Boekwerk begroting getekend (25-0188629)

Wat gaan we daarvoor doen? Onze telefonische en sociale mediacontactmomenten blijven we continue verbeteren. Dit doen we door: • Maandelijkse data analyse en KPI monitoring. • Klanttevredenheidsonderzoek eens per jaar • Blijven coachen van medewerkers en optimaliseren van de kwaliteitstoets voor medewerkers • Blijvend optimaliseren van de content binnen onze systemen en gemeentelijke websites. We handelen, waar mogelijk, klantvragen direct af binnen het KCC (First Time Fix). Een goede personele bezetting om de telefonische en digitale reactie zo wachttijd zo kort mogelijk te maken. Telefonisch zetten we in op een reactietermijn van 30 sec. En digitaal op een reactie binnen het uur. We overleggen met alle afdelingen binnen de gemeente. Gezamenlijk streven we ernaar dat 90 procent van de klantvragen binnen twee dagen een reactie ontvangt. En dat 80% binnen 15 werkdagen afgehandeld is. We werken actief samen met de vak afdelingen en team Online, zodat klanten via verschillende kanalen naadloos en efficiënt geholpen worden.

Nieuwe ontwikkelingen Wat willen we bereiken? Verdere optimalisatie van dienstverlening.

86

Wat gaan we daarvoor doen? Inzet op fysieke dienstverlening in de publiekshal. Dit zorgt ervoor dat inwoners van Westland hun vragen en verzoeken ook persoonlijk en direct kunnen afhandelen, wat bijdraagt aan een laagdrempelige en toegankelijke dienstverlening. Samenwerking met de Wmo om meldingen beter te kunnen screenen. Hierdoor kan juiste snellere en effectiever ondersteuning worden geboden. We blijven intern aandacht besteden aan e werkzaamheden van het KCC. Ook daarom nodigen we collega’s en externe samenwerkingspartners uit, om actief deel te nemen aan het onboardingsprogramma. Om onze bereikbaarheid, interne communicatie en klanttevredenheid te kunnen continueren is een nieuwe telefooncentrale noodzakelijk. Het

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? contract van de huidige centrale loopt af in 2026. Er word een programma van eisen voor 2027 opgesteld

Cultuur Het hoofdthema in de Cultuurkoers is de ambitie om cultuur een onderdeel te laten zijn van maatschappelijke opgaven waar de gemeente voor staat. Het doel is om zoveel mogelijk Westlanders in aanraking te laten komen met cultuur. We willen erfgoed behouden voor een goed leefklimaat, waar de inwoner zich thuis en verbonden voelt.

Reguliere activiteiten Wat willen we bereiken? Accounthouderschap uitvoeren gesubsidieerde culturele instellingen; WestlandTheater de Naald, Bibliotheek Westland, Cultuurweb en Westlands Museum.

Wat gaan we daarvoor doen? Het behouden en uitbouwen van kernwaarden die samen de identiteit vormen van de Westlanders: betrokkenheid, doorzettingsvermogen, en arbeidsethos. Deze 3 kernwaarden worden gekoesterd en verder uitgebouwd door de gehele Westlandse samenleving door de 4 kernpartners Bibliotheek, Cultuurweb, Westlands Museum en Theater de Naald in hun kracht te zetten en hun programmering ten diensten van deze kernwaarden te laten zijn.

Voorbereiden op uitvoeren van de wettelijke taak 'Zorgplicht' Bibliotheken per 2026.

Iedere inwoner moet binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare Bibliotheek. Een volwaardige bibliotheek moet 5 maatschappelijke functies bieden: kennis en informatie beschikbaar stellen, mogelijkheden bieden voor ontwikkeling en educatie, stimuleren om te lezen, ontmoetingen en debatten organiseren, mensen laten kennismaken met kunst en cultuur. De grote bibliotheken in diverse kernen worden fysiek geschikt gemaakt en de openingstijden worden verruimd.

Cultuurparticipatie verhogen.

Uitvoeren subsidieregeling Vrijetijdskunst. Hiermee ondersteunen we amateurkunstverenigingen bij de voortzetting van hun activiteiten. Het doel hiervan is om de gemeenschapszin te bevorderen. En om te voorkomen dat verenigingen leden verliezen vanwege een verhoogde contributie. In samenwerking met de verschillende Westlandse historische verenigingen het erfgoed onderhouden en waar mogelijk toegankelijk maken voor het publiek.

Het Westlandse erfgoed behouden.

87

Begroting 2026 Wat willen we bereiken?

Kunstcollectie is op orde.

Toevoegen van kunstwerken in de openbare ruimte.

Een nieuw theatergebouw in Naaldwijk.

Wat gaan we daarvoor doen? Westlands Erfgoed is de nalatenschap waarmee Westlanders leven in het heden. Erfgoed geeft betekenis aan de Westlandse samenleving. Deze nalatenschap wordt doorgegeven aan huidige en toekomstige generaties, zodat zij ervan kunnen: leren, bewonderen, waarderen en genieten. We gaan in 2026 de twee pijlers Behoud en Zichtbaarheid van het in 2025 door de raad vast te stellen Erfgoedbeleid uitvoeren. Dwarsverbanden en kruisbestuivingen worden in 2026 bestendigd in samenhang met: omgevingswet, sociaal domein, recreatie en toerisme, en duurzaamheid. We stellen richtlijnen vast op basis van het opgestelde beheerplan 2025, waarbinnen we in 2026 omgaan met aankopen, restauratie, en bruikleen. We voegen nieuwe kunstwerken toe in de openbare ruimte. Op basis van de gedane verkenning in 2025, maken we in 2026 een plan van aanpak voor een kunstwerk op Flora Campus Westland. Goed onderhouden van alle kunstwerken. Start van gebiedsontwikkeling Verdigebied in Naaldwijk. Het Westlandtheater de Naald maakt hier onderdeel van uit. Hiervoor wordt op basis van het in 2025 opgestelde concept, de volgende fase, de definitie/ontwerp fase voor gestart.

Nieuwe ontwikkelingen Geen nieuwe activiteiten ten opzichte van de vastgestelde beleidsdoelen begroting 2025.

Prestatie-indicatoren Verplichte BBV-indicatoren Banen Met een baan bedoelen we een vervulde positie . Dit zijn zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar. Bron: CBS Bevolkingsstatistiek / LISA Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

88

Begroting 2026

Jaar Westland Nederland 2020 918,4 2021 908,4 2022 919,5 2023 906,3 2024 916,7

797,8 807,6 827,6 839,9 850,2

Jongeren met een delict voor de rechter Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Bron: CBS - Jeugdmonitor Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2019 2020 2021 2022 2023

Westland

Nederland 1% 1% 1% 1% 1%

1% 1% 1% 1% 1%

89

Begroting 2026 Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bron: CBS - Jeugdmonitor Legenda grafiek: Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2019 2020 2021 2022 2023

Westland

Nederland 4% 4% 4% 4% 4%

Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Bron: CBS - Arbeidsdeelname Legenda grafiek: Groen: Westland Blauw: Nederland

90

6% 6% 6% 6% 6%

Begroting 2026

Jaar

Westland

2020 2021 2022 2023 2024

Nederland 74,9% 74,7% 77,3% 77,9% 77,2%

69,6% 70,4% 72,2% 73,1% 73,2%

Werkloze jongeren Het percentage personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Bron: CBS - Jeugdmonitor Legenda grafiek: Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2019 2020 2021 2022 2023

Westland

Nederland 1% 1% 1% 1% 1%

2% 2% 2% 1% 2%

91

Begroting 2026 Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen per 10.000 inwoners met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (Wwb, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de ergens anders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Bron: CBS - Participatiewet Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 229,4 197,5 180,4 174,2 183,4

Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Bron: CBS - Participatiewet Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

92

459,7 431,2 366,7 344,8 343,6

Begroting 2026

Jaar

Westland

2020 2021 2022 2023 2024

Nederland 63,7 52,1 57,4 54,8 61,3

199,1 197,7 197,7 191,5 203,1

Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Bron: CBS - Jeugdmonitor Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 11,0% 11,6% 11,8% 12,5% 12,3%

11,9% 13,2% 13,5% 13,9% 13,7%

Jongeren met jeugdbescherming Het percentage jongeren tot 18 jaar waarbij de rechter op enig moment in de verslagperiode een maatregel dwingend heeft opgelegd. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen gaat de hulp of zorg door tot de leeftijd van 23 jaar. Bron: CBS - Jeugdmonitor

93

Begroting 2026 Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 0,8% 0,8% 0,6% 0,5% 0,5%

1,2% 1,2% 1,2% 1,1% 1,0%

Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle van jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een procesverbaal kregen. Geeft de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding (bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking)? Dan kan het jeugdstrafrecht ook worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere krijgt passende begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. De kinderrechter of de officier van Justitie kunnen jeugdreclassering opleggen. Dat kan ook opstarten op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Bron: CBS - Jeugdmonitor Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

94

Begroting 2026

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 0,3% 0,3% 0,2% 0,2% 0,1%

0,4% 0,3% 0,3% 0,3% 0,4%

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Bron: CBS - Monitor Sociaal Domein WMO Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 490 510 520 540 570

700 702 710 700 720

95

Begroting 2026 Vroegtijdige schoolverlaters (VO + MBO) Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. De cijfers van DUO hebben betrekking op schooljaren. De periodeaanduiding "2024" staat voor schooljaar "2023/2024". Bron: DUO/Ingrado Legenda grafiek Groen: Westland Blauw: Nederland

Jaar 2020 2021 2022 2023 2024

Westland

Nederland 1,0% 1,4% 1,5% 1,3% 1,9%

1,7% 1,9% 2,4% 2,3% 2,3%

Externe ontwikkelingen/risico's •

•

•

96

De arbeidsmarktproblematiek kan ertoe leiden dat partners (maar ook de gemeente) functies niet kunnen invullen. Hierdoor kunnen ze bepaalde taken niet of niet volledig uitvoeren. Door het grote aantal vacatures ten opzichte van werkzoekenden zien we ook meer jongeren die voortijdig van school gaan. Wetsvoorstel “Schrappen voorrang statushouders sociale huurwoningen” als onderdeel van de "Wet versterking Regie Volkshuisvesting": Mogelijk dat per 2026 het niet meer is toegestaan statushouders voorrang te verlenen voor sociale huurwoningen. De 2e Kamer heeft dit voorstel aangenomen. Als dit voorstel ook in de 1e Kamer wordt aangenomen, zal gezien de samenstelling van de Westlandse woningvoorraad nauwelijks uitstroom meer kunnen plaatsvinden uit de locatie Carlton Naaldwijk. Het is in dat geval dan ook niet langer mogelijk een opvang- en doorstroomvoorziening als het Carlton in stand te houden. Dit betekent ook dat, zolang Westland geen alternatieve passende huisvesting biedt, statushouders langer in een AZC moeten verblijven en de inburgering van statushouders wordt vertraagd. Beleidsvoornemen “Schrappen verplichting huisvesting statushouders”: het kabinet is voornemens om in 2026 de verplichting voor gemeenten om statushouders te huisvesten te schrappen uit de Huisvestingswet.

Dit betekent dat gemeenten in dat geval niet meer verplicht zijn om statushouders te huisvesten maar het wel mogen. Als uw raad besluit om

Begroting 2026

• •

•

•

• •

•

geen statushouders meer te huisvesten dan is er geen reden meer om een opvang/doorstroomvoorziening als het Carlton, in stand te houden. Intrekken Spreidingswet: het demissionair kabinet en de 2e Kamer hebben het voornemen om de Spreidingswet in te trekken. Mocht dit wettelijk worden verankerd, dan is er voor gemeenten geen verplichting meer om asielzoekers op te vangen. Nationale Terugval Optie (NTO) na beëindiging van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming(RTB): De RTB is recent verlengd tot 4 maart 2027. Daarna wil dit kabinet de Nationale Terugval Optie (NTO in werking laten treden. Hierbij wil het kabinet inzetten op vrijwillige terugkeer naar Oekraïne maar voor diegenen die dat niet willen zou er onder NTO een driejarige verblijfsstatus worden verleend in de gemeente waar zij nu zijn opgevangen. Dit zonder inburgeringsverplichtingen maar met een verplichting om passende huisvesting te realiseren. Op dit moment is niet duidelijk of de NTO er komt. Overigens wijst onderzoek uit dat slechts 22% van de Oekraïners vrijwillig zullen terugkeren naar Oekraïne, 78% geeft aan in Nederland te willen blijven. Op dit moment verblijven er ca. 1800 Oekraïners in Westland waarvan 400 in de gemeentelijke opvang en 1400 in de particuliere opvang. Invoering van de NTO zou betekenen dat wij voor 1400 mensen (78%) passende huisvesting moeten realiseren.

Asielnoodmaatregelenwet; als deze wet door de 1e Kamer wordt aangenomen is de aanname van het Rijk dat de instroom van asielzoekers sterk wordt gereduceerd. Op dit moment is het effect van de nieuwe wetgeving niet duidelijk. Als de nieuwe wetgeving effectief is, hoeven wij als overheid maar beperkt statushouders te huisvesten. Dan betekent ook dat een opvangvoorziening als het Carlton Naaldwijk niet meer nodig is. Voor het uitvoeren van de inburgeringstaak stelt het Rijk de SPUK Inburgering beschikbaar. De hoogte hiervan is afhankelijk van de taakstelling. Vanwege de beperkte uitstroom van statushouders naar reguliere woningen komt het behalen van de taakstelling onder druk te staan. Dit heeft op termijn invloed op de middelen die wij van het Rijk ontvangen voor het uitvoeren van deze taak. Een deel van de budgetten van de Brede Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK-GALA) loopt af na 2025 en de rest na 2026. Het is nog onzeker of de budgetten vanaf 2027 doorlopen en zo ja, voor welk bedrag. Er is onzekerheid over het voortbestaan van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de eventuele start van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit heeft consequenties voor interventies die reeds zijn gestart en zorgt er mogelijk voor dat we moeten stoppen met bepaalde interventies danwel lokale middelen moeten inzetten.

Ten slotte kunnen politieke ontwikkelingen ook voor een factor van onzekerheid in 2026 zorgen. De consequenties van de val van het Kabinet Schoof is nog op vele fronten onduidelijk. Ook is onzeker hoe de 2e Kamer omgaat met in gang gezette wet- en regelgeving, waarover nog geen besluitvorming is geweest.

Verbonden partijen Onderstaande verbonden partijen preferente subsidiepartners (systeempartners) leveren een bijdrage aan het behalen van de doelen van dit programma: Verbonden partijen • • • • •

Sociaal Kernteam Westland; Patijnenburg; Jeugd Gezondheidszorg Zuid-Holland West; GGD en Veilig Thuis Haaglanden; Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden.

97

Begroting 2026 Systeempartners • • • • • •

Vitis Welzijn; Bibliotheek Westland; Cultuurweb; WestlandTheater De Naald; Westlands Museum; WOS.

Kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

98

Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015; Algemene subsidieverordening Westland 2024; Beleids- en nadere regels tegemoetkoming in de kosten van Kinderopvang Westland; Hervormingsagenda Jeugd; Beleidsregels Bijzondere Bijstand en Individuele Inkomenstoeslag Westland 2025; Beleidsregels Krediethypotheek Participatiewet Westland 2021; Beleidsregels Participatiewet gemeente Westland 2016; Beleidsregels Parttime ondernemen gemeente Westland 2018; Beleidsregels terug- en invordering Bbz 2004 gemeente Westland 2020; Beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2028; Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Westland 2021 Beleidsregels Tozo terug- en invordering bedrijfskapitaal gemeente Westland; Beleidsregels wet inburgering 2012; Beleidsregels Wet op de lijkbezorging gemeente Westland; Beleidsregels brede ondersteuning Toeslagenaffaire gemeente Westland 2024 Goed Wonen in een Goede Woning (Visie Wonen, Welzijn, Zorg 2022 – 2027) H5 Inkoopvisie ondersteuning Wmo 2021; Inkoopstrategie Jeugdhulp Regio Haaglanden 2027; Lokaal Educatieve Agenda (LEA) 2022 -2025; Nadere Regels Sociale Participatie Kinderen Westland; Plan van Aanpak specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026; Uitvoeringsplan Brede SPUK-GALA Gemeente Westland 2024-2026 Beleidsplan Regenbooggemeente Westland Jaarplan 2024-2026 Regionaal

programma RMC-regio Haaglanden 2021 – 2024 (verlengd); Regiovisie aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019 -2022 (verlengd); Regiovisie jeugdhulp Haaglanden 2021 -2026; Regiovisie Transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis en van Maatschappelijke opvang naar Maatschappelijk Wonen 2022 -2026; Re-integratieverordening gemeente Westland 2024; Strategisch Beleidskader Sociaal Domein 2025; Subsidiebeleid Westland; Subsidieregeling instandhouding gemeentelijke monumenten 2024; Uitvoeringsagenda Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang 2022 -2026; Verordening Sociale participatie kinderen Westland Verordening Leerlingenvervoer gemeente Westland 2018; Verordening loonkostensubsidie Participatiewet gemeente Westland; Verordening Tegemoetkoming Kinderopvang SMI; Verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende Verzekering;

Begroting 2026 • • • • • • •

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Westland 2015; Verordeningen volgend uit de Wmo, de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet Schuldhulpverlening; Verordening jeugdhulp Westland 2025; Vrijlaten donaties energiearmoede; Westland Cultuurkoers 2030; Kerkenvisie gemeente Westland Nota Cultuurhistorisch erfgoed Westland 2005.

99

Begroting 2026

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)

Product Exploitatie Lasten Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Werk en participatie Sterke basis Schuldhulpverlening Opvang vluchtelingen en statushouders Jeugd(hulp) Inkomen(svoorzienin gen) inclusief toezicht Inburgering Doorontwikkeling dienstverlening sociaal domein Cultuur Burgerzaken (incl. basisregistratie personen) Totaal Lasten Baten Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Werk en participatie Sterke basis Schuldhulpverlening Opvang vluchtelingen en statushouders Jeugd(hulp) Inkomen(svoorzienin gen) inclusief toezicht Inburgering Doorontwikkeling dienstverlening sociaal domein

100

Werkelijk 2024

Begroting na wijziging 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

26.770

29.748

30.188

29.278

30.108

30.108

11.329 14.102 2.362 10.663

10.658 14.740 2.099 11.177

11.279 14.621 2.090 11.182

11.167 13.106 2.090 11.143

10.809 13.106 2.090 11.126

10.822 13.105 2.090 11.109

43.399 32.259

46.113 35.609

45.940 34.513

45.940 34.512

45.540 34.513

45.540 34.512

2.357 1.053

2.511 716

469 505

469 505

469 505

469 505

7.492 6.256

10.193 6.464

7.120 6.696

6.872 6.696

6.984 6.696

6.931 6.696

158.042

170.028

164.603

161.778

161.946

161.887

-1.523

-315

-315

-315

-315

-315

1 -2.293 -564 -11.940

0 -1.840 0 -9.596

0 -1.435 0 -9.596

0 0 0 -9.596

0 0 0 -9.596

0 0 0 -9.596

-139 -27.256

-93 -26.917

-93 -26.914

-93 -26.915

-1.593 -26.916

-1.593 -26.911

-1.632 -14

-1.705 0

-10 0

-10 0

-10 0

-10 0