Boekwerk begroting getekend (25-0188629)

Arbeidsmigranten zijn onderdeel van de samenleving.

58

Wat gaan we daarvoor doen? We hebben structureel overleg met de in Westland actieve uitzendbureaus. We overleggen met brancheorganisaties over verbeterpunten rond goed werkgeverschap en huisvesting. Met ons gemeentelijk beleid steunen we bonafide uitzenders en andere bonafide werkgevers. Samen met handhavingsorganisaties zoals de Nederlandse Arbeidsinspectie, SNCU, SNA en SNF bestrijden we malafide uitzenders die misbruik maken van de afhankelijkheid van arbeidskrachten. We voeren de pilot van de webapplicatie 'Platform arbeidsmigrante' in om nog betere zichtbaarheid te verkrijgen op de verblijfsplaats en -duur van arbeidsmigranten in Westland. We zetten deze gegevens in om de kwaliteit van de Basisregistratie personen op een nog hogere niveau te brengen, ondermijning te voorkomen en woonkwaliteit te verbeteren. We onderzoeken samen met werkgevers de mogelijkheid om tijdelijke opvang van kansrijke werkloze arbeidsmigranten te ontwikkelen met door het Rijk versterkte middelen. We schrijven arbeidsmigranten in als ingezetenen als zij hier langer dan 4 maanden verblijven. Begin 2026 worden de resultaten van het onderzoeksbureau ‘SEO Economisch Onderzoek’ bekend naar aantallen

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

We realiseren goede en voldoende huisvesting voor arbeidsmigranten.

We behouden onze toonaangevende kennispositie over arbeidsmigratie.

Wat gaan we daarvoor doen? arbeidsmigranten die wonen en werken in de gemeente en de provincie Zuid-Holland. Gemeente Westland is initiatiefnemer van dit onderzoek waar de gemeenten Rotterdam en Den Haag bij zijn aangesloten. We breiden de dienstverlening binnen het WIN (Work in NL) uit en evalueren de resultaten binnen de arbeidsmarktregio Haaglanden. We laten vergunningen verstrekken en projecten voor huisvesting uitvoeren en stimuleren nieuwe initiatieven. We houden toezicht op woon- en leefomstandigheden door controles op registratie in BRP, veiligheid en huisvestingskwaliteit. We geven inbreng op de nieuwe en bestaande wetgeving rond arbeidsmigratie. We benutten onze expertise en ons netwerk binnen ministeries en Tweede Kamer om gericht invloed uit te oefenen op wet- en regelgeving die past bij onze belangen. We houden contacten met alle relevante partners die betrokken zijn bij beleid rond arbeidsmigratie. We werken samen met overheden, maatschappelijke partners en uitzenders om de genoemde ambities te verwezenlijken.

Nieuwe ontwikkelingen We verwachten dat het Rijk stappen neemt om arbeidsmigratie te beperken. Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige arbeidsmarkt in de glastuinbouw

Wat gaan we daarvoor doen? We willen meer en structureel data en gegevens vergaren die we gaan gebruiken voor de strategische keuzes. Daarom ontwikkelen we een database arbeidsmigratie. We spelen in en geven commentaar op veranderend Rijksbeleid en demografische ontwikkelingen met als doel deze belangen te behartigen.

Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen. Deze varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

59

Begroting 2026 Bron: CBS BAG / LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 59,0 58,4 58,6 58,4 58,6

53,3 53,4 53,9 54,3 54,5

Vestigingen van bedrijven Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Bron: LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023

60

Westland

Nederland 166,7 171,4 177,5 180,3

158,7 165,5 174,4 183,1

Begroting 2026 Jaar 2024

Westland

Nederland 188,9

191,4

Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is schone, duurzame en onuitputtelijke energie die het leefmilieu niet schaadt. Bron: berekening van "waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-enverantwoording--bbv-" In deze databron ontbreken waardes van sommige gebieden, waardoor gemiddelden op hogere gebiedsniveaus, zoals de provincie, niet bekend zijn. VNG heeft besloten om gemiddelden te berekenen, waardoor vergelijking met hogere gebiedsniveaus toch mogelijk is. Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2018 2019 2020 2021 2022

Westland

Nederland 2,5% 3,3% 4,5% 5,5% 10,4%

14,1% 16,8% 22,1% 24,9% 32,5%

Externe ontwikkelingen/risico's • • • •

De aantallen arbeidskrachten uit Midden en Oost-Europa met de bereidheid tot werken in West-Europa is sterk dalend. Dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsmigratie naar Nederland en de Westlandse glastuinbouw. Binnen Nederland kiezen arbeidsmigranten voor werk dat beter wordt betaald en als minder zwaar wordt ervaren (met name in logistieke centra). Ook dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsmigratie naar de Westlandse glastuinbouw. Door innovaties en ontwikkelingen in de robotisering verandert het werk in de tuinbouw, echter voor deze (nieuwe) functies en door vergrijzing blijven nog steeds buitenlandse werknemers noodzakelijk. De landelijke politiek werkt aan manieren om (arbeids)migratie te beperken.

61

Begroting 2026 • • •

• • •

•

•

Archeologische vondsten bij de Flora Campus kunnen voor een vertraging in de uitvoering van de plannen zorgen, de exacte tijdsduur van de vertraging is onbekend. Grondstoffen zijn onverminderd duur; dit beïnvloedt elke economische sector. De landelijke wetgeving rondom de energietransitie is voorbereid en treedt deels in 2026 in werking. De gemeente krijgt hiermee een regisserende en coördinerende rol met bijbehorende bevoegdheden om de transitie van de bestaande gebouwde omgeving naar een aardgasloze te realiseren. De geothermie bronnen in Westland vormen de basis om de gebouwde omgeving duurzaam te verwarmen door middel van aansluiting op warmtenet(ten). De kansen die deze bronnen bieden moeten worden benut. De prijsontwikkelingen en de personele schaarste zorgen ervoor dat de druk om te verduurzamen toeneemt. Het Rijk verstrekt middelen om energie-armoede te bestrijden, isolatie te stimuleren en de gemeentelijke kosten (capaciteit) te compenseren. Deze middelen zijn meerjarig en incidenteel en moeten volgens de voorwaarden van het Rijk worden ingezet. Deze middelen mogen niet worden ingezet voor investeringen. De kansen om de glastuinbouw, het gemeentelijk vastgoed, de bedrijventerreinen en (sport)accommodaties nog verder te verduurzamen mogen niet blijven liggen.

Samen met de betrokken partners zoals de woningbouwcorporaties, ondernemers, verenigingen en warmtebedrijf moeten we investeren en tempo maken om projecten te realiseren. In het kader van het tekort op de woningmarkt, verzocht het Rijk gemeenten voorlopig niet op te treden tegen permanente bewoning van recreatiewoningen. Dit in ieder geval tot het moment dat het Rijk hier een beslissing over neemt.

Verbonden partijen Onderstaande verbonden partijen leveren een bijdrage aan het behalen van de doelen van dit programma: • • • • •

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH); Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter B.V.; World Horti Center Onroerend Goed B.V.; Juva NV; HVC NV.

Kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • •

62

Economische Opgave Westland 2023-2027; Omgevingsvisie Westland 2030 (doorkijk 2040); Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam-Den Haag 2014; Glastuinbouwvisie Westland 2040; Ruimtelijke Economische Strategie Greenport 3.0 (Werkboek Westland); Handhavingsstrategie thema glastuinbouw Westland 2020; Beleidsregel strijdig gebruik duurzame glastuinbouw gronden Westland 2020; Beleidsregel strijdig gebruik agrarische bedrijfswoning Westland 2020; Gebiedsgericht plan 2023-2027; Woonvisie Westland 2020-2030; Bedrijventerreinenvisie 2013-2020; Detailhandelsvisie 2021-2026; Horecavisie Westland 2030; Marktverordening 2025;

Begroting 2026 • • • • • • • • • • • • • •

Beleidsregels standplaatsen Westland 2024; Nadere regels Terrassen Westland 2022; Strategisch kader Internationalisering gemeente Westland 2021-2025; Beleidsvisie Beleef Westland; Kustvisie 2024; Toerismevisie 2012; Mobiliteitsvisie Westland 2040; Beleidsplan verkeersveiligheid Westland 2023-2026; Beleidsregel parkeernormering; Westlandse Energie Opgave 2023-2027; Warmtetransitievisie Westland 2021; Regionale Energie Strategie regio Den Haag-Rotterdam; Uitnodigingskader Solar Carports; Beleid warmtepompen.

63

Begroting 2026

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)

Product Exploitatie Lasten Arbeidsmigratie Bedrijven en omgevingscontac tcentrum Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme Energietransitie Mobiliteit Programma Floraontwikkeling Totaal lasten Baten Arbeidsmigratie Bedrijven en omgevingscontac tcentrum Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme Energietransitie Mobiliteit Programma Floraontwikkeling Totaal baten Saldo exploitatie Reserves Stortingen Mobiliteit en economie Totaal stortingen Onttrekkingen Mobiliteit en economie Totaal onttrekkingen Saldo reserves Saldo programma

64

Werkelijk 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

368 104

355 84

338 89

338 89

338 89

338 89

6.045

5.960

5.180

5.180

5.175

5.170

3.205 1.110 0

3.978 559 881

4.301 1.271 11.811

3.951 1.357 12.185

3.951 1.604 17.076

3.951 1.427 17.783

10.832

11.817

22.990

23.100

28.233

28.758

1 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

-947

-590

-590

-590

-590

-590

-2.335 -39 0

-3.554 -29 -8

-3.280 0 -11.447

-3.280 0 -11.671

-3.280 0 -16.188

-3.280 0 -16.736

-3.320 7.512

-4.181 7.636

-15.317 7.673

-15.541 7.559

-20.058 8.175

-20.606 8.152

512

900

0

0

0

0

512

900

0

0

0

0

-2.190

-1.842

-658

-407

-465

-134

-2.190

-1.842

-658

-407

-465

-134

-1.678 5.834

-942 6.694

-658 7.015

-407 7.152

-465 7.710

-134 8.018

Begroting 2026

Algemeen Het nadelig saldo van de baten en lasten van € 7,0 miljoen in begroting 2026 binnen dit programma is ten opzichte van € 6,7 miljoen in de begroting 2025 met € 0,3 miljoen toegenomen. Dit bestaat uit een toename van de lasten van € 11,1 miljoen, een toename van de baten van € 11,1 miljoen, een verlaging van de stortingen in de reserves van € 0,9 miljoen en een verlaging van de onttrekkingen uit de reserves van € 1,2 miljoen. Toelichting verschillen groter dan € 0,1 miljoen Economische ontwikkeling, incl. kust, recreatie en toerisme € 0,8 miljoen Dit wordt veroorzaakt doordat de subsidies verstrekt vanuit Westlandagenda III verder afnemen door de in 2025 reeds de geplande en gerealiseerde innovatieve projecten. Dit leidt tot een mutatie in de lasten van € 0,5 miljoen. Ook is er sprake van een verlaging van de lasten van € 0,3 miljoen doordat in 2025 incidenteel budget ter beschikking is gesteld ten behoeve van de versterking ondernemers in kernwinkelgebieden. Energietransitie € 0,6 miljoen Er is een toename van het saldo van€ 0,6 miljoen op het product Energietransitie ten opzichte van 2025. Dit bestaat uit een toename in de lasten van €0,3 miljoen en een afname in de baten van €0,3 miljoen. In 2026 zijn de verwachte personele lasten € 0,2 miljoen lager.

Daarnaast verstrekt het rijk een doeluitkering op basis van de realisatie 2023 die budgetneutraal verwerkt moet worden. Dit veroorzaakt een mutatie van €0,8 miljoen. In 2025 is incidenteel € 0,1 miljoen budget beschikbaar gesteld voor het aansluiten van panden op het warmtenet en is incidenteel DUMAVA subsidie aangevraagd voor het aansluiten van de brandweer en Montessori in Monster van € 0,1 miljoen. De baten nemen € 0,3 miljoen af in 2026. Dit komt doordat de aangevraagde DUMAVA subsidie incidenteel voor € 0,1 miljoen is geraamd in 2025. Ook is in 2025 incidenteel € 0,2 miljoen baten ontvangen vanuit de herverdeling van directe loonkosten uit programma 1. Mobiliteit € 0,7 miljoen Er is een toename van het saldo € 0,7 miljoen op het product Mobiliteit ten opzichte van 2025. De lasten zijn in 2026 € 0,4 miljoen hoger om de capaciteit van het opgaveteam Mobiliteit in balans te brengen met de opgaven. Met name op het gebied van OV, agro-logistiek, doorstroming en verkeersveiligheid. Daarnaast is er voor 2026 een budget van € 0,2 miljoen gereserveerd voor de uitvoering van het meerjarenplan Voetgangersbeleid 2026-2029. De lasten nemen in de komende jaren als gevolg hiervan toe. Ook is er vanaf 2026 € 0,2 miljoen structureel beschikbaar voor verkeersonderzoeken.

Programma Floraontwikkeling € 0,5 miljoen Vanaf 2025 zijn alle lasten en baten die samenhangen met de ontwikkeling van Flora Campus Westland gepresenteerd in dit programma. De geraamde baten en lasten op dit product fluctueren per jaar. De ramingen zijn gebaseerd op het vastgestelde meerjarenperspectief (MPG)

65

Begroting 2026 2025. Hiermee is het integrale financiële overzicht in dit programma opgenomen. In 2024 zijn de baten en lasten voor de grondexploitatie verantwoord in programma 3 Gebiedsontwikkeling. In 2026 stijgen de baten naar verwachting met € 11,2 miljoen door inkomsten uit grondverkopen, terwijl er ook een toename van € 0,2 miljoen wordt verwacht door dekking van kapitaallasten voor parkeren. De verschillen in de jaren 2027 en verder worden veroorzaakt door het in juli 2025 vastgestelde MPG. Reserves € 0,3 miljoen De onttrekking aan de reserve is per saldo € 0,3 miljoen. In 2026 wordt € 0,9 miljoen minder gestort en € 1,2 miljoen minder onttrokken. In 2026 is de onttrekking € 0,6 miljoen lager voor de dekking van éénmalige kosten voor de realisatie van tijdelijke woningen bij Flora Campus Westland die alleen in 2025 van toepassing is. Daarnaast is in 2025 € 0,4 miljoen voor het transformatiefonds en € 0,5 miljoen voor Westlandagenda III onttrokken aan de reserve. Voor 2026 staan twee onttrekkingen geraamd. € 0,2 miljoen voor het voetgangersbeleid 2026-2029 en een correctie van € 0,4 miljoen op de abusievelijk doorgetrokken stofkam correctie uit 2023. In 2025 is € 0,9 miljoen gestort in de reserve die wordt opgebouwd voor het Warmtenet.

66

Begroting 2026

2.5 Zorg, welzijn en cultuur Programma 5 gaat over het Sociaal Domein en de publieke dienstverlening voor onze inwoners, instellingen en bedrijven. Denk bij de publieke dienstverlening onder andere aan de balie voor paspoorten en huwelijken, het klantcontactcentrum, het bedrijven- & omgevingscontactcentrum en het organiseren van verkiezingen. Zorg en ondersteuning aan inwoners Samen met onze partners leveren we zorg en ondersteuning aan: • •

Inwoners met een lange afstand tot werk (Participatiewet). Inwoners die zonder begeleiding niet zelfstandig thuis kunnen wonen of kunnen deelnemen aan de samenleving (Wmo). • Kinderen en jongeren met een ondersteuningsbehoefte (Jeugdwet). • Nieuwkomers (wet Inburgering). • Inwoners die problemen hebben met hun inkomen en/of die schulden hebben opgebouwd (minimabeleid en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening). De gemeente investeert intensief in welzijn en preventie met het doel om zwaardere problematiek bij inwoners te voorkomen en de kwaliteit van leven te vergroten. Dit zorg- en ondersteuningsaanbod vormt samen het Sociaal Domein. Het gaat hier om dienstverlening voor onze meest kwetsbare inwoners. Uitgaven binnen het Sociaal Domein De hierboven genoemde wettelijke taken zijn openeinderegelingen. Dit betekent dat aanvragers die voldoen aan de regels en criteria uit wet- en regelgeving recht hebben op de uitkering of de voorziening. Hierdoor heeft de gemeente een beperkte invloed op de uitgaven binnen het Sociaal Domein. Bij veel gemeenten is het aandeel van het Sociaal Domein al 40% tot 50% van de begroting. In Westland zijn de begrote uitgaven op het Sociaal Domein in 2025 ongeveer 30% van de begroting.

Er is relatief veel werkgelegenheid en voor wat betreft het gebruik van de diverse regelingen, zoals bijvoorbeeld Wmo en Jeugdzorg scoort Westland lager dan het landelijke gemiddelde. Bereikbare en betaalbare zorg en ondersteuning Onze gemeente doet het goed vergeleken met vergelijkbare gemeenten in ons land. Onze inwoners letten op elkaar. Westland is een hechte gemeenschap waar we voor elkaar klaar staan. Toch zijn er uitdagingen. De zorgvraag stijgt komende jaren fors. Het aantal mantelzorgers daalt en er zijn te weinig zorgprofessionals. Omdat we willen dat zorg en ondersteuning in onze gemeente beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijven moeten we onze dienstverlening in het Sociaal Domein anders organiseren. De in 2025 gezette stappen om de kosten te verlagen leveren resultaat op en zetten we door. We werken efficiënter en verlagen de regeldruk. We zetten de dienstverlening aan onze inwoners steeds op de eerste plaats. Hoe we kunnen inspelen op de toekomst mét behoud van datgene dat goed gaat, staat beschreven in het nieuwe Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025. De komende jaren wil het sociaal domein zich meer richten op normalisatie. Dit betekent dat we meer gaan investeren in preventie en de verbinding tussen onder andere gezondheid, cultuur, sport en beweging.

Zo versterken we de sociale basis in onze kernen en zorgen we ervoor dat de zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor iedereen die het echt nodig heeft. We volgen het effect van de stappen in die omslag en zijn hierover transparant.

67

Begroting 2026 De volgende producten zijn onderdeel van het programma Zorg, welzijn en cultuur: • • • • • • • • • • • •

Sterke basis; Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO); Jeugd(hulp); Werk en participatie; Inkomens(voorzieningen), inclusief toezicht; Schuldhulpverlening; Inburgering; Opvang vluchtelingen en statushouders; Doorontwikkeling dienstverlening; Burgerzaken (incl. basisregistratie personen); Klantcontactcentrum; Cultuur.

Sterke basis Om als gemeente bij te dragen aan een sterke basis is het belangrijk dat we investeren in de sociale basis en gezondheid van inwoners. Dit sluit aan bij de landelijke afspraken in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). En het is één van de uitgangspunten van het nieuwe Strategisch Beleidskader Sociaal Domein dat 18 juni 2025 door de gemeenteraad van Westland is vastgesteld. Hulp en ondersteuning van de eigen omgeving Met een sterke sociale basis zijn inwoners (meer) in staat om zelf of met hulp van mensen uit hun eigen omgeving problemen of lastige situaties in het leven aan te kunnen. De sociale contacten dragen bij aan de betekenis en kwaliteit van leven, meedoen, dagelijks functioneren, mentale gezondheid en de lichaamsfuncties. En dat zonder een beroep te doen op professionele hulp. Ze kunnen langer zelfstandig thuis wonen en deelnemen aan het gewone leven door gebruik te maken van een breed aanbod aan algemene voorzieningen en hulp en ondersteuning van de eigen omgeving, welzijnsorganisaties en vrijwilligers. Hulp en ondersteuning van de gemeente Het kan zijn dat de hulp van algemene voorzieningen of mensen uit de eigen omgeving onvoldoende is om langer zelfstandig thuis te blijven wonen, financieel zelfvoorzienend te zijn (m.a.w.

gegarandeerd te zijn van voldoende bestaanszekerheid) en/of om deel te nemen aan het gewone leven. Dan krijgen inwoners passende, integrale ondersteuning van de gemeente. Gezonde leefstijl en preventie Een goede gezondheid draagt bij aan zelf mee kunnen doen aan de samenleving. Daarom stimuleren we dat onze inwoners zoveel mogelijk een gezonde leefstijl hebben en leven in een gezonde omgeving. De gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoog en laag inkomen zijn groot en investeren in gezondheid levert resultaat op. Daarom streven we naar het verkleinen van gezondheidsverschillen met gerichte investeringen waar dat nodig is, en hebben we bijzondere aandacht voor ouderen en kinderen. Met meer aandacht voor preventie en een gezonde leefstijl ervaren inwoners een betere gezondheid. We verbinden gezondheid en het Sociaal Domein nog meer met elkaar. Dit heeft een positief effect op maatschappelijke en arbeidsparticipatie en verbetert de zelfredzaamheid van inwoners.

68

Begroting 2026

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Een gezonde generatie in 2040 met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen. Zij maken keuzes en nemen verantwoordelijkheid voor gezondheid en welbevinden in een samenleving met een sterke sociale basis.

Wat gaan we daarvoor doen? Met behulp van het 'Uitvoeringsplan Brede SPUK-GALA Gemeente Westland 2024-2026' voor de Specifieke Uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis (Brede SPUK) voeren we het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) uit. Dit doen we door het ontwikkelen van een domeinoverstijgende (fysiek en sociaal) integrale werkwijze, waarin de gemeente samenwerkt met externe organisaties. Als het GALA na 2026 wordt voorgezet, stellen we in 2026 een nieuw uitvoeringsprogramma op. We organiseren inwonersparticipatie om te achterhalen welke ondersteuning nodig/wenselijk is. Hierbij focussen we ons op doelgroepen/doelgebieden waar de inzet het hardst nodig is. We voeren het Integraal Zorg Akkoord (IZA)/Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA) uit, door het ontwikkelen van een domeinoverstijgende (medisch en sociaal) integrale werkwijze. Hiervoor werken de WSD-gemeenten samen met Zorgkantoor en Zorgverzekeraar DSW, zorgaanbieders, GGD Haaglanden en welzijnsorganisaties. Het doel van het IZA/AZWA is om de zorg in Nederland te verbeteren en voor te bereiden op de toekomst (betaalbaar en beschikbaar houden van de zorg).

Met het RIGA willen we in de WSD-regio bereiken dat inwoners prettig en gezond kunnen leven, dat de verschillende domeinen elkaar versterken en waarin zorg en ondersteuning toegankelijk en beschikbaar zijn wanneer nodig. Binnen het RIGA zijn de volgende vijf programmalijnen benoemd: Gezond leven, Inwoners in een kwetsbare positie, Senioren, Acute zorg en Digitale transformatie De gemeente richt zich met name op de eerste drie programmalijnen. Samen met het zorgkantoor en partners werken we vanuit het GALA en het IZA/AZWA keten-/netwerkaanpakken aan interventies die

69

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Mensen in de Westlandse samenleving steunen elkaar en zetten zich in voor hun omgeving.

Wat gaan we daarvoor doen? de (positieve) gezondheid van de inwoners verbeteren. Het gaat hierbij in ieder geval om de ketenaanpakken: Kansrijke Start, Valpreventie en Welzijn op recept. We voeren het Transformatieplan RIGA 20252027 uit inclusief penvoerderschap hiervan. Het transformatieplan beschrijft interventies die moeten bijdragen aan een verschuiving van zorg naar gezondheid bijv. met behulp van de inzet van welzijn. Dit is gestart in 2025, na goedkeuring door zorgverzekeraar DSW en Zilveren Kruis en loopt tot en met eind 2027. Vitis Welzijn voert verschillende programma’s en activiteiten uit waaronder: Netwerken in de omgeving: versterken en verbinden van sociale netwerken, initiëren en tijdelijk ondersteunen van burgerinitiatieven, stimuleren participatie en bevorderen inclusie. Aanmoedigen actief burgerschap: matchen van hulpvraag en aanbod van vrijwilligers(organisaties), begeleiden en trainen van vrijwilligers(organisaties) en activering naar werk.

Iedereen kan meedoen aan de Westlandse samenleving, waar nodig met ondersteuning.

We voeren het Plan van aanpak dementievriendelijke gemeente 2024-2025 t/m 2026 uit. We voeren het 'Beleidsplan Inclusie en Regenbooggemeente Westland 2024-2026' uit. We gaan door met het discriminatiemeldpunt. We bieden hiermee slachtoffers ondersteuning en adviseren organisaties die te maken hebben met discriminatie en geven preventieve voorlichting over discriminatie. Vitis Welzijn voert verschillende programma’s en activiteiten uit waaronder: Zelfredzaamheid met hulp: organiseren van activiteiten die de zelfredzaamheid ondersteunen, bijvoorbeeld op het gebied van de eigen (financiële) administratie, mobiliteit, vrije tijd, zingeving en sociale verbondenheid. Eigen kracht: bieden van ondersteuning aan inwoners die (tijdelijk) niet in staat zijn om alles zelf te doen, aanbieden van cursussen en lotgenotencontact en helpen jongeren bij hun ontwikkelingsproces.

70

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Inwoners nemen zelf verantwoordelijkheid voor gezondheid en welbevinden en hebben een positieve houding, voldoende kennis en gezondheidsvaardigheden. Organisaties gericht op gezondheid en welbevinden zijn laagdrempelig, communiceren duidelijk en spelen in op de behoefte van de inwoners. Inwoners ervaren een gezonde leefomgeving.

Wat gaan we daarvoor doen? We rollen de pilot Sociale Benadering Dementie uit in de hele gemeente en ontwikkelen dit door naar een structurele werkwijze. De functie van de GGZ-inloopvoorzieningen veranderen we naar steunpunten geestelijke gezondheid. Dit doen we in het kader van de RIGA programmalijn ‘Inwoners in een kwetsbare situatie’. De Herstelacademie gaat herstelgerichte activiteiten in de wijkcentra organiseren. Dit draagt bij aan herstel en participatie van inwoners met een (psychische) kwetsbaarheid. We verstrekken subsidie aan GGZ Delfland (voor volwassenen) en Mentaal Beter (voor jeugd) voor (preventieve) inzet voor inwoners met (lichte) psychische klachten. Daarnaast maken we gebruik van de consultatiefunctie GGZ (gefinancierd door DSW) waarbij GGZprofessionals laagdrempelig vragen stellen over psychische problemen bij inwoners. We voeren de Lokale Inclusie Agenda Handicap VN-verdrag uit. We helpen bij verbindingen tussen scholen en zorg- en welzijnsorganisaties. Dit doen we door het organiseren van periodieke overleggen. Deze gaan over de onderwerpen gezond gewicht, alcohol- en middelengebruik, mentale gezondheid, seksuele gezondheid en suïcidepreventie bij jeugd/jongeren (preventiecollectief). We evalueren dit preventiecollectief voor gezonde jongeren en breiden dit eventueel uit naar andere doelgroepen.

We zetten de programma’s Gezonde Kinderopvang en Gezonde School voort. Participatie en accounthouderschap JGZ en regionale trekkersrol met als doel de uitvoering van de (wettelijke) taken op het terrein van jeugdgezondheidszorg. Daarnaast helpen we bij de lokale huisvesting van consultatiebureaus, waarvoor we in 2025 een nieuw consultatiebureau in Poeldijk realiseren. Participatie en accounthouderschap GGD Haaglanden met als doel de uitvoering van de (wettelijke) taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg. We voeren het convenant Wonen en Zorg 2022-2025 en het visiedocument Goed wonen in een goede woning in Westland 2022-2027 (lokale woonzorgvisie) uit.

71

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het Sportakkoord uit door te investeren in sportaanbieders en inwoners te prikkelen en motiveren om te gaan sporten. We gaan verder met de samenwerking met Platform Ondernemende Sportaanbieders Westland (POS Westland). We versterken daarmee de samenwerking met en tussen ondernemende sportaanbieders om meer inwoners in beweging te krijgen. We werken samen met Ruimte aan het bevorderen van een gezonde leefomgeving.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Een gezonde generatie in 2040 met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen. Zij maken keuzes en nemen verantwoordelijkheid voor gezondheid en welbevinden.

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het Transformatieplan RIGA 20252027 uit inclusief penvoerderschap hiervan. Het transformatieplan beschrijft interventies die bij moeten dragen aan een verschuiving van zorg naar gezondheid, bijvoorbeeld met behulp van de inzet van welzijn. Dit is gestart in 2025 na goedkeuring door zorgverzekeraar DSW en Zilveren Kruis en loopt tot en met eind 2027. Inwoners nemen zelf verantwoordelijkheid voor We zetten in op doorgaan met en uitbreiding gezondheid en welbevinden en hebben een van het project Sociaal Vitaal voor 65-plussers. positieve houding, voldoende kennis en Dit is bevordering van gezond oud worden en gezondheidsvaardigheden. Organisaties gericht vermindering van eenzaamheid. op gezondheid en welbevinden zijn Voortzetting/uitbreiding is afhankelijk van de laagdrempelig, communiceren duidelijk en resultaten en het benodigde en beschikbare spelen in op de behoefte van de inwoners. budget. Inwoners ervaren een gezonde leefomgeving. We denken actief mee en adviseren over de huisvesting van huisartsen. Op dit moment is er geen tekort aan huisartsen. Door de verwachte tekorten aan huisartsen zoeken we als gemeente, samen met de huisartsen, DSW en Zorgorganisatie Eerste Lijn, naar geschikte huisvestingsmogelijkheden. De betrokken partijen zorgen voor de uitvoering van het regionale en lokale plan voor de huisvesting van huisartsen.

We zetten in op het verkennend gesprek en uitbreiding van herstelvoorzieningen binnen mentale gezondheidsnetwerken (GGZ en welzijnsprofessional) om het aantal verwijzingen van huisarts naar GGZ te verminderen. We voeren de nieuwe Wet suïcidepreventie uit. We faciliteren een laagdrempelige ontmoetingsplek gezonde leefstijl waar

72

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? periodiek, onder begeleiding van professionals, uiteenlopende gezondheidsvragen/thema’s in bijeenkomsten worden besproken. We voeren met team veiligheid het nog op te stellen Preventie- en handhavingsplan alcohol uit. Dit is een beleidsplan met een gezamenlijke missie: het voorkomen van alcoholgerelateerde schade, met name onder jongeren. We gaan door met de verdere ontwikkeling van het sportplatform Westland Actief (website). Hierop staat al het sport- en beweegaanbod en waar kunnen sportaanbieders hun aanbod opzetten inclusief een sportloket. Het Westlandse sport- en beweegaanbod wordt zo toegankelijker en vindbaarder. We volgen de uitkomsten van de vitaliteitsscan sportaanbieders op. We evalueren het AED-beleid en indien nodig ontwikkelen we dit door.

Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Vanuit de Wmo hebben we de wettelijke taak om ondersteuning te bieden aan inwoners van Westland die chronisch ziek zijn of een lichamelijke en/of psychische beperking hebben. Door het bieden van hulp kunnen mensen langer zelfstandig thuis blijven wonen. We verstrekken ondersteuning en hulpmiddelen aan inwoners met beperkingen. Hiermee willen we inwoners in staat te stellen een huishouden te voeren, zich te verplaatsen in en om de woning, zich lokaal te verplaatsen met een vervoermiddel of medemensen te ontmoeten en op basis daarvan sociale contacten aan te gaan. Kortom, dankzij de ondersteuning die inwoners krijgen, kunnen zij deel nemen aan het gewone, dagelijkse leven.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Huishoudelijke hulp bieden met menselijke maat en ruimte voor sociaal contact. Dit leidt tot het vroeg herkennen en beperken van eenzaamheid.

Wachttijden bij de Wmo verkorten.

Wat gaan we daarvoor doen? Door het personeelstekort kunnen zorgaanbieders niet meer tijd besteden aan cliënten. We werken daarom nauw samen met onze aanbieders en Vitis Welzijn om eenzaamheidssignalen eerder te herkennen. We bieden meer mogelijkheden voor inwoners om samen te komen, bijvoorbeeld door buurtmaaltijden te bieden. We blijven permanent in gesprek met aanbieders om een goed aanbod te kunnen leveren dat aansluit bij de wens van eenzame inwoners. We voeren eerder afgesproken maatregelen uit om binnen de wettelijke termijn Wmoaanvragen af te handelen.

73

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Inwoners beter informeren over de Wmo, armoedebeleid en bijzondere bijstand.

Uitvoeren van de Wmo 2015.

Decentralisatie Beschermd Wonen/Beschermd Thuis.

74

Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in meer personeel om het groeiend aantal aanvragen te kunnen afhandelen. We breiden het aantal voorliggende voorzieningen uit en informeren onze inwoners actief over de mogelijkheden om gebruik te maken van alternatieve voorzieningen. Zo blijft de schaarse zorg behouden voor inwoners die niet zonder die hulp zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. We gaan samen met onze partners zoals Vitis Welzijn en andere toegangsorganisaties in het sociaal domein door om onze informatievoorziening op de Hulpzoeker te verbeteren. We besteden speciale aandacht aan laaggeletterden en mensen met een beperking, zodat ook zij op een begrijpelijke manier toegang hebben tot belangrijke informatie. Door de dubbele vergrijzing neemt het aantal aanvragen de komende jaren sterk toe en daarmee ook de uitgaven. We moeten meer investeren in voldoende personeel om het groeiend aantal aanvragen te kunnen verwerken. We hebben oog voor de Wmo uitvoeringsorganisatie die onder hoge druk steeds meer inwoners met een steeds complexere ondersteuningsvraag helpen. We nemen maatregelen om de zorg voor elke inwoner beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden. Daarom voeren we de ombuigingsmaatregelen verder uit en zorgen voor meer voorliggende voorzieningen. We bereiden ons voor op de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in 2027.

We besloten tot een doordecentralisatie van Beschermd Wonen. Het Rijk heroverweegt de beslissing om de ondersteuning aan mensen met een complexe begeleidingsvraag te decentraliseren. Samen met de overige gemeenten in de regio besloten we echter om ons voornemen om de dienstverlening in nauwe samenwerking met onze lokale uitvoeringsorganisaties te organiseren, door te voeren. Op deze manier bieden we inwoners een integraal aanbod. We zorgen in samenwerking met SKT en onze Wmo toegang dat inwoners met een complexe begeleidingsvraag in onze gemeente een aanvraag kunnen doen.

Begroting 2026 Wat willen we bereiken? Voorbereidingen treffen tot nieuwe aanbesteding Wmo.

Wat gaan we daarvoor doen? We besloten om de contracten met onze zorgaanbieders te verlengen. Een nieuwe afweging vindt in 2027 plaats.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Urenindicatie toevoegen aan het zorgplan voor nieuwe cliënten.

We gaan extra personeel werven om de wachttijd bij aanvragen terug te dringen tot de wettelijke termijn.

Wat gaan we daarvoor doen? We starten met een nieuwe werkwijze waarbij nieuwe cliënten een urenregistratie krijgen in het zorgplan. Daarmee komen we tegemoet aan de kritiek van de Centrale Raad van Beroep die stelde dat inwoners duidelijkheid geboden moet worden over de hoeveel ondersteuning waar men recht op heeft. We nemen extra personeel aan om de verwachte extra aanvragen als gevolg van de vergrijzing binnen de wettelijke termijn te kunnen afhandelen.

Jeugd(hulp) De gemeente is op basis van de Jeugdwet verantwoordelijk voor de inkoop en uitvoering van preventie, jeugdhulp, jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Het doel is dat jeugdigen veilig en gezond kunnen opgroeien. De kosten in de (specialistische) jeugdzorg blijven toenemen. Om de jeugdzorg beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden zetten we in op de thema’s die benoemd staan in de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Lokaal richten we ons op het inperken van de reikwijdte van de jeugdhulp, inzet op stevige lokale teams en de verbinding tussen jeugdhulp en aanpalende domeinen (zoals bestaanszekerheid, onderwijs en GGZ). De focus ligt op normaliseren; niet voor alle problemen is ook daadwerkelijk jeugdhulp noodzakelijk. Voor het bieden van preventie wordt daarom samengewerkt met de producten Sterke basis (o.a. jongerenwerk) en complexe scheidingen van Vitis, dienstverlening door de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en de netwerkaanpak Kansrijke start) en Onderwijs (Lokaal Educatieve Agenda).

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Uitvoeren van de Jeugdwet.

Bieden van de ondersteuning die kinderen en jongeren nodig hebben.

Bieden van jeugdhulp.

Wat gaan we daarvoor doen? We zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Jeugdwet en stellen hiervoor passende jeugdhulp beschikbaar. Het bieden van de best passende en duurzame ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen wordt uitgevoerd door het Sociaal Kernteam Westland (SKT). Een hulpvraag van een jeugdige en/of zijn ouders kan rechtstreeks binnenkomen bij de gemeente of via het Sociaal Kernteam. Zij zorgt voor de toeleiding naar adequate hulp. Hierbij kan het SKT ook zelf hulp bieden: niet altijd is jeugdhulp nodig van een aanbieder. In de regio Haaglanden bieden we verschillende vormen van jeugdhulp aan zoals onder meer

75

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? specialistische hulp waarvoor een individuele voorziening nodig is. De inkoop van deze jeugdhulp gebeurt regionaal, via het Servicebureau dat verantwoordelijk is voor de inkoop, het contractbeheer en de afhandeling van declaraties voor de negen H9-gemeenten. Omdat de kosten voor jeugdzorg blijven stijgen, wordt er binnen de regio actief gewerkt aan kostenbeheersing.

Bieden van preventie.

De programma’s die gericht zijn op preventie maken onderdeel uit van het bredere programma Sterke Basis en Onderwijs. De keuze om te gaan normaliseren in de jeugdzorg is een succes. We bieden meer laagdrempelige ondersteuning en meer passende oplossingen. Intensieve zorg is en blijft voorbehouden aan die jongeren die niet zonder kunnen. We blijven inzetten op doorlopende projecten gericht op instroombeperkende maatregelen (zoals aanscherping beleidsregels jeugdhulp) en uitstroom bevorderende maatregelen.

Aanpak kostenbeheersing.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? We treffen voorbereidingen voor de inkoop jeugd 2027.

Wat gaan we daarvoor doen? Onze contracten met jeugdzorgaanbieders lopen af. Daarom bereiden we ons voor om nieuwe afspraken te maken met zorgaanbieders. De nieuwe afspraken gelden vanaf 1 januari 2027. Daarmee gaan we de stijgende kosten beheersen en zorgen we er tegelijkertijd voor dat kinderen en jongeren het maatwerk ontvangen dat ze nodig hebben.

Werk en participatie Ondersteunen van inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt en ondernemers in hun ontwikkeling door begeleiding naar werk, bij hun bedrijf en dagactiviteiten. Het versterken van kwaliteiten en vaardigheden, en gerichte ondersteuning en begeleiding bij de werkgever staan daarbij voorop.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Doorlopend bieden van sociaal werk en reintegratie aan inwoners die dit nodig hebben.

76

Wat gaan we daarvoor doen? Het Rijk erkent dat de bezuiniging op begeleiding van inwoners met een arbeidshandicap die aan gemeenten bij de invoering van de Participatiewet is opgelegd,

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Inzet voor inwoners die extra aandacht nodig hebben om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen of bij grote afstand te begeleiden.

Uitvoering geven aan de nieuwe reintegratieverordening.

Dienstverlening Patijnenburg regulier.

Wat gaan we daarvoor doen? verkeerd uitpakt. Vrijwel alle werkbedrijven kwamen financieel in de problemen. We investeren nu met het Rijk zodat Patijnenburg de ruimte krijgt om van traditioneel Sociaal Werkbedrijf de overstap te kunnen maken naar Sociaal ontwikkelbedrijf. We maken nieuwe afspraken om die omslag af te ronden en leggen deze vast in de dienstverleningsovereenkomst. De nieuwe samenwerkingsafspraken leiden ertoe dat meer inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt meer opleidingsmogelijkheden hebben en er extra trajecten zijn die leiden tot meer uitstroom uit de bijstand. We breiden deze werkbegeleidingstrajecten uit, van 400 in vorige jaren, naar 500 in 2026. We passen de re-integratieverordening aan om de uitgangspunten van het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein te kunnen verwerken. We werken daarbij nauw samen met onze ketenpartner Patijnenburg maar we investeren zelf ook in het begeleiden van inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt. We stellen ieder jaar een nieuwe dienstverleningsovereenkomst op.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Uitvoering geven aan de Participatiewet in Balans

Aanpak Maatschappelijke Participatie

Wat gaan we daarvoor doen? Op 1 januari 2026 wordt de Participatiewet in balans van kracht. Met deze aanpassingen op de Participatiewet is er meer ruimte voor de menselijke maat binnen het regime van de Participatiewet en zijn er meer mogelijkheden om maatwerk te bieden. Dit betekent ook dat we op een andere manier gaan werken. Er komt meer nadruk op een gelijkwaardig gesprek met inwoners op basis van vertrouwen. De nadruk op inspanningsverplichtingen wordt minder kenmerkend. Onze inwoners gaan dit merken wanneer zij contact opnemen met de toegangsorganisatie voor inkomensondersteuning. De Participatiewet in Balans verplicht gemeenten om inwoners te activeren en te begeleiden naar vrijwilligerswerk en andere waardevolle vormen van dagbesteding waardoor enige ervaring en werkritme wordt

77

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? opgedaan. Hierdoor zetten inwoners belangrijke stappen die uiteindelijk zelfs kunnen leiden tot uitstroom naar werk. De aanpak Maatschappelijke Participatie startte twee jaar geleden als pilot maar wordt nu permanent. Met de aanpak gaan we jaarlijks 200 inwoners begeleiden waarvan 50 doorstromen naar een werkbegeleidingstraject bij Patijnenburg.

Inkomens(voorzieningen), inclusief toezicht Klantvragen worden integraal beoordeeld. We bieden maatwerk waar dat nodig is. Dit om zorg te dragen voor voldoende ondersteuning zodat inwoners een inkomen rond het bestaansminimum kunnen deelnemen aan de maatschappij. Ook kinderen van ouders met een laag inkomen moeten mee kunnen doen (bestrijden kinderarmoede). Wat is onze wettelijke opdracht? • •

Zowel particulieren als ondernemers laten functioneren met voldoende inkomen. Toegang verlenen tot bijzondere bijstand, zodat mensen met een laag inkomen mee kunnen doen in de maatschappij.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Tijdige en juiste afhandeling van aanvragen en wijzigingen met handhaving van regelgeving en afspraken met klanten. Uitvoeren van tijdelijke wet- en regelgeving.

Uitvoeren van het minimabeleid.

Wat gaan we daarvoor doen? Ons uitgangspunt is dat we ook in 2026 ongeveer 80% van de aanvragen (levensonderhoud, bijzondere bijstand en minimaregelingen) binnen 4 weken afhandelen. Bij de invoer van nieuwe, tijdelijke regelingen hanteren we als uitgangspunt dat we deze binnen 4 weken na de ingangsdatum uitvoeren. We ondersteunen inwoners met een laag inkomen met regelingen die hen in staat stellen om actief deel te nemen aan de maatschappij.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Minimabeleid actualiseren.

78

Wat gaan we daarvoor doen? Op basis van de evaluatie van het minimabeleid doen we voorstellen voor een aangepast aanbod van ondersteuning en voorzieningen dat voldoende aansluit bij het leven van inwoners die leven met een bijstandsinkomen. Een belangrijk doel is om regelingen te actualiseren, de aanvraag te vereenvoudigen en daarbij rekening te houden met inwoners die door een taalachterstand moeite hebben met het vinden en invullen van formulieren. We bieden minimaregelingen die deelname aan de

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? samenleving stimuleren en inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt helpen om stappen te zetten richting werk.

Schuldhulpverlening De gemeente is wettelijk verplicht de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit te voeren. Daarvoor ontvangt de gemeente Westland middelen van de Rijksoverheid om inwoners te helpen bij het oplossen van hun schulden. Het welzijn van mensen en hun deelname aan de maatschappij komen onder druk staan als zij financiële problemen ervaren. Daarom moeten we financiële problemen en problematische schulden voorkomen en aanpakken. De missie van de gemeente is om Westlanders (economisch en financieel) zelfredzaam te maken. Daarom investeren we in Westland samen met onze maatschappelijke partners in preventie en vroegsignalering. Zo willen we als gemeente Westland schulden zoveel mogelijk voorkomen, vinden en duurzaam oplossen zodat iedere Westlander kan meedoen en een bijdrage levert aan de maatschappij. In 2025 complimenteerde auditorganisatie CIIO onze aanpak. Zij vermeldden onder andere: ‘De gemeente Westland kenmerkt zich als een lerende gemeente die samenwerking zowel binnen de gemeente als met netwerkpartijen hoog in het vaandel heeft staan en effectief uitvoert. De NVVK belofte zit verweven in missie, visie en beleid. Medewerkers refereren hieraan in alle auditgesprekken, met voorbeelden die gegeven worden hoe er stress-sensitief en laagdrempelig wordt gewerkt.

Er is veel aandacht voor het coachingscomponent en daarmee voor het duurzame karakter van de dienstverlening aan de inwoners'.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? We voeren de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit. We geven uitvoering aan de gemeentelijke taak die staat in de Faillissementswet, Titel III. Schuldsaneringsregeling natuurlijke personen. We verbreden het preventieve aanbod.

Doorontwikkeling van vroegsignalering.

Wat gaan we daarvoor doen? We bieden ondersteuning voor mensen met schulden. We ondersteunen inwoners bij de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnptraject). We richten onze dienstverlening zo laagdrempelig mogelijk in. We richten ons op advies- en informatiegesprekken waarbij we de cliënt vrijblijvend en laagdrempelig helpen. We versterken het netwerk met kernpartners. Team Training Preventie en Vroegsignalering organiseert samen met kernpartners het hele jaar preventieve activiteiten vanuit dit netwerk. We ontwikkelen de trainingen door. Inwoners die schuldhulpverlening krijgen, bieden we ook een trainingsaanbod aan. Dit geldt ook voor exondernemers. We intensiveren de aanpak gericht op vroegsignalering. We zoeken nog meer aansluiting bij verschillende doelgroepen en richten de aanpak daarop in. We kijken verder dan alleen de schulden en passen een holistische aanpak toe.

79

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Basisdienstverlening.

Ondersteunen gedupeerden toeslagenaffaire.

Uitvoeren van het nieuwe beleidsplan 20252028.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen met kernpartners om de inwoners de juiste ondersteuning te kunnen bieden. We ontwikkelen onze dienstverlening door en zorgen ervoor dat deze voldoet aan de afspraken die staan in de ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’. We sluiten aan bij het convenant ‘Lokale Overheid’ dat het proces van minnelijke schuldhulpverlening beter maakt en zorgt voor maatschappelijk verantwoord incasseren. We hanteren het uitgangspunt dat we saneringskredieten aanbieden voor schuldhulpverleningstrajecten. Wanneer beter passend bieden we schuldbemiddeling aan. We sluiten ons aan bij het Schuldenknooppunt en VISH (Verwijsindex Schuldhulpverlening). We ontwikkelen het trainingsaanbod voor cliënten in het kader van nazorg verder en bieden dit structureel aan. We staan gedupeerden toeslagenaffaire en kinderen van gedupeerden op de juiste wijze en op meerdere gebieden bij. Gedupeerden van de toeslagenaffaire zijn benaderd en ontvangen zo nodig een maatwerkplan. We maken nazorgafspraken met gedupeerden. We monitoren het aantal gedupeerden, aantal partners van gedupeerden, aantal plannen van aanpak en aantal nazorgcliënten. We voeren het beleidsplan ook in 2026 uit.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Uitvoeren van het nieuwe beleidsplan 20252028.

Wat gaan we daarvoor doen? We ontwikkelen een holistische aanpak voor ondernemers met schulden, waarbij we samenwerken met ketenpartners. We kiezen voor een meetinstrument dat past bij de behoefte van inwoners aan de hand van de pilot meetinstrument in 2025.

Inburgering De gemeente voert de regie op de inburgering van inburgeringsplichtigen. Het doel is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. Ook streven we ernaar dat ze zo snel mogelijk (duurzaam) werk vinden en goed Nederlands spreken en schrijven. Dit komt overeen met de doelen van de Wet Inburgering 2021.

80

Begroting 2026

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Het begeleiden en ondersteunen van inburgeraars bij hun inburgeringstraject.

Zorgen voor een duurzame integratie door inburgeraars, waardoor zij kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving.

Inburgeraars begeleiden naar (betaald) werk.

Wat gaan we daarvoor doen? We nemen brede gesprekken af bij inburgeraars binnen de wettelijke termijn. We stellen een Plan Inburgering en Participatie (PIP) op binnen de wettelijke termijn. We laten de leerroutes uitvoeren door de opdrachtnemers. We volgen door middel van voortgangsgesprekken of de inburgering in overeenstemming met het PIP verloopt en sturen bij waar nodig. We organiseren de maatschappelijke begeleiding voor de inburgeraars. We betalen de eerste 6 maanden, na vestiging in de gemeente, de kosten voor huur, gas, water, licht en zorgverzekering door aan de leveranciers. Dit is wettelijk verplicht op grond van de Participatiewet in combinatie met de Wet Inburgering. We organiseren participatieactiviteiten die bijdragen aan de landing en integratie in Westland. Samen met Patijnenburg blijven we ons inspannen om te zoeken naar mogelijkheden om inburgeraars te laten deelnemen aan de arbeidsmarkt. We stellen inburgeraars in staat, door het laten uitvoeren van de diverse (duale) leerroutes, om inzetbaar te zijn op de arbeidsmarkt of door te stromen naar het Mbo/Hbo/Wo. We ontwikkelen trainingen voor inburgeraars, die bijdragen aan betere participatie en deelname aan de arbeidsmarkt in Westland. We stellen de uitvoer van het taalschakeltraject vast.

We regelen, in samenspraak met gemeente Den Haag, dat verscheidene onderwijsinstellingen inburgeraars richting vervolgonderwijs (Mbo/Hbo/Wo) begeleiden.

Nieuwe ontwikkelingen Geen nieuwe activiteiten ten opzichte van de vastgestelde beleidsdoelen begroting 2025.

Opvang vluchtelingen en statushouders Als gevolg van de oorlog in Oekraïne zijn er veel vluchtelingen naar Nederland gekomen en naar verwachting blijven deze de komende tijd ook komen. Op dit moment zijn er binnen de regio Haaglanden ca. 3.600 opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne gerealiseerd in de

81

Begroting 2026 gemeentelijke opvang, waarvan 410 in Westland. Hiermee voldoet Westland voor 97% aan het verzoek van het Rijk om per 1 juli 2025 minimaal 422 opvangplekken te realiseren. Daarnaast worden er in Westland 1400 vluchtelingen opgevangen in de particuliere opvang. Als gemeente zorgen wij voor huisvesting in de gemeentelijke opvang met bijbehorende voorzieningen. We betalen leefgeld uit - ook voor de particuliere opvang - en regelen verstrekkingen in natura (o.a. Wmo en Jeugdzorg). De kosten hiervoor vergoedt het Rijk. Daarnaast hebben wij in 2023 hotel Carlton in Naaldwijk aangekocht. Dit hotel heeft de functie van doorstroomlocatie voor statushouders, opvang van een beperkte groep vluchtelingen uit de Oekraïne en de tijdelijke huisvesting van een aantal spoedzoekers. Met het hotel ontlasten wij de asielzoekerscentra (AZC's) door het versneld opnemen van statushouders die door het Rijk gekoppeld zijn aan het Westland. Vanuit de opvanglocatie Carlton wordt de inburgering gestart. Ook vindt onder dit product de uitvoering van de 'Wet gemeentelijke taak mogelijk maken gemeentelijke asielopvangvoorzieningen' (Spreidingswet) plaats en worden de ontwikkelingen op Asiel en Migratie gemonitord.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Langdurende opvang van vluchtelingen uit Oekraïne voor een periode van naar verwachting 4 jaar van 2022 tot 4 maart 2027. NB: De Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor ontheemden uit Oekraïne is verlengd tot 4 maart 2027.

Registratie en sociale voorzieningen voor vluchtelingen en statushouders in de opvang. Uitbetalen leefgeld van de vluchtelingen in de GOO (Gemeentelijke Opvang Oekraïners) en POO (Particuliere Opvang Oekraïners). Onderwijs aanbieden aan kinderen van vluchtelingen in de GOO en POO. Inning eigen bijdrage gemeentelijke opvang ontheemden Oekraïne.

Versneld inburgeren Westlandse statushouders.

82

Wat gaan we daarvoor doen? We zetten de opvang van ongeveer 410 ontheemden uit Oekraïne voort op de volgende vijf locaties: Boswoning Honselersdijk, Burgemeester Crezeelaan De Lier, Arckelweg Poeldijk, opvanglocatie Carlton Naaldwijk en een alternatieve locatie voor de huidige locatie Haagpad Monster. Haagpad Monster moet verplaatst worden in verband met de OBWZontwikkeling. Financiële en sociale zelfredzaamheid van ontheemden uit Oekraïne realiseren. We zorgen voor inschrijving in de BRP conform de geldende regels. Leefgeld uitbetalen volgens de geldende regels.

Onderwijs leveren door schakelklassen en in het regulier onderwijs volgens de geldende regels. Volwassen ontheemden uit Oekraïne met eigen inkomsten betalen een eigen bijdrage als zij gebruik maken van gemeentelijke opvang. Dit op basis van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO), de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BooO) en de gemeentelijke beleidsregels 'Eigen bijdrage Ontheemden Oekraïne'. Wij zorgen als gemeente voor de inning van deze bijdrage die wij vervolgens doorgeven aan het Rijk. Het gebruik van de doorstroomlocatie Carlton is de start van de inburgering in de Westlandse

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Helder beeld van de beleidsmatige en wettelijke context op het gebied van Asiel en Migratie.

Wat gaan we daarvoor doen? samenleving. Door het versneld opnemen van Westlandse statushouders in de doorstroomlocatie verminderen we de druk op de asielzoekerscentra. Bij het gebruik van de doorstroomlocatie Carlton gaan we uit van de volgende bezetting: 120 statushouders, 30 ontheemden uit de Oekraïne en 10 spoedzoekers. Monitoring van wet- en regelgeving om ordentelijke besluiten te kunnen nemen over Asiel en Migratie op gemeentelijk niveau.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Een kostendekkende exploitatie van de opvang/doorstroomlocatie Carlton Naaldwijk.

Wat gaan we daarvoor doen? Uitwerking van het voorkeurscenario om te komen tot een kostendekkende exploitatie in 2026/2027.

Doorontwikkeling dienstverlening Sociaal Domein Met de vaststelling van het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein is een veranderprogramma in gang gezet dat de komende jaren stapsgewijs wordt uitgevoerd. Deze veranderingen zullen merkbaar zijn voor iedere inwoner. De kwaliteit van onze dienstverlening verbetert, met een aanbod dat digitaal beter inzichtelijk wordt gemaakt. Medewerkers van verschillende toegangsorganisaties zijn steeds vaker aanwezig op vindplekken in de wijk. Hier adviseren zij inwoners of verwijzen ze door naar een groeiend aanbod van voorliggende voorzieningen. Naast telefonische bereikbaarheid kunnen inwoners ook terecht op fysieke locaties in de kernen voor een persoonlijk gesprek. Eenvoudige hulpvragen worden snel en efficiënt afgehandeld, terwijl bij complexe problematiek een gesprek met een brede blik plaatsvindt, gericht op integrale en passende ondersteuning. De dienstverlening verandert dus op alle fronten: digitaal, telefonisch én fysiek. De uitvoeringsorganisaties binnen het sociaal domein bundelen hun krachten en ontwikkelen een gezamenlijke werkwijze, met als doel om inwoners beter en meer samenhangend te ondersteunen.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Een meer integrale benadering waarin de cliënt centraal staat.

Werken volgens de bedoeling.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken met dezelfde werkwijze in het Sociaal Domein voor alle uitvoeringsorganisatie. We werken efficiënt en staan bij een hulpvraag naast de cliënt. Enkelvoudige vragen handelen we snel en eenvoudig af. Dat betekent dat we onze dienstverlening makkelijker maken en hulpvragen met verschillende raakvlakken zoveel mogelijk in samenhang oppakken. Zo hoeft een inwoner niet vaker dan één keer het verhaal te vertellen en kan zo snel als mogelijk hulp, zorg en ondersteuning worden ingezet. We komen tot een gezamenlijke werkwijze voor de verschillende toegangsorganisaties. De lijntjes zijn kort, we werken nauw samen om

83

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

We rapporteren over de resultaten in het Sociaal Domein.

Het ombuigen van de sterke kostenstijging binnen het Sociaal Domein.

We voeren het Uitvoeringsplan Strategisch Beleidskader Sociaal Domein uit en passen ons beleid aan op de nieuwe uitgangspunten.

Wat gaan we daarvoor doen? snel tot een passende oplossing te komen voor een inwoner met een zorgvraag. Om te voorkomen dat bij de toepassing van regelingen cliënten tussen wal en schip raken, hanteren we het uitgangspunt 'werken volgens de bedoeling' binnen de kaders van de wetgeving. We intensiveren het data-gedreven werken en zijn scherp op de te behalen resultaten. We gaan door met het rapporteren over de resultaten van het Sociaal Domein. Vier keer per jaar krijgt de raad de Rapportage Sociaal Domein aangeboden. We gaan door met het implementeren van de verbeteringsmaatregelen om de kostenstijging in het Sociaal Domein te beteugelen. Hierbij hanteren we het uitgangspunt dat we cliënten zo veel mogelijk ontzien. De uitgangspunten voor het Sociaal Domein zijn gewijzigd. Daarom moeten we ook onze kaders (verordeningen) en uitvoeringsregels aanpassen. We passen de verschillende verordeningen en beleidsregels of nadere regels stapsgewijs aan.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? We starten een Pilot Toegang met een Brede Blik

We treffen voorbereidingen om te werken volgens de bedoeling binnen het Sociaal Domein

Wat gaan we daarvoor doen? We starten een pilot in een van onze kernen waarbij inwoners terecht kunnen bij een fysiek inlooppunt. Met professionals wordt het gesprek met een brede blik gevoerd. De passende oplossing kan bestaan uit het aanbod van Vitis Welzijn, aangevuld met elementen ondersteuning vanuit Wmo, SKT of Patijnenburg. Werken volgens de bedoeling legt de nadruk op de ruimte die de wet- en regelgeving biedt om tot integrale, maatwerkoplossingen te komen. Deze verordening is geschreven in begrijpelijke taal, zodat elke inwoner eenvoudig kan zien wat het Sociaal Domein te bieden heeft. Bovendien sluit het aan bij het streven naar deregulering

Burgerzaken (incl. basisregistratie personen) We registeren levensgebeurtenissen van Westlandse inwoners en voorzien individuele burgers en (semi)overheidsinstanties van officiële documenten of persoonsgegevens. We gebruiken de persoonsgegevens uit de BRP (Basisregistratie Personen) voor het opstellen en afgeven van akten burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en bij het organiseren van verkiezingen. Vanuit een dienstverlenende houding bieden we onze producten zowel digitaal als in persoon aan. 84

Begroting 2026

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Goede dienstverlening aan inwoners en bedrijven.

Een kwalitatief goede registratie van (niet) ingezetenen in de Basisregistratie Personen.

Wat gaan we daarvoor doen? We realiseren een digitaal loket om een huwelijk of partnerschap aan te gaan. Wij bieden inwoners de mogelijkheid om binnen 5 werkdagen een afspraak te maken voor het aanvragen van een reisdocument of rijbewijs. We bieden inwoners die aan huis zijn gebonden thuisservice voor het aanvragen en in ontvangst nemen van identiteitsdocumenten. We bieden vreemdelingen, ter afronding van de naturalisatieprocedure, jaarlijks 8 keer de mogelijkheid om een verklaring van verbondenheid af te leggen. We bieden Westlandse uitzendbureaus 2x per maand de mogelijkheid om de door hen gehuisveste arbeidsmigranten in de avonduren in te schrijven in de BRP. We voeren BRP kwaliteitscontroles uit. We vergroten, door ingebruikname van het Platform Arbeidsmigranten, het zicht op de verblijfplaats van arbeidsmigranten. Hierbij wordt samengewerkt met de Westlandse Uitzendbureaus. Op basis van meldingen van inwoners, bedrijven, Uitvoeringsinstantie en (semi) overheidsinstanties, leggen de Toezichthouders BRP huisbezoeken af. De Toezichthouders BRP nemen deel aan grootschalige integrale handhavingsacties. De Toezichthouders BRP leggen huisbezoeken af op adressen waar voor een langere periode geen actuele BRP inschrijving heeft plaatsgevonden.

Nieuwe ontwikkelingen Geen nieuwe activiteiten ten opzichte van de vastgestelde beleidsdoelen begroting 2025.

Klantcontactcentrum Klantcontactcentrum (KCC) is de centrale toegang van de hele gemeente voor inwoners, bedrijven, kernpartners en instellingen. De medewerkers van het KCC zijn verantwoordelijk voor alle eerstelijns klantcontacten via telefoon en social media. Zij beantwoorden de eerste klantvraag, verbinden door naar een van onze backoffice afdelingen. Bij geen gehoor, maken zij een terugbelnotitie.

85

Begroting 2026

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Westlanders ervaren een uitstekende en uniforme beantwoording via telefoon en/of social media.