werkzaamheden en investeringen simpelweg zijn blijven liggen. En dus nog uitgevoerd moeten worden. Wanneer gaat het college nu eens echt reëel begroten, zodat we niet meer miljoenen door hoeven te schuiven naar volgende jaren? De coalitie wil het principe oud voor nieuw -beleid gaan toepassen om geld te vinden voor de huidige plannen. Hoe reëel is dit als van de in 2021 voorliggende plannen nog € 25 miljoen aan opdrachten op de plank blijft liggen? Ook bespreken we vandaag de eerste actualisatie, waarin de afspraken van de coalitie nog niet zijn meegenomen. In onze optiek is dit ook niet mogelijk, aangezien deze nog niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Wanneer kunnen wij het collegewerkprogramma verwachten, waarmee het college aan de uitvoering van de plannen kan beginnen? Al met al een bijzondere situatie. Toch geven wij vanuit onze fractie aan het college graag een aantal punten mee ter overdenking. De jeugdzorg is een van de lastige punten bij deze eerste actualisatie. Het college meldt dat er keuzen gemaakt moeten worden.

Wij brengen graag in herinnering dat deze keuzen in samenspraak met de raad gemaakt moeten worden. Eerder dienden wij een motie in om dit te bewerkstelligen. Heeft de wethouder deze motie nog scherp in het vizier ? Hiernaast is ons bekend geworden dat de kinderopvangor ganisaties in de knel komen vanwege de vve berekening over 2021. De berekening heeft nadelig uitgepakt, aangezien opvangorganisaties meer tijd kwijt waren om deze doelgroep die het nodig heeft goed te ondersteunen. Aangezien de gemeente een enorm resultaat heeft gedraaid, vragen wij het college o f het zich wil inspannen om hier onderling goed uit te komen. En dat betekent voor D66 niet dat organisaties voor deze kosten moeten opdraaien. Hoe denkt het college hierover? De keuze om het groen slechts voor een jaar aan te besteden heeft een nadelig effect op de financiën van de gemeente. Dat wisten we toen we eraan begonnen. Wij willen het nieuwe college vragen om spoedig gezamenlijk met de raad een nieuw gebiedsgericht plan op te stellen om het groenonderhoud e n het onderhoud van de openbare ruimte weer voor een langere periode vast te stellen. Ook willen we het college vragen hoe het nu staat met de huidige groenvisie. Vooruitlopend op dit proces geeft D66 graag mee dat wij in de plannen expliciete aandacht willen voor het behoud en vergroting van de biodiversiteit.

Niet alleen voor het aanplanten van nuttige gewassen, maar ook door in de maand mei niet meer te maaien. Wij vragen het college hoe het het maken van een nieuw gebiedsgericht plan voor zich ziet. In de actualisatie is te lezen dat de bevolking van Westland met gemiddeld 1% groeit. De vraag dringt zich op of met deze bevolkingsgroei rekening is gehouden met de plannen die deze gemeente heeft voor woningbouw. En dan hebben we het nog niet eens over de achterstand bij huisvesting voor starters, ouderen, statushouder s en spoedzoekers. Wat was het programma voor 2021 en hoeveel woningen zijn er gerealiseerd? En wat is de stand van zaken voor 2022? Houden de plannen in de jaren daarna rekening met deze groei van de bevolking? Tot slot. Zojuist is ons derde steunraadslid geïnstalleerd. De D66 -fractie is daarmee weer op volle sterkte. Zoals u van ons gewend bent zullen we het college in de nieuwe bestuursperiode op positief-kritische wijze beoordelen en volgen. De heer Plomp: Voorzitter. U begon deze vergadering door te zeggen dat het een vergadering is van de nieuwe raad over beleid van de oude raad. En dat dit voor nieuwe raadsleden mogelijk wat minder aansprekend zou kunnen zijn. En ik kan het als nieuwbakken raadslid beamen. En ik zal het derhalve ook kort houden. De voorzitter: Ik had het niet over de raad, maar over het college.

Het is de eerste vergadering van het nieuwe college, waarbij er een stuk op tafel ligt waar het oude college

20

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

verantwoording over aflegt. Dus dat het voor drie leden van het college een wat onaangename vergadering zou kunnen worden. De heer Plomp: Ik kan u aangeven dat dat voor raadsleden hetzelfde geldt. Wij hebben met belangstelling deze stukken doorgelezen. Aangezien we er helaas niet waren toen het beleid dat hieraan ten grondslag ligt werd vastgeste ld zal ik me verder inhoudelijk onthouden van commentaar op de stukken. Wel bij dezen graag onze dank aan eenieder die heeft meegewerkt aan het tot stand komen van deze stukken. Liever kijken wij nu naar de toekomst. Wij hopen dat het nieuwe college op korte termijn werk gaat maken van het groener en socialer maken van het Westland. Wij kijken dan ook reikhalzend uit naar de inhoudelijke behandeling van de tweede actualisatie en de Begroting 2023. De heer Van Harmelen: Voorzitter. We hebben vanmiddag twee dingen te bespreken. Ten eerste een terugblik naar 2021. En h et tweede onderdeel van deze vergadering is een vooruitblik. Ik begin met de terugblik, de Jaarrekening 2021. Alle fra cties hebben de gelegenheid gekregen om uitgebreid technische vragen te stell en. Mijn fractie heeft daarvan uitgebreid gebruik gemaakt. En ook tijdens de laatste vergadering van de commissie EFO hebben we nog kans gehad om aanvullende vragen te stellen . We hebben veel vragen gesteld en o p alle vragen antwoord gekregen, waarvoor dan k.

We kunnen niets meer veranderen aan de cijfers van 2021. Dat is allemaal verleden tijd. De verantwoording van deze cijfers ligt bij het vorige college. We hebben nu een nieuw college. En dat leidt tot de vraag die wij nog willen stellen: w elke conclusies trekt het nieuwe college uit deze Jaarstukken 2021? Ik heb hier staan dat de verwachting is dat d e accountant een goedkeurende verklaring zal afgeven. Dat is ondertussen gebeurd. Om half twaalf kreeg ik die in mijn mailbox. We hebben die uiteraard nog niet uitgebreid kunnen beoordelen en lezen. Dat gaan we nog zeker doen en misschien komen daar nog vragen uit. Dit was de terugblik. Dan gaan we nu naar de toekomst. Westland heeft tot een maand of vier geleden twee jaar geworsteld met de coronacrisis. Het coronavirus gaf onverwachte uitdagingen op diverse vlakken. Veel aanvragen voor financiële steun kwamen binnen. Ambtenaren werkten al geruime tijd thuis. Dit zorgde voor vertraging o p velerlei gebied. Gelukkig is er een einde aan deze crisis gekomen en heeft het gewone leven weer zijn loop genomen . In de EFOcommissievergadering van 21 juni hebben we al een aantal vragen over de eerste actualisatie gesteld en daarop ook antwoord van het college gekregen .

We willen ons nu beperken tot een korte algemene beschouwing van de collegeplannen De drie coalitiepartijen die het nieuwe college vormen hebben een actieprogramma geschreven onder het motto ‘Aan de slag. Voor Westland.’ De drie partijen willen een slagkrachtig en besluitvaardig bestuur dat na het aantreden gelijk aan de slag gaat met Westlandse vraagstukken. Zij vinden dat het bestuur daarin snel, kordaat en effectief richting bestuur en inwoners moet optreden . Daarbij staat de mens centraal. Mijn fractie kan niet anders zeggen dit een goed uitgangspunt te vinden. Het nieuwe college presenteerde een ambitieus p rogramma. We zitten in een moeilijke economische situatie, vooral door de sterk oplopende energieprijzen, de onzekerheden voor de afzet van Westlandse producten en de opvang van mensen uit het oorlogsgebied Oekraïne. We stellen dan ook de vraag wat het col lege denkt te doen aan bedrijven die door de moeilijke economische situatie de opgave verduurzaming glastuinbouw en tegelijk stijgende gasprijzen in de problemen raken. Het college heeft de ambitie da t de gemeente veel meer actief zal optreden en reageren richting onze inwoners. Dit betekent een andere focus op de rol van de gemeente. De dienstverlening zal zichtbaar verbeteren, aldus het college. Hoe kan het college ervoor

21

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

zorgen dat de ambtelijke organisatie kwantitatief en kwalitatief wordt versterkt om de plannen van het college te realiseren? Het college gaat de opgave aan met een gezond financieel beleid , waarbij de structurele kosten worden gedekt door structurele inkomsten en een begroting die meerjarig sluit. Als christelijke partij vinden wij dat w ij voor een goed rentmeesterschap moeten zorgen. Wij zorgen op een goede manier voor wat ons is toevertrouwd . Daarom moet het huishoudboekje van de gemeente kloppen. Wat ons betreft mogen de lokale belastingen en tarieven niet meer dan met het inflatiepercentage stijgen. Daarbij moeten kwetsbare mensen waar nodig financieel ontzien worden. Goed rentmeesterschap betekent ook zorg voor de schepping, onder andere door aandacht voor duurzaamheid, klimaat en energietransitie . Wij hebben in de vergadering van de commissie EFO ook al gewezen op het ontbreken van financiële onderbouwing van alle plannen . De wethouder heeft toen geantwoord dat een en ander in september duidelijk zal worden en aan de raad zal worden voorgelegd. Wij zien hier met belangstelling naar uit. Dan pas kunnen we de ambitie van het college echt beoordelen. In de samenvatting van het coalitieprogramma staan onderwerpen aangegeven waar het college de komende periode mee aan de slag gaat .

Genoemd is onder andere zo snel mogelijk betaalbare woningen in onze gemeente realiseren. Mijn fractie vindt dit e en zeer belangrijk punt en zal na het zomerreces met een initiatiefvoorstel komen hoe dit te realiseren. Het huidige afvalbeleid, met name het aan de bron scheiden van afval, gaat op de schop . Het college zet in op nascheiding. Zoals bekend staat mijn fractie hier niet achter. Wij zijn voorstander van bronscheiding . De normen voor afvalscheiding worden vanuit de rijksoverheid steeds strenger. Het aantal kilo’s restafval dat wij per persoon nog mogen veroorzaken wordt steeds kleiner. Maar ook het bewust maken van de Westlandse inwoners van wat er met al het afval gebeurt vinden we belangrijk. Arbeidsmigranten zijn een onmisbare schakel om de tuinbouw draaiend te houden. Mijn fractie vindt dat zij recht hebben op een goede huisvesting en ziet die graag op korte termijn gerealiseerd. Wat ons betreft kunnen dit grootschalige complexen zijn als de locatie daarvoor geschikt is. Dan de verbetering van de doorstroming van het verkeer in het Westland. Goede openbaar vervoerverbindingen en het verbeteren van de verkeersveiligheid van kruispunten en door invoering van zoveel mogelijk maximaal 30 km per uu r-zones in woonwijken, aldus het nieuwe college. Wij willen daaraan nog toevoegen d at de fiets een belangrijk vervoermiddel is, gezond en milieuvriendelijk .

De ontbrekende schakels in het fietspadennet moeten worden ingevuld. En de afstelling van verkeersi nstallaties moet verbeteren, zodat de wachttijd voor fietsers wordt verkleind. Het aanleggen van zogenoemde snelfietspaden, bijvoorbeeld naar Den Haag, verdient prioriteit. De ChristenUnie -SGP-fractie zal de komende tijd met belangstelling uitzien naar de voorstellen om deze ambities te realiseren . Wij zullen alle voorstellen constructief bekijken en beoordelen. Ik kom tot een afronding. De ChristenUnie-SGP-fractie wil alle medewerkers bedanken,die zich de afgelopen coronaperiode hebben ingezet voor de geme ente en voor het welzijn en de veiligheid van onze burgers . Dank ook aan de mantelzorgers en vrijwilligers in de gemeente, die op de een of andere manier betrokken zijn bij de hulp aan hun hulpbehoevende familielid of medeburger. Wij wensen het nieuwe college en zijn ambtenaren Gods onmisbare zegen toe, zodat het onze gemeente en haar burgers goed mag gaan. De heer De Gier: Voorzitter. Vandaag verv ult de gemeenteraad een van zijn belangrijkste taken: het controleren of het college heeft gedaan wat de raad aan hem heeft opgedragen, binnen het beschikbaar gestelde budget. Kort gezegd: vandaag kijken we of is gedaan wat is beloofd. Nu geeft dit na het aantreden van een nieuw college altijd een dub bel gevoel.

Wethouders hebben de verantwoordelijkheid overgenome n van hun voorgangers, maar zijn

22

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

de misstappen hen dan ook aan te rekenen? Vandaar dat de PvdA haar bevindingen vandaag tracht te verpakken in aanbevelingen tot verbetering. Een eerste aanbeveling is alvast dat de PvdA hoopt dat dit college de problemen wel gaat aanpakken, waar het vorige college bleef hangen in goede bedoelingen . De PvdA heeft haar kiezers beloofd deze collegeperiode vooral aandacht te vragen voor mensen in woningnood, in armoede, in eenzaamheid, in schulden, in de zorg of in een gevecht met een wantrouwende, afhoudende overheid . Vertalen we dat naar de jaarstukken, dan richten we ons op de volkshuisvesting, het sociaal domein, de volksgezondheid en het bestuur . Met de volkshuisvesting is het in Nederland en zeker in Westla nd treurig gesteld. Westland bouwt wel twee keer zoveel woningen dan elders, maar dit zijn de verkeerde woningen. Dure woningen, terwijl behoefte is aan goedko pe huurwoningen voor jongeren, spoedzoekers, ouderen die kleiner willen gaan wonen, v oor arbeidsmigranten en voor nieuwe Westlanders met een verblijfsvergunning. Minder duur en meer betaalbaar bouwen is dus onze tweede aanbeveling voor het college. Verschuiving van goedkope huur naar goedkope koop, n ieuwe regels om deze schaarse huizen anders te verdelen, pilots met tiny houses en woonboten zijn volgens de PvdA verkeerde stappen die afleiden van het oplossen van de woningnood.

Bouwen, bouwen, bouwen voor goedkope huur en koop is de oplossing. Toch lijkt de bouwproductie juist stil te vallen, doordat er slechts een derde van de geplande grond bouwrijp is opgeleverd. Binnen het sociaal domein maakt de PvdA zich veel zorgen. De inkomens en de zorg blijven achter bij de behoe ften. Door corona kwamen de gebreken in de gezondheidszorg en de maatschappelijke zorg aan het licht. Overbelaste ziekenhuizen, huisartsen, verpleeghuizen, welzijnsorganisaties en jeugdzorg tonen de schaduwzijde van de constante bezuinigingen waarbij organisaties steeds kleiner en efficiënter moeten worden. Zonder vet op de botten kunnen zij de tegenslagen niet aan . Oplopend ziekteverzuim , personeelstekorten en verschuivingen in de arbeidsmarkt stellen de organisaties voor nieuwe uitdagingen. Voor de PvdA zijn de vier op efficiëntie gerichte transformatieprojecten dan ook ongewenst. Onze derde aanbeveling voor het college is dan ook dat het met onze partners in de zorg moet gaan overleggen over wat nodig is om de organisaties robuuster te maken, zodat wachtl ijsten en personeelstekorten kunnen worden weggewerkt. Dit geldt zowel voor de jeugdzorg in de H10, de maatschappelijke ondersteuning in de H5, Vitis, het Sociaal Kern Team alsook voor onze partners in de zorgketen. Misschien kan dan ook meer aan preventie en eenzaamheid worden gedaan.

De oorlog in Oekraïne en personeelstekorten leiden tot een hoge inflatie, waarmee de lonen en uitkeringen geen gelijke tred houden. Oplopende armoede en schulden zijn het gevolg . Later deze vergadering komt een motie over energiearmoede aan de orde. Eerder heeft het CDA al gevraagd om menstruatiemateriaal gratis beschikbaar te stellen. Dit blijft echter allemaal pleisters plakken. Mensen komen gewoon geld tekort. Uit het jaarverslag blijkt nog niet dat de gemeente ruimhartige r is geworden. Onderzoek heeft uitgewezen dat 80% van de doelgroep de inkomensregelingen niet weet te vinden. Dit heeft in het verleden geleid tot overschotten. De gemeente is echter niet de doelgroep beter gaan informeren, maar is gewoon minder gaan begro ten, zodat zij het rijksgeld in eigen zak kan steken. Onder dit motto van realistisch begroten is vorig jaar € 9 miljoen minder gereserveerd en uitgegeven aan inkomensregelingen. Wel is er voor € 2 miljoen aan coronasteun ontvangen en uitgegeven. Bedrijven en zzp’ers zijn blijkbaar makkelijker te vinden dan gewone burgers in nood. De vierde aanbeveling van de PvdA is dan ook de burgers actief te benaderen om ze te informeren over de mogelijkheden tot steun, zowel de inkomensregelingen als de schuldsanering via de gemeentelijke kredietbank. Veel zaken rond de zorg liggen voor de gemeente in het sociaal domein.

De coronacrisis heeft het belang van de GGD en de verpleeghuizen weer duidelijker gemaakt. Informatie over ziektebestrijding, vaccinaties, bevolkingson derzoek, aanpak van drugs en alcohol zijn allemaal zaken waar het Westland tot nu toe kiest voor alleen het wettelijke minimum. Met zo’n houding is het dan ook niet verantwoordelijk dat er in eerste instantie er geen

23

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

priklocaties in het Westland waren. Ook zorgaanbieders kiezen vaak voor voorzieningen buiten het Westland. De PvdA juicht het voornemen van dit college toe om meer verpleeghuisbedden en revalidatievoorzieningen in Westland te krijgen. Maar dit is praten over andermans verzekeringsgeld. Zodra he t Westland zelf moet gaan betalen mag het weer niks kosten. Daarmee kweek je geen goodwill. Zonder geld zal de zorg op maat dichterbij huis een utopie blijven. Voorzitter. Afsluitend nog een enkel woord over de gemeentelijke dienstverlening en organisatie. Landelijk is er een beweging gaande om de menselijke maat meer te gaan hanteren. Zo komen mensen voor meer kosten in aanmerking voor de bijzondere bijstand en moeten mensen eerder geholpen worden met het saneren van schulden. De PvdA zou deze trend graag terugzien in de gemeentelijke organisatie. Een trend dat ambtenaren er weer zijn voor de burger. Dat zij het gevoel hebben dat zij helpen. Dat het fraudedenken, het oneindige controleren en het wantrouwen verdwijnen, want deze hebben diepe wonden geslagen bij ambtenaren en burgers. Burgers wantrouwen nu de overheid op hun beurt.

De laatste aanbeveling van de PvdA aan het college is dan ook om burgers proactief, dus ongevraagd, te helpen, uit te gaan van vertrouwen, van elkaar helpen, van goede voorlichting en begrijpelijke taal, van korte simpele procedures, zodat mensen eindelijk weer het gevoel kunnen krijgen dat de overheid er voor hen is. De heer Duijsens: Een verduidelijkende vraag aan de heer De Gier. Hij noemt het bedrag van € 9 miljoen dat de gemeente minder heeft uitgegeven aan armoedebestrijding dan we hebben. Waar haalt u dat bedrag vandaan? De heer De Gier: Dat komt uit het verschil tussen de realisatie in 2020 en de oorspronkelijke begroting uit 2021. Dat is € 9 miljoen minder. De voorzitter: Mijnheer De Gier. De opmerking over menstruatiemiddelen en pleisters plakken kan alleen maar door een man gemaakt worden. Ik geef nu graag het woord aan de fractievoorzitter van Forum voor Democratie. De heer Van der Voort: Dank u wel, voorzitter. Allere erst mijn excuses dat ik vandaag wat verlaat ben. Maar ik heb alles mee gevolgd, dus ik ben goed op de hoogte. We kijken terug, maar Forum voor Democratie kijkt vooral vooruit. Wij hebben al vaker gezegd dat regeren vooruitzien is. We zullen het college kritisch volgen, steunen wat goed is en vragen stellen over onderwerpen waarmee we het niet eens zijn.

Terugkijken naar vorig jaar, een jaar waarin Forum voor Democratie niet vertegenwoordig was, doen we zeker. Maar we houden ons vizier op de toekomst. We gaan dan ook niet kritische zaken benoem en, maar vooruitkijken. Het zijn bijzondere tijden. De stikstofcrisis (energietransitie), die de kosten enorm opja agt, de dreigende lockdown die over ons hangt en de op opvangproblemen zijn moeilijke punten waarover wij ons allen moeten buigen en kijken hoe we darmee moeten omgaan. Wij zullen ons altijd inzetten voor de Westlanders , echte Westlanders. Wij staan open om samen te werken en blijven alles kritisch volgen. Hier laat ik het bij. Dan jullie wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kunnen we concluderen dat we met elkaar voor de Westlanders staan. Ik geef het woord aan de wethouder Financiën, de heer Van der Stee. Het college heeft met elkaar 40 minuten spreektijd. U hoeft niet op alle technische vragen antwoord te geven, want daar waren eerdere rondes voor. En een vooruitblik op het collegewerkprogramma, het coalitieakkoord is geen onderdeel van beleid. Dat is een onderdeel van partijen, die met elkaar een samenwerking zijn aangegaan. Daarop hoeft u geen uitgebreide bespiegeling te houden. Daarop komt u nog terug op een later moment. Dus gaat uw gang.

24

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

Wethouder Van der Stee : Dank u wel, voorzitter. Er zijn enkele dankwoorden uitgesproken. Ik dank ook zeker de organisatie. Ik zal uw dank ook aan de organisatie en onz e nieuwe accountant doorgeven. Daarbij wil ik toch even stilstaan. Er zijn wat opmerkingen over het proces gemaakt. Ik ga graag met de Auditcommissie en uw raad over de planning en samenwerking praten en die snel oppakken. Dat wil ik al heel snel gaan doen . De Auditcommissie is er nu. Laten we na het zomerreces snel bij elkaar zitten om te kijken naar die begroting en waar daar de termijnen staan, zodat u bij de eerste P&C -cyclus uw inbreng kunt hebben. Vorig jaar zaten we op 7 juli en hadden we nog geen ac countantsverklaring. We moeten hem inleveren op 15 juli. Nu hebben we allen besloten om eerder te vergaderen. We hebben toen gewaarschuwd dat ik de peildatum van 1 januari van afsluiting van het jaar niet kan veranderen. Dus alles wat we naar voren gaan mo et in een krapper tijdsbestek plaatsvinden. Dat betekent een grotere druk op de organisatie en de nieuwe accountant, die zeker met veel verbonden partijen na 1 april de tijd nodig heeft om alles goed te doorgronden. Ik ga graag met u het gesprek aan. GBW zei: veertien dagen van te voren. Dat impliceert nogal wat. Laten we met de Auditcommissie kijken naar wat haalbaar is binnen de organisatie en in uw planning.

Dat zou ook wel eens kunnen betekenen dat we in de laatste week, als de schoolmusicals zijn, misschien een vergadering moeten plannen, omdat we het anders in de tijd niet redden. Ik ga graag met u het gesprek aan. Processen gaan we doen en dan nemen we die mee in de jaarplanning. De heer Hofland: Voorzitter. Onze kalender is altijd op schoolvakanties gebaseerd. Die vallen nu vroeg, waardoor we nu hier al zi tten. Anders koop je voor jezelf eigenlijk een tot twee weken. Hoe doen andere gemeenten dat? Daarop kunt u misschien helemaal geen antwoord geven. Er zijn altijd organisaties die hiermee op deze manier geconfronteerd worden. Wij worden daarmee nu geconfro nteerd en over twee jaar weer niet. Het is denk ik waardevol om dat mee te nemen. Wethouder Van der Stee : Voorzitter. Ik weet dat een aantal gemeenten overdag vergadert, zodat je geen last hebt van schoolmusicals. Laten we naar het geheel kijken. We hebbe n hier met de Westlandse situatie te maken. U wilde in die laatste week in ieder geval geen vergaderingen. We willen het wat naar voren schuiven. Soms valt de zomervakantie vroeg. Laten we reëel kijken naar de planning die de accountant kan leveren, waarbi j het voor hem haalbaar is. En laten we kijken wat er bij de organisatie kan. De Auditcommissie zit er nu bij. Dus in de techniek hoeft niet de hele raad zich meer te verdiepen .

Sommige dingen kunnen we ook eerder meenemen. 95% van het accountantsverslag was vorige week door de accountant al gepresenteerd. Er is nog een klein stukje aangevuld, maar niet veel . Ik gaf toen ook al aan dat de cijfers niet veranderen. Laten we na het reces met de Auditcommissie om de tafel gaan zitten, zeker ook met de accountan t erbij over de vraag hoe we dit in de planning kunnen krijgen, zodat u daarbij genoeg comfort en een goed gevoel heeft om het in de toekomst sneller onder de duim te krijgen en ook uw politieke opvattingen goed voor te bereiden voor het debat. Er zijn opmerkingen gemaakt over de hoge algemene reserve van € 43 m iljoen en die in te zetten. Dat bedrag wil ik zeker niet helemaal inzetten. Als er extra middelen nodig zijn zal ik zeker kijken of daar een goed plan voor is dat niet binnen de begroting kan. Eventu ele voorstellen zouden gedaan kunnen worden. We hebben wel afgesproken om een bepaalde reserve te hebben om een ratio van 1,6 te hebben. Daardoor kunnen eventuele risico’s ook goed opgevangen worden. Dan is ook gevraagd naar geld dat we niet uitgeven. Hebben we dan genoeg personeel? We zullen daarnaar zeker met de prioritering en het collegewerkprogramma volgend jaar gaan kijken. Zodat wat we afspre ken we ook kunnen uitvoeren.

U heeft uit de presentatie die ik samen met de gemeentesecretaris heb gehouden kunnen afleiden dat de organisatie onder behoorlijke druk staat. We kunnen niet alle plannen uitvoeren. We hebben een veel hoger

25

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

ambitieniveau. Dat is ongeveer € 80 miljoen in het meerjareninvesteringsprogramma. En we realiseren met de organisatie het wegzet ten van ongeveer € 20 miljoen. Dus we hebben vier keer zoveel plannen als deze organisatie kan wegzetten. Het college komt daarop zeker terug bij het volgende collegewerkprogramma. Dan de kosten van de gemeentehuizen. Er is hier vaak een hele discussie geweest over de dbfmo-constructie. Ik nodig u na het reces een keer uit om een toelichting te geven op de ingewikkeldheid van de gemeentehuizen. Dat zal ik samen doen met de portefeuillehouder. Ik zal dan toelichten hoe h et zit met die financiële constructie, waar wat terug te vinden is, wat er in het verleden is gebeurd en hoe dat zit. Westland Verstandig heeft verzocht om de accountantsko sten uit de eerste actualisatie te halen. Ik ben blij met uw verzoek en ondersteun d at namens het college. Vorige keer hebben we al aangegeven dat we over dit voorstel van de accountant eerst een gesprek willen voeren. Dat lijkt me heel goed. U gaf aan de Auditcommissie daarbij te betrekken en ik denk dat dat juist is. Dan over neutraal binnen de begroting, pagina 17. We hebben een stelpost, waarbij we tevoren al ramingen maken over dat we met alle cao - en materiaalkostenstijging weten dat er wat te verwachten valt. Die stelpost is bij ons een bepaald bedrag.

Als er een onderdeel stijgt kunnen we dat dekken uit die stelpost. Dus dat betekent dat het binnen de begroting niks doet met het hele saldo. Dat is even kort de techniek. GBW heeft geïnformeerd naar budgetoverhevelingen en plannen kritischer bekijken. Nog meer dan in het verleden hebben we uitleg gegeven waarom zaken volgens de directie naar volgend jaar overgeheveld zouden moeten worden. Daarnaar gaan we zeker kritisch kijken. Ik heb ook teksten gelezen dat als iets de komende twee jaar in een plan niet gerealiseerd is je misschien het plan helemaal moet overwegen of dat schrappen, om eventueel later met iets anders te komen. We zullen dat zeker meenemen en met u de hoofdregels bespreken en samen opstellen. Het CDA dankte ook de organisatie en merkte op dat het accountantsvers lag later was. Wat ik al zei: 95% was al bekend en het laatste stukje is nu definitief geworden. De samenwerking tussen de nieuwe accountant en de organisatie is heel goed verlopen. Het was een flinke kluif voor de accountant. Zeker had die met de verbonde n partijen wat meer tijd nodig. De LPF heeft zes punten doorgegeven om mee te nemen als aandachtspunten voor de volgende begroting. Die nemen we zeker onder de lo ep. De VVD heeft dat ook gedaan en die zullen we ook meenemen. De VVD heeft geen vraag gesteld . D66 had het over reëel begroten.

We hebben afgesproken de financiële sturing te moderniseren. Dat betekent dat we als wethouders veel meer met rapportages ieder kwartaal gaan kijken wat er inhoudelijk en financieel is gebeurd, waardoor we beter kunnen st uren. De slotwijziging was afgelopen jaar voor het eerst en vrij laag. En daarna blijkt de sprong naar het jaarrekeningresultaat bijna € 20 miljoen. Waar zit hem dat in? Wij hopen dat straks met de prorap en de financiële sturing beter voor elkaar te krijg en. Als we met een slotwijziging in december gaan werken, moet het verschil met het uiteindelijke resultaat vele malen lager zijn. Voorzitter. Volgens mij heb ik hiermee de meeste vragen beantwoord. De ChristenUnie -SGP heeft gezegd dat het boekje moet klop pen. Ik ben heel blij dat de accountant heeft aangegeven dat het boekje klopt. Ook de PvdA had een aantal aanbevelingen. En samen met Forum voor Democratie kijken we graag vooruit. Het collegewerkprogramma en de begroting gaan we in de zomervakantie uitwer ken. De snel te realiseren zaken hopen we in augustus als college te krijgen. Het collegewerkprogramma en de nieuwe begroting kunt u in de tweede helft van september verwachten. Dan ziet u alle plannen waarnaar gevraagd is op papier, met de bijbehorende cijfers erbij.

De heer Duijsens: Is het mogelijk om tussentijds, in het jaar zelf, beter te sturen? Stel dat we dit jaar hetzelfde doen als vorig jaar, dat we weer € 24 miljoen overhouden, God behoede

26

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

ons, maar stel dat, dat we ergens in juli of augustus te horen krijgen dat er iets speelt en er een bedrag overblijft, zodat we bijtijds andere mooie dingen daarvoor kunnen doen. Is dat technisch realiseerbaar? Wethouder Van der Stee : In feite zou dat al bij de prorap moeten zijn. Dat is de momentopname van augustus. Die bespreken we pas in november. Dan zit er alweer wat tijd tussen. Wat nu voorligt bij de eerste actualisatie is oo k alweer een momentopname van 1 april. We proberen in september/oktober die slotwijziging zo goed te krijgen om de laatste dingen te repareren. Dat is de vorige keer qua methode van slotwijziging wel gelukt, maar de inhoud is nog onder de maat, zullen we maar zeggen. En we willen gaan kijken of we dat beter voor elkaar kunnen krijgen. Ik zal samen met de Auditcommissie opnemen op welk e manier we u het beste daarover kunnen informeren. Want het is helaas niet zo dat ik nu met een druk op de knop kan zeggen: we zitten precies op 80% van wat we hebben gepland. Dat werkt helaas nog niet zo. We willen er wel steeds meer naartoe dat je bij d e derde kwartaalrapportage nog beter grip hebt om bij die slotwijziging uiteindelijk het juiste saldo te krijgen, zodat het verschil met de jaarrekening minimaal wordt. De heer Duijsens: Het zou idealiter natuurlijk in juli moeten zijn. Als je dat in het derde of vierde kwartaal doet is het te l aat.

Wil je nog wat in dat jaar? Als je ziet dat een uitgave niet gedaan wordt en die bijvoorbeeld naar wonen en zorg gaat, zou de raad die mogelijkheid moeten hebben. Wethouder Van der Stee : De wethouder is als eerste verantwoordelijk voor hoe het in zijn portefeuille gaat. Die krijgt de eerste signalen bij de prorap. En bij de prorap kan hij dan bij die momentopname van augustus kijken of die het wel gaat halen of dat hij extra effort erop moet zetten. Of hij een programma helemaal moet aanpassen door er iets anders mee te doen, waarbij je in een keer van zorg naar wonen of naar sport gaat is weer een ander vraagstuk. Ik denk dat je wel uit moet gaan van het collegewerkprogramma met het jaarprogramma dat je dat jaar wilt realiseren. De heer Duijsens: Het probleem zit hem in die 1 april en 1 september. De prorap krijgen we in november. Dan zitten we ongeveer met onze gedachten in het nieuwe jaar. En nu tot 1 april. Een aantal sprekers doet net alsof het allemaal een vooruitzicht is naar de toekomst. Maar het is alleen maar een stand tot 1 april Dat is inmiddels alweer een aantal maanden geleden. Dus een beetje oud nieuws, zou ik bijna willen zeggen. Het gaat erom dat we veel korter op de bal kunnen spelen. Wethouder Van der Stee : Laten we eerst kijken met de moderne financiële sturing of uw raad meer in control kan zijn.

En daarna kunnen we kijken of we kunnen accelereren, zodat we dingen nog sneller kunnen realiseren. De voorzitter: Dan geef ik het woord aan wethouder Goudswaard. Wethouder Goudswaard: Voorzitter. Dank u wel. Ik wil op een aantal vragen terugkomen. Als laatste zal ik de vraag over kinderopvang en vve beantwoord en. Ook beantwoord ik de vraag van het CDA over de bollenvelden bij FC ’s-Gravenzande. We willen met name kijken hoe we het in de toekomst doen, zodat deze discussie niet zal ontstaan. Dus we nemen contact op met de betreffende firma en kijken samen het onderhoudscontract door. Daarnaast is een terechte opmerking gemaakt om de subsidies voor de zwembaden voor de achterliggende jaren eens op een rijtje te zetten, gelet op de discussie die er speelt. Dat zullen we zeker doen. Dus daar kom ik op terug. Dan ten aanzien van de vve en de brief die u gisteren hebt gekregen was ik met de betreffende partij al in gesprek. Ik heb die op 24 juni om de tafel gehad en geprobeerd te

27

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

duiden waar ten aanzien van de berekeningswijze van de subsidie het meningsverschil zit. Het is geen subsidie die in één bedrag landelijk is vastgesteld, wan t dan zou de discussie heel simpel zijn. Het is een samengestelde subsidie die over meerdere groepen wordt verdeeld. En we hebben afspraken gemaakt over de verdeelsleutel. Dus het gaat niet alleen over deze discussie over kinderopvang en vve. In de subsidi e zit ook geld voor doelgroepen, schakelklassen en een veel kleinere post voor zwemlessen voor het speciaal onderwijs. Die subsidiepot van € 1,9 miljoen moeten we met elkaar verdelen. Een deel daarvan voegt de gemeente bij. De discussie gaat over 2021. Die subsidie moet nog worden vastgest eld. De betreffende partijen heb ik vorige week aangegeven dat we ons voorgenomen besluit met hen op 7 juli delen op basis van de door hen ingebrachte punten. Er is een verschil van berekening en het gaat erom of je dat p er dagdeel doet of aantal uren. We proberen er uiteraard samen uit te komen, zoals de heer Hofland zei. We willen het ook netjes doen volgens de aan de voorkant gemaakte afspraak. In het proces van afspraak versus uitvoering is onduidelijkheid over de bere keningswijze ontstaan.

Ik heb dat gesprek gevoerd met hen en aangegeven dat we voor 2022 en 2023 in september terugkomen met een nieuw voorstel voor de berekeningswijze, zodat we deze discussie niet meer hoeven te voeren en zodat we dat ook naar eer en geweten netjes met alle partijen kunnen doen. Want taalachterstand staat ook hoog op de agenda, evenals wat we van organisaties verwachten. We willen de subsidie ook netjes volgens afspraak toekennen. Dus over 2022 en 2023 hebben we de discussie gevoerd en komen we in september met een voorstel naar de betrokken partijen. En over 2021 kom ik volgende week met een antwoord. De heer Duijsens: Voorzitter. Een kort aanvullend vraagje. Volgende week wordt de subsidie vastgesteld. Betekent dat dat er alsnog vanuit de gemeente geld naar de kinderopvang moet vertrekken of er in het slechtste geval eventueel geld van de kinderopvang terug moet? Wethouder Goudswaard: Dat laatste. De heer Duijsens: Dus ze zijn bevoorschot met eventueel een te hoog bedrag? Wethouder Goudswaard: Ja. En dan wil ik nog op een technische vraag terugkomen. Als daarover nog meer vragen komen doe ik dat niet nu, maar op een later moment. Het betrof de vraag van mevrouw Van Erven. 182 vve-peuters. 17 in de peuteropvang. 76 niet gepl aatst om verschillende redenen. Vanuit de LEA zal er een actie worden uitgevoerd over de toeleiding en de effectiviteit daarvan.

Dus dat is in de huidige LEA opgenomen. De heer Hofland: Een aanvullende vraag over het vve-potje. Ik snap niet waarom er nog een subsidie vastgesteld moet worden over iets dat er over 2021 al vast is. Het lijkt me dat die subsidiepot al duidelijk is, hoe die in elkaar zit en hoe die systematiek werkt. Dan mijn tweede vraag. U zegt dat in 2022, 2023 een nieuw voorstel komt dat ho ger is. Wordt daar ook iets meegenomen ter compensatie van 2021? Wethouder Goudswaard: Voorzitter. Ik heb niet aangegeven dat het een hoger bedrag wordt. Ik denk dat we even moeten kijken wat reëel is. Het zit met name in de berekeningswijze. Het is te doen gebruikelijk dat je een subsidie na afloop checkt en controleert of het bonnetje klopt. Bij het opleveren van het bonnetje hebben we gezien dat de kinderopvang/vve -partijen hebben gerekend met een dagprijs of prijs per halve dag. In de beschikking staat dat je op uurtarief werkt. Daar is het meningsverschil uit naar voren gekomen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Dan geef ik het woord aan wethouder Varekamp.

28

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

Wethouder Varekamp: Voorzitter. Dank u wel. Westland Verstandig stelde een vraag over de evaluatie van de online winkelstraat. Die zullen we conform afspraak in het najaar van dit jaar doen. Overigens zien we wel dat een groot aantal winkeliers is aangesloten op de webshop. Dat is een goede zaak, maar daar komen we dus op terug. Het CDA vroeg naar de rekenmethode van de wegen. Daarop kom ik een memo bij u terug. Dat is wat complexer. Dat is overigens wel een goede vraag, daar zit ook wat achter. Ik kom daarop bij u terug. U vroeg aandacht voor de problemen ten aanzien van energie, de gasprijs en de huisvesting. U vroeg of dat onderwerp hoog op de agenda kan komen. Ik kan u verzekeren dat dat hoog op de agenda staat. Het zijn belangrijke thema’s, die belangrijk zijn voor onze economie en niet in de laatste plaats de glastuinbouw. De heer Van Koppen van de LPF stelde een vraag over de Ambachtsweg. Ik verwijs u daarvoor naar de in maart toegestuurde raadsinformatiebrief, waarin staat wat we voornemens met die weg zijn te doen, ook in breder verband. Mevrouw Van Ervan van de VVD informeerde naar de be reikbaarheid van het Westland. Daaraan werken we onverminderd. Zij deed ook een beroep om het zo in te richten dat als we weer een corona -achtige situatie krijgen die plannen wel doorgaan.

Dat is natuurlijk moeilijk om te zeggen, omdat je met externe parti jen te maken hebt die wel of niet kunnen. Maar niet in de laatste plaats vanwege de eigen organisatie. In zo’n periode zie je dat een deel van de menscapaciteit naar de pandemie toe gaat en die is dan dus niet beschikbaar voor de betreffende afdeling. Dus ik kan niet toezeggen dat je het zo inricht dat je geen vertraging oploopt. Ik denk dat het breder is dan verkeer alleen. De heer Eeltink: Voorzitter. Bij interruptie. Het intrigeert mij dat de heer Varekamp de Ambachtsweg noemt en ongeveer in dezelfde zi n de bereikbaarheid van het Westland. Heeft de sluiting van de Ambachtsweg bijgedragen aan de bereikbaarheid van het Westland? Wethouder Varekamp: De bereikbaarheid van het Westland via de Ambachtsweg is in de optiek van de gemeente beperkt. Als die open is gaat er heel veel verkeer over. Tegelijkertijd zal dat verkeer zich ook over de andere wegen verdelen. De bereikbaarheid daar is niet op zichzelf staand, daar speelt ook de verkeersveiligheid mee en het toekomstperspectief aldaar. Al met al is dat de afweging geweest en die is ook verwoord in de betreffende raadsbrief. Dan kom ik terug op de bereikbaarheid. Er zijn de afgelopen jaren zeker initiat ieven ontplooid: het aanpassen van kruisingen. Niet alleen fysiek, maar ook in de afregeling en de communicatie met voertuigen.

U maakte ook een opmerking over de verduurzaming inzake energie. Dat hebben mevrouw Vermeer en de heer Van Harmelen ook gedaan. De inzet van het college is daar om verder met verduurzaming te gaan, zowel voor huishoudens en woningeigenaren. Dat is met name informeren over wat je kunt doen. Vanuit de gemeente stellen we energiecoaches beschikbaar die bijdragen aan wat je kunt doen om je huis te verduurzamen. Er zijn ook regelingen beschikbaar. Met name rijksregelingen waarover we op onze website en in bijeenkomsten, als ze er zijn, informeren. In het bedrijfsleven is heel veel gebeurd de afgelopen jaren met subsidies vanuit de provincie. Met name zonnepanelen op daken van bedrijfsgebouwen. Met name op onze agrologistieke handelsterreinen is dat gebeurd. Als we kijken naar de warmtevoorziening wordt nu heel hard gewerkt aan de bouw van een zogenaamd warmtenetwerk. U bent ermee bekend dat er op meerdere plaatsen in Westland geothermieboringen zijn gedaan en putten geslagen zijn waaruit aardwarmte naar boven gehaald wordt. We zijn nu bezig met de bouw van een warmtenet om die warmte te verdelen. In eerste instantie onder de tuinbouwbedri jven. Daar wordt al heel zwaar op ingezet. U moet zich voorstellen dat er meerdere bedrijven hun kapitaal daarop inzetten. Niet alleen geld, maar ook de mensen. De gemeente heeft zich daarop ingericht met zogenaamde

29

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

warmteateliers, zodat de afstemming bij vergunningaanvragen zo goed en snel mogelijk kan gaan. Bovendien zitten er bepaalde tijdklemmen op de subsidies die daar spelen. Bij warmtetrajecten spelen SDE -subsidies een rol. Die moet je binnen een aantal jaren geëffectueerd hebben, anders vervalt je r echt op die subsidies. Die koker zit tjokvol. Het is heel makkelijk om te zeggen dat we moeten versnellen. Dat is hier verdraaid lastig, omdat je tegen praktische problemen aanloopt als de menscapaciteit en de al gemaakte afspraken. Maar dat laat onverlet dat dat natuurlijk volop de aandacht heeft. Dat is ook een deel van het antwoord op de vraag van de heer Van Harmelen over wat de gemeente gaat doen aan bedrijven die problemen hebben met de energierekening versus de energietransitie. Ik heb zojuist iets gezegd over hoe we bezig zijn met de energietransitie en hoe we daarin voortgang boeken. Op de goede vraag over de dure energierekening heb ik geen pasklaar antwoord. Het zijn bedragen van dien omvang dat je als gemeente niet de gelden hebt om even bij te lappen, hoewel we dat misschien wel graag zouden willen. En bovendien heb je natuurlijk met het Rijk te maken, want dit is een vraagstuk dat breder gaat dan de eigen gemeente. Ik kan niet anders dan zeggen dat we daar aandacht voor hebben, maar ik heb daar nu geen pasklare oplossing voor.

En daarmee heb ik de vragen die bij mijn portefeuille passen beantwoord. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Rombout. Wethouder Rombout: Dank u wel, voorzitter. Er wa s een aantal vragen over het beteugelen van de kosten van de jeugdhulp en eigenlijk alle kosten in het sociaal domein. Dus ook op het gebied van de Wmo. Er was ook een vraag over vergoeding vo or leerlingenvervoer van € 350.000,-. Die latere kosten heb ik ni et paraat, dus daarop moet misschien later teruggekomen worden. Maar ik denk dat het veel te maken heeft met de gestegen kosten. Hetzelfde geldt voor de subsidie online en een evaluatie daarvoor. Die vraag zou later beantwoord moeten worden. Voor het beteugelen van de kosten voor de jeugdzorg is in een eerder stadium een plan gemaakt. De eerste stappen gaan we in september zetten. De systematiek die we gaan volgen is zorgen dat je er snel bij bent. Op die manier kun je voorkomen dat ki nderen heel lang moeten wachten, de problemen alleen maar toene emt en ook de kosten van behandeling toenemen. Als je andersom redeneert… Wat het rendement gaat zijn weten we niet, maar we gaan in ieder geval stappen zetten om de kosten lager te krijgen. Hetzelfde geldt voor ouderen, de Wmo en de menselijke maat. We hebben uiteraard niet in september alle mensen gereed staan.

Maar u zult in het collegewerkprogramma ook gaan zien dat we daaraan op die manier gaan werken. Dus veel sneller reageren op meldingen, ook kijken wat nodig is. Dat is niet altijd een voorziening waarin de gemeente moet voorzien. Maar het zijn ook vragen over eenzaamheid, vrijwilligers en mantelzorgers en een combinatie daarvan. Of dat mensen gewoon gebruik gaan maken van sport - of andere verenigingen om te kijken hoe we die eenzaamheid en andere zaken kunnen bestrijden. Dus die menselijke maat staat voor dit college ook bovenaan. De manier waarop we daaraan uitvoering willen geven is zorgen dat mensen in veel gevallen weer thuis bezocht gaan worden als er ee n melding is. En ook bekeken gaat worden wat hier nou nodig is. En ook dat er een goede analyse gemaakt wordt en aan de hand daarvan een plan wat er moet gebeuren. Dat zal niet voor iedereen nodig zijn. We zullen ongeveer wel een tot anderhalf jaar nodig h ebben om iedereen aan te sluiten. De planning is nu dat we in september mensen gaan bezoeken die langdurig in de bijstand zitten, daarna mensen die een inkomen aanvragen. We hopen voor het eind van het jaar de mensen sneller te kunnen bezoeken die jeugdhul p aanvragen. En zo successievelijk sluiten we alle branches aan zodat we halverwege of eind volgend jaar één toegang hebben. Dan hadden we vragen over de subsidiekortingen bij verenigingen.

Als Pius daarvan geen gebruik maakt is het denk ik nodig dat het w el gebeurt, dus daarnaar zal ik laten kijken. Als er meer verenigingen zijn, laat ze bij de gemeente aankloppen, want die regeling is er.

30

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

Dan de doelgroepen voor energieverduurzaming. Dat was een technische vraag en die gaan we wel beantwoorden. Ik vind he t een goed idee dat ook bij armoedebestrijding dat soort zaken gelijk meegenomen wordt. Er was een vraag over huisvesting van starters, spoedzoekers en statushouders. Dat gaan we oplossen door flexwoningen te organiseren, waar mensen sneller kunnen gaan wo nen om in ieder geval ruimte te krijgen aan de onderkant van de woningmarkt. Er was een vraag over de Berkenflat, om ook aan de bovenkant ruimte te creëren op de woningmarkt. Dan ontstaat er ruimte waardoor mensen makkelijker kunnen doorschuiven. Zoals u w eet staan woningen er niet morgen, maar door flexwoningen kunnen we wel veel sneller zijn als dat we stenen woningen neerzetten. Overigens wordt steeds met mijn collega Ferwerda gekeken w at hier de beste oplossing is. In principe is de beste oplossing sten en woningen, maar je wilt ook snelheid. Over groen en sociaal waren er vragen. Dat is een lastig iets. Enerzijds zeggen we kosten te willen besparen op de jeugdzorg en de Wmo, anderzijds vroeg de PvdA dat partners robuuster zijn. Met een open house -constructie is het heel erg moeilijk welke partners precies robuuster worden.

Gaan we ze alle 1 80 robuuster maken, hoe gaan we dat organiseren? Ik ben het met u eens dat het goed zou zijn als partners robuuster zijn, zodat ze niet steeds om kunnen vallen of hun d iensten niet kunnen leveren. Alleen is dat in het huidige systeem wel zeer ingewikkeld. Maar met de H10 en de H5 staan wel dit soort issues op de agenda. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan wethouder Ferwerda. Wethouder Ferwerda: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een paar opmerkingen gehoord met een vraag erachter. Daarop probeer ik antwoord te geven. Mevrouw Vermeer vroeg naar ruim begroten bij wegen en groen. Bij wegen kan ik me die opmerking wel voorstellen, want daar zit wel een verschil in. En dat komt vooral omdat sommige projecten goedkoop zijn uitgevoerd. Die projecten zijn goedkoper gerealiseerd door slimme oplossingen en er is minder overlegd. Dus mensen zijn innovatief in de coronaperiode. Bij groen zie ik dat niet helemaal. Maar de ambitie is natuurlijk realistisch begroten, zo realistisch als maar kan. Dat zal ook in de actualisatie van het me erjareninvesteringsplan terugkomen. Daarbij proberen we natuurlijk wel rekening te houden met ambitie versus capaciteit, oog op de ma rkt en onverwachte omstandigheden. Daarmee worden we nu af en toe geconfronteerd, zoals energie het afgelopen jaar. Dan de vragen van de heer Van Koppen van LPF.

Begraven is altijd een gevoelig ding. De raad heeft zich eerder al eens uitgesproken dat het g ewoon geregeld moet worden en het niet altijd kostendekkend hoeft te zijn. Zoals eerder is gezegd is de beleving van het begraven wel de ambitie . Daarbij moeten we wel opmerken dat de graven zelf een individuele en particuliere verantwoording zijn. Soms is dat een doorn in het oog, maar dat kunnen we niet overnemen. Dan de fruitmuur, deel 2. Daarover moet de raad nog gaan beslissen. Ik zal u daarin meenemen. Het is wel een kleinere fruitmuur met lagere kosten, maar hij staat ook nog niet in het meerjareninvesteringsplan. Dus te zijner tijd zal ik bij u terugkomen met alle ins en outs daaromtrent. Dan de heer Hofland, die zich afvroeg of we groene en gebiedsgerichte plannen zouden opwerken. Ik heb het reglement van orde gecheckt. Voor hier vind ik het woord informatieuitwisselingsbijeenkomst een beetje raar. Ik zal binnenkort met alle raadsleden een werkgroep starten om een mooie betekenis aan het woord ‘waardevol groen’ te geven. De heer Hofland: Voorzitter. Waar is de groenvisie? Die hebben we in december/n ovember gezien. Is die nog in beeld? Komt die helemaal niet meer vooruitlopend op het collegewerkprogramma?

31

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 30 JUNI 2022

Wethouder Ferwerda: Volgens mij komt in het collegewerkprogramma te staan dat er een actualisatie plaats gaat vinden. Die is altijd volgorde lijk na de discussie op het GBGP. De voorzitter: Ik vraag een ogenblik schorsing, want ik word gebeld oor de offic ier. Schorsing. De voorzitter: We gaan door, want het was niet ernstig. Ik wil de heer Van der Mark vragen om even kort het voorzitterschap over t e nemen, dan kan ik de beantwoording van de vragen ter hand nemen. (Het voorzitterschap wordt overgedragen aan de heer Van der Mark.) De voorzitter: Aan u het woord. Burgemeester Arends: Dank u wel. Ik heb een paar korte opmerkingen. Allereerst toch even een terugblik op de coronaperiode in 2021. Er is namelijk een aantal opmerkingen gemaakt die in mijn optiek heel erg nadrukkelijk te maken hebben met de coronasituatie. Ik denk dat ik niemand verras door te zeggen dat wat wij in Nederl and en Westland hebben meegemaakt als het over corona gaat uniek was. Dat hebben we nooit eerder meegemaakt en we hebben ons een weg hebben moeten vinden hoe we daarmee zouden kunnen omgaan. We hebben gezien dat we op gezette tijden het gemeentehuis niet i n mochten en konden, behalve dan de publieksdiensten. Dat betekende ook dat onze personeelsleden thuis werkten. We hebben gezien dat er medewerkers zijn die soms aangenomen werden en die pas na weken in levenden lijve een collega tegen kwamen.

Dat is allem aal inherent aan datgene wat er kan gebeuren in een gemeente als het gaat om uitvoering van diensten. Dan gaat het nog niet zozeer om het ophalen van huisvuil of dienstverlening aan de balie, maar het gaat wel over heel veel beleidswerk. En als het dan gaa t over de aanpak van ondermijning, dan moeten we gewoon met elkaar concluderen dat onder andere vanwege corona, maar ook vanwege het feit dat we te maken hebben met ziekte, al dan niet gerelateerd aan corona, zaken gewoon blijven liggen. En er is gewoon ge en blik ambtenaren op de reserveplank die het werk over kunnen nemen. Het blijkt ook wel uit hetgeen wat we allemaal over hebben gehouden. Je komt niet toe aan datgene wat je zou willen doen. En dan moeten we ook met elkaar concluderen dat een aantal zaken gewoon niet uitgevoerd kan worden. Dat wil niet zeggen dat er dan niks mee gebeurt. Want als het gaat over ondermijning heb ik aan de commissie EFO aangegeven dat een aantal zaken nadien is opgepakt. Maar het blijft dan even wat achter bij de planning. En die zullen dan ook weer opgepakt worden. Want ook daar wordt weer voorzien in nieuw personeel. Maar wat niet is gebeurd kun je niet meer inhalen, dus daar gaan we gewoon verder mee. Maar het is denk ik wel goed met elkaar te blijven beseffen dat als we terugkijken op twee jaar corona we met elkaar hebben moeten ontdekken hoe we dat gaan doen.