2024.07.03 Gemeente Westland Gemeenteraad

WestlandTheater De Naald, er zijn al veel woorden aan gewijd. Wij willen er nu niet te veel aan besteden. We zijn ook niet voor nog langer pappen en nathouden van dat pand. Wij willen dit najaar spijkers met koppen slaan. Geen pleisters meer plakken, maar knopen doorhakken. Over een Masterplan Verdilaan wordt al sinds 2007 gesproken. Er zijn meerdere keren royale budgetten vrijgemaakt om die samen te stellen. Kortgeleden nog, dat gaan wij niet nog een keer doen. Wij verwachten dat uw college de gemeenteraad in oktober 2024 op basis van voorliggende studies en schetsen, een keuze kan maken voor de locatie van de nieuwbouw van WestlandTheater De Naald. Ook willen wij dan aan de hand van het voorliggende rapport een besluit nemen over de toekomst van het WestlandTheater De Naald. Daar in de meerjarenbegroting 2025-2028 de financiële ruimte voor vrijmaken. De discussie die is toegezegd door het college om met elkaar het rapport te bespreken, die verwachten wij echt direct na het zomerreces. Voorzitter onze fractie zal vandaag geen moties of amendementen bij behandeling van de kadernota indienen of mee steunen. Wij zien de kadernota als een richting waarop uw college de begroting gaat samenstellen. Wij verwachten dat uw college de opmerkingen, niet alleen van onze fractie maar van alle fracties meeneemt, bij de definitieve begroting die wij in november gaan vaststellen.

Dan gaan wij echt de begroting vaststellen en dan weten we hoe dat jaar eruit gaat zien. Voorzitter, collega Kester die zal zo meteen bij agendapunt zeven een stemverklaring geven. Ik wou het voorlopig hierbij laten. Dank u wel.

De heer Hofland: Voorzitter? De voorzitter: Dank u wel. De heer Hofland. De heer Hofland: Aanvullende vraag. Tikkeltje verhelderend, want volgens mij is het klip en klaar wat de heer Keizer zegt over De Naald. Maar als ik het herformuleer dat we in 2025 moeten beginnen met de ontwikkeling van een nieuw theater en misschien zelfs al eerder met oktober 2024, formuleer ik het dan correct? De voorzitter: De heer Keizer. De heer Keizer: Dat formuleert u helemaal correct. De voorzitter: Dan zijn we klaar. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de fractie van het CDA, mevrouw Vermeer. Mevrouw Vermeer-de Smit: Dank u wel voorzitter. Er is sinds de behandeling van de Voorjaarsnota vorig jaar alweer een jaar kalm voorbij gegleden en zo zijn we opeens over de helft van deze collegeperiode beland. Een jaar waarin burgemeester Arends heeft laten zien graag verder te willen als burgervader van onze gemeente en zich wil inzetten voor een sociaal en economisch sterk Westland. Vanaf deze plaats nogmaals felicitaties met betrekking tot uw aanstaande herbenoeming. Een jaar ook waarin wij wethouders hard zien werken om verbeteringen en projecten tot stand te brengen binnen de diverse portefeuilles. Ik geloof dat links iets wil opmerken, misschien met microfoon? Nee, ik begrijp van niet.

Een jaar waarin we ambtenaren zowel binnen als buiten de griffie net zo hard zien werken, veelal achter de schermen nu ook weer beneden zittend in de zaaltjes, maar uw werk wordt door ons zeer gewaardeerd. Helaas ook een jaar waarin de door Westland verstandig beloofde kanteling heel duidelijk zichtbaar werd. Het lukt deze partij maar niet om zich te gedragen als een coalitiepartij. Steeds wordt gekozen voor de één procent in plaats van de 99 procentstrategie. Steeds wordt één procent van de Westlanders bediend. Over welke locatie het ook gaat, er mogen geen woningen voor starters, senioren, arbeidsmigranten komen. Want het stond onlangs nog letterlijk in het AD, overal wonen mensen die bezwaar kunnen maken. CDA Westland zou liever zien dat 99 procent van de Westlanders wordt bediend en dat we plannen voor Westland ook daadwerkelijk gaan uitvoeren. Deze wens zien we ook duidelijk terug in de eerste termijn van de verschillende wethouders. Laten we met elkaar de schouders ergens onder zetten en locaties bestempelen voor verschillende huisvestingsvormen. Behalve dat beeld op het Marktplein en de Klok- en de Heenweg is er nog steeds bijzonder weinig van alle beloftes terechtgekomen. Zelfs de 35 alpaca’s die terug zouden keren naar het Westland hebben we nog nergens kunnen aaien. Dan elke opmerking over de eerste bijdrage van het college.

Wethouder Van der Stee, dank voor de uitleg over en het extra budget voor de verbetering van het verlenen van vergunningen. Onze fractie krijgt hierover veel opmerkingen van ondernemers. Het moet toch mogelijk zijn om voorafgaand aan het traject precies te kunnen aangeven aan ondernemers welke stappen doorlopen moeten worden? Nu worden nog vaak op verschillende momenten in het proces onderzoeken en details gevraagd. Als dit vooraf duidelijk is, bespaart dit veel tijd en irritatie. We hopen dat er voldoende ambtenaren zijn om alle aanvragen adequaat te begeleiden en dat de kaasschaaf hier niet te enthousiast is gehanteerd. Dank wethouder Ferwerda voor de informatie over het wooninvesteringsfonds van twintig miljoen euro. We kijken erg uit naar de uitleg over de pilotprojecten. Betreft de speeltuinen heeft CDA Westland een amendement ingediend, zodat de in Monster beloofde

speeltuin nu snel gerealiseerd kan worden. Mooi dat stukken openbaar groen nu door Westlanders zelf beheerd kunnen gaan worden. Wethouder Goudswaard, een grote wens van onze fractie lijkt werkelijkheid te worden. U geeft aan dat er binnen de Flora Campus steeds nauwer samengewerkt gaat worden met hogescholen en universiteiten. Eindelijk. Dit is bijzonder goed voor de sector, voor het niveau van het onderwijs en zal studenten aan Westland gaan verbinden. Wethouder Valstar, wij zien u als een nieuwe actieve wethouder. Hou dat vooral vast. Fijn dat u de profilering van Westland met haar tuinbouw onderschrijft en onze groene opsteker ziet zitten. Onze motie gaat straks in stemming komen en hopelijk een brede meerderheid krijgen. Wethouder Van Staalduinen, we wensen u van harte beterschap en hopen dat u snel weer volledig kunt deelnemen aan het mooier en beter maken van ons Westland. Onze fractie kijkt wel met enige zorg naar de wederom mindere bezetting op uw portefeuille. We hebben immers al eerder een jaar aan daadkracht verloren en er is veel te doen. Dan een paar kanttekeningen bij het algemene beleid. Zaken waar we ons zorgen over maken, ook richting de begroting. De start van de tweede Berkenflat is nog steeds niet in zicht. Die zit er nu voorlopig ook niet aan te komen, want de verhuizing van de WOS is nu weer verschoven het naar eind van dit jaar.

Die verhuizing gaat overigens maar liefst 1,5 miljoen euro kosten. De extra verpleeghuisbedden worden ruimhartig beloofd, maar we hebben nog geen zicht op een realisatiedatum. Eerlijk gezegd worden alleen de bedden die door wethouders Gardien en Vreugdenhil zijn bevochten, in de nieuwbouw van Waelpark en de nieuwe Rozenhof gerealiseerd. De overige aantallen lijken nu meer gevalletje wensbedden. Het college meldt dat het contact met de huisartsen goed verloopt via de (SEL/CEL), dat zal wel. Grapje hoor, ik hoorde dat de overleggen constructief zijn. Maar onze fractie hoort wel dat er in veel dorpen geen enkele patiënt meer kan worden aangenomen, terwijl jonge huisartsen zich hier graag willen vestigen. Er zijn miljoenen transitiemiddelen uitgetrokken voor de RIGA, de Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord projecten, om zorg te hervormen in de regio's. Daar moet Westland profijt van kunnen hebben. De door CDA Westland ingediende motie, is vorig jaar september unaniem aangenomen en dus verwachten wij actie bij het faciliteren van huisvestingsmogelijkheden binnen Westland. De wachttijden binnen de Wmo lopen opnieuw op. Westlanders moeten onnodig lang wachten op hulp of hulpmiddelen. Wethouder, u jaagt mensen de dood in. Beet de heer Duijsens wethouder Vreugdenhil heel jaren geleden toe. Zo'n opmerking gaat voor CDA Westland natuurlijk veel te ver.

Maar college, u moet wel veel meer doen dan alleen zaken constateren en de vinger aan de pols houden. Dan De Naald. Ondanks beloftes in het coalitieakkoord spreekt Westland Verstandig zich uit tegen de realisatie van een nieuwe Naald. Dan nu door middel van een paar cultuurmoties doekjes voor het bloeden geven, is ronduit belachelijk. Je kunt niet even snel in een persbericht wereldkundig maken dat je tegen de realisatie van een nieuwe Naald bent en nu een fooitje in de hand van De Naald en de cultuursector stoppen. Dat is lachwekkend en totaal ongeloofwaardig. Wat voor de fractie van CDA Westland glashelder is, werd nog eens bevestigd door de insprekers van vanmiddag en een advertentie in het hele Westland. In vergelijking met andere gemeentes geven wij in Westland het minste uit aan cultuur en kunst. Tegelijkertijd hebben we een ongekend actief verenigingsleven, die nieuwe Naald moet er gewoon komen. Niet alleen voor de theaterbezoekers, maar ook als broedplaats voor nieuw talent, voor een thuisbasis van de vele Westlandse verenigingen. We zijn dan ook verheugd door de mededeling van wethouder Ferwerda dat hij de gebiedsontwikkeling rond de Verdilaan wil versnellen en gaan ervan uit dat hij hierbij de steun krijgt van de volledige coalitie. De beoogde flexroute kunnen we inmiddels wel een totale mislukking noemen.

Het college kan zich niet permitteren om hier verder over te treuzelen of te ruziën. De kosten zijn minimaal 1,3 miljoen op jaarbasis. Dit loopt helemaal uit de hand, of zoals we hier zeggen, uit de klauwen. De glastuinbouw wordt telkens aangetast, ik mag wel zeggen

aangevallen. Zoals ook de insprekers Baan en Valstar dit beaamden. Voormalige tuinderswoningen worden omgezet naar plattelandswoningen. Veelal een streep door de reconstructie. Kassen moeten wijken voor groen en woningen. College, we verwachten van u dat u pal staat voor onze groene sector, de zaadveredeling, de kassenbouw, de toeleveringsbedrijven, zonder voldoende areaal is er geen toekomst voor de tuinbouw. Zoals bekend heeft de voltallige oppositie tijdens de afgelopen begrotingshandeling tegen de begroting gestemd. Wij vonden de bezuiniging van twee miljoen voor zorg, cultuur, verbinding en welzijn, niet alleen onnodig, maar ook onverstandig. Ook omdat de VNG en provincie anders adviseerden. Deze partners zijn een ontzettend belangrijk fundament van verbinding, welzijn en gezondheid onder onze gemeente. Inmiddels is ook gebleken dat een groot deel van het ravijn wordt opgelost en dat de VNG zich blijft inzetten voor een goede compensatie. Onze fractie vraagt zich dus echt af of de bezuiniging van bijna twee miljoen nodig is en niet beter teruggedraaid kan worden? We worden hierbij gesterkt door de eerste afwijkingenrapportage. Tot onze grote verbazing lezen we dat ongeveer dertig procent van de bezuiniging wordt gerealiseerd door de subsidieplafonds te verlagen. De overige 1,25 miljoen wordt incidenteel gedekt door het leeghalen van andere reserves.

Voorzitter, mijn fractie ziet deze kaasschaaf, deze taakstelling, deze bezuiniging dan ook als mislukt. Aan de moties en amendementen voor cultuur van Westland Verstandig te zien, is ook binnen de coalitie nogal onenigheid over hoe hiermee om te gaan. Het college heeft in haar beantwoording in eerste termijn aangegeven dat na de zomer het subsidieplafond voor 2025 wordt vastgesteld. Dit is echter al gebeurd en gepubliceerd in februari van dit jaar in het gemeenteblad. Met inderdaad een aantal posten zoals innovatieve subsidie, cultuur, die op nul zijn gesteld. Wat ons betreft is nu het moment om de bezuinigingen binnen het sociaal domein terug te draaien, te beginnen bij het subsidieplafond. Wij hopen dat het college hier toezeggingen over kan doen. De afgelopen tijd is gebleken dat op meerdere momenten de informatiepositie van de raad op losse schroeven is komen te staan door toedoen van het college. De communicatie rond de kadernota en de jaarstukken bij de presentatie op 23 mei, verdient alles behalve de schoonheidsprijs. De kwaliteit van de beantwoording van de schriftelijke vragen was ronduit slecht. De afwijkingenrapportage is veel te laat aan de raad toegezonden. Niet alleen de raad merkt dit op, ook de accountant heeft in zijn verklaring aangegeven dat op het gebied van rechtmatigheid verbeteringen moeten worden doorgevoerd.

Over de rechtmatigheid heeft onze fractie vragen gesteld in de schriftelijke ronde en de verzamelcommissie, de beantwoording hiervan was ook niet echt heel duidelijk. Het college heeft op basis van de accountantsverklaring gereageerd met verbeterpunten, maar niet op de positie van de raad. Erkent u het later versturen van de informatie en de niet echt hele goede kwaliteit van de beantwoording? Dat vragen wij ons af. Dan als laatste onze moties. Naast het amendement over de Monsterse speeltuin dient onze fractie een motie in om Westlandse bedrijven te verleiden hun uitstraling te vergroenen en te verfraaien en hiervoor jaarlijks de groene opsteker uit te reiken. Fijn dat de wethouder hier in eerste termijn positief op reageerde. Tevens melden wij alvast een motie over aanpassingen bij bestaande woningen, waarbij er een eenduidig beleid komt voor alle dorpen. Waarbij het makkelijker moet worden gemaakt om een opbouw of uitbouw te realiseren. Naast maximale inzet op realisatie van woonmeters in de vorm van nieuwbouwwoningen, moeten we loskomen van nodeloos strenge regels die inwoners nu hinderen om woningen zo optimaal mogelijk te benutten. Voorzitter, onze fractie zal instemmen met de jaarrekening. Gezien de vele onduidelijkheden en het vooruitschuiven van hete hangijzers, zien we ons voornemens de kadernota voor kennisgeving aan te nemen.

Zoals gezegd zijn de stukken over de voortgangsrapportage wel heel laat aangeleverd. We hebben hier nogal wat vragen over en het lijkt ons inderdaad zinvol om die techniek op een later moment te bespreken. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van Koppen namens de LPF Westland. De heer Van Koppen: Dank u wel voorzitter. Vandaag bespreken we de Voorjaarsnota, jaarstukken, eerste actualisatie (nou die dus nog niet), perspectiefbrief, oplossingsrichtingen, kadernota, of hoe het dan ook moge heten. Zoals ik in mijn eerste termijn al heb aangegeven, is dit de derde keer dat we een dergelijke vergadering hebben van dit college in juli. Is het ook de derde keer dat het een andere naam heeft en we een andere route ernaartoe volgen. Als LPF Westland zijn we echter heel simpel. In november heb je een begroting, dan wordt alles uitvoerig voorbereid en besproken met elkaar. In juli heb je een Voorjaarsnota waarin je kijkt je op de goede weg bent met elkaar. Je kan als politieke fracties daar iets van vinden in twee termijnen. Tegelijkertijd mag je als politieke fracties iets meegeven voor de volgende begroting. Allereerst dus kijken of we op de goede weg zijn. Om dat te beoordelen heb ik wat oude bijdragen van mezelf en van de partij erbij gepakt. Bijdragen van eerdere begrotingsbehandelingen en Voorjaarsnota's. Dan zou je dus eigenlijk dan kunnen kijken is daar wat mee gedaan? Allereerst de begroting in november.

De eerste begrotingsbehandeling van het nieuwe college, maar 24 uur voordat we die behandeling hadden, werden we bij elkaar geroepen en kregen we te horen dat die begroting die we gingen behandelen al niet meer klopte, omdat we iets gingen invoeren wat grote gevolgen had voor die begroting. De flexroute toentertijd, een deal met de provincie. Ik kom er later op terug. Daarnaast had ik in de begrotingsbehandeling van november 22 aandacht gevraagd voor de tienpuntenlijstjes die ik net als alle andere fracties bij de start van het college had mogen indienen en voor de punten die wij als LPF hadden aangedragen. Ook in de Voorjaarsnota in juli 22, dat was vlak na het aantreden. Enkele punten van dit lijstje waren. Nummer één, De Naald, inclusief Masterplan Verdilaan. Nummer twee, begraafplaatsen. Nummer drie, Wmo de wachtlijsten. Nummer vier, toentertijd de Vrijheidmuur en dat was onze mening vooral niet doen. Nummer vijf, de Ambachtsweg open. Ook steunden we bij de begroting van november 22 nog een motie van GBW met als titel Stopzetten Masterplan Floragebied. Die motie werd toen alleen echter aangehouden en verder niet in stemming gebracht. Maar misschien alvast als voorproefje voor de volgende agendapunt. Dan de Voorjaarsnota en de begroting van 23. Bij die vergadering in juli werd ons gevraagd antwoord te geven op een aantal vraagstukken.

Die kwamen toen vanuit het college en het was voornamelijk de inbreng dan die ronde dat wij daar een reactie op gaven. Daarnaast hebben we met de begrotingsbehandeling toen aandacht gevraagd voor nummer één, De Naald, inclusief hele Masterplan Verdilaan. Twee was toen dossier Wonen. Drie, dossier Afval. Vier, wederom de Westlandse Flexroute. Vijf de samenwerking tussen coalitiepartijen. Nu is het juli 24. Kan ik concluderen dat we sinds het aantreden ieder jaar in juli en ieder jaar in november, aandacht hebben gevraagd voor De Naald, inclusief het hele Masterplan Verdilaan. Dat we als LPF Westland iedere keer in juli en in november aangegeven hebben dat de Westlandse Flexroute niet goed wordt uitgevoerd. Wat ons betreft helemaal niet goed is voor Westlandse inwoners en gewoon een hele slechte deal geweest is met de provincie. Een voorbeeld. We huisvesten ambitieus en gretig de statushouders in het hotel, kopen er een duur hotel voor. We waren ook voornemens een tweede kantoorpand ervoor te huren, dat zelf voor heel veel geld te verbouwen. Maar zien die gretigheid helaas niet bij de andere terreinen terug. We zien dat provincie eigenlijk als lachende derde alleen hun deel van de Westlandse Flexroute uitgevoerd wil zien. De laatste zagen we namelijk terug in een discussie rondom het HOT-perceel, waarin de provincie heel diplomatiek, maar gewoon letterlijk schrijft.

Je mag daar bouwen, mits er een bijdrage geleverd wordt aan urgente maatschappelijke opgaven. Oftewel lees, de statushouder. Wat ons betreft bizar. Nogmaals, we vragen als LPF Westland dus de afgelopen jaren onder andere aandacht elke keer voor begraafplaatsen, Wmo-wachtlijsten, de samenwerking

tussen coalitiepartijen, de Ambachtsweg en kunnen concluderen dat er op veel van deze dossiers waar we aandacht voor vragen de afgelopen jaren weinig gebeurd. Toch zullen we het vandaag gewoon weer netjes allemaal gaan doen en ook een reactie geven op de eerste termijn van het college. Allereerst een reactie van De Naald. Daar wordt door het college in eerste termijn geschreven en ik citeer. Bij het realiseren van het Masterplan Gebiedsontwikkeling Verdilaan wordt pas meer duidelijk over de investeringsbijdrage, financieringsmogelijkheden en een tijdspad. Hiervoor is het nu te vroeg, schrijft wethouder Van der Stee. Of, het ontwerpen van een nieuw theater kan starten nadat stedenbouwkundige randvoorwaarden zijn bepaald, wethouder Van Staalduinen. Een logische vervolgvraag is wat LPF Westland betreft dan ook, wanneer is het niet te vroeg? Oftewel, wanneer komt die duidelijkheid over masterplan, tijdspad enzovoort? Wanneer kunnen we dat verwachten? Of wanneer worden dan die stedenbouwkundige randvoorwaarden bepaald zodat we dus inderdaad kunnen starten met het ontwerpen van een nieuw theater De Naald? Realisatie Berkenflat. Daarover wordt in eerste termijn door het college geschreven en ik citeer weer. Wat de Berkenflat betreft kunnen we u melden dat we druk in overleg zijn.

Hierbij spelen nog steeds de hoogte en het parkeren een grote rol, evenals het sluitend krijgen van de business case. Dit horen we dus nu al twee jaar en er is dus gewoon geen voortgang, geen sluitende business case. Afval. Daarover wordt geschreven in eerste termijn, ik citeer. Een simpele één-op-één-berekening tussen kosten oude en nieuwe systemen en daarmee een vergelijk is helaas niet eenvoudig mogelijk. Dat vinden als LPF Westland ook wel een beetje makkelijk scoren. Want eerst zeggen dat hele systeem slecht is, systeem wijzigen en daarna zeggen maar je kan ze niet vergelijken met elkaar. Begraven, daarover wordt geschreven. Ik zie een uitdaging ten aanzien van begraven in Westland. Of onderzoek naar toekomstgericht begraven in Westland is nodig om keuzes te maken die zorgen voor goede kwaliteit en betere betaalbaarheid van begraven in Westland. Laten we vooropstellen als LPF Westland hebben we hier de afgelopen jaren ook veel aandacht voor gevraagd. Ook crematorium bijvoorbeeld in Westland, hebben we vaak vragen over gesteld. Een logische vraag op deze beantwoording is dan ook, wanneer komt dat onderzoek naar toekomstgericht begraven in Westland? Wanneer kunnen we die keuzes gaan maken? Want als fractie van LPF Westland denken we hier heel graag in mee. Dan als laatste de beantwoording van de portefeuilles van mevrouw Van Staalduinen.

Dan komen we dus ook wel weer bij De Naald. Even over De Naald wil ik nog wel opmerken dat ik het heel bijzonder vind dat we laatst een verzamelcommissie hadden. Dan komt die discussie rondom die nieuwe Naald. Dat er dan niet volmondig gelijk door de wethouder wordt geroepen, ja dat wil ik. Dat er dan nog hobbels zijn en dat het misschien niet gelijk gerealiseerd kan worden, of dat de financiën een ding zijn, allemaal prima. Maar nu hoor ik de wethouder Cultuur niet gewoon zeggen, daar ga ik achter staan en we gaan wel kijken of het lukt. Maar nee, nu wordt er gezegd dat weet ik nog niet, daar ga ik niet alleen over, dat is iets van het college, enzovoorts. Ik vind als wethouder Cultuur moet je gelijk volmondig ja zeggen. Dat er dan nog hobbels zijn dat kan altijd, maar ik vind het niet passen dat je daar niet gelijk volmondig achter staat. Wmo. We hebben te maken met wachtlijsten op het gebied van Wmo. Daar staat, ik citeer. Wmo blijft aandacht vragen, dit vanwege de dubbele vergrijzing waarmee we te maken hebben. Zoals ik eerder al aangaf in mijn vragen wordt ieder jaar aandacht gevraagd voor de Wmo, maar lukt het nog steeds niet die wachtlijsten weg te krijgen. Verpleeghuisbedden. Mevrouw Vermeer zei het net ook, er staat ten aanzien van verpleeghuisbedden boeken we mooie resultaten.

Als je nu gaat lezen, dan staat er alleen maar, er komen plekken in Waelpolder, er komen plekken in de Rozenhof. Maar die zijn er nog niet, het zijn gewoon plannen. Er is nog niks gerealiseerd van die extra bedden. Wat een feit is, op het moment zijn er wachttijden. Het staat er ook, dat staat in de eerste termijn, de wachttijden verschillen per locatie. Maar hoe of wat en hoe lang, dat wordt er niet bij

vermeld. We verwachten hier resultaat. Tijdelijke woningen. Daarover staat, mijn bijdrage wil ik afsluiten met dat vandaag het voorstel krediet tijdelijke woningen Flora Campus Westland ter besluitvorming voorligt. Dit voorstel draagt bij aan realisatie van de eerste 150 tijdelijke woningen aan verschillende doelgroepen. Dat laatste is juist wat ons betreft, wat LPF Westland echt een probleem wat we elke keer aankaarten. Het is een containerbegrip wat gebruikt wordt. Tijdelijke woningen voor statushouders, spoedzoekers, arbeidsmigranten en startende Westlanders. Dat klinkt leuk, maar die doelgroepen verschillen nogal. Ik heb dat laatst in de krant aangegeven. Als je weet dat er tien gescheiden moedertjes in je achtertuin komen, dat is misschien iets anders dan dat er tien units komen voor statushouders. Het is gewoon zo, dat hebben we op iedere locatie gezien die voorligt, daar denken mensen anders over. Zolang het college geen duidelijkheid geeft over welke doelgroep er komt, blijft denk ik de weerstand op heel veel locaties groot en bereiken ze op dit moment dan niks. Afrondend spreken we straks dus over verschillende onderwerpen van het Floragebied en vragen we, wij denken dat dat hoort zo bij een Voorjaarsnota, het college net als in 22 en 23 aandacht om deze punten mee te nemen naar de begroting in november.

De Naald, inclusief Masterplan Verdilaan, de begraafplaatsen, Wmo de wachtlijsten, de Westlandse Flexroute, de Ambachtsweg weer open en de samenwerking tussen de coalitiepartijen. We zullen in tegenstelling tot andere jaren hiervoor geen moties of amendementen indienen en die aanhouden tot een begroting. Maar we zien eigenlijk onze gehele inbreng als een soort motie of oproep om bovenstaande punten om daarmee aan de slag te gaan of mee te nemen. Dan nog één nabrander. Want vanochtend zagen we een stuk in het AD over afwijkingen, dat stuk vonden we niet mis, vooral de grote verschillen. Ook dat dat niet proactief is gemeld maar daarover spreken we graag later nog met elkaar. Dus tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de VVD-fractie, de heer Bakker. De heer Bakker: Voorzitter dank. Wij hebben onze bijdrage gericht als een blik op de toekomst van het Westland en samen sterker. Op een zonnige dag gezeten aan ons prachtige strand van Westland met een lekker drankje in de hand, blikten de raadsleden van de VVD-fractie terug op de plannen van de afgelopen twee jaar. We stonden stil bij een periode vol van ideeën, plannen die geslaagd zijn, maar ook plannen die minder soepel verliepen. Want plannen voor Westland, dat is waar we het wat ons betreft vanavond of vanmiddag over moeten hebben.

We zitten hier niet om een individuele wethouder de maat te nemen, of citaten in de mond te leggen. De afgelopen periode kijken we terug op een tijd van dualiteit, waarin de raad in verschillende samenstellingen de democratie ten top beleefde. Soms zelfs met een vleugje amusementswaarde. Daar op dat strand onder de zon, mijmerend met een drankje keken we niet alleen terug, maar ook vooruit. Waar kunnen we nu echt trots op zijn als raad en waar moeten we nog echt een stapje bijzetten? Sinds het schrijven van de eerste termijn is het weer verbeterd. Zelfs als je nu naar buiten kijkt, het zonnetje, schijnt daar hebben we even op gewacht. Konden we de eerste termijn van het college lekker in het zonnetje lezen. Wat wil je dan nog meer? Natuurlijk een reactie van het college die ons positief zou kunnen stemmen en gelukkig was dat op een aantal punten ook het geval. Het aantal boa's is toegenomen van veertien naar twintig, wat positief is voor de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in het Westland. We hopen dat de laatste twee vacatures ook snel ingevuld gaan worden. We hebben goede hoop dat het Marktplein snel fiets vrij is en kijken uit naar het verkeerscirculatieplan voor heel Westland, waarbij nieuwbouwprojecten en nieuwe ontwikkelingen ook worden meegenomen. Maar er zijn ook echt zorgen.

Onze financiële situatie ziet er op dit moment nog naar behoren uit, maar vooruitkijkend wordt het beeld steeds minder rooskleurig. Dit

komt onder andere door de verwachte daling in middelen van het Rijk en de stijgende kosten voor het sociaal domein. Het college denkt gelukkig al na over hoe we vanaf 2026 en daarna een sluitende begroting kunnen behouden. Het is voor de Westlandse VVD echt wat te kort door de bocht om deze dekking alleen te zoeken in de ozb-stijging. Wat ons betreft wordt er daarom ook de komende periode kritisch gekeken naar de uitgaven en de taken van de gemeente. De toezegging van het college om deze kadernota als leidraad te gebruiken voor de begroting en om bij de komende kaderbrieven met alternatieve dekkingsvoorstellen te komen, juichen we toe. De kadernota moet dienen als opmaat richting de begroting. Waarin wij, als raadsleden suggesties kunnen doen voor de begroting en we hebben er alle vertrouwen in dat het college ook deze suggesties op gaat pakken. Hierbij moet een sluitende begroting uiteraard ten alle tijden het uitgangspunt zijn. Ondanks dat mooie weer van de afgelopen week, waren er ook nog echt wat sombere punten. De Naald. We hebben het er al in een aantal fracties over gehad. Wat de Westlandse VVD betreft, dan weet ik al de vraag van de heer Hofland, maar wat de Westlandse VVD betreft moet de nieuwe Naald er zo spoedig mogelijk komen. De eerste stap hiervoor is geld te reserveren in de begroting voor 2025.

Via de behandeling van deze kadernota geven we dit aan het college mee en gaan we ervan uit dat dit straks ook terug te zien is in onze begroting. Als we echter naar de beantwoording van het college kijken, dan zien we allereerst drie verschillende antwoorden van drie verschillende wethouders. Waarbij het antwoord van wethouder Ferwerda ons nog het meest positief stemde. Kan het college met één mond aangeven hoe zij de ontwikkeling richting een nieuwe Naald voor zich ziet? Een ander punt dat ons wat somber stemde, was de beantwoording van de vragen over de huisartsenzorg. De huisartsenzorg baart ons zorgen. Huisartsenpraktijken zitten vol en potentiële huisartsen kunnen in Westland geen geschikte en betaalbare locatie vinden. Het college deelt deze zorg, maar concrete acties blijven uit. Wij vinden dat er snel beleid moet komen voor maatschappelijk vastgoed om dit probleem op te lossen. Het politieke jaar zit er bijna op en in die twee jaar hebben we mooie dingen gerealiseerd. Er is echt een mooie wijk, nieuwe wijk in aanbouw in versterking van onze onderwijspositie. Stappen in bereikbaarheid, een energietransitie op koers, ontwikkeling van de horecavisie, uitwerking van de detailhandelsvisie, overeenstemming over onze kustvisie. Veel bouwactiviteiten in Westland, procentueel echt meer dan elders. Herontwikkeling van de Aloysiusschool en uitbreiding van de sportverenigingen.

Start van de bouw van de openbare basisschool De Hoogvlieger en aanpakken van de verkeersituatie in Wateringen. Maar er is nog echt veel werk te doen. Meer huizen bouwen, betere doorstroming van het verkeer en huisvesting voor arbeidsmigranten. We moeten ervoor zorgen dat de Westlanders van cultuur kunnen blijven genieten in een nieuwe grotere Naald. De toekomst van Westland ligt in onze handen. We moeten durven dromen en innovatief zijn om van deze dromen werkelijkheid te maken. Laten we ervoor onze inwoners samen aan werken, aan nog een mooier Westland. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Hofland namens D66. De heer Hofland: Voorzitter dank u wel. Allereerst proficiat voorzitter met het advies, positieve advies van de gemeenteraad. Om deze positieve lijn vast te houden zouden wij graag eerst vanuit onze fractie een aantal positieve punten over de voorliggende stukken willen benoemen. Te beginnen met de huisartsenzorg. In het verleden is er een motie ingediend, mede door ons en ook het CDA, die aangeeft dat huisvesting voor vele huisartsen een probleem is. Dit is hiermee onder de aandacht gebracht en wordt opgepakt. Tegelijkertijd moeten we ook realiseren dat we nu natuurlijk wel aan de late kant zijn. Dit had eerder gemoeten en dit moet proactiever blijven.

Hiernaast zijn we ook positief over de mid-term review die eraan zit te komen vanuit het

college. Positief dat er een reflectiemoment komt en ik denk ook dat het goed is om dat moment hier in de raad te bespreken. Tegelijkertijd, de andere kant ook weer van de medaille, toont het aan het feit dat dit document ook weer als losstaand document hier moet komen, dat de jaarrekeningen en andere stukken die er ter tafel komen eigenlijk niet inzichtelijk en leesbaar zijn. We kunnen niet meten aan de hand van deze stukken in hoeverre dit college goed aan de weg aan het timmeren is. Een ander positief punt. De Wmo, er is veel over gezegd en er zijn wachtlijsten en er zijn zorgen. Maar voorzitter, toen ik vorige week een inwoner sprak gaf zij aan dat haar ouders verhuisd waren van Rijswijk naar Wateringen en dat zij zo te spreken was dat na het even wachten de persoonlijke aandacht er was. Dat mensen kwamen kijken en dat het gesprek er was en dat de menselijke maat er was. Daar zijn wij over te spreken, daarmee zijn we goed op weg. We zijn positief over sport. Het meerjarenplan dat eraan zit te komen, waarmee wij hopelijk voor lange termijn garant staan, klaarstaan, voor de demografische groei die onze gemeente kent. Tegelijkertijd is die demografische groei één van de grote uitdagingen van onze gemeenten waar wij voor staan. Dat zien we bij de sportvoorzieningen, dat zien we bij onderwijs, dat zien we bij huisartsenzorg, et cetera.

Tot slot zijn wij positief over de durf die het college ook wel toont. Durf met het voorstel om de ozb te verhogen. Vorig jaar hebben we hier eerder over gesproken en toen onder andere wij als D66, GroenLinks en PvdA hiervoor pleitten … Overigens dit is een bijdrage namens D66, zullen zij straks nog namens zichzelf doen. Hiervoor pleitten, wisten VVD en Westland Verstandig niet hoe snel ze er erbij moesten zijn om dat plan af te kraken en nu ligt het hier voor. Dat toont lef en dat toont durf en dat is goed. Dan twee grotere, inhoudelijke punten waar wij zorgen voor hebben en die wij graag mee willen geven aan het college. Allereerst groen. De heer Duijsens die sprak al over het groenonderhoud. Groen komt over alsof het een mooi object is in onze ruimtelijke omgeving om naar te kijken. Groen wordt als een lustobject gezien dat we moeten onderhouden. Maar voorzitter, bij ons D66 is groen zoveel meer dan dat. Er is veel te doen geweest over groen. We hebben het onderhoud nu onder controle, maar groen is zoveel meer dan dat. Kijk naar de centra van 's Gravenzande en Naaldwijk en wat daarin de afgelopen jaren is gebeurd, dat mag nooit meer gebeuren in onze gemeente. Van kant tot kant volledig betegeld, zonder een volwaardige struik of boom bij ons in de centra planten, dat mag nooit meer gebeuren bij ons in de gemeente. Groen is iets anders dan natuur.

Groen is iets anders dan een perkje dat we schoffelen en bijhouden. Groen is veel meer dan dat. Het gaat om natuur, het gaat om biodiversiteit. Deze onderwerpen zijn grote onderwerpen die één van de grootste uitdagingen zijn van deze tijd en die ook binnen onze gemeente de aandacht verdienen. Een aantal onderwerpen waar we over spreken en die in deze raad ook al de handen op elkaar hebben gekregen, het natuurinclusief bouwen. Wij zijn als fractie benieuwd wat is hier tot dusver van terechtgekomen? Wat gaan we hier nu concreet mee doen? Het is een kreet die terugkomt in het collegewerkprogramma, die terugkomt in diverse stukken, die terugkomt in het coalitieakkoord, maar wat is hier nu concreet van terechtgekomen? De 3-30-300-norm, voldoen we hieraan? In welke wijken wel of niet? Voldoende bomen, voldoende groen, voldoende beschutting. Wat gaan we doen in die wijken waar we er niet aan voldoen? Gaan we er iets aan doen? Vinden we het prima? Of richten we ons alleen op de wijken die nog gebouwd moeten worden? Nieuw, in nieuwe wijken gebeurt er veel en zien we echt de intenties van het college en die intenties zijn goed. Maar wij zien op bestaande plekken dat er stilstand is en die stilstand is voor ons niet acceptabel. Hittestress. In de laatste commissie Ruimte hebben we een presentatie gehad over hittestress, maar een hitteplan is er niet.

Als wij weten wat temperatuur met onze ruimtelijke omgeving doet, waarom creëren we daar geen plan voor om deze hitte beter te reguleren? Dit is beter voor onze omgeving, beter voor onze ouderen, beter voor onszelf. Tot slot, als het gaat om groen en daarmee ook biodiversiteit, waterkwaliteit. We zien kleine elementen van verbetering. Maar ook deze waterkwaliteit die moet nu echt

gaan verbeteren. Als wij wat willen betekenen voor de generatie die komen gaat en de jeugd heeft tenslotte de toekomst, dan moeten we wat gaan betekenen voor natuur en biodiversiteit. Dat begint wellicht ook bij de kwaliteit van ons water. Daarna cultuur. Over cultuur hebben we in de afgelopen jaren ook veel gesproken. In de vorige bijdrage van vorig jaar 2023 was dat, viel er in de bijdrage van Westland Verstandig al te lezen dat er een tandje bij mocht op het gebied van cultuur. Vandaag zien we dat kleine tandje erbij met moties van 10 à 15.000 euro. Voorzitter, wij zijn benieuwd, wat is de realiteit als wij ons een cultuurgemeente wanen? Waar zien wij dat bij ons in terug? Er zijn zorgen bij instanties als Cultuurweb over de lagere subsidie die eraan komt. Wij realiseren ons terdege dat de wethouder heeft aangegeven dat na het zomerreces hier iets voor komt en wij wachten dat ook af. Maar laat deze uitspraak de richtinggevende uitspraak zijn zoals we die ook met het raadsbesluit straks vast zullen stellen. Die lagere subsidie is voor ons niet acceptabel. College en de wethouder moeten over de brug komen. Hiernaast de motie van ons onder andere om Westland als benchmark de gemeente, als cultuurgemeente, te vergelijken met andere gemeenten.

Verschillende rapporten tonen aan dat wij minder uitgeven aan cultuur dan andere gemeenten, dit wordt ook bevestigd in het rapport over De Naald. Daar worden verschillende gemeenten, onder andere Alphen aan den Rijn bij gehaald, om aan te tonen dat wij meer aan cultuur zouden moeten uitgeven. Ook na de zomer verwachten we hier wat. Na de zomer is die toezegging gedaan, geen zorgen daarover. Maar onze vraag daarover, op het moment als dat rapport er is, hoe gaat de wethouder dat rapport betrekken bij het opwerken van de begroting? Hoe gaan we dan daadwerkelijk ervoor zorgen dat wij die extra stap, dat extra tandje erbij op het gebied van cultuur gaat zetten? Want onze fractie verwacht dat bij de komende begroting die dan voorliggend is. Tot slot de bibliotheek. De bibliotheek één van onze belangrijkste partners bij onze gemeente, of binnen onze gemeente. De bibliotheek en die rol die onderschatten wij wellicht. Een rol die zij kunnen spelen bij laaggeletterdheid, een rol die zij kunnen spelen als ontmoetingscentrum voor inwoners, als rol die zij kunnen spelen op het gebied van lezen. Voorzitter, deze rol die wordt verankerd in de wet in de toekomst, maar wij zien dit niet terug in concrete acties en daden vanuit het college. Hoe wil de wethouder de bibliotheek daarbij gaan betrekken? Ik zei net tot slot, maar dat meende ik niet helemaal, dat was een klein stukje theater.

Want het laatste stukje van mijn bijdrage over cultuur gaat natuurlijk over dat nieuwe theater. Voorzitter, wij hebben in de afgelopen jaren verschillende malen gesproken over een nieuw theater De Naald. Verschillende malen hebben wij met zijn allen hetzelfde gezegd. Afgelopen weekend toen wij deze bijdrage aan het voorbereiden waren, kwamen wij tot één conclusie. Er is geen argument om nieuwbouw voor een theater De Naald uit te stellen. Geen enkel argument. Het rapport daarover is heel duidelijk. Dat rapport is dankzij een voorbereidingskrediet met de begroting beschikbaar gesteld. Veel om te doen geweest om dat rapport boven tafel te krijgen. Wat daar speelde is mij nog steeds onduidelijk, maar er is wat ons betreft geen argument om dat nog langer uit te stellen. Nieuwbouw veertig miljoen. Maar als je daar niet voor gaat, renoveren zeventien miljoen. Of niets doen 7,8 miljoen, exclusief btw, is in verhouding vele malen duurder. Daarom voorzitter, put your money where your mouth is, hebben wij als raad vandaag hier ook daar actie aan te geven. Daarom zal ik namens diverse partijen een motie indienen, die uiteindelijk verzoekt en ik zal alleen het dictum voorlezen.

Verzoekt het college om in 2025, maar ook eerder zoals de bijdrage van GBW luidde, in 2025 te starten met de ontwikkeling van een nieuw theater voor WestlandTheater De Naald, om hiermee rekening te houden in de begroting van 2025. Deze motie wordt mede ingediend door D66, GroenLinks, PvdA, CDA, LPF en Fractie Van Vliet. Voorzitter, we hebben in 2009 het gesprek gehad met het theater en 2019 weer. Er is geen reden om nu woord te breken en er is geen reden om dit niet te doen. Voorzitter, deze motie even voor de orde. Deze willen wij aan laten houden aangezien we ook met De Naald en hetgeen wat er nu loopt ook in een proces

zitten. Het zou goed zijn als de partijen die hier nog niet bij aangesloten zijn, uiteindelijk zich achter deze motie kunnen scharen. Hij wordt vandaag niet in stemming gebracht. We moeten De Naald perspectief gaan bieden. De voorzitter: De heer Duijsens. De heer Duijsens: Toch even een vraag aan … Hoe gaat D66 dit financieel oplossen? U weet helemaal niks. U weet niks over de exploitatiebijdrage ieder jaar. Die is nu 1,7 op een omzet van 2,8, dus 1,1 miljoen wordt daar echt verdiend en de rest is allemaal voor de gemeente. De exploitatielast en u neemt de veertig miljoen. Ik heb geen enkele onderbouwing in dat rapport gezien daarvan. Waarom neemt u dat …? Hoe gaat u dat financieel oplossen in de begroting? De voorzitter: De heer Hofland. De heer Hofland: Voorzitter, volgens mij is het heel simpel als het gaat om de financiering van De Naald. Volgens mij spelen er twee grote lasten waar je als gemeente rekening mee moet houden en dat zijn afschrijvingen en dat zijn kapitaallasten waar je in je begroting rekening mee moet houden. Aangezien het maatschappelijk vastgoed is, schrijf je dat in minimaal vijftig jaar af. Dan zijn die lasten te overzien tussen de één en de twee miljoen. Binnen de begroting van de gemeente Westland 350 miljoen plus, we weten niet precies wat er voor komt te liggen, lijkt dat een last die te dragen is.

Maar laat ik een wedervraag stellen mijnheer Duijsens. U geeft aan dat die veertig miljoen niet te dragen is, maar u komt hier met een motie vandaag die vraagt om pleisters te plakken. Een motie van tien miljoen. U geeft aan dat die veertig miljoen niet te dragen is, waarom is die tien miljoen een zoveel betere investering voor vijf jaar, terwijl we ook voor veertig miljoen een investering kunnen doen voor vijftig jaar minimaal? De heer Duijsens: Mijn motie is niet gericht op tien miljoen, mijn motie is gericht op de realiteit. Namelijk dat in het rapport wat u zo huldigt, of zo fijn vindt, staat dat ook al zou u doen wat u zegt, volgend jaar dat besluit nemen dat het nog vijf jaar duurt voordat dat dan in werking gaat. Staat klinkklaar in het rapport. Dus vijf jaar moeten we toch sowieso overbruggen, dus dat is punt één. Punt twee is, denkt u nu echt dat zoals de zaak nu ligt met een bestemmingsplan moet worden gemaakt, alles moet nog worden ingevuld, dat u in 2025 de eerste paal van dat ding kunt slaan? Never nooit en dat rapport zegt dat ook. De voorzitter: De heer Hofland. De heer Hofland: Voorzitter, volgens mij is dat ook heel helder. Kijk voorzitter, in de motie, ik heb het dictum net voorgelezen, wordt helemaal niet gesproken over een eerste paal.

Maar als u zo vurig gelooft in het rapport en dat dat in de komende vijf jaar iets van overbrugging gedaan moet worden, die overbrugging die moet er komen. Als wij deze stap zetten, dan moet die overbrugging er zijn omdat je het theater in de lucht wil houden. Maar waarom schaart u zich dan niet met uw voltallige fractie achter deze motie? Want wat u doet is een stap zetten zonder perspectief te bieden. Als je een stap zet zonder perspectief te bieden, dan bied je niks. De heer Keizer: Voorzitter?

De voorzitter: De heer Keizer. De heer Keizer: Ik wil wel even bieden. U vroeg zojuist van de fracties die nog niet hebben meegetekend. U dient vandaag deze motie in, maar die wordt in stemming gebracht bij de behandeling van de begrotingsvergadering. De heer Hofland: Dat is de intentie zoals hij nu voorligt. De heer Keizer: Dat is in de lijn zoals onze fractie altijd handelt en dan mag u onze naam aan de motie toevoegen. De heer Hofland: Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ben ik aangekomen bij de fractie van GroenLinks, de heer Plomp. De heer Plomp: Dank u wel voorzitter. Allereerst, nogmaals dank aan u college en de ambtenaren voor alle stukken. We zijn in de basis tevreden over de verantwoording over het verleden en de doorkijk naar de toekomst, we zullen hier ook vandaag mee instemmen. We hebben wel nog een paar beschouwingen. In mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat ik mij zorgen maak over de manier waarop we omgaan met onze systeempartners. Door de onzekerheid over het subsidieplafond, bezuinigingen, indexatie en tijdelijk of structureel geld, zitten sommigen van hen en dan met name Cultuurweb en de bibliotheek, in een lastige situatie. ChristenUnie-SGP heeft in hun eerste termijn hier ook aandacht voor gevraagd met betrekking op de bibliotheek. De reactie van de wethouder hierop was naar mijn mening nogal dun.

Voor Cultuurweb staat er alleen dat het komt na het zomerreces en voor de bibliotheek dat komt pas als hier meer over bekend is. Letterlijke quote. Kan de wethouder nu al iets meer duidelijkheid geven voor Cultuurweb en de bibliotheek? Is het college in de basis bereid om deze systeempartners de benodigde financiële middelen te geven om hun huidige aanbod voort te zetten? Of wil het college liever het aanbod van deze systeempartners tegen het licht houden en mogelijk afbouwen? Als ik het dan toch heb over systeempartners dan is het een kleine stap naar De Naald. Ik zie een ruime meerderheid in deze raad, ook duidelijk op basis van de motie die zojuist ingediend is, die in principe voorstander is van de bouw van een nieuwe Naald op korte termijn. Wat wij als raad nodig hebben om daar een goede beslissing over te kunnen maken, is inzicht in de financiële gevolgen van zo'n beslissing. Het lijkt mij makkelijker om de kosten van nieuwbouw voor De Naald nu al op te nemen in de begroting en die eruit te halen als de raad uiteindelijk toch besluit om geen nieuwbouw te willen. Dan dat het eerst om de kosten voor nieuwbouw in te moeten passen, in een reeds vastgestelde begroting. We hebben bij De Waterman ook gemerkt hoe lastig dat laatste kan zijn.

Onze oproep aan het college is dan ook om de benodigde investeringen wél op te nemen in de meerjarenbegroting die wij later dit jaar zullen vaststellen. Om die reden hebben wij ook de zojuist de door D66 ingediende motie mede ingediend. Over De Naald ligt ook nog een motie van Westland Verstandig. Wij missen in de motie een stuk urgentie richting een permanente oplossing. Een carte blanche om de huidige locatie tot in de eeuwigheid open te houden, is naar onze mening niet het juiste toekomstperspectief. Als Westland Verstandig zich zo graag wil opwerpen als de redder van De Naald, dan kunnen zij beter constructief het gesprek aangaan met het college en de rest van de raad over de mogelijkheden tot nieuwbouw voor De Naald. Ter afronding nog een paar opmerkingen over de ingediende moties. Allereerst motie drie, over het overhevelen van gelden van de Westland Agenda naar

cultuur. Wij vinden cultuur erg belangrijk en juichen het ook toe als er meer geld beschikbaar komt voor cultuur, maar ik vraag me wel af hoe we dit geld dan in gaan zetten. Komt er bijvoorbeeld dit erbij bij de algemene subsidiepot die Cultuurweb nu verdeeld? Hebben we hier al specifieke doelen mee of gaan we dit straks enkel gebruiken voor de onzekerheden bij onze systeempartners waar ik het eerder al over had? Het geld is ook incidenteel geld, voor vier jaar en niet structureel. Hoe gaan we dit wél structureel in de begroting? Ook nog een motie over een evenemententerrein. Ik snap de oproep en ik begrijp ook dat we het gebruik van het evenemententerrein willen promoten, maar ik denk niet dat het iets is wat we kunnen verplichten. Uiteindelijk is het aan een organisator van een evenement zelf om een geschikte locatie te vinden voor zijn evenement. Zolang dit kan binnen de geldende normen, dan moeten zij die vrijheid ook krijgen. Ook nog een motie over de Seniorengids. We hebben nu in Westland al de sociale kaart, we hebben nog wat andere dingen. Ik vraag me af op welke punten die nu tekortschieten.

Is dat puur in het feit dat ze niet geprint zijn? Of zijn ze ook inhoudelijk niet voldoende en zouden deze ook kunnen dienen als leidraad voor de Seniorengids die Westland Verstandig voorstaat? Voor de rest had ik alleen motie elf over de kleinschalige culturele initiatieven, maar daar heeft de heer De Gier al een interruptiedebat over gehad met de heer Duijsens. Ik wil me gewoon achter de woorden van de heer De Gier sluiten op dat punt. Voor zover voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van Harmelen namens de ChristenUnie-SGP. De heer Van Harmelen: Voorzitter dank. Ten eerste wil ik het college bedanken voor het beantwoorden van de vragen die wij in onze beschouwing in de eerste termijn gesteld hebben. Op veel vragen hebben wij een duidelijk antwoord gekregen, maar nog niet op alle vragen. Ik zal de niet voldoende beantwoorde vragen nogmaals stellen. Dan eerst De Naald, er is vanmiddag natuurlijk al heel veel over gezegd. Meerdere fracties vragen om een budget op te nemen voor De Naald. Het college ziet De Naald als onderdeel van een gebiedsontwikkeling Verdilaan en heeft hiervoor een half miljoen opgenomen. Bij het realiseren van het Masterplan Gebiedsontwikkeling Verdilaan wordt pas meer duidelijk over investeringsbedragen, financieringsmogelijkheden en een tijdspad.

Mijn fractie wacht de voorstellen ten aanzien van deze gebiedsvisie af. Ten aanzien van een eventuele nieuwbouw van het theater De Naald staat de ChristenUnieSGP fractie kritisch. De genoemde bedragen die hiervoor nodig zijn vinden wij hoog. Er worden een heleboel bedragen genoemd. Bedragen van veertig miljoen, dat is exclusief btw. Maar er zijn ook bedragen genoemd van al zeventig of tachtig miljoen. Ik begrijp dat die bedragen van veertig miljoen genoemd zijn en dat is nog exclusief de eventuele parkeervoorziening. Daar moeten we toch wel rekening houden. Want je kan niet zeggen ik ga een nieuw theater neerzetten en waar de mensen hun auto laten dat zoeken ze zelf maar uit. Wij vinden dat ook eerst uitgezocht moet worden voor hoeveel Westlanders dit enorme bedrag wordt uitgegeven. Met andere woorden, hoeveel Westlanders bezoeken het theater met enige regelmaat? Als dat slechts een gering aantal is, moeten we ons afvragen of het verantwoord is om voor een geringe groep burgers zoveel geld uit te geven. Na het zomerreces is een brede informatieavond toegezegd om vragen te stellen over de uitkomsten van het rapport Theateradvies over WestlandTheater De Naald. We kijken hier met belangstelling naar uit. We hebben het over bezuinigingen van twee procent en dat moeten we toepassen op beïnvloedbare kosten.

In de commissie Bestuur en Economie is gesproken over bezuinigingen van 1,9 miljoen binnen het sociaal domein. Daarover zou gesproken worden met systeempartners. Toegezegd is dat de raad rond juli de volgende monitoring tegemoet kan zien. Onze vraag is, wat is de stand van zaken ten aanzien van dit punt? We hebben het ook nog gehad over de noviteit Dario Fo. Het college heeft het budget van de noviteit tijdelijk

een andere bestemming gegeven. Dat leidde tot een vertraging, maar het college verwacht dat rond de noviteit eind 2024, begin 2025, meer helderheid ontstaat. Daarom stelt het college voor om voor 2025 de budgetten weer te herstellen. De uitdagingen rond Dario Fo zijn van andere aard. Als meer inzicht is op de ontwikkelingen in Poeldijk en welke stakeholder op welk moment tijdelijk onderdak nodig heeft, weet het college welk ontwikkelpad zij op dit punt gaan volgen. Mijn fractie zal de ontwikkelingen in de gaten houden en hier te zijner tijd op terugkomen. Onze fractie is van mening dat het wel erg lang duurt voordat er concrete voorstellen komen ten aanzien van het wooninvesteringsfonds. De wethouder noemt vooral dat de financiële instrumenten een uitdaging zijn. Wat houdt deze uitdaging in? Wie wordt bedoeld met alle partijen? Wanneer kan de raad concrete voorstellen verwachten over koopstart, investeringsfonds, et cetera? Het college meldt dat in het Westland in 2023 in gebiedsontwikkelingstrajecten tot ruim 610 woningen gebouwd zijn en dat daarvan circa tweehonderd woningen naar starters gegaan zijn. Maar wij vragen ons af waar deze gerealiseerd zijn. Ik heb het dan uiteraard over woningen die in deze collegeperiode opgestart zijn. Deze vraag hebben wij in november tijdens de Begrotingsraad ook gesteld.

Hier zou schriftelijk op geantwoord worden, we hebben echter nog steeds, ook naar herhaaldelijk hier om gevraagd te hebben, nog geen reactie ontvangen. Ik hoop dat het antwoord nu komt. Ik wil ook nog wat kwijt over de Westlandse Flexroute. We vragen om een actieve inzet op het vinden van geschikte locaties. Tot nu toe zijn reeds veel locaties voorgesteld, maar omdat omwonenden bezwaar aantekenden en diverse fracties hier dan achter gingen staan. Of omdat het college dat bij voorbaat het plan weer terugtrok, zijn er tot nu toe geen of nauwelijks flexwoningen gerealiseerd. Mijn fractie pleit voor het minder strikt volgen van omwoners die bezwaar maakt, maar eerst bekijken hoe steekhoudend die bezwaren zijn. We moeten in het Westland toch eens beginnen om ten aanzien van dit vraagstuk, het algemeen belang voor te laten gaan ten opzichte van het individuele belang. De wethouder geeft aan dat er rust is ontstaan in het afvaldossier en dat er goede afspraken gemaakt zijn met HVC. Onder andere over het verlagen van het totaalgewicht van afval. Wat zijn de cijfers restafval op dit moment? Waar zijn de cijfers die aangeven dat het beter gaat? Tijdens de Begrotingsraad van november 23 hebben wij een motie ingediend met het verzoek om een evaluatie van onder andere de resultaten van het oude en het nieuwe systeem. Deze motie is met ruime meerderheid toen aangenomen.

Het dictum vraagt om uiterlijk voor het zomerreces van 2024 met een evaluatie te komen van de invoering van het nieuwe afvalbeleid, inclusief de kosten en baten. Vergeleken met het eerdere systeem van bronscheiding en daarbij aan te geven of de beoogde reductie van restafval wordt gehaald en welke maatregelen nodig zijn om deze doelstelling wel te halen. Tot nu toe hebben we helaas nog geen evaluatie ontvangen. Het college geeft aan dat een overzicht van kosten en baten wel mogelijk is, maar niet eenvoudig. Bij deze vragen we naar de stand van zaken en verzoeken alsnog uitvoering te geven aan de motie. Dan het begraven. De ChristenUnie-SGP fractie heeft in het verleden bij herhaling gepleit voor het betaalbaar houden van begraven. Wij blijven bij ons standpunt dat de kosten van begraven niet verder mogen stijgen dan het inflatiecijfer. Het college stelt dat onderzoek naar toekomstgericht begraven in Westland nodig is om keuzes te maken die zorgen voor een goede kwaliteit en betere betaalbaarheid van begraven in Westland. Wanneer kunnen wij de resultaten van dit onderzoek naar toekomstgericht begraven verwachten? We staan achter de motie van Westland Verstandig en hebben deze ook mede ingediend. Nog even over de ombudsman. In de kadernota is ruimte gereserveerd voor het vormgeven van de ombudsman.

Eind 2024 komt het college met een voorstel met hierin de details van de inrichting. Mijn fractie staat kritisch tegenover de gemeentelijk ombudsman en wil eerst in gesprek over de alternatieven die er zijn. Wij hebben daar ook een motie over ingediend. Nog Wmo en jeugdzorg. Er zijn drie problemen die aandacht vragen. Ten eerste, de aanvragen nemen toe. Ten tweede, er is minder capaciteit bij

aanbieders waardoor langere wachttijden ontstaan. Drie, ondanks maatregelen ontkomen wij niet aan bezuinigingen. De Wmo is uiteraard ook onze zorg. Het gaat om kwetsbare mensen die de meest passende zorg moeten krijgen, maar het moet wel financieel haalbaar zijn. We volgen de ontwikkelingen van het project Grip op kosten, waarbij blijvende inzet voor kwetsbare inwoners, vooral ook op het gebied van Wmo en jeugdzorg, een belangrijk aandachtspunt is. Er is een klankbordgroep in het leven geroepen die op 10 juli aanstaande voor het eerst bijeenkomt. Wij hopen dat deze klankbordgroep daaraan kan bijdragen en wachten de ontwikkelingen af. Door een wijziging in de Bibliotheekwet worden gemeenten vanaf 2026 verplicht om inwoners toegang te geven tot een volwaardige bibliotheek binnen redelijke afstand, als ook de andere voorwaarden. Het college onderzoekt of de gemeente Westland voldoet aan de nieuwe regelgeving. Ook hiertoe hebben wij een motie ingediend die ook vandaag in stemming gebracht wordt. Dan nog één puntje, dat is Middel Broekweg. We hebben een vraag gesteld daarover en de wethouder heeft onze vraag beantwoord. Maar wij vragen ons af of de wethouder onze vraag ten aanzien van wat wij genoemd hebben, het eruit halen van de Middel Broekweg, of die wel goed begrepen is. Of dat wij niet duidelijk genoeg geweest zijn, dat kan natuurlijk ook.

Als wij het goed begrijpen en de tekening goed bekijken, wordt de Middel Broekweg voor doorgaand verkeer zeer beperkt. Klopt dit? Zo ja, waar moet al het verkeerd dan heen? Alles is al druk en vol in deze omgeving. Dan nog een algemene opmerking. We verzoeken om meer aandacht voor het uitvoeren van aangenomen moties. Meerdere ChristenUnie-SGP moties van november 2023 staan nog open. Graag aandacht hiervoor. Mijnheer de voorzitter ik kom toe aan een afronding van mijn beschouwing in tweede termijn. De ChristenUnie-SGP fractie wil alle medewerkers bedanken die zich in de afgelopen tijd hebben ingezet voor de gemeente, voor het welzijn en de veiligheid van onze burgers. Dank ook aan de mantelzorgers en vrijwilligers in onze gemeente die op de één of andere manier betrokken zijn bij de hulp aan hun hulpbehoevende familielid of medeburger. We wensen het college en haar ambtenaren Gods onmisbare zegen toe, zodat het onze gemeente en haar burgers goed mag gaan. Voorzitter tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de fractie van de Partij van de Arbeid de heer De Gier. De heer De Gier: Dank u voorzitter. Voorzitter, de Partij van de Arbeid Westland bedankt de wethouders en hun ambtenaren voor hun antwoorden op de vele vragen en de honderden bladzijdes tekst van de jaarrekening en de Voorjaarsnota die we dit jaar de kaderbrief noemen.

Partij van de Arbeid Westland heeft helaas niet op al haar vragen antwoord gekregen. Dit is waarschijnlijk omdat het college deze antwoorden ook nog niet heeft. Daarmee kom ik op het grootste kritiekpunt van de Partij van de Arbeid Westland. Het college is halverwege de rit. Na een flitsende start om de gele zakken te verwijderen en plantsoentjes te snoeien, lijken de ambitie stilgevallen te zijn. Waar de heer Duijsens spreekt van zinvolle investeringen, ziet Partij van de Arbeid Westland alleen maar pappen en nathouden van bestaande voorzieningen. In deze Voorjaarsnota wordt duidelijk dat de komende jaren wordt geïnvesteerd in de ontwikkelingen van de Flora Campus. Dat kost zoveel geld dat al het andere daarvoor dient te wijken. Zelfs dan redt de gemeente het financieel niet, dus gaat de ozb de komende jaren omhoog met vier procent per jaar, bovenop de inflatiecorrectie. Zoals meerdere fracties al constateerden, worden de grote maatschappelijke problemen vooruitgeschoven. Te denken valt aan de woningnood, het omschakelen naar de fossielvrije samenleving, de armoedebestrijding, de investeringen in maatschappelijke voorzieningen zoals De Naald, de arbeidsmigrantenhuisvesting en de stijgende kosten in de zorg. Partij van de Arbeid Westland heeft dan ook veel vragen gesteld wanneer deze problemen worden aangepakt. Wanneer we plannen kunnen verwachten. Daarop geeft het college geen

antwoord. De coalitie heeft een ultiem geloof in de markt en het geloof in de trickle-down economie. Als we dure woningen bouwen, dan komen er vanzelf goedkope vrij. Als we voor ouderen bouwen, dan komen hun woningen vrij voor jongeren. Als we tuinders de ruimte geven, dan huisvesten arbeidsmigranten wel zelf. Enig historisch besef van het falen van de markt in de afgelopen kwart eeuw lijkt niet te bestaan. Ook de grootste fractie uit de coalitie is blijkbaar niet tevreden, gezien het feit dat twaalf van de zeventien verzoeken tot aanpassing door hen is ingediend. Voorzitter, gelukkig trekt het Rijk en de provincie veel geld uit voor het oplossen van grote maatschappelijke problemen, zoals de woningnood en de energietransitie. Hierdoor is het aantal plannen met sociale huur toegenomen en wordt de toekomstige warmtevoorziening veiliggesteld. Ik neem tenminste aan dat wij de Warmtewet gaan volgen, waarin staat dat de gemeente voor 51 procent eigenaar moet worden van de warmtevoorziening. Dat we bij de begroting gaan horen hoe we dit gaan financieren. Partij van de Arbeid Westland neemt dus kennis van de plannen en stemt in met de jaarrekening, maar dient wel enige amendementen en moties van andere partijen mede in. Waaronder de motie van D66 over De Naald. Uiteindelijk volgt ons echte oordeel in het najaar als we de begroting 2025 bespreken. Dank u. De voorzitter: Dank u wel.